261105 Analyse
Tekst van het document
Analyse Gemeente Montfoort - 2026 Ten behoeve van Koers Volkshuisvesting en Programma Volkshuisvesting Inhoud sopgave 1 Inleiding ........................................................................................................................................... 1 2 Demografie en woningvoorraad .......................................................................................................... 2 2.1 Demografie ....................................................................................................................................... 2 2.2 Verhuisbewegingen ........................................................................................................................... 4 2.3 Samenstelling woningvoorraad .......................................................................................................... 5 2.3.1. Krapte in de huursector ................................................................................................................... 6 2.3.2. Particuliere huurwoningmarkt ........................................................................................................ 7 2.3.3. Particuliere huurwoningmarkt ........................................................................................................
8 3 Reguliere woningbehoefte ............................................................................................................... 10 3.1 Kwantitatieve woningbehoefte ......................................................................................................... 10 3.2 Kwalitatieve woningbehoefte ........................................................................................................... 12 4 Aandachtsgroepen ........................................................................................................................... 14 4.1 Ouderen .......................................................................................................................................... 14 4.2 Aandachtsgroepen .......................................................................................................................... 16 4.2.1. Urgente aandachtsgroepen (in de Wet versterking regie volkshuisvesting) ....................................... 16 4.2.2. Niet - urgente aandachtsgroepen (in de Wet versterking regie volkshuisvesting)................................ 18 4.2.3. Overige doelgroepen ...................................................................................................................
18 4.3 Conclusie ........................................................................................................................................ 22 Bijlage 1: Aanvullende informatie consumentgericht bouwprogramma Woningbehoefteonderzoek U10 – Montfoort ................................................................................................................................................ 24 Bijlage 2: Ingrediënten voor de raming ouderenhuisvesting provinciale woonzorganalyse ............................. 26 1 | Pagina 1 Inleiding De gemeente gaat opnieuw koers bepalen op wonen. Deze strategische koers wordt ondergebracht in de Omgevings- visie en de meer concrete aanpak in het Volkshuisvestingsprogramma. Het Volkshuisvestingsprogramma is meer uit- voeringsgericht dan de woonvisie was, en geeft een nadere uitwerking van de volkshuisvestelijke doelen en ambities. Hierin wordt van de gemeente verwacht dat zij de ontwikkelingen schetst die zij wil zien op het thema wonen, zowel in de nieuwbouw als de bestaande voorraad. Denk aan locaties en ontwikkelgebieden, doelgroepen, aandachtsgroepen, aantallen, prijssegmenten en woonkwaliteit. Voordat we de contouren van het Volkshuisvestingprogramma kunnen bepalen, is er eerst inzicht in de opgaven no- dig.
Hoe ziet de woningmarkt en de huidige woningvoorraad in de gemeente Montfoort er vandaag de dag uit? Wat verwachten we qua kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte? Er zijn in de gemeente/regio diverse onderzoeken uitgevoerd, onder andere regionaal woonbehoefteonderzoek U10 (2024), een lokale woonzorganalyse (2021) en een woonzorganalyse in opdracht van de provincie Utrecht (2024). Daarnaast zijn er regionale afspraken gemaakt, zoals de Woondeal en de afsprakenkaders ouderenhuisvesting en aandachtsgroepen U10. In deze notitie maken we een analyse van diverse data, onderzoeken en beleidskaders en duiden we deze ten be- hoeve van de Koers Volkshuisvesting Montfoort 2026. Dit document vormt dan ook de onderbouwing en de bijlage van de Koers. 2 | Pagina 2 Demografie en woningvoorraad 2.1 Demografie In 2025 heeft Montfoort ongeveer 13.770 inwoners in 5.800 huishoudens. Het aantal inwoners en huishoudens in de gemeente Montfoort is in de periode 2012-2025 met ongeveer 1% respectievelijk 8% toegenomen. Wat opvalt is dat de bevolking de laatste jaren licht daalt, terwijl het aantal huishoudens nog steeds stijgt. Dit komt omdat de gemid- delde huishoudgrootte kleiner wordt, onder andere door de vergrijzing en de groei van het aantal alleenstaanden.
Dit demografische verschijnsel zien we al jaren in Nederland en laat zien dat minder inwoners niet automatisch minder behoefte aan woningen betekent. Voor Montfoort betekent het behoefte aan extra woningen op basis van een veran- derde woonvraag: voor een oudere bevolking en kleinere huishoudens. Figuur 2.1: gemeente Montfoort. Ontwikkeling bevolking en huishoudens, 2012 - 2025 Bron: CBS (2025) Montfoort is in de periode sinds 2012 met name gegroeid door de natuurlijke aanwas (meer geboorte dan sterfte) en deels door het buitenlands migratiesaldo (meer immigranten dan emigranten). Het binnenlands migratiesaldo fluctu- eert meer. Er is een dal in 2019 in het binnenlands migratiesaldo. Vanaf 2019 zijn er dus veel verhuizingen geweest weg uit Montfoort naar andere Nederlandse gemeenten. Ketenpartners geven aan dat deze ontwikkeling erop wijst dat de sociale samenhang in de gemeente Montfoort onder druk staat. Een deel van de inwoners verlaat de ge- meente, terwijl een evenwichtige en diverse bevolkingssamenstelling juist belangrijk is om de onderlinge betrokken- heid en de informele ondersteuning van inwoners, waaronder ouderen, in stand te houden. Het stimuleren van ont- moeten in de gemeente is dan ook belangrijk en kan bijdragen aan het in stand houden van de bestaande sociale sa- menhang, maar ook aan het verwelkomen en het thuis laten voelen van nieuwe inwoners.
De piek in 2022 van het buitenlands migratiesaldo laat zien dat er in 2022 veel inwoners vanuit het buitenland naar Montfoort toe zijn verhuisd. Deels betrof dit de instroom van Oekraïners.
3 | Pagina Figuur 2.2: gemeente Montfoort. Bevolkingsontwikkeling, 2012 - 2024 Bron: CBS (2025) Er is een duidelijke vergijzing te zien in de gemeente. Vooral het aantal huishoudens van 75 jaar en ouder is sterk toe- genomen sinds 2012 (90%). Tegelijkertijd krimpen de jongere leeftijdsgroepen – 29 jaar en jonger en 30 tot 44 jaar – licht (respectievelijk 1% en 16% sinds 2012). Dit patroon sluit aan bij de bredere ontwikkeling binnen de U10 regio, waarin kleinere en minder stedelijke gemeenten sterker vergrijzen dan de grotere stedelijke gemeenten zoals Utrecht, Nieuwegein en Houten. De daling van het aantal jongere huishoudens (30 – 44 jaar) duidt ook op onvoldoende pas- send woonaanbod voor deze groep in de gemeente Montfoort. Figuur 2.3: gemeente Montfoort. Ontwikkeling huishoudens naar leeftijd, 2012 - 2024 Bron: Woningbehoefteonderzoek U10 – Montfoort, ABF (2024) Bijna alle typen huishoudens zijn in aantal gegroeid door de jaren heen. Met name het aantal alleenstaanden groeit sterk (34% sinds 2012). Het aantal meerpersoonshuishoudens met thuiswonende kinderen is licht gedaald (8% sinds 2012). Ook deze ontwikkeling duidt op verdunning van huishoudens en een toenemende vraag naar kleinere wonin- gen.
Figuur 2.4: gemeente Montfoort. Ontwikkeling huishoudens naar samenstelling, 2012 - 2024 Bron: Woningbehoefteonderzoek U10 – Montfoort, ABF (2024) 2.2 Verhuisbewegingen Onderstaande tabel geeft de verhuizingen naar en binnen Montfoort weer, voor de grootste tien gemeenten. Te zien is dat het grootste deel van de verhuizers naar Montfoort al in Montfoort woont (51%). 11% verhuist naar Montfoort vanuit Utrecht, en 10% vanuit Woerden. Vanuit Utrecht verhuizen onder andere koopstarters die vanwege financiële haalbaar- heid buiten de gemeente Utrecht zoeken, en relatief ‘goedkoop’ een woning kunnen kopen in de gemeente Montfoort. Dit zet de koopsector voor jonge koopstarters uit de gemeente Montfoort onder druk. Tabel 2.1: gemeente Montfoort.
Verhuizingen in personen naar en binnen de gemeente tussen 2012 – 2023, naar gemeente van herkomst, top 10 gemeenten Verhuizingen naar Montfoort | Aantal gemiddeld per | Totaal 2012-2023 | % van totaal vanuit: | jaar Montfoort | 438 | 5.261 | 51% Utrecht | 96 | 1.151 | 11% Woerden | 83 | 995 | 10% Oudewater | 19 | 233 | 2% IJsselstein | 18 | 220 | 2% Nieuwegein | 16 | 195 | 2% Lopik | 15 | 176 | 2% Rotterdam | 11 | 131 | 1% Amsterdam | 11 | 128 | 1% Bodegraven-Reeuwijk | 9 | 107 | 1% Totaal (alle gemeenten) | 867 | 10.406 Bron: Woningbehoefteonderzoek U10 – Montfoort, ABF (2024) Kijkend naar welke gemeente mensen vanuit Montfoort verhuizen valt op dat dit met name omliggende gemeenten zijn. De meeste huishoudens verhuizen binnen Montfoort. Hierna volgen de gemeenten Woerden en Utrecht. De verhuizin- gen naar Utrecht betreffen gedeeltelijk jongere huishoudens die vanwege studie of werk vertrekken uit de gemeente Montfoort. 4 | Pagina Tabel 2.2: gemeente Montfoort | .
Verhuizingen in personen binnen en weg uit de gemeente tussen 2012 | – 2023 Verhuizingen weg uit Mont- | Aantal gemiddeld per | Totaal 2012-2023 | % van totaal foort naar: | jaar Montfoort | 438 | 5.261 | 48% Woerden | 96 | 1.156 | 10% Utrecht | 84 | 1.013 | 9% Oudewater | 25 | 305 | 3% Lopik | 18 | 216 | 2% IJsselstein | 16 | 190 | 2% Nieuwegein | 15 | 183 | 2% Bodegraven-Reeuwijk | 13 | 152 | 1% Amsterdam | 12 | 138 | 1% Krimpenerwaard | 10 | 99 | 1% Totaal (alle gemeenten) | 919 | 11.024 Bron: Woningbehoefteonderzoek U10 – Montfoort, ABF (2024) De verhuisstromen tussen de gemeente Montfoort en steden als Utrecht en Woerden zijn redelijk in evenwicht. Vanuit Utrecht vestigden zich 1.151 personen in Montfoort, terwijl 1.013 personen vanuit Montfoort naar Utrecht verhuisden. Voor Woerden is zelfs sprake van een licht grotere uitstroom: 995 personen vestigden zich vanuit Woerden in Mont- foort, tegenover 1.156 personen die vanuit Montfoort naar Woerden verhuisden. Er is dus geen sprake van een sterke instroom vanuit de steden Woerden en Utrecht in de gemeente Montfoort. 2.3 Samenstelling woningvoorraad Op 1 januari 2025 waren er in de gemeente Montfoort in totaal 5.825 woningen. 74% van de woningen zijn koopwo- ningen, 16% bestaat uit sociale huurwoningen en 10% is in eigendom van particuliere verhuurders.
Particuliere huur- woningen staan in de gemeente Montfoort met name in de binnenstad van Montfoort. Met 16% ligt het aandeel soci- ale huur in de gemeente ver onder het landelijk gemiddelde van 26%. In buurgemeenten zoals Oudewater en Lopik ligt het aandeel sociale huur iets hoger, respectievelijk 22% en 17%. Verder bestaat in de gemeente Montfoort het grootste deel van de woningvoorraad uit eengezinswoningen (84%). Het aandeel appartementen (meergezinswoning) is 16%. Figuur 2.5: gemeente Montfoort. | Samenstelling woningvoorraad naar eigendom en woningtype Bron: CBS (2025) Het grootste gedeelte van de woningvoorraad in de gemeente Montfoort bestaat uit tussenwoningen (43%). Het per- centage tussenwoningen ligt daarmee hoger dan het percentage tussenwoningen in buurgemeenten Oudewater en Lopik (respectievelijk 38% en 31%). In d | e kern Montfoort is 19% van de woningvoorraad een appartement (meerge- zinswoning), in Linschoten is dit 11%. De Montfoortse | woningvoorraad is daarmee stedelijker | dan de woningvoorraad in Linschoten. In Linschoten wordt een flink aantal appartementen gebouwd, waardoor het percentage meergezinswo- ningen in Linschoten dus hoger zal worden. Het aandeel appartementen in de gemeente Montfoort ligt lager dan het aandeel appartementen in de gemeente Oudewater (22%), maar juist iets hoger dan het aandeel appartementen in Lopik (15%).
Ketenpartners geven aan dat een aandeel van 25% appartementen een ‘gezond’ aandeel zou zijn, zowel voor Montfoort als voor Linschoten. Met een | aandeel van 25% appartementen in een kern bied je ‘voldoende’ woon- mogelijkheden voor jongeren en ouderen. 5 | Pagina 6 | Pagina Figuur 2.6: gemeente Montfoort. Samenstelling woningvoorraad naar woningtype per kern Bron: CBS (2025) In het buitengebied van de gemeente staan relatief veel vrijstaande woningen ten opzichte van Montfoort en Linscho- ten. Het buitengebied biedt kansen voor nieuwe woonvormen die inspelen op de veranderende woonbehoeften van verschillende generaties. Er is interesse in de gemeente in het realiseren van familie- en mantelzorgwoningen op be- staande erven en in het transformeren van grote boerderijen naar meerdere wooneenheden. Deze woonvormen kun- nen bijdragen aan de verlening van mantelzorg, aan het wonen met meerdere generaties op één erf en het beter be- nutten van de bestaande woningvoorraad. Bij verruiming van de mogelijkheden voor vergunningvrij bouwen van – on- der voorwaarden - mantelzorg- en familiewoningen, ontstaan er meer mogelijkheden om extra woonruimte op be- staande percelen te realiseren.
Hoewel deze woningen niet altijd leiden tot een structurele uitbreiding van de zelfstan- dige woningvoorraad, kunnen zij wel bijdragen aan de woningbouwopgave door de woonruimte efficiënter te benutten en de druk op de reguliere woningmarkt te verminderen. Met de Wet versterking regie volkshuisvesting worden de mogelijkheden voor wonen op het eigen erf verruimd. Niet alleen mantelzorgwoningen, maar ook familiewoningen voor eerstegraads familieleden kunnen onder voorwaarden vergunningvrij worden gerealiseerd; een bestaande zorgrelatie is daarvoor niet langer altijd vereist en ook de formele mantelzorgverklaring vervalt. Vergunningvrij is daarmee niet regelvrij. De landelijke regeling bepaalt de voorwaarden, waarover op het moment van schrijven van dit document nog niet voldoende duidelijkheid over is. Het is daarmee nog onduidelijk wat de mogelijkheden op lokaal niveau zijn voor het stellen van nadere voorwaarden. De verruiming van de mogelijkheden gelden per 1 januari 2027. 2 . 3 .1. Krapte in de huursector De krapte in de sociale huursector is verder toegenomen in Montfoort. Dit blijkt uit de verslechtering van meerdere indicatoren. Vergeleken met 2019 is het aantal ingeschreven woningzoekenden en actief woningzoekenden de afgelo- pen jaren sterk gestegen. Het gemiddeld aantal reacties per woning is meer dan drie keer zo hoog geworden.
In 2024 lag het gemiddeld aantal reacties lager dan het regionaal gemiddelde, het jaar erna in 2025 juist hoger. De zoektijd – de periode waarin iemand actief reageert op woningen voordat diegene een woning krijgt toegewezen – is meer dan verdubbeld. Ook de gemiddelde wachttijd is gestegen van 8,5 jaar in 2019 tot 12,2 jaar in 2025.
Tabel 2.3: gemeente Montfoort. Ontwikkelingen in de sociale huursector, 2019 | – 2026 2019 | 2024 | 2025 | 2026 Aantal actief woningzoe- | 162 | 241 | 267 | 243 kenden Aantal ingeschreven wo- | 3.194 | 3.556 | 3.612 | 3.671 ningzoekenden uit Mont- foort Gemiddeld aantal reacties | 131 | 241 | 420 | x op een vrijgekomen wo- ning Zoektijd | 3,2 | 2,4 | 7,2 | x Wachttijd | 8,5 | 9,3 | 12,2 | x Aandeel toewijzingen aan | 80% | 62% | 64% | x starters Bron: Cazas Wonen en Woningnet De groep woningzoekenden die is aangewezen op de sociale huur in Montfoort heeft te maken met zeer beperkt aan- bod. In Montfoort bestaat slechts 16% van de woningvoorraad uit sociale huurwoningen (woningcorporaties). Dat is het laagste aandeel van alle gemeenten in de provincie Utrecht. Dat de krapte in de sociale huursector is toegeno- men, komt onder andere doordat er de afgelopen 10 jaar geen sociale huurwoning meer is gebouwd en opgeleverd. Daarmee behoort gemeente Montfoort tot een zeer klein aandeel (zo’n 7%) van Nederlandse gemeenten waar de so- ciale woningvoorraad niet is uitgebreid. Cijfers van de verhuur van Woonzorg Nederland zijn niet meegenomen in bovenstaande tabel. Er zijn aparte afspra- ken gemaakt met het Antoniushof in Montfoort over toewijzing. Een eerste conclusie uit de evaluatie laat zien dat deze woningen voor 100% worden toegewezen aan mensen met een urgentie van het CCC en SWOM.
De sociale huurvoorraad voorziet niet alleen in de huisvestingsbehoefte van regulier woningzoekenden, maar speelt ook een essentiële rol bij de huisvesting van inwoners met een urgente woonvraag als gevolg van specifieke omstan- digheden. Het gaat bijvoorbeeld om mensen met psychische problematiek, inwoners die uitstromen uit een instelling of mensen die na een scheiding op korte termijn andere woonruimte nodig hebben. Uit gesprekken met ketenpartners blijkt dat deze problematiek de afgelopen jaren toenam in de gemeente Montfoort. Daarnaast melden zich aanmerke- lijk meer mensen bij de gemeente die hulp nodig hebben voor hun huisvestingsprobleem dan bijvoorbeeld vijf jaar ge- leden. Onder bepaalde voorwaarden kunnen deze inwoners in aanmerking komen voor een urgentieverklaring, waar- mee zij voorrang krijgen bij de toewijzing van een sociale huurwoning. Hoewel de woonproblematiek is toegenomen, is het aantal aanvragen voor urgentie en verleende urgentieverklaringen in de gemeente Montfoort de afgelopen jaren beperkt gebleven. Slechts een beperkt aantal meldingen en kansadviesgesprekken leidt tot een daadwerkelijke urgen- tieaanvraag. De reden voor het beperkt aantal urgentieaanvragen in de gemeente Montfoort is onbekend.
Daarnaast worden in regionaal verband in het kader van fair share afspraken gemaakt over een evenwichtige verde- ling van de huisvesting van wettelijk urgente aandachtsgroepen en statushouders. Omdat deze groepen een beroep doen op een sociale huurwoning, betekent dit dat een deel van het beperkte vrijkomende aanbod sociale huur voor hen beschikbaar moet zijn. Zonder uitbreiding van de sociale huurvoorraad vergroot dit de concurrentie om beschik- bare woningen en kan de toegankelijkheid voor regulier woningzoekenden verder onder druk komen te staan. De toename van woonproblematiek voor deze groepen en de opgave voor de gemeente Montfoort vanuit het Regio- nale afsprakenkader Aandachtsgroepen wijst op een knelpunt in de toegang tot sociale huurwoningen in de gemeente Montfoort, zowel voor regulier woningzoekenden als voor inwoners met een urgente huisvestingsbehoefte. 2.3.2. Particuliere huurwoningmarkt In 2025 bestond 10% van de woningvoorraad uit particuliere huurwoningen. Dit ligt lager dan het landelijk gemiddelde (14%) en het provinciale gemiddelde (15%). Dit betekent dat er ten opzichte van zowel de regio als Nederland relatief minder particuliere huurwoningen beschikbaar zijn in de gemeente Montfoort. In de periode 2018 tot en met 2025 nam de ontwikkeling van het aandeel particuliere huurwoningen licht af in de gemeente.
In 2018 was namelijk nog 11% van de woningvoorraad een particuliere huurwoning. Daarnaast zal in de toekomst in de gemeente Montfoort een aantal particuliere huurcomplexen verkocht worden. Het gaat naar verwachting om zo’n 68 woningen. Dit betekent dat bij verkoop van deze particuliere huurwoningen de particuliere huurvoorraad nog verder zal afnemen. Daarnaast merken we dat de realisatie van middenhuur woningen in de praktijk, in onze projecten, lastig van de grond komt. 7 | Pagina 8 | Pagina De particuliere huursector vervult een rol in het tussensegment op de woningmarkt van de gemeente Montfoort. Voor huishoudens die niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning, maar voor wie een koopwoning door de hoge woningprijzen niet bereikbaar zijn, biedt de particuliere huursector een alternatief. Voldoende aanbod in de parti- culiere huursector is dus belangrijk in de gemeente Montfoort, onder andere voor mensen die deze tussenstap willen zetten. 2 . 3 . 3 . Koop woningmarkt De spanning op de koopwoningmarkt is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Waar een bestaande koopwoning in Montfoort in 2015 gemiddeld ongeveer € 255.000 kostte, is dit in 2025 opgelopen tot zo’n € 540.000. Hiermee is de gemiddelde verkoopprijs van koopwoningen in de gemeente Montfoort in 2025 iets lager dan het provinciale gemid- delde, maar ligt het wel boven het landelijk gemiddelde.
Dit is waarschijnlijk te verklaren doordat Montfoort relatief veel grondgebonden woningen en grotere woningen in de woningvoorraad heeft. Koopwoningen zijn steeds minder bereik- baar voor koopstarters en (lagere) middeninkomens. Bij alle woningtypen is de gemiddelde koopsom sterk toegeno- men. De prijsstijging in de gemiddelde koopsom verschilt per woningtype. De vrijstaande woningen zijn het minst ge- stegen met 67% en de hoekwoningen het meest met 109%. Figuur 2.7: gemeente Montfoort. Ontwikkeling gemiddelde verkoopprijs koopwoningen, 2015 - 2025 Bron: CBS Statline en Kadaster Figuur 2.8: gemeente Montfoort. Ontwikkeling gemiddelde koopsom van bestaande koopwoningen uitgesplitst naar woningtype, 2016 – 2024 eerste helft Bron: Kadaster, bewerking ABF
9 | Pagina Leegstand Volgens de Landelijke Monitor Leegstand (CBS) stonden er op 1 januari 2025 150 woningen leeg in de gemeente Montfoort; dit gaat om 3% van de woningvoorraad. Hierbij moet worden opgemerkt dat de daadwerkelijke leegstand lager ligt, omdat frictieleegstand wordt meegenomen. Frictieleegstand betekent dat woningen tijdelijk leegstaan, bij- voorbeeld bij een verhuizing, doorstroming, verkoop of kortdurende renovatie. De leegstand is dus al “gekoppeld” aan een nieuwe huurder of koper. Een bepaalde mate van frictieleegstand is noodzakelijk voor het goed functioneren van de woningmarkt. Zonder enige frictieleegstand zou de woningmarkt “vastlopen”. Het leegstandspercentage in de gemeente Montfoort van 3% is gelijk aan het landelijk en provinciaal gemiddelde. De leegstand in gemeenten binnen de provincie Utrecht varieert tussen de 2% en 5%. 3 | Reguliere woningbehoefte Om richting te geven aan het woningbouwprogramma is inzicht nodig in zowel de omvang als de aard van de woning- behoefte. In dit hoofdstuk wordt daarom onderscheid gemaakt tussen de kwantitatieve en de kwalitatieve woningbe- hoefte. De kwantitatieve woningbehoefte geeft inzicht in het aantal woningen dat nodig is om de verwachte groei van het aantal huishoudens op te vangen en het woningtekort in te lopen.
Deze behoefte wordt voor een belangrijk deel bepaald aan de hand van de Primos-huishoudensprognose. De kwalitatieve woningbehoefte gaat vervolgens in op het type woningen dat nodig is, bijvoorbeeld naar prijssegment, eigendomsvorm en doelgroep. Samen vormen beide on- derdelen de basis voor een passend en toekomstbestendig woningbouwprogramma. Woonvisie 2019 – 2030, actualisatie 2025 In de woonvisie staat de ambitie om bijna 1.100 woningen toe te voegen in de periode 2022 t/m 2040. Om deze op- gave te kunnen realiseren, wordt gestuurd op een plancapaciteit van 130% van de opgave (conform de gemaakte af- spraak in de Woondeal). Dit betekent een plancapaciteit van zo’n 1.425 woningen tot en met 2040. Voor nieuwe wo- ningbouwprojecten wordt gestuurd op 67% betaalbaar, waarvan 30% sociale huur en 37% middenhuur en betaalbare koop (conform de Wet versterking regie volkshuisvesting). Tabel 3.1: gemeente Montfoort. Woondeal, kwantitatieve en kwalitatieve invulling woningbehoefte Periode | Toe te voegen woningen 2022 t/m 2030 | 475 2031 t/m 2040 | 620 Totaal | 1.095, waarvan: 730 in Montfoort 365 in Linschoten Kwalitatieve invulling | 30% sociale | 37% betaal- | 33% duur huur | baar 3.1 Kwantitatieve woningbehoefte Analyse op basis van Primos prognose 2024 De Primos-prognose van ABF Research is een bouwsteen voor het berekenen van de kwantitatieve woningbehoefte.
Het laat namelijk de verwachte huishoudensgroei zien en zegt daarmee iets over het aantal woningen dat nodig is in de toekomst. Zowel op landelijk niveau als op provinciaal niveau wordt de Primos-prognose gebruikt om de woningbe- hoefte te berekenen. Montfoort werkt daarom ook met deze prognose om de toekomstige behoefte te berekenen. On- derstaande tabel laat de opgave zien voor de gemeente Montfoort volgens het woningbehoefteonderzoek U10 van ABF Research. Voor deze analyse is gebruik gemaakt van Primos 2024. De kwantitatieve opgave komt voort uit de huishoudensgroei + het inlopen van het woningtekort. Het statistisch woningtekort in de regio U10 volgens Primos 2024 bedraagt in 2024 6,6% van de woningvoorraad. Het is wenselijk om het woningtekort te reduceren naar 2%. Tabel 3.2: gemeente Montfoort. Kwantitatieve woningbehoefte op basis van Primos 2024 Periode | Toe te voegen woningen 2024 t/m 2030 | 470 2031 t/m 2040 | 620 Totaal | 1.090 Bron: Woningbehoefteonderzoek U10 ABF (cijfers gemeente Montfoort), Primos 2024 Op basis van de analyse met de Primos prognose 2024 gaat het dus tot en met 2040 om het toevoegen van zo’n 1.090 woningen. Analyse op basis van Primos prognose 2025 Inmiddels is er een meer recente Primos prognose beschikbaar, namelijk de prognose uit 2025.
In de tabellen hieron- der laten we de huishoudensgroei + het inlopen van het bestaande woningtekort zien op basis van Primos 2025. Dit is dezelfde benadering voor het berekenen van de kwantitatieve opgave als in het woningbehoefteonderzoek U10 – al- leen dan op basis van de meest recente Primos prognose. 10 | Pagina Tabel 3.3: gemeente Montfoort. Huishoudensgroei Primos prognose 2025 Aantal huishoudens 2025 | Aantal huishoudens 2040 | Huishoudensgroei 2025-2040 5.780 | 6.480 | + 700 Bron: Primos 2025 Tabel 3.4: gemeente Montfoort. Inlopen woningtekort 2025 in regio U16 Woningvoorraad 2025 | Inlopen huidige tekort (U16) | Huishoudensgroei + inlopen naar 2% (van 6,2% naar 2% = | woningtekort 2025-2040 inloop van 4,2%) 5.820 | + 244 | 700 + 244 = + 944 Bron: Primos 2025 en ABF online Tabel 3.5: gemeente Montfoort. Toe te voegen woningen periode 2024 – 2040 (zodat periode gelijk is aan het woningbehoefteon- derzoek U10) Analyse obv Primos 2024 (wo- | Analyse obv Primos 2025 | Verschil opgave ningbehoefteonderzoek U10) | (nieuwe analyse) + 1.090 | + 1.0071 | - 83 Verschil kwantitatieve woningbehoefte op basis van Primos 2024 en Primos 2025 Een vergelijking van de kwantitatieve opgave op basis van de Primos prognose uit 2024 met de opgave op basis van de Primos prognose uit 2025 laat een verschil zien.
De opgave met Primos 2024 komt uit op 1.090 woningen, de op- gave met Primos 2025 komt uit op 1.0072 woningen. De opgave ligt daarmee 83 woningen lager. Dit verschil kan een aantal oorzaken hebben: • | Het woningtekort verschilt per jaar: de woningbehoefte wordt berekend op basis van de huishoudenstoename en het inlopen van het woningtekort. Het woningtekort voor de regio U10 betrof in 2024 6,6%. In 2025 betrof dit een kleiner tekort in de U10, namelijk 6,2%. Dit betekent dat er minder tekort hoeft worden ingelopen. Het gaat echter om kleine aantallen, er ligt nog steeds een flinke opgave om het woningtekort in te lopen. • | Primos prognoses verschillen per jaar: op landelijk niveau wordt in de Primos prognose van 2025 voor het eerst een lagere raming van het aantal huishoudens in de komende 15 jaar voorspeld. Dit geldt ook voor de regio Utrecht. Hier is de verwachte huishoudensgroei tot 2040 in de Primos 2025 naar beneden bijgesteld ten opzichte van de Primos 2024. Dit past in de bredere trend waarbij de groei in de Randstad en de flanken daarvan (zoals Utrecht) lager wordt ingeschat, door een grotere geografische spreiding naar regio’s aan de randen van het land. Daarnaast is het woningtekort beperkt gedaald onder invloed van de lagere bevolkings- groei ten opzichte van 2024.
In de gemeente Montfoort leeft de ambitie om meer woningen te bouwen dan het aantal van 1.100 woningen dat zo- wel in de geactualiseerde woonvisie als het coalitieakkoord genoemd wordt. Het bouwen van een aanzienlijk extra aantal woningen heeft invloed op de sociale structuur en samenhang van de gemeente. Een forse groei van de wo- ningvoorraad en daarmee instroom van nieuwe inwoners kan leiden tot veranderingen in de identiteit en het karakter van een relatief kleine, dorpse gemeente. Nieuwe inwoners brengen nieuwe netwerken, behoeften en verwachtingen met zich mee, wat kansen biedt voor een levendig en divers verenigingsleven en een breder draagvlak voor voorzie- ningen. Tegelijkertijd vraagt dit om aandacht voor de integratie van nieuwe en bestaande inwoners, zodat de sociale cohesie behouden blijft en er een gedeeld gevoel van verbondenheid met de gemeente ontstaat. Het realiseren van zo’n substantiële uitbreiding van de woningvoorraad is daarmee niet alleen een ruimtelijke en economische opgave, maar ook een sociale opgave die vraagt om een zorgvuldige en geleidelijke ontwikkeling. De gemeente wil in de toekomst voldoende woningen bouwen; enerzijds vanuit de landelijke woningnood, anderzijds om de vitaliteit van de kernen in de gemeente Montfoort te versterken en jongeren in de gemeente te behouden.
Gelet op de schommelingen tussen opeenvolgende Primos-prognoses, is het inhoudelijk verdedigbaar om voor de te stellen kwantitatieve woningbouwambitie uit te gaan van Primos 2024. Aanbevolen wordt om de toekomstige kwantitatieve woningbehoefte volgens Primos te volgen en bijbehorende keuzes te actualiseren wanneer daar aanleiding toe is. 1 De 1.007 woningen bestaan uit 944 woningen voor 2025–2040 plus 63 woningen voor 2024. De 63 woningen zijn berekend als één jaarschijf van de opgave 2025–2040: 944/15 jaar = circa 63 woningen. Zo sluit de periode aan op 2024–2040. 11 | Pagina 3.2 Kwalitatieve woningbehoefte Woningbehoefteonderzoek U10 – Montfoort (2024) Zoals genoemd heeft ABF in 2024 een regionaal woningbehoefteonderzoek uitgevoerd voor alle U10 gemeenten. Per gemeente is de kwalitatieve woningbehoefte in beeld gebracht op basis van het woningmarktsimulatiemodel Socrates van ABF. Dit model berekent een zogenoemd ‘consumentgericht bouwprogramma’. Het consumentgerichte bouwpro- gramma wordt berekend op basis van de tekorten per woningmarktsegment – zowel nu als in de toekomst – en geeft antwoord op de vraag: welke kwalitatieve invulling van het woningbouwprogramma sluit het best aan op vraag en aan- bod (nu en in de toekomst)? De aantallen moeten worden gelezen als bruto toevoegingen aan de woningvoorraad.
