Raadsvoorstel Formalisatie oneigenlijk grondgebruik

.

Gemeente Montfoort

RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad

Zaaknummer

325549

Datum Raadsvergadering

2 iuni 2025

Onderwerp

Formalisatie oneigenlijk grondgebruik

Datum commissievergadering

20 mei 2025

Portefeuillehouder

Wethouder C. van Dalen

Raadscommissie

Bestuur, Financiën en samenleving

Voorstet ln te stemmen met de uitvoering van het plan van aanpak Oneigenlijk grondgebruik gemeente Montfoort; Hiervoor beschikbaar te stellen een éénmalig budget ter hoogte van € 290.000,-; Deze lasten geheel te dekken door een eenmalige onttrekking uit de Algemene Reserve, en de begroting dienovereenkomstig te wijzigen; De verkoopopbrengst van grond bij tussentijdse rapportages als baat toe te voegen aan het jaarlijks exploitatieresultaat. Kernboodschap Door het formaliseren van het oneigeniijk gebruik van gemeentegrond door inwoners komt er duidelijkheid in de rechtmatigheid van het gebruik van de grond en wordt de eigendomssituatie bevestigd ofjuist gewijzigd. Bijlage(n) Plan van Aanpak Oneigenlijk grondgebruik gemeente Montfoort, februari 2024.

Aanieiding ln de gemeente Monffoort zijn veel strookjes snippergroen (kleiner of gelijk aan 125 m2) die al een lange tijd door bewoners oneigenlijk in gebruik zijn genomen. Deze situatie duurt al vele jaren. Op basis van artikel 160, lid 3, van de Gemeentewet dient de gemeente alle maatregelen te treffen, ter voorkoming van verjaring of verlies van recht of bezit van gemeentelijk eigendom. ln de afgelopen periode zijn we een aantal keren geconfronteerd met verjaringskwesties, waarbij in één geval de gewenste infrastructuur niet tot stand kon komen. Wij zijn dan ook van mening dat aan de situaties van oneigenlijk gebruik een einde moet komen. Gewenst resultaat Na afronding van het formalisatietraject is het oneigenlijk gebruik van snippergroen aangepakt. De rechtsgelijkheid tussen de bewoners is hersteld (de strook is aangekocht of het gebruik is schriftelijk geregeld), de wettelijke toegang tot de strook door de gemeente is schriftelijk geregeld (toegang riool), de verjaring is geblokkeerd (= gestuit) of de strook is weer beschikbaar bij een eventuele aanpassing van de openbare ruimte ter plaatse.

Gemeente Montfoort l Kasteelplein 5 l 3417J6 Montfoort Postbus 41 l 3417 ZG Monrfoort l T 0348-476400 l info@montfoort.nl

www.montfoort.nt

ciemeente Montfoort Toelichting Alle bekende oneigenlijk in gebruik genomen stroken snippergroen ziin eerder vastgelegd in een (interne) digitale kaart. De verkoopbare strookjes (wel en niet in gebruik) zijn opgenomen in de publieke digitale snippergroenkaart https://kaartserver.nlímontfoortlsnipperroen/). Deze kaart is in mei 2024 gepubliceerd, nadat de kaart met het geactualiseerde snippergroenbeleid door het college is vastgesteld. Tijdens het opstellen van de snippergroenkaart is vastgesteld dat in de wijk Rapijnen in Linschoten het oneigenlijk gebruik het meest voorkomt. Dit komt op neer op ongeveer de helft van alle bekende situaties. ln meer dan de helft van deze stroken ligt een gemeenteiijk (hemelwater)riool. Aanpak. Ter voorbereiding van het formalisatieproject heeft bureau Eiffel een plan van aanpak opgesteld Het plan van aanpak kent de volgende mogelijkheden van formalisatie: 1.Verkoop van de grond; 2.Erkenning van de verjaring; 3. Huur- en gebruiksovereenkomst; 4. Terugname van grond. Ad. 1. Het projectteam zal inzetten op verkoop van grond. Er zijn stroken die niet verkocht kunnen worden, zoals langs doorgaande wegen (behoud mogelijkheid aanpassing wegprofiel) of onderdeel zijn van de wijkgroenstructuur. Ad. 2, Het is mogelijk dat de gebruiker een beroep doet op verjaring.

De gebruiker/bezitter dient zelf aan te tonen dat hij of zij op basis van verjaring* eigenaar is geworden van de strook. Veelal wordt dit traject door de gebruiker als belastend ervaren. De ervaring is daardoor dat de meeste bewoners kiezen voor aankoop. Bij erkenning van verjaring is het uitgangspunt dat de gemeente niet (of zeer beperkt) overgaat tot het eisen van een schadevergoeding voor het jarenlange gebruik. Alleen in enkele situaties, waarbij de gemeente aantoonbaar financiëie schade heeft geleden, gaan wij schadevergoeding opeisen. Als een verjaringsakte wordt opgesteld zal de gemeente, indien van toepassing, het recht opleggen om gemeentelijke toegang tot het riool mogelijk te maken. Het Burgerlijk Wetboek kent twee vormen van verjaring• verknjgende of bevrijdende verjaring. Voor onroerend goed wordt veelal uitgegaan van bevrijdende verjanng na 20 jaar (te kwader trouw, immers kadastrale tekeningen zijn duidelijk). Voor verkrijgende verjaring (te goeder trouw) geldt een periode van 10 jaar.

Ad. 3. De ervaring is dat niet veel bewoners gebruik zullen maken van huur, vanwege jaarlijkse terugkerende kosten en de inflatiecorrectie. Desondanks zijn er gebruikers die kiezen voor een huurovereenkomst. Het aantal jaarlijks te versturen huurnotas zal hierdoor toenemen. De bestaande ¡nstrumenten (bruikleen zelfbeheer) worden zeer beperkt ingezet, immers hier staan geen opbrengsten tegenover. De stroken die niet verkocht kunnen worden (ad. 1), hier wordt ook een huur- ofeen gebruikersovereenkomst afgesloten. Ad 4. Het terugnemen van de strook grond gebeurt alleen als de strook onderdeel uitmaakt van de groenstructuur die de leefbaarheid in de wijk bevordert (Groenstructuurplan 2020-2030) of als hier een (beeldbepalende) gemeentelijke boom staat of de gemeentegrond kan om redenen niet verkocht worden. Het terug nemen kan alleen als de strook gemeentegrond niet is verjaard (overgang van eïgendom). De gebruiker wordt vooraf mondeling geïnformeerd over terugname van de grond. Als de grond niet wordt teruggegeven ontvangt de gebruiker een ontruimingsbrief. lndien de gebruiker niet reageert op de brief dan wordt deze persoonlijk benaderd. Als geen bereidheid van de gebruiker wordt ervaren, volgt een handhavingstraject. Per situatie wordt beoordeeid of maatwerk ook mogelijk is. ln het uiterste geval wordt actief overgegaan tot terugname van de gemeentelijke strook.

Gemeente Montfoort l Kasteelptein 5 l 3417JG Montfoort Postbus 41 l 3417 ZC Montfoort l T 0348-476400 l info@montfoort.nt

www.montfoort.nl

Gemeente Montfoort Gebruikers van stroken snippergroen die niet zijn opgenomen op de snippergroenkaart kunnen zich vrijwillig melden bij het projectteam, zodat ook zij gebruik kunnen maken van de verlaagde projectprijs van € 100,per m2. Per situatie wordt beoordeeld op hoeveel grond zij aanspraak kunnen maken. Als gaande het project stroken gemeentegrond door het projectteam worden gezien, die ook in gebruik zijn en niet op de snippergroenkaart staan, worden ook deze gebruikers aangeschreven. Projectspecifieke a anpak. Naast de hiervoor beschreven mogelijkheden kent het formalisatieproject een aantal projectspecifieke elementen. Gefaseerde aanpak Om concentratie van aanpak in een wijk te voorkomen wordt de aanpak over gehele gemeente Montfoort uitgerold. Dit wordt bereikt door de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond gefaseerd aan te pakken. De volgende fasering wordt toegepast: Fase 1: 75 — 125 m2, fase 2: 25 - 75 m2 en fase 3: 5 — 25 m2. Hierbij wordt gewerkt van groot naar klein, immers hoe groter het perceel hoe groter de rechtsongelijkheid. ln afwijking van op het plan van aanpak is de snippergroengrens 125 m2, overeenkomstig ons snippergroenbeleid. ln fase 3 ontvangen de gebruikers van percelen kleiner dan 5 m2 een brief, waarin het gebruik geregeld wordt.

