2022-01-27 Beantwoording vragen de heer Snoek, PAK, met betrekking tot raadsvoorstel Nota Weerstandsvermogen.docx

2022-01-27 Beantwoording vragen van de heer Snoek, Progressief Akkoord, met betrekking tot raadsvoorstel Nota Weerstandsvermogen Op pagina 4 is ‘risico’ als volgt gedefinieerd: Een risico is een niet voorzienbare gebeurtenis van materieel belang en die niet in de begroting is opgenomen. Dit is een beperkte definitie. Alleen risico's met financiële gevolgen worden zo in kaart gebracht. Niet alle doelstellingen zoals genoemd onder paragraaf ‘1.2. doelstellingen’ worden zo bereikt. Zoals risico's beheersen die niet een financieel gevolg hebben, bijvoorbeeld het verbeteren dienstverlening en het stimuleren van professionaliteit van medewerkers. In de bijgesloten bijlage is onderscheid gemaakt naar verschillende categorieën. De onvoorziene gebeurtenis kan beleidsmatig en/of financieel zijn. Uiteindelijk wordt een risico gekwantificeerd en in geld uitgedrukt. Dit is weer nodig voor het bepalen van het weerstandsvermogen en het benodigde weerstandscapaciteit. Er is in zekere zin sprake van een beperkte definitie. Pagina 1: ‘De financiële positie van een gemeente bestaat uit de exploitatie en het eigen vermogen. Het niet geoormerkte vermogen (= weerstandsvermogen) is van belang om te bepalen of de gemeente financieel gezond is en dit is (mede) afhankelijk van het risicoprofiel’. Deze zin roept bij mij vraagtekens op 1.

het gaat niet om het weerstandsvermogen (want dat is de ratio) maar de beschikbare weerstandscapaciteit 2. dit bestaat niet alleen uit niet geoormerkt vermogen (geld) want uit hoofdstuk 4 blijkt dat bijvoorbeeld onbenutte belastingcapaciteit meetelt. Dit is volgens mij geen vermogen. Het weerstandsvermogen geeft aan wat de verhouding is tussen de beschikbare hoeveelheid geld en de hoeveelheid benodigde geld, zie pagina 12 van de nota. Met het woord ‘vermogen’ in weerstandsvermogen wordt een maatstaf bedoeld, de mate waarin een gemeente in staat is om de niet-voorziene gebeurtenis en de gevolgen ervan op kan vangen. Het doelt niet op ‘geld’ als zijnde vermogen. Pagina 2 staat onder beslispunten: ’In te stemmen om risico’s met een risicoscore van € 50.000 of hoger op te nemen in de benodigde weerstandscapaciteit’ Wat wordt bedoeld met risicoscore? Is dat financieel gevolg of kans x financieel gevolg? En gaat het om verwacht financieel gevolg of maximaal? Kortom dit verdient uitleg. Voor de risicoscore zie pagina 6, de score is kans x impact. De risico-score is een maatstaf voor de potentiele impact van het risico, zie hiervoor het totale score-overzicht op pagina 7. Hoe hoger de risicoscore hoe donkerder de kleur (rood) (en hoe hoger de prioriteit van de aanpak van dat risico is). Dit is kans x financieel gevolg.

Op pagina 5 is het score-overzicht van de kans (mate van waarschijnlijkheid) weergegeven (oplopend van klein = 1 tot en met 5 = zeer groot). Op pagina 6 staat het impact-overzicht. En beide overzichten,

impact x kans samengevoegd leiden tot het totaal-overzicht op pagina 7. Stel dat een risico met hoge impact (impