2023-04-19 Reactie Technische vragen Ontwerpbestemmingsplan Molenhoek Zuid Groen Links.pdf

Technische vragen Ontwerpbestemmingsplan Molenhoek Zuid

Algemeen Maart 2022 heeft de raad de omgevingsvisie vastgesteld. Daarin zijn kaders opgenomen voor de ontwikkeling van de woonwijk Molenhoek Zuid. Het gaat daarbij om aantallen woningen, de beoogde woningverdeling (in aansluiting op de woondeal Arnhem Nijmegen) en uitgangspunten op bijvoorbeeld het gebied van duurzaamheid. Na de vaststelling van de gebiedsvisie hebben de ontwikkelende partijen enkele bijeenkomsten georganiseerd op verdere informatie op te halen. De gebiedsvisie, samen met de input die is opgehaald in deze sessies vormen de onderleggen voor het ontwerpbestemmingsplan Molenhoek Zuid. Het bestemmingsplan is een weloverwogen plan, waarbij is gepoogd om op goede wijze zo veel mogelijk rekening te houden met individuele wensen en belangen, belangen en wensen van de betrokken stakeholders, maar ook de belangen van woningzoekenden. Deel van het plan zijn de verschillende onderzoeken die daarbij zijn gedaan naar de haalbaarheid van het plan. Deze onderzoeken zijn uitgevoerd door ter zake kundige partijen volgens de voorschriften en normen die gelden voor de betreffende onderzoeken. Daar waar nodig hebben we deze onderzoeken laten beoordelen en toetsen of de conclusie juist zijn en of de onderzoeken ook conform alle geldende eisen zijn uitgevoerd. Een bestemmingsplan kent drie onderdelen, namelijk de toelichting, de regels en de verbeelding.

In de toelichting worden relevante beleidsdocumenten van Rijk, Provincie en gemeente kort beschreven (in hoofdlijnen samengevat) en wordt aangegeven of het plan in lijn is met de documenten. Verder worden diverse milieu- en omgevingsaspecten beschreven, waarbij een korte weergave wordt gegeven van de (uitkomsten / conclusies van) de benodigde onderzoeken. In de regels worden de juridisch bindende voorschriften beschreven. Dat wat ruimtelijk relevant is wordt daarin geregeld. Er wordt, per bestemming beschreven welk gebruik is toegestaan, er worden bijvoorbeeld maximale maten, bouwhoogtes, mogelijkheden voor bijgebouwen en maximale hoeveelheid woningen vastgelegd. Op andere vlakken worden weldegelijk afspraken gemaakt met de ontwikkelende partijen (middels een anterieure overeenkomst) waar bijvoorbeeld afspraken zijn gemaakt over het woningbouwprogramma (aandeel sociale woningbouw) of inrichting en overdracht van openbaar gebied. Op de verbeelding wordt aangegeven waar welke bestemming geldt en worden eventuele aanduidingen en dubbelbestemmingen opgenomen. In onderstaand stuk zijn de (aanvullende) antwoorden in rood toegevoegd. De overige antwoorden zijn de antwoorden die in de commissievergadering al waren gegeven. Nr. Blz. Vraag 1.

De invulling van plannen ten aanzien van duurzaamheid, hofjeswoningen, etc staan in dit bestemmingsplan vermeld in de toelichting, niet in de regels. Volgens een uitspraak van de Raad van State (https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@78023/201002780-1-r1/#highlight=201002780%2f1%2fR1)

P

behoort alleen datgene wat in de regels staat tot het daadwerkelijke bestemmingsplan en zijn kaders opgenomen in de toelichting niet juridisch afdwingbaar. Op welke manier kunnen wij er als raad voor zorgen dat de voornemens die nu in de toelichting staan, alsnog opgenomen worden in de regels? Antwoord: Toelichting is verdere uitwerking. Hoe kun je kaders uit toelichting dan afdwingen? Aanvulling n.a.v. beantwoording in commissie: Er is uitgelegd welke functie de toelichting heeft (namelijk een uitwerking van hetgeen in de regels staat), maar we hebben nog geen antwoord op de vraag hoe de raad ervoor kan zorgen dat voorstellen uit die toelichting, in de regels opgenomen kunnen worden. Moet dat met amendementen? Of moet het bestemmingsplan herschreven worden? De raad kan bij vaststelling aanpassingen aan voorliggende stukken doorvoeren middels amendementen. Indien een amendement wordt aangenomen zal dit in het vastgestelde stuk worden verwerkt. 2.