Projectprijs € 100,- perm2 Om de aankoop van oneigenlijk in gebruik genomen snippergroen te stimuleren wordt voorgesteld de grondprijs, zoals genoemd in de nota grondprijzenbeieid 2025, gedurende de tweejarige projecttijd met 50% te verlagen. Dit betekent een grondprijs van € 100,- per m2. Deze prijs geldt ook voor stroken snippergroen die niet in gebruik zijn genomen. Aanpakpercelen van 5 — 125 m2* . Het formalisatieproject richt zich op in gebruik genomen snippergroen tussen 5 - 125 m2 (ca. 425 stuks). Deze aanpak beperkt de administratieve last en de uitvoeringskosten van het project (minder dossiers). Gebruikers van snippergroen kleiner dan 5 m2 ontvangen een brief. ln deze brief is aangegeven dat de gemeente eigenaar blijft van de strook grond, dat gebruik is toegestaan, gebruiker geen financiële vergoeding ontvangt, als sprake is van een riool de gemeente het recht heeft om het riool te benaderen en dat de grond beschikbaar blijft voor koop. Gedurende de duur van het project geldt de projectprijs. Eén uitzondering wordt gemaakt, als blijkt dat bij een woonblok sprake is van één oftwee strookjes snippergroen < 5 m2 wordt hier ingezet op verkoop (gelijk met de rest van het woonblok). Naast het oneigenlijk irt gebruik genomen snippergroen zijn ook percelen bekend die groter zijn dan 125 m2 (ca. 35 st.). Dit is geen snippergroen.

Strikt genomen vallen deze percelen buiten de formalisatie aanpak. ln de looptijd van het project worden deze percelen wel meegenomen, immers de procesmatige aanpak is hetzelfde. Voor de vaststelling van de verkoopprijs dient de waarde in het economisch verkeer te worden bepaald door een makelaar. Er wordt gewerkt met een gemiddelde getaxeerde grondwaarde. Ook hier geldt de projectkorting van 50% op de verkoopprijs (getaxeerde waarde). Deze is gelijk aan de korting op de snippergroen prijs. Argumenten De gemeente heeft de wettelijke plicht om alle maatregelen te treffen om verjaring of verlies van recht ofbezit van gemeentelijke eigendom te voorkomen. Met het formalisatieproject wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen die de gemeente heeft uit artikel 160, lid 3, van de Gemeentewet om alle maatregelen te treffen, ter voorkoming van verjaring ofverlies van recht of bezit van gemeentelijk eigendom.

Gemeente Montfoort Kasteelpletn 5 l 3417JG Montfoort Postbus 41 l 3417 ZG Montfoort l T 0348-476400 l info@montfoort.nl

www.montfoort.nl

Gemeente Montfoort -

-

--

----.----

-

-

De in te zetten middelen zorgen ervoor dat allesjuridischjuist ¡s geregefd. Na verkoop zijn er heldere en duidelijke kadastrale kavelgrenzen. Ditzelfde geldt ook bij erkenning van de verjaring. Gemeentelijke erkenning van verjaring wordt vastgelegd door het kadaster via een verjaringsakte. ln de andere situaties is het grondgebruik geregeld via een huur- of een gebruiksovereenkomst. Het gebruik is helder geregeld en de verjaring is tegen gehouden (gestuit). Gemeentelijke toegang tot de strook wordt geregeld. Door de formalisatie is het mogelijk toegang tot het riool schriftelijk te regelen (vastlegging in de eigendomsakte, koopakte of schriftelijke overeenkomst). Herstel rechtsgelijkheid tussen de inwoners. Door het project wordt de rechtsgelijkheid tussen de inwoners hersteld. Het gebruik van de grond is bij alle gebruikers gelijk afgestemd. Als de grond verkocht wordt, is geen sprake meer van gratis gebruik van gemeentegrond en hiermee wordt de bevoordeling van die ene gebruiker opgeheven. Er zijn situaties die kunnen leiden tot terugname van grond, bijvoorbeeld als de strook onderdeel uit maakt van structureel wijkgroen. Kanttekening Op dit moment is onduidelijk hoeveel belangstelling is voor aankoop of hoeveel bewoners een beroep gaan doen op verjaring of hoeveel huur- of gebruikersovereenkomsten zullen worden afgesloten.