De vraag wordt berekend mede op basis van de verhuis- en woonwensen die woningzoekenden opgeven in het WoonOnderzoek Nederland (WoON2021). Het aanbod wordt berekend door een inschatting te maken van welke wo- ningen vrijkomen als gevolg van verhuizingen van doorstromers, verhuizingen naar instellingen, sterfte en emigratie. Bij de berekening wordt bewust geen rekening gehouden met de (prijs)segmentering van bestaande woningbouwplan- nen, de afspraken in de Woondeal, ruimtelijke beperkingen en de soms gebrekkige financiële haalbaarheid van wo- ningbouw in lage prijsklassen. Het consumentgerichte bouwprogramma weerspiegelt op deze manier zoveel mogelijk de ‘zuivere’ woningbehoefte. Bij de behoefte aan sociale huurwoningen per gemeente is echter geen rekening gehou- den met het meer evenwichtig spreiden van aandachtsgroepen over de regiogemeenten. In gemeenten die meer aan- dachtsgroepen gaan huisvesten zou het aandeel sociale huur in het bouwprogramma daarom hoger kunnen liggen dan in dit onderzoek is aangegeven. Dit kan voor de gemeente Montfoort dus ook het geval zijn. De onderstaande tabel toont de kwalitatieve woningbehoefte voor de gemeente Montfoort volgens het regionaal wo- ningbehoefteonderzoek3. Tabel 3.6: gemeente Montfoort.
Woningbehoefteonderzoek U10 (cijfers gemeente Montfoort), kwantitatieve en kwalitatieve invulling woningbehoefte Periode | Toe te voegen woningen 2024 t/m 2030 | 470 2031 t/m 2040 | 620 Totaal | 1.090 Kwalitatieve invulling | 24% sociale huur | 29% betaalbaar (5% mid- | 46% duur (6% denhuur; 24% betaalbare | dure huur; 40% koop) | dure koop) Bekeken naar woningtype bestaat de kwalitatieve woningbehoefte met name uit eengezinskoopwoningen (62%). Huurappartementen (21%), eengezinshuurwoningen (10%) en koopappartementen (7%) hebben een kleiner aandeel. Bron: Woningbehoefteonderzoek U10 ABF Research In bijlage 1 zijn aanvullende informatie en cijfers te vinden over de kwalitatieve woningbehoefte volgens het consument- gericht bouwprogramma. Uit de ‘zuivere’, lokale behoefte blijkt er een opgave van 24% sociale huur uit te komen. Zoals eerder genoemd is bij deze ‘zuivere’ behoefte aan sociale huurwoningen geen rekening gehouden met het meer evenwichtig spreiden van aandachtsgroepen over de regiogemeenten. We zien onvoldoende ruimte in de praktijk om te voldoen aan de vraag van zowel aandachtsgroepen als regulier woningzoekenden als we ons op 24% richten, zeker omdat er nu al een groot tekort is. Daarnaast is 24% niet in lijn met de verplichte opgave van 30% sociale huur in de Woondeal die aansluit bij wettelijk verplichte 30% vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting.
En de, juridisch bindende, (verwachte4) in- structie voor de bouw van 30% sociale huur van de provincie Utrecht. 3 In de periode 2031 t/m 2040 is de (kwalitatieve) samenstelling van het consumentgerichte bouwprogramma nagenoeg gelijk aan de periode t/m 2030. 4 Deze instructie is opgenomen in het ambtelijke, door de provincie gedeelde, concept provinciale volkshuisvestingsprogramma 12 | Pagina 13 | Pagina Ontwikkeling Rijnenburg en mogelijke effecten Een toekomstige ontwikkeling die mogelijk effect heeft op de woningmarkt in de gemeente Montfoort en de toekom- stige woningbehoefte, is de ontwikkeling van de polder Rijnenburg in de gemeente Utrecht. Rijnenburg is een polder ten zuidwesten van Utrecht, gelegen tussen Utrecht, Nieuwegein, IJsselstein en het Groene Hart. Rijnenburg is met ongeveer 25.000 geplande woningen een van de grootste nieuwbouwlocaties van Nederland. De ontwikkeling van het gebied bevindt zich momenteel nog in een onderzoeksfase. Naast woningbouw is ruimte voorzien voor werkgelegen- heid, maatschappelijke voorzieningen, winkels, groen en recreatie. De ontwikkeling gaat gepaard met investeringen in de bereikbaarheid, waaronder een nieuwe tramverbinding (de Merwedelijn), en in de energie-infrastructuur. Daarmee wordt Rijnenburg ontwikkeld tot een volwaardig nieuw stadsdeel binnen de regio Utrecht. De bouw start naar waar- schijnlijkheid niet eerder dan 2035.
De ontwikkeling van dit stadsdeel vormt op de lange termijn een belangrijke uitbreiding van de woningvoorraad in de regio. Gezien de ligging van de gemeente Montfoort valt te verwachten dat de ontwikkeling van Rijnenburg effect zal hebben op de gemeente in meerdere opzichten. Om te weten wat deze effecten precies zijn en in welke mate ze zich voordoen, is meer onderzoek nodig. Rijnenburg zal waarschijnlijk een deel van de verhuisbewegingen binnen de regio opvangen. Vooral starters, jonge gezinnen en huishoudens die in of nabij Utrecht willen wonen krijgen extra mogelijk- heden. Hierdoor kan een deel van de potentiële instroom naar Montfoort verschuiven richting Rijnenburg. Tegelijker- tijd kan Rijnenburg ook doorstroming bevorderen, waardoor elders in de regio woningen vrijkomen. Daarnaast brengt Rijnenburg extra verkeersbewegingen met zich mee, wat mogelijk vraagt om investeringen in openbaar vervoer en infrastructuur in nabije gemeenten zoals Montfoort. Nieuwere Primos prognoses laten landelijk meer geografische spreiding van de huishoudensgroei zien, waarbij de groei in de Randstad lager uitvalt en meer groei aan de randen van het land wordt verwacht. Het is echter niet moge- lijk deze landelijke trend rechtstreeks te vertalen naar Montfoort of om op basis van de Primos-prognose uitspraken te doen over de precieze ontwikkelingen binnen de regio Utrecht.
Ook is nog onzeker welk effect Rijnenburg zal hebben op de regionale woningmarkt en in hoeverre, zoals hierboven beschreven, er concurrentie ontstaat met het woning- aanbod in de gemeente Montfoort. Het is daarom verstandig om zowel de planning van Rijnenburg als de regionale verhuisbewegingen te blijven volgen om te bepalen welke effecten deze ontwikkelingen hebben op de woningvraag en woningbouwprogrammering in de gemeente. 14 | Pagina 4 Aandachtsgroepen 4.1 Ouderen Woonzorgbehoefteonderzoek Provincie Utrecht (2024) In 2024 heeft Companen, in opdracht van de Provincie Utrecht, een provinciale woonzorganalyse uitgevoerd voor alle Utrechtse gemeenten. De volgende typen huisvesting voor ouderen zijn daarin onderscheiden (aansluitend bij de woonvormen die het Rijk hanteert): • Nultredenwoning: Een woning die geschikt is voor ouderen of andere zorg¬vragers met een (lichte) lichamelijke beperking. De woning is zowel intern als extern toegankelijk. Dat betekent dat de woning te bereiken is zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te berei- ken (intern toegankelijk). • Geclusterd wonen voor ouderen: Dit zijn woningen die deel uitmaken van een complex of groep van woningen die speciaal bestemd zijn voor ouderen. De woningen zijn levensloopgeschikt (ze voldoen aan dezelfde kenmer- ken als nultredenwoningen).