Bij verschillende onderzoeken is de conclusie dat er nader onderzoek moet worden verricht (Bijlage 1b, Toelichting: 5.7 Stikstof, bijlage 12 Bureauonderzoek Archeologie, etc). De uitkomsten van deze onderzoeken zijn nog niet bekend en eventuele aanpassingen op basis van die uitkomsten zijn dus ook nog niet verwerkt in het bestemmingsplan. Wat stellen we als raad dan vast? En welke juridische implicaties heeft het wanneer de raad een bestemmingsplan vaststelt zonder over alle onderzoeksresultaten te beschikken? Antwoord: Hoe wordt de raad hierover geïnformeerd. En wat zijn de juridische implicaties? Aanvulling n.a.v. beantwoording in de commissie: Wat stellen we als raad vast, als nog niet alle onderzoeksresultaten in het bestemmingsplan verwerkt zijn? En welke juridische gevolgen heeft het (voor raad, inwoners, college, projectontwikkelaar) als de raad een bestemmingsplan vaststelt zonder over alle onderzoeksresultaten te beschikken? De onderzoeksresultaten die nodig zijn om het bestemmingsplan vast te kunnen stellen zijn allemaal uitgevoerd. Voor diverse onderdelen volstaat het voor een bestemmingsplan om een verkennend onderzoek uit te voeren en de verdere onderzoeksverplichting door te leggen naar de uitvoering. Er kunnen na vaststelling geen wijzigingen worden aangebracht in het bestemmingsplan. Dat is ook niet nodig.

Onderzoeken pas uit laten voeren bij de uitwerking heeft als voordeel dat er dan juist naar de dan meest actuele (juridische) situatie kan worden gekeken. Het verlenen van een omgevingsvergunning maakt onderdeel uit van de uitvoering. Daarbij kan het nodig zijn om aanvullende vergunningen of ontheffingen als een watervergunning of ontheffing Natuurbeschermingswet te verkrijgen voordat de daadwerkelijke uitvoering kan plaatsvinden.

3.

Aanvullend op vraag 2: het onderzoeksrapport m.b.t. stikstof was tijdens de inzagetermijn niet beschikbaar. Inwoners en belanghebbenden hebben daarom hierop geen zienswijzen in kunnen dienen. Ook op het moment van schrijven is dit onderzoek nog niet in te zien voor raadsleden en inwoners. Welke juridische gevolgen kan dit hebben voor de raad als bestuursorgaan? Antwoord: Aanvulling n.a.v. beantwoording in de commissie: Deze hele vraag is in de beantwoording overgeslagen Dit heeft geen juridische gevolgen. Inmiddels is de Aerius berekening (stikstof) gereed. Het blijkt dat er geen sprake is van toename in depositie, waarmee stikstof geen belemmering is voor uitvoer van het plan Molenhoek Zuid.

4.

ID 85; Bijlage 1 Beantwoording eerste termijn wethouder bij behandeling gebiedsvisie (raad 10 maart 2022), blz. 1: De gemeente heeft geen grondbedrijf en zal zijn gronden inbrengen dat wil zeggen: tegen een vooraf vastgestelde, marktconforme prijs verkopen aan de ontwikkelende partijen. De financiële risico’s daarna zijn in principe voor rekening van de ontwikkelaars. Kunnen we hieruit concluderen dat financiële risico’s m.b.t. vervolgonderzoeken en bezwaarprocedures voor rekening zijn van de ontwikkelaar? Antwoord: Nog geen antwoord op vraag. Aanvulling n.a.v. beantwoording in de commissie: Voor wie zijn de financiele risico’s m.b.t. vervolgonderzoeken en bezwaarprocedures: voor de gemeente of voor de projectonwikkelaar? Ja, de financiële risico’s zijn inderdaad voor de projectontwikkelaar.

5.

6.

1.