Voordat Eiffel het plan van aanpak heeft opgesteld, is een onderzoek gedaan naar bezit van het in gebruik genomen snippergroen. ln de wijk Rapijnen is geconstateerd dat ongeveer de helft van situaties (vastgesteld met behulp van Streetview) voor 2003 al sprake was van gebruik. Dit is een potentiêle groep die beroep kan doen op verjaring. De verlaagde prijs kan als onrechtmatig ervaren worden voor kopers die in 2024 of eerder snippergroen hebben aangekocht. Deze hadden vaak een (dwingende) reden om grond aan te kopen (grotere tuin). Het aantai kopers is beperkt. De laatste vijfjaren zijn gemiddeld twee tot drie percelen snippergroen verkocht. De periode daarvoor was het gemiddeld één verkoop per jaar. Alternatief. Door het niet opstarten van een formalisatietraject blijft de huidige situatie ongewijzigd. Door de publicatie van de digitale snippergroenkaart (na actualisatie met de nieuwste kennis van locaties) kan iedere bewoner ¡nzien of zijn of haar gewenste strookje beschikbaar is voor verkoop. Door promotie van de snippergroenkaart wordt het initiatief neergelegd bij de inwoner(gebruiker). De gemeente neemt een passieve houding aan. De formalisatiedekking is duidelijk minder. Het verlies aan gemeentelijke grond door verjaring neemt toe. Daarnaast blijft de rechtsongelijkheid (bevoordeling) en de onduidelijkheid in de rechtmatigheid van het gebruik voortduren.

De gemeente voldoet hierdoor niet aan haar wettelijke taak. Financiën ln 2024 is een meervoudig onderhandse aanbesteding gedaan voor de aanpak van het Oneigenlijk grondgebruik gemeente Montfoort voor het aantal van 500 dossiers. Gebleken s dat Eiffel de laagste prijsaanbieding heeft gedaan. De totale kosten voor uitvoering van oneigenlijk grondgebruik in de gemeente Montfoort zijn, inclusief overige externe kosten, € 290.000,-, zie onderstaande tabel voor de opbouw van kosten. ln de begroting is echter geen rekening gehouden met deze kosten. Voorgesteld wordt om éénmalig € 290.000,- budget beschikbaar te stellen, en deze lasten te dekken door een éénmalige onttrekking van hetzelfde bedrag uit de algemene reserve, en de begroting dienovereenkomstig te wijzigen.

Gemeente Montfoort l Kasteelplein 5 l 3417JG Montfoort Postbus 41 l 3417 ZG Montfoort l T 0348-476400 l info@montfoort.n(

www.montfoort.nl

4

Gemeente Montfoort Montfoort, 29 aprii 2025 BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN MONTFOORT de secretaris, de burgemeester

M.H. van der Veer

mr. P.J

Ha

e Jong

L

Gerìieente Montfoort l Kasteelplein 5 l 3L17 JG Moritfoort Postbus 41 l 3417 ZG Montfoort l T 0348-1.76400 l info@montfoort.nl

