memo raadsrapporteur GGDrU

Memo + advies concept zienswijze op de GGDrU ontwerpbegroting 2026 Van: Datum:

raadsrapporteur Ineke Grootegoed 23 juni

Aanleiding Op 9 april 2025 heeft het dagelijks bestuur van GGDrU de ontwerpbegroting 2026 van de GGDrU toegezonden. De basis voor de ontwerpbegroting 2026 is gelegd vanuit de Kaderbrief 2026 en de ingediende zienswijzen van de verschillende aangesloten gemeenten. Op 9 juli zal in de Raadsvergadering de GGDrU ontwerpbegroting 2026 besproken worden en onze zienswijze daarop worden vastgesteld. Kaders zoals vastgelegd in de Kaderbrief 2026 Taken van de GGDrU De GGDrU voert wettelijke taken uit (A-taken). De gemeenten zijn verplicht deze taken bij de GGd af te nemen. Daarnaast zijn er wettelijke taken die de gemeenten niet verplicht bij de GGD hoeven af te nemen (B-taken). Ten slotte zijn er taken die door gemeenten zelf bij de GGDrU door middel van maatwerkfinanciering worden belegd (Ctaken). Deze taken zijn niet wettelijk vastgelegd. Voor gemeenten zit hier de grootste financiële manoeuvreerruimte. Financiële uitgangspunten Door het AB is gekozen “ voor een inhoudelijke doorontwikkeling met een financiële taakstelling om concrete invulling te kunnen geven aan die toekomstbestendige GGD, binnen de financiële mogelijkheden.” Wat betekent dit concreet voor de gemeente? 1. De GGdrU zal concrete invulling geven om de gemeenten optimaal te blijven ondersteunen op drie maatschappelijke opgaven: - Mentale gezondheid van de jeugd - Vergrijzing - Gezonde en veilige leefomgeving 2.

In de toekomst zal dat niet leiden tot meerkosten. 3. Via een bezuiniging op de gemeentelijke bijdrage wordt een taakstelling van 300k vanaf 2026 ingeboekt. Dat is circa 0,5% van de gemeentelijke bijdrage. 4. De doorontwikkeling van GGDrU zal ertoe leiden dat de nadruk komt te liggen op effectievere preventieve maatregelen. 5. De GGDrU zal meer scherpte en focus aanbrengen op de rol van dienstverlening passend bij de inhoudelijke en financiële opgaven waar gemeenten voor staan. 6. De GGDrU is gevraagd de Rijksbezuinigingen expliciet in beeld te houden. 7. De gemeenten krijgen de ruimte om te bezuinigen op het individuele maatwerk als dit wenselijk is op basis van de betreffende financiële situatie. Dit komt neer

op € 750.000 aan bezuinigingen per 2026. (circa 10% van het gemeentelijk maatwerk). Raadsplatform: concept zienswijzen ontwerpbegroting 2026 Waardering Waardering en erkenning voor inzet GGdrU als het gaat om de uitgangspunten van de Kaderbrief 2026 en de erkenning van de lastige financiële situatie waarin gemeenten zich bevinden. Financiën Naast instemming met de inhoud van de ontwerpbegroting 2026 wordt er door een overgrote meerderheid van de gemeenten gepleit voor: a. het blijvend rekening houden met financiële uitdagingen waar gemeenten voor (komen te) staan en b. het alert blijven op bezuinigingsmogelijkheden, waarbij het inzichtelijk gemaakt wordt wat de impact is van bepaalde keuzes. In meerdere concept zienswijzen wordt gevraagd om verduidelijking van de budgetten. Daarnaast gaan sommige zienswijzen in op de indexeringssystematiek. De Rijksoverheid kondigt aan de indexeringssystematiek te wijzigen naar prijs bruto binnenlands product (pbb). In sommige gemeenten sluit deze systematiek niet aan bij de indexering die zij gebruiken. Inhoudelijk Enkele conceptzienswijzen gaan in op de transformatieopdracht van de GGDrU : het doorontwikkelen van de advies- en kennisfunctie van GGDrU , waarmee concrete stappen moeten worden gezet aan de hand van de drie thema’s (gezonde en veilige leefomgeving, mentale gezondheid van jeugd en dubbele vergrijzing).

De zienswijzen benadrukken dat het van belang is om goed geïnformeerd te worden over de voortgang van deze opdracht. Lobby Rijksgelden Meerdere concept zienswijzen vragen om lobby Rijksgeld voor: 1. pandemische paraatheid en 2. relationele en seksuele vorming. Op beide gebieden zijn immers landelijke bezuinigingen aangekondigd. Advies In lijn met meerdere concept zienswijzen wordt in de concept zienswijze van de gemeente Montfoort waardering uitgesproken voor de tijdige toezending van de ontwerpbegroting 2026, de focus op samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor publieke gezondheid, evenals het lange termijn inzicht van de

begroting en kosteninschattingen. Daarnaast worden er drie aandachtspunten benadrukt: 1. de financiële positionering van de gemeente, wat betreft het belang om binnen de financiële kaders te opereren; 2. Het belang om als GGDrU in gesprek te gaan met de Rijksoverheid over structurele financiering, met name op het gebied van crisisparaatheid en vaccinatiegraad; 3. Het inzichtelijker maken in de begroting waar het gaat om de verschillen tussen investeringen van onvermijdelijke veranderingen en investeringen van te maken keuzes. Graag zou ik op basis van datgene wat in de online bijeenkomst van 4 juni 2025 door raadsrapporteurs en ‘linking pins’ naar voren is gebracht, het volgende willen toevoegen aan de concept zienswijze, zoals deze nu voorligt: 1. Zodra duidelijk is wat de impact is van de individuele bezuinigingen op het maatwerk voor 2026 op basis van het collectief weegmoment, willen we verzoeken om helder en transparant te maken wat dit betekent voor de begroting en de begroting dientengevolge daarop aan te passen. 2. In 2026 worden nauwelijks nog rijksmiddelen of gemeentemiddelen toegekend voor de ondersteuning van relationele en seksuele vorming op scholen. Daarnaast bezuinigen gemeenten op maatwerk per 2026.

Daarom achten wij het van belang om de GGDrU en andere betrokken partijen te vragen actief in gesprek te gaan met de overheid om structurele financiering voor continuering van seksuele vorming op scholen in de toekomst te waarborgen. 3. Gezien het feit dat slechts 8% van de begroting naar de pijler ‘langer gezond zelfstandig’ gaat en de (dubbele) vergrijzing snel toeneemt, is het de vraag of de GGDrU voldoende toekomstbestendig is om deze maatschappelijke ontwikkeling het hoofd te bieden. Graag vragen wij de GGDrU en betrokken partijen deze zorg te delen en met de gemeenten in de regio in gesprek te gaan om hierop adequaat in te spelen.