De gemeente heeft een overeenkomst getekend met Klokgroep Wonen. Dit geeft deze ontwikkelaar het recht om Molenhoek Zuid te ontwikkelen. Kan Klokgroep Wonen haar rechten nog overdragen aan een andere ontwikkelaar? Antwoord: Kan niet zomaar worden overgedragen In mei start het proces om tot een duurzaamheidsvisie te komen voor de gemeente. Eerder is al aangegeven, bijvoorbeeld in de Visie op grootschalige duurzame energieopwek Mook en Middelaar, dat aquathermie tot de mogelijkheden behoort voor de toekomst. Dit zou passen bij de doelstellingen en de ligging van Molenhoek Zuid. Is het college van plan om hier, vooruitlopend op de duurzaamheidsvisie, onderzoek naar te doen? Antwoord: Mogelijkheden zijn verkend (warmtenet en aquathermie). Schaalgrootte is beperkt, mogelijkheden zijn tot nog toe marginaal of niet aanwezig. RV Vaststelling bestemmingsplan Molenhoek Zuid (1) Kunnen wij de anterieure overeenkomst ontvangen die is afgesloten met de ontwikkelaar? Zo ja, binnen welke termijn kunnen wij deze tegemoet zien? Zo nee, welke argumenten heeft het college hiervoor?

De anterieure overeenkomst kan bij de griffier ter inzage voor raadsleden worden neergelegd. 2.

3

Onder Uitvoering: ‘Tijdens deze termijn kan iemand die een zienswijze heeft ingediend een beroep instellen tegen het besluit en kan iedereen een beroep indienen tegen het gewijzigde besluit’. Dit is in tegenspraak met de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie d.d. 14 januari 2020 (https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=236421&pageIndex=0&doclang=NL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=22661727) Is het Aarhus Verdrag niet van toepassing op dit bestemmingsplan? En zo ja, waarom niet? De tekst onder uitvoering is inderdaad niet geheel juist, het Aarhus verdrag is inderdaad van toepassing. Dat houdt in dat iedere belanghebbende beroep kan instellen. Daarnaast iedereen die een zienswijze heeft ingediend en iedereen ten aanzien van de wijzigingen in het BP.

3.

4.1

Kunnen wij een overzicht ontvangen hoe de financiële risico’s (vooral planschade en vertragingen) tussen partijen zijn verdeeld in percentages zodat wij in kunnen schatten of het wenselijk is wel of niet een exploitatieplan op te stellen?

2

Het opstellen van een exploitatieplan is alleen noodzakelijk indien dit niet op andere wijze is verzekerd. Middels de anterieure overeenkomst is dit geregeld. De financiële risico’s met betrekking tot planschade en verdere realisatie van het plan (en eventuele vertragingen) liggen bij de ontwikkelende partijen. 4.

Ten aanzien van Duurzaamheid: deze paragraaf rijmt niet met de Woondeal 2.0 die inmiddels in de GMR is vastgesteld.(8 maart 2023) Wij zijn op de hoogte van het gegeven dat deze woondeal niet van toepassing is op de gebiedsvisie die ten grondslag ligt aan het ontwerpbestemmingsplan. Maar is het college niet met ons van mening dat we serieus moeten kijken naar het hogere ambitieniveau en ons niet vast moeten leggen op een ambitieniveau waarvan we nu al weten dat het te laag is? Het is niet realistisch om lopende plannen open te breken en daar andere (hogere) ambitieniveaus voor af te spreken. Dit zorgt in ieder geval voor veel vertraging bij plannen en kan ook tot gevolg hebben dat plannen niet uitvoerbaar/haalbaar zijn. Ook strookt het vaak niet met eerder vastgelegde afspraken en verplichtingen. In de Woondeal die recent tussen de provincie en het Rijk is gesloten, is er ook niet voor niets voor gekozen om lopende plannen doorgang te laten vinden conform lopende afspraken en pas bij nieuwe plannen de aangepaste uitgangspunten te hanteren. Overigens zal bij vergunningverlening altijd worden uitgegaan van de eisen die gelden op het moment van de aanvraag van de vergunning. Mochten eisen in bijvoorbeeld bouwbesluit anders worden, dan moet daar wel degelijk rekening mee gehouden worden.

1.

Bijlage 1a ontwerpbestemmingsplan Molenhoek Zuid_Regels Een opsomming van juridische begripsdefinities, geen uitwerking van de feitelijke en materiele inrichting van het bouwplan? Te bespreken in samenhang met uitwerking in de Toelichting die zoals we inmiddels weten geen onderdeel uitmaakt van het bestemmingsplan.

2

Zoals aangegeven zijn de regels specifiek de plek voor de juridische definities een voorschriften. De toelichting biedt, zoals de naam al aangeeft, een stuk uitleg. In de regels wordt juist specifiek geregeld wat maximaal mogelijk is en wat specifiek juridisch wel en niet mag. Bijlage 1b ontwerpbestemmingsplan Molenhoek Zuid_Toelichting De meeste vragen in de toelichten zijn gedetailleerd, hebben betrekking op de samenvatting van beleidsstukken van andere overheden en keuzes die op dat vlak liggen. Voor de beoordeling is van belang of er een strijdigheid is met de betreffende beleidsstukken of dat er op basis van de uitgevoerde onderzoeken blijkt dat de ontwikkeling niet mogelijk is. Over keuzes om bepaalde zaken wel of niet mee te nemen in een beleidsstuk van een andere overheid is vanuit de gemeente geen antwoord te geven. Ook waar het gaat om inhoudelijke eisen aan bepaalde onderzoeken en waarom bepaalde onderdelen, stoffen, etc daar wel of niet in meegenomen dienen te worden is geen antwoord te geven. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform de daarvoor geldende eisen en uitgangspunten en zijn daar waar nodig voorgelegd aan een adviseur om de inhoud/conclusies te toetsen. 1

1.1 Bij het vaststellen van de gebiedsvisie zijn er kaders vastgesteld. Die zijn toen expliciet in het verslag van de Raad gezet. Waar kunnen wij deze kaders terugvinden in het bestemmingsplan? De kaders zijn beschreven in de toelichting. Datgene wat in de regels vastgelegd dient te worden is daar opgenomen. Verder zijn er in de anterieure overeenkomst nadere afspraken gemaakt.

2

3.2.2 “uitbreiding van het bouwvlak voor een glastuinbouwbedrijf is toegestaan onder de voorwaarden”. Wat wordt hiermee bedoeld? Moeten we dit lezen als dat het bestemmingsplan ruimte biedt aan het glastuinbouwbedrijf om uit te breiden? Betreft de samenvatting van provinciaal beleid waar voor een groter gebied deze regels gelden. In het bestemmingsplan is geen sprake glastuinbouw of uitbreiding daarvan.

3

3.2.4 “in het plan rekening wordt gehouden met klimaatverandering en de bijbehorende maatregelen moet worden beschreven, daarbij moet worden ingegaan op wateroverlast, overstroming en droogte.” Waarom is CO2 hier niet in meegenomen? Dit maakt kennelijk geen deel uit van dit provinciale beleidsstuk.

5

27

”Duurzaamheid als vanzelfsprekendheid…workshop’’ Welke workshop wordt bedoeld?

6

Deze workshop is in het kader van de gebiedsvisie uitgevoerd. 6

4.1.2. paragraaf Circulariteit Kan het college dit kwantificeren inclusief een feitelijke uitwerking? Dit maakt onderdeel uit van de uitvoering. Op dit moment is dat niet te kwantificeren.

7

4.1.2 Specifiek: “Molenhoek Zuid is een groene en waterrijke buurt die gericht is op het vergroten van de biodiversiteit”. Wat is de betekenis hiervan? En waar vinden we dit terug in de regels? Dit vormt de kaders waartegen de plannen verder zijn ontwikkeld. Het stedenbouwkundig plan (afbeelding 1.1) vormt hiervan een invulling. In de regels wordt dit niet vastgelegd. Het inrichtingsplan zal bij uitvoering ter instemming aan de gemeente worden voorgelegd.

8

5.1 “Het betreft grind afkomstig van de rivier- en ijsafzettingen uit het verleden, waar handmatig niet door te boren kan worden. Hierdoor heeft er geen grondwater onderzoek plaats kunnen vinden.” Mag dat? Hier is navraag naar gedaan bij het onderzoeksbureau. Dit is voor deze locatie geen probleem.

10

5.4 “…er van wordt uitgegaan dat de woningen gasloos worden opgeleverd” In deze formulering klinkt een voorbehoud door. Betekent dit dat er ruimte is voor woningen met gasaansluiting? Nee, woningen moeten gasloos worden gerealiseerd.