De inrichting van het complex is bij voorkeur dementievriendelijk en gericht op soci- aal contact en gemeenschapsgevoel. Er is een ontmoetingsruimte inpandig of in de directe nabijheid. • Zorggeschikte woningen: Zelfstandige woningen in een geclusterde woonvorm die zo ingericht zijn dat hier goed verpleegzorg geleverd kan worden. Zorggeschikte woningen gelden als alternatief voor traditionele ver- pleeghuisplekken. Ze zijn rolstoel- of rollatorgeschikt, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer5. Ze kunnen onderdeel zijn van een complex waar alle bewoners gebruik maken van Wlz-zorg, maar ook van een geclusterde woonvorm waar ook mensen zonder Wlz-indicatie wonen. Zorggeschikte woningen zijn een alternatief voor een traditioneel woonzorgcentrum of verpleeghuis. Vanwege Rijksbeleid mag het aantal intra- murale verpleeghuisplekken de komende jaren nauwelijks verder stijgen. De stijging van de vraag naar plekken waar Wlz-zorg kan worden geleverd, zal dus voor een groot deel moeten worden opgevangen in zorggeschikte woningen. De zorg wordt dan extramuraal geleverd, via een Volledig Pakket Thuis (VPT) of een Modulair Pakket Thuis (MPT). Er is een basis- en trendprognose opgesteld die de toename van de vraag6 naar de verschillende woonvormen voor ouderen laat zien.
Bij de basisprognose is het uitgangspunt de huidige woonsituatie van verschillende groepen oude- ren: er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende leeftijdsgroepen binnen de totale groep ouderen en tussen ouderen zonder, met een lichte en een zwaardere zorgvraag. De huidige woonsituatie van deze verschillende groe- pen is ‘demografisch doorgerekend’. In deze basisprognose is geen rekening gehouden met mogelijke nieuwe wijzi- gingen in beleid of met verschuivende voorkeuren van senioren: het is een ‘beleidsvrije’ en ‘trendneutrale’ prognose. In de trendprognose is de aanname gedaan dat in de toekomst een groter deel van de ouderen geclusterd zal gaan wonen. De trendprognose leidt daarom tot een lagere opgave zorggeschikte woningen en hogere opgave geclusterde woningen. De basis- en trendprognose geven een bandbreedte waarbinnen de daadwerkelijke behoefte zich zal ont- wikkelen. Zie voor een verdere toelichting op de totstandkoming van de opgave ouderenhuisvesting de bijlage 2. Tabel 4.1: gemeente Montfoort.
Provinciale woonzorganalyse 2024, vraagontwikkeling (cijfers gemeente Montfoort) Vraagont- wikkeling Nultreden Geclusterd Zorggeschikt Totaal ouderen- huisvesting Basis Trend Basis Trend Basis Trend Basis Trend 2023 – 2030 65 65 40 110 30 20 135 195 2023 – 2040 150 150 90 290 60 30 300 470 Bron: Woonzorganalyse provincie Utrecht, Companen (2024) De rijksoverheid stuurt er de afgelopen jaren op aan dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. De intramurale ouderenzorg wordt anders ingericht: het aantal verpleeghuisplaatsen wordt niet verder uitgebreid, waardoor de nadruk steeds meer komt te liggen op passende huisvesting en ondersteuning in de wijk. De trend van ‘langer 5 Zie voor het minimale Programma van Eisen: Stimuleringsregeling Zorggeschikte Woningen (SZGW) (rvo.nl) 6 Er is dus geen rekening gehouden met eventuele overschotten of tekorten in de huidige situatie. 15 | Pagina zelfstandig wonen’ betekent niet direct dat ouderen in hun eigen woning blijven wonen, maar kan ook betekenen dat ze verhuizen naar een beter passende woning, bijvoorbeeld in een geclusterde woonvorm, waar mensen zo lang als mo- gelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Ketenpartners geven aan dat de doorstroming van ouderen naar een passende woning in de gemeente Montfoort wordt belemmerd door een combinatie van beperkt passend woningaanbod en psy- chologische drempels.
Veel ouderen wonen in een afbetaalde koopwoning en ervaren de overstap naar een kleinere (huur)woning als een (te) grote stap. Tegelijkertijd is het aanbod van geschikte ouderenwoningen beperkt; Woonzorg Nederland geeft aan dat de wachtlijsten lang zijn en dat de vraag groot is. Ouderen uit de gemeente Montfoort blijven graag in de gemeente wonen. De verwachting is dat meer ouderen zouden verhuizen wanneer passend aanbod be- schikbaar zou zijn, al blijken woonwensen niet altijd realistisch of haalbaar. Daarom is naast het realiseren van geschikte woningen ook vroegtijdige bewustwording en praktische begeleiding belangrijk. De populariteit van geclusterd wonen, hofjes wonen of wonen in een complex neemt toe onder ouderen in Montfoort. Dit blijkt uit gesprekken met ketenpartners en inwoners en uit de inwonersenquête die ten behoeve van het volkshuis- vestingsprogramma en bijbehorende Koers is gehouden in 2026. Hierbij spelen veiligheidsoverwegingen een rol (om- kijken naar elkaar en een oogje in het zeil houden), maar ook dragen deze vormen van wonen bij aan het tegengaan van eenzaamheid – een groeiend probleem in de gemeente. Regionale afsprakenkader ouderenhuisvesting U10 In het regionale afsprakenkader wordt voorgesteld om voor de opgave vooralsnog uit te gaan van het basisscenario.
In de lokale woonzorgvisie worden de cijfermatige gevolgen van de trends en beleidskeuzen meegenomen. Dit zal naar verwachting uiteindelijk leiden tot een opgave die tussen het basis- en trendscenario ligt. Verder wordt benoemd dat de aantallen géén kaderstellende opgave per gemeente betreft, maar dat het gaat om richtinggevende aantallen voor na- dere invulling op lokaal niveau. Woonzorganalyse gemeente Montfoort (2021) In 2021 heeft Companen ook een lokale woonzorganalyse uitgevoerd voor de gemeente Montfoort. De volgende typen huisvesting voor ouderen zijn daarin onderscheiden: • Geclusterd wonen met zorg nabij of zonder zorg: Woonvorm waarbij de bewoner een eigen appartement of studio heeft met voorzieningen, maar ook met een ontmoetingsruimte in of bij het pand. De ouderen krijgen meestal am- bulante zorg of zorg is 24 uur oproepbaar. • 24-uurszorg somatisch en psychogeriatrisch: Verpleeghuizen of woonzorgcentra, waarbij zorg altijd aanwezig is. In veel gevallen is een Wlz-indicatie een vereiste om hier te wonen. Er is een prognose opgesteld die de toename van de vraag naar de verschillende woonvormen voor ouderen laat zien én een prognose over de vraag-aanbod balans. Bij de vraag-aanbod balans is de huidige en toekomstige behoefte aan woonvormen afgezet tegenover het huidige aanbod aan plekken in de gemeente.
De vraag-aanbod balans houdt dus rekening met tekorten of overschotten aan bepaalde woonvormen. De vraag-aanbod balans tabel laat een grotere op- gave zien dan de vraagontwikkeling tabel; dit betekent dat er in 2020 al een tekort was aan woonvormen voor ouderen. Het is belangrijk om voorzichtig te zijn met de precieze aantallen die uit de vraag-aanbod balans komen, omdat je nooit zeker weet of het complete aanbod in de gemeente naar voren is gekomen in de aanbodinventarisatie. Belangrijk om hierbij te vermelden is dat methodes voor het uitvoeren van dergelijke woonzorganalyses en ook definities veranderen door de jaren heen. De lokale woonzorganalyse uit 2021 verschilt dus van methodiek met de provinciale woonzorganalyse uit 2024. Daarnaast worden er in de analyse van 2021 andere definities en woonvormen gebruikt. Beide factoren hebben effect op de vraagontwikkeling van de verschillende woonvormen. Tabel 4.2: gemeente Montfoort. Woonzorganalyse gemeente Montfoort 2021, vraagontwikkeling Vraagontwikke- ling* Geclusterd zonder zorg Geclusterd zorg nabij 24-uurszorg SOM en PG Totaal ouderen- huisvesting 2020 – 2030 32 39 32 103 2020 – 2040 58 72 69 199 Bron: Woonzorganalyse gemeente Montfoort, Companen (2021) Tabel 4.3: gemeente Montfoort.
Woonzorganalyse gemeente Montfoort 2021, vraag-aanbod balans Vraag-aanbod | Geclusterd | Geclusterd zorg | 24-uurszorg | Totaal ouderen- balans (tekor- | zonder zorg | nabij | SOM en PG | huisvesting ten)* 2020 – 2030 | 130 | 27 | 47 | 204 2020 – 2040 | 150 | 57 | 77 | 284 Bron: Woonzorganalyse gemeente Montfoort, Companen (2021) 4.2 Aandachtsgroepen Woonzorgbehoefteonderzoek Provincie Utrecht (2024) In de provinciale woonzorganalyse zijn naast ouderen ook de aandachtsgroepen meegenomen: 4.2.1. Urgente aandachtsgroepen (in de Wet versterking regie volkshuisvesting) Voor de urgente aandachtsgroepen is een inschatting gemaakt van de (huidige en toekomstige) behoefte aan zelf- standige woonruimte per gemeente. Het gaat hierbij om uitstromers Beschermd Wonen, Jeugdzorg met verblijf, Maat- schappelijke Opvang, detentie en forensische zorg. De aanpak per aandachtsgroep is hieronder beschreven. • | Uitstroom Beschermd Wonen: Intramuraal Beschermd Wonen Wmo is in principe bedoeld als tijdelijke voorzie- ning. De bedoeling is dat mensen op enig moment uitstromen naar een woonplek waar ze zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen, al dan niet met ambulante begeleiding.
Om een inschatting te kunnen maken van het total | e aantal mensen dat vanuit Intramuraal Beschermd Wonen Wmo uitstroomt en een beroep doet op woonruimte in de regio U10, is gebruikgemaakt van cijfers die aangeleverd zijn door centrumgemeente Utrecht. Utrecht heeft cijfers aan- geleverd over de uitstroom op basis van de herkomstgemeente: dit is de laatste gemeente | waar iemand stond ingeschreven vóór instroom in Beschermd Wonen. De uitstroom is dus niet hetzelfde als de gemeente waar ie- mand daadwerkelijk naar is uitgestroomd, maar is bedoeld als inschatting van de uitstroom per gemeente op ba- sis van het principe “instroom = uitstroom”. Dit principe houdt in dat iemand uitstroomt naar de gemeente waar diegene stond ingeschreven voor instroom in Beschermd Wonen en zorgt daarmee voor meer spreiding over ge- meenten. Voor de huidige uitstroom hebben we het gemiddelde gepakt | van 2021 en 2022. Niet iedereen die uitstroomt doet een beroep op zelfstandige woonruimte. In het onderzoek ‘Landsschapschets Wonen en Zorg (2022) voor de gemeente Amersfoort is aan zorgaanbieders Beschermd Wonen gevraagd waar cliënten na een verblijf in Beschermd Wonen Wmo terecht komen voor hun vervolgstap. Hieruit bleek dat een derde (35%) uitstroomt naar zelfstandige woonruimte (al dan niet met ambulante begeleiding).
In de Regio U10 | is deze aanname ten tijde van het onderzoek getoetst (in de werksessie en in het verslag van de werksessie), maar daar is geen feedback op gekomen. Daarom | is er voor de regio | U10 ook vanuit gegaan dat 35% uitstroomt naar zelfstandige woonruimte. Voor gemeente Montfoort komt dit uit op | 1 uitstromer per jaar. Op het moment van schrijven van deze onderzoeksnotitie | komt naar voren dat de gemeente Montfoort ook aan de voorkant van de keten van Beschermd Wonen investeert. Met andere woorden: de instroom zoveel mogelijk pro- beren te beperken. De gemeente investeert lokaal in preventie. Dit heeft uiteindelijk ook een gun | stig effect op het aantal uitstromers. • | Uitstroom Jeugdzorg met verblijf | : Voor het grootste deel gaat het binnen de jeugdzorg met verblijf om zorg aan relatief jonge kinderen. Voor hen is een vraag naar zelfstandige woonruimte voorlopig niet aan de orde. In | de pro- vinciale woonzorganalyse werd gericht op de jongeren van 15 tot 17 jaar in jeugdzorg met verblijf. Deze groep zit tegen de leeftijdsgrens van jeugdzorg aan en zal daarom in de komende jaren een stap op de zelfstandige wo- ningmarkt (willen) zetten. Deze groep valt onder de urgente aandachtsgroe | pen binnen de Wet versterking regie volkshuisvesting. Voor de berekening van de verwachte jaarlijkse uitstroom | is het gemiddelde genomen van het aantal 15 tot 17- jarigen.
Een deel van de jongeren die uitstromen uit jeugdzorg kan direct zelfstandig gaan wonen, anderen heb- ben eerst behoefte aan een ‘tussenvorm’ in de vorm van geclusterd wonen met begeleiding (bijvoorbeeld kamer- training) of scheiden wonen en zorg (bijvoorbeeld in de vorm van een tiny house in de nabijheid van het gezins- huis waar de jongere eerst woonde). Er is ook een groep met een intensievere zorgvraag die doorstroomt richting Beschermd Wonen (Wmo of Wlz | ). We hebben aannames geformuleerd voor de uitstroomrichting. Voor de regio U10 is uitgegaan van een uitstroom van 45% richting zelfstandige woonruimte op basis van het onderzoek ‘Huis- vesting kwetsbare jongeren en jongvolwassenen’ van de gemeente Utrecht (2021). Voor gemeente Montfoort komt dit uit op 1 uitstromer per jaar. 16 | Pagina 17 | Pagina • Uitstroom Maatschappelijke Opvang: De gemeente Utrecht heeft voor 2022 en 2023 het aantal beëindigde tra- jecten bij Stadsteam Back Up aangeleverd (respectievelijk 1.191 en 1.006; gemiddeld 1.100). Deze aantallen ge- ven enig zicht op de omvang van de uitstroom in de regio U10. Het is niet bekend hoe deze aantallen verdeeld zijn over de regio. Omdat de Maatschappelijke Opvang vooral gevestigd is in de gemeenten Utrecht en Amers- foort, stromen veel mensen na een verblijf in de Maatschappelijke Opvang ook uit in deze gemeenten.
In de re- gio’s zijn al afspraken gemaakt om de uitstroom na Maatschappelijke Opvang evenrediger te verdelen. Daarom is laten zien hoe de jaarlijkse uitstroom er per gemeente uit zou zien wanneer uitstromers meer evenredig verdeeld zijn over de gemeenten (naar rato van inwoneraantal). Voor gemeente Montfoort komt dit uit op 5 uitstromers per jaar. • Uitstroom Vrouwenopvang: In de provincie Utrecht zijn 47 plekken langdurende vrouwenopvang: 17 plekken in regio Amersfoort en 30 plekken in regio U10. Jaarlijks verblijven op de 47 plekken langdurende vrouwenopvang zo’n 67 vrouwen met kinderen voor wie urgentie wordt aangevraagd. In de regio U10 bestaat de contingent af- spraak dat er jaarlijks 50 woningen zijn voor uitstromers uit de vrouwenopvang. Hoe deze uitstroom verdeeld is over de gemeenten, is niet bekend. Maar wanneer dit verdeeld zou worden naar rato van inwoneraantal, komt dit neer op 0 uitstromers in de gemeente Montfoort. • Uitstroom detentie: Om de jaarlijkse omvang van de groep uitstromers die langer dan drie maanden in detentie hebben gezeten te schatten, is gebruik gemaakt van data van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Voor de ge- meente Montfoort zijn de aantallen zo laag, dat er geen uitstroom naar zelfstandige woonruimte wordt verwacht vanuit deze aandachtsgroep.
• Uitstroom forensische zorg: Personen die uitstromen uit forensische zorg stromen veelal uit naar forensisch beschermd wonen, en soms direct naar reguliere huisvesting. Forensisch beschermd wonen is een verblijfsvoor- ziening met persoonlijke zorg en ondersteunende begeleiding in een beschermde woonomgeving. Er zijn geen feitelijke cijfers beschikbaar van het aantal uitstromers uit forensisch beschermd wonen en forensische zorg dat een beroep doet op een zelfstandige sociale huurwoning in provincie Utrecht. Landelijk zijn er jaarlijks zo’n 500 mensen uit forensisch beschermd wonen en 500 mensen uit forensische zorg die uitstromen naar reguliere huis- vesting. Om een inschatting te maken van de uitstroom in de provincie Utrecht, zijn deze landelijke aantallen ver- deeld naar inwoneraantal in de gemeenten in de provincie. Deze inschatting komt neer op zo’n 80 uitstromers in de provincie. Wanneer deze aantallen naar rato van inwoneraantal verdeeld worden over de gemeenten, komt dit uit op 1 uitstromer in gemeente Montfoort. Tabel 4.4: gemeente Montfoort.
Provinciale woonzorganalyse 2024, inschatting behoefte aan zelfstandige woonruimte onder ur- gente aandachtsgroepen in gemeente Montfoort Urgente aandachtsgroepen Behoefte aan zelfstandige woonruimte Uitstroom Beschermd Wonen 1 Uitstroom Jeugdzorg met verblijf 1 Uitstroom Maatschappelijke opvang 5 Uitstroom Vrouwenopvang 0 Uitstroom detentie 0 Uitstroom forensisch beschermd wonen en forensische zorg 1 Totaal 8 Bron: Woonzorganalyse provincie Utrecht, Companen (2024) Ook is de woningbehoefte onder statushouders in de provinciale woonzorganalyse in beeld gebracht. Dit is lastig, omdat de jaarlijkse taakstelling sterk fluctueert – afhankelijk van het aantal asielzoekers dat in een bepaalde periode asiel aanvraagt en een status krijgt. Toenames in de aantallen van te huisvesten statushouders hebben weinig te ma- ken met demografische ontwikkelingen in de vestigingsgemeente. Factoren die wel invloed hebben, zijn supranatio- nale economische ontwikkelingen en ontwikkelingen in conflictgebieden. Dit zijn factoren waar de gemeente geen in- vloed op heeft. Het Rijk maakt elk half jaar bekend hoeveel statushouders er in Nederland moeten worden gehuisvest. Het totaal aantal te huisvesten statushouders wordt op basis van het aantal inwoners over de gemeenten verdeeld; dit resulteert in een taakstelling per gemeente.
Voor statushouders is in de provinciale woonzorganalyse in 2024 de toe- komstige verwachte taakstelling door middel van twee scenario’s uitgewerkt. Het trendmatige scenario gaat uit van een taakstelling die gelijk is aan het gemiddelde van de afgelopen 5 jaar per gemeente. Het hoge scenario gaat per gemeente uit van een gemiddelde taakstelling die gelijk staat aan die in de hoogste 2 jaren sinds 2013. In het kader van deze provinciale woonzorganalyse zijn destijds twee regionale stakeholdersbijeenkomsten in de regio’s Amers- foort en U10 georganiseerd, waarbij gemeenten, corporaties, zorg- en welzijnspartijen aanwezig waren. De aanwezi- gen destijds achtten het hoge scenario het meest realistisch voor de toekomst. 18 | Pagina Om te bepalen hoeveel woningen er nodig zijn voor het huisvesten van statushouders is in het onderzoek destijds gerekend met een gemiddelde huishoudensgrootte van 2 personen. Voor gemeente Montfoort zou dit leiden tot on- derstaande opgave om statushouders te huisvesten: Tabel 4.5: gemeente Montfoort.
Woonzorgbehoefteonderzoek provincie Utrecht, woningbehoefte statushouders gemeente Mont- foort Woningbehoefte per jaar Trendmatig scenario (op basis van resultaat afgelopen jaren) 9 Hoog scenario 17 Bron: Woonzorganalyse provincie Utrecht, Companen (2024) Dit is een aanzienlijke opgave voor de gemeente Montfoort, gezien het lage aantal (vrijkomende) sociale huurwonin- gen. De taakstelling voor de huisvesting van statushouders is een wettelijke verplichting. Binnen deze verplichting heeft de gemeente Montfoort er de afgelopen jaren voor gekozen om waar mogelijk prioriteit te geven aan de huisves- ting van gezinnen. Dit past beter bij de woningvoorraad van de gemeente, die voor een groot deel uit grotere wonin- gen bestaat. Er is daarmee in de praktijk een grotere huishoudensgrootte behaald, namelijk een gemiddelde huishou- densgrootte van 3,4. Hierdoor waren er minder woningen nodig om statushouders te huisvesten. Met een huishou- densgrootte van 3,4 zouden er in het trendmatige scenario jaarlijks zo’n 5 woningen nodig zijn, in het hoge scenario gaat het om zo’n 10 woningen. Voor de toekomstige huisvestingsopgave kan het beste worden gewerkt met een bandbreedte. 4 . 2 . 2 .
Niet - urgente aandachtsgroepen (in de Wet versterking regie volkshuisves- ting) Verder zijn mensen met een beperking meegenomen in het provinciale onderzoek in 2024: • Mensen met een verstandelijke beperking (VG Wlz-indicatie): de woningbehoefte vanuit mensen met een verstandelijke beperking lag in 2023 op zo’n 35 woningen. In het basisscenario blijft de omvang van deze groep richting 2040 stabiel. Daarnaast is een trendscenario opgesteld waarin, op basis van aannames over meer gespikkeld en lokaal wonen, de VG-groep in Montfoort zou groeien van 35 personen in 2023 naar 95 in 2040 (een opgave van 60). Dit scenario moet als richtinggevend worden gelezen: maximale evenredige sprei- ding over gemeenten is niet altijd realistisch door bestaande instellingsterreinen en de benodigde schaal- grootte (die in Montfoort nog klein is). Daarnaast gaat de ontwikkeling naar gespikkeld wonen slechts geleide- lijk en is dit niet voor alle zorgzwaartes of huidige instellingsbewoners haalbaar is. • Mensen met een lichamelijke en zintuiglijke beperking: de omvang van zowel mensen met een lichame- lijke beperking (LG Wlz-indicatie) als mensen met een zintuiglijke beperking (ZG Wlz-indicatie) kwam in 2023 in de gemeente Montfoort uit op minder dan 5. De omvang van deze groepen is in Montfoort zo klein dat er geen huisvestingsopgave is.
Voor mensen met een beperking wordt vanuit de behoefteraming in 2024 geen (extra) huisvestingsopgave verwacht de komende jaren. Daarentegen is in 2026 vanuit de U16 de regionale spreidingsvisie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) opgesteld, waarbij MOBW-regio Utrecht West de opdracht heeft gekregen om zowel op- vang als plekken beschermd wonen te realiseren voor inwoners uit deze regio. Hierbij gaat het specifiek ook om per- sonen met een beperking en/of een begeleidingsbehoefte. Aangezien gemeente Montfoort onder de MOBW-regio Utrecht West valt, kan er regionaal gezien wel een (extra) huisvestingsopgave worden verwacht. Hoe deze opgave er precies uit gaat zien moet nog worden vastgesteld. Deze opgave wordt gezamenlijk met de andere gemeenten uit MOBW-regio Utrecht West ingevuld. 4 . 2 . 3 . Overige doelgroepen Arbeidsmigranten In 2026 deed Companen onderzoek naar arbeidsmigranten in de gemeente Montfoort, ten behoeve van een onder- bouwing van de verhuurvergunning van arbeidsmigranten7. Het onderzoek raamt het aantal wonende arbeidsmigran- ten in de gemeente Montfoort op circa 230. Daarvan zijn er 130 BRP-geregistreerd en ongeveer 100 niet- 7 Onderzoek onderbouwing verhuurvergunning arbeidsmigranten (Companen, 2026) geregistreerd. De belangrijkste herkomstlanden van werkzame arbeidsmigranten in de gemeente zijn Polen, Roeme- nië en Hongarije.
Gesprekken met werkgevers noemen daarnaast ook onder meer Bulgarije, Italië en Oekraïne als relevante herkomstlanden. Het aantal werkende arbeidsmigranten in Montfoort neemt naar verwachting verder toe. Vanuit 195 officieel geregi- streerde werkende arbeidsmigranten in 20238 wordt voor 2035 een bandbreedte geraamd van circa 245 (scenario ‘laag’) tot 490 arbeidsmigranten (scenario ‘hoog’). Bij voortzetting van de historische trend komt het aantal uit op on- geveer 305. De daadwerkelijke ontwikkeling hangt onder meer af van de economische groei, de ontwikkeling van de beroepsbevolking en de mate waarin vacatures door andere groepen werknemers kunnen worden ingevuld. Omdat registraties niet alle arbeidsmigranten omvatten (omdat een deel van de arbeidsmigranten zich niet registreert in een gemeente), kan de feitelijke omvang hoger liggen. Tabel 4.6: gemeente Montfoort. Ontwikkeling en prognose aantal internationale werknemers, 2023 - 2035 Aantal 2023 | Aantal 2035 | Toename % (jaarlijks) Laag scenario | 195 | 245 | 1,9% Trendmatig scenario | 195 | 305 | 3,7% Hoog scenario | 195 | 490 | 8,0% Bron: Decisio (2025), op basis van CBS-Microdata en Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving van het Centraal Planbu- reau voor de Leefomgeving Bovenstaande prognose gaat over de toename van het aantal werkende arbeidsmigranten.