www.montfoort.nl

6

Gemeente Montfoort

Aantal dossiers

oppervlakte in rn2

50

<5m2

425 35

Prijs per dossier €

Totaal

280 €

14000

5-125m2

550 €

233.750

v 125m2

620 € €

overige kosten t.b.v. extern advies

21.700 + 269.450

€

20.000 +

€

289.450

Naast bovengenoemde kosten zijn er ook ¡nkomsten te verwachten door opbrengst uit grondverkoop en verhuur van snippergroen. De eerste opbrengsten worden op zijn vroegst verwacht in het lste kwartaal van 2026. Hierbij wordt benadrukt dat onbekend is wat de totale inkomsten zullen zijn, en ofdit plan van aanpak verlieslatend of kostendekkend zal zijn, of in gunstig geval meer opbrengst dan lasten zal geven. Op basis van ervaring- en verwachtingen van Eiffel, zie onderstaande tabel, wordt ingeschat dat de incidentele opbrengst ca. € 380.000,- zal zijn, en de jaarlijkse ¡nkomsten (indexatie buiten beschouwing gelaten), ca. € 11.000,- zal zijn. Voorgesteld wordt om deze incidentele en structurele opbrengsten te melden bij tussentijdse rapportages en dit toe te voegen aan het jaarlijks exploitatieresultaat.

Aantal dossiers ca. 50 st. « 5m2

ITota1e opp. ¡n m21 Scenario verkoopl Scenario verhuur l 250 1O% n.n.b.

Prijs per m l Totaje inkomsten uitverkoop llaarlljkse inkomst uitverhuur exct. iodexatiel € 100 €2.500 n.n.b.

ca. 425 st. 5-125m2

12624

30%

15%

€ 100

€ 378.720

€ 11.362

ca.355t.>125m2

4375

30%

15%

n.n.b.

n.n.b.

s.n.b.

+ € 381.220 11.362

Juridische gevolgen Verkoop van grond en erkenning van verjaring leidt tot verandering van eigendom. Dit wordt vastgelegd in de verkoop- of verjaringsakte. Erkenning van gebruik voor percelen kleiner dan 5 m2 worden vastgelegd in een brief. Daarnaast wordt verhuur vastgelegd in een huurovereenkomst. Planning en aanpak lndien uw raad ¡nstemt met dit voorstel zullen in juni 2025 de eerste voorbereidingen worden getroffen voor de start van dit project. ln augustus a.s. zal het project daadwerkelijk van start gaan. De werkwijze van het projectteam is beschreven in het plan van aanpak. De totale doorlooptijd van het project is ca. 2 jaar. Communicatie / Participatie ln de voorbereidingsfase wordt de communicatiewijze samen met de communicatieadviseur definitief bepaald aan de hand van de aanpak, zoals vermeld in het plan van aanpak. ln de communicatie wordt altijd benadrukt dat de gemeente de rechtsgelijkheid tussen de bewoners wil herstellen. De wijze van communicatie is ook beschreven in het plan van aanpak. Via een raadsinformatiebrief zal uw raad halfjaarlijks over de voortgang van het project worden geïnformeerd. Relatie met duurzaamheid / Maatschappelijk verantwoord ondernemen Het formalisatieproject heeft geen relatie met duurzaamheid en/of maatschappelijk ondernemen. Toets inclusiviteit Toets lnclusiviteit is in formalisatieproject niet van toepassing.

Gemeente Montfoort l Kasteelpletn 5 l

3417 JG Montfoort

Postbus 1.1 l 3417 ZG Montfoort l T 0348 -1.76400 l tnfo@montfoort.nl

www.montfoort.nl

Cemeente Montfoort

RPDSBESLU1T Tekstbesluit. ln de openbare vergadering van 2 juni 2025

heeft de gemeenteraad besloten:

1. ln te stemmen met de uitvoering van het plan van aanpak Oneigenlijk grondgebruik gemeente Montfoort; 2. Hiervoor beschikbaar te stellen een éénmalig budget ter hoogte van € 290.000,-; 3. Deze lasten geheel te dekken door een eenmalige onttrekking uit de Algemene Reserve, en de begroting dienovereenkomstig te wijzigen; 4. De verkoopopbrengst van grond bij tussentijdse rapportages als baat toe te voegen aan het jaarlijks exploitatíeresultaat.

de griffier,

de voorzitter,

mr. S.G. Meijer

mr. P.J. van Hartskamp-de Jong

6erneenteMontfoort I Ksteelp[ein 5 l 3417JGMontfoort Postbus 41 l 3617 ZG Montfoort l T 0348-476400 l info@montfoort.nl

www.montfoort.nL