11

5.5 Externe veiligheid. “onderzoek gedaan naar het aspect externe veiligheid. Het volledige onderzoek is opgenomen als Bijlage 8 bij de toelichting. In de omgeving van het plangebied bevinden zich twee risicobronnen: de Maascorridor en de A73.” Waarom telt het spoor daar niet in mee? Ook niet als straks grote hoeveelheden ammoniak per spoor blijken te moeten vervoerd worden? Zie de algemene reactie bij Bijlage 1b.

12

5.6 Water “Door het ontbreken van grondwatermetingen in het plangebied is meer inzicht nodig in de grondwaterstand.” Wanneer gaat dat gebeuren? Dit zal bij de uitvoering worden uitgevoerd, is niet nodig voor het bestemmingsplan.

13

5.6 ” Het DWA-stelsel wordt onder vrij verval richting het bestaande gemaal aangelegd.” Welk gemaal wordt hier bedoeld? Het gemaal aan de Rijksweg, grenzend aan het huidige Gelmo terrein.

14

5.7 Natuur en ecologie. Hier wordt de eerder genoemde verbetering van de natuurwaarden (zie 4.1.2) niet genoemd. Waarom niet? Zie de algemene reactie onder 1b. Het betreft een samenvatting.

15

5.7 “sinds 1 juli 2021 geldt voor een tijdelijke verhoogde stikstofdepositie tijdens de aanlegfase, het wijzingen of verwijderen van een bouwwerk geen vergunningplicht meer.” Hoe moeten we dit lezen in relatie tot de rechterlijke uitspraak die de PAS-regeling ongeldig heeft verklaard? De uitspraak voor de PAS regeling is ouder, waarschijnlijk wordt bedoeld de Aerius berekening (berekening stikstof depositie). Inmiddels is de berekening uitgevoerd conform de nu geldende eisen.

1.

Bijlage 1c ontwerpbestemmingsplan Molenhoek Zuid_Verbeelding In de Verbeelding wordt onder ‘Bouwaanduidingen’ al aangegeven op welk plek binnen het plangebied de verschillende typen woningen komen (sba-pd, sba-gs, etc). Bij het vaststellen van de Gebiedsvisie zijn ook kaartjes getoond maar daarover werd door de toenmalige wethouder steeds gezegd dat de invulling nog niet vastligt en de raad de ruimte heeft om hier keuzes in te maken. Klopt dit nog steeds? En hoe moeten we deze wijkindeling dan zien? Woontorens aan Maas ligt vast. Dit is ons anders toegezegd Bij de vaststelling van de visie is aangegeven dat de visie een richting bepaald, maar geen concrete bouwmogelijkheden vastlegt. Dat gebeurt pas met het bestemmingsplan. Bij de vaststelling van de visie is ook aangegeven dat er bij het bestemmingsplan ruimte is om keuzes te maken, maar dat de globale indeling van het gebied niet voor niets op deze wijze is gekozen. Vanuit deze eerste verkenningen uit de visie is vanuit die uitgangspunten verder gewerkt aan een passende en haalbare invulling. Zoals toen ook aangegeven is de beoogde locatie van de appartementen wel de meest logische en meest waarschijnlijke. Pas met vaststelling van het bestemmingsplan legt uw raad ook concreet deze mogelijkheden vast.

1.

Bijlage 2a Zienswijzenota Er zijn door verschillende partijen uitgebreide en vaak goed onderbouwde zienswijzen ingediend waarin ook concrete verbetervoorstellen worden gedaan. Toch zijn er nauwelijks zienswijzen overgenomen of hebben ze anderszins geleid tot aanpassingen aan het bestemmingsplan. De beantwoording van de

1

zienswijzen is vaak ambtelijk en heel algemeen en gaat niet concreet in op de gedane voorstellen. Kan het college per ingediende zienswijze voor een inhoudelijk antwoord zorgen? Het bestemmingsplan is op zorgvuldige wijze tot stand gekomen, gebruik makend van vakkennis van de divers betrokkenen en input uit onder andere het visietraject. De zienswijzen zijn samengevat en er is inhoudelijk antwoord gegeven op deze zienswijzen. In sommige gevallen een formele reactie, in sommige gevallen is er uitgebreider op de inhoud ingegaan. Een aantal zienswijzen betreft ook een herhaling van onderdelen die ook al in het kader van de visie zijn beantwoord. Vraag 2e termijn: Er komt een vervolgonderzoek naar de archeologische waarden. De AWN pleit in dit kader voor een proefsleuvenonderzoek, uitgevoerd door een onafhankelijk gecertificeerd archeologisch adviesbureau. Kan het college toezeggen dat dit aanvullende onderzoek op deze wijze wordt uitgevoerd?

2.

Het aanvullend onderzoek wordt uitgevoerd. Indien op basis daarvan een vervolgonderzoek uit moet worden gevoerd zal daar een plan van aanpak voor moeten worden opgesteld wat wij door een ter zake deskundig adviseur zullen laten beoordelen.

1

1

Bijlage 4a Besluit hogere waarden Wet geluidhinder Molenhoek Als nu al de geluidsbelasting boven de grenswaarde van 58 dBkomt, (en dat geldt dan waarschijnlijk ook voor veel andere woningen langs de Rijksweg), zodat de norm verhoogd moet worden met 5 decibel, komt dan de geluidsbelasting niet boven de 63 dB? Vijf decibel lijkt misschien een kleine verhoging, maar de decibel is een logaritmische eenheid. Een verhoging met 10 decibel betekent 10 keer harder geluid. Het besluit hogere waarden strekt ertoe om, rekening houdend met een bovengrens, ruimte te kunnen geven aan ontwikkelingen. Daarbij staat altijd een goede ruimtelijke ordening voorop. Dat houdt in dat, door aanvullende maatregelen, het geluid in de woning moet voldoen aan een maximale geluidswaarde. Dit is voor elke woning gelijk. De woningen vallen allen binnen deze normen. Daarbij is het meetpunt van uit het onderzoek op de grens van het bouwvlak gelegd, terwijl de woningen verder achterwaarts worden gerealiseerd.

3

2

Wij vragen ons af of er nog wel plaats is voor het (herstel) van de laanstructuur (grote bomen) langs de Rijksweg, zoals elders in het ontwerp bestemmingsplan wordt toegezegd. Kan het college dit bevestigen of ontkennen? Uitgangspunt is dat groen, voor zover mogelijk, wordt behouden. Voor de verdere inrichting zal een inrichtingsplan opgesteld worden, wat door de gemeente moet worden goedgekeurd. Dit ziet op het plangebied. Herstel of terugplaatsen van bomen langs de Rijksweg zelf zit niet in het plan en is aan de wegbeheerder (provincie).

3

4

2

Wat betekent: De maatregelen aan de gevel die tot gevolg hebben dat het binnenniveau voldoet aan de waarde van 33 dB dienen gebaseerd te zijn op de berekende geluidsbelasting zonder rekening te houden met de genoemde aftrek ex artikel 110g Wet geluidhinder.”? Kan het college dit in begrijpelijke taal uitleggen? Zie het antwoord onder 1. Kort gezegd houdt het in dat het maximale geluidsniveau in een (in elke) woning 33 maximaal dB mag zijn, onafhankelijk van de geluidbelasting op de gevel. Bijlage 7 Luchtkwaliteit Resultaten en conclusies zijn gebaseerd op data gemeten en te verwachten verkeersbewegingen. Is er geen onderzoek gedaan naar de gevolgen voor de luchtkwaliteit wat betreft fijnstof (PM10 en 25) en CO2 tijdens de bouwfase van de woningen en de gebruiksfase daarna?

1

3

Zie de algemene reactie onder 1b.

1.

5

Bijlage 10 Natuurtoets “… sinds 1 juli 2021 geldt voor een tijdelijke verhoogde stikstofdepositie tijdens de aanlegfase, het wijzingen of verwijderen van een bouwwerk geen vergunningplicht meer…” Volgens onze informatie heeft de RvS dit middels een uitspraak verboden. Kan het college uitleggen hoe de tekst in deze Natuurtoets zich verhoudt tot die uitspraak? Zie het antwoord onder 1b nummer 15.

1.

Bijlage 11 Stikstof Bijlage ontbreekt. Wanneer kunnen we deze verwachten? De berekening is uitgevoerd en wordt bij de stukken toegevoegd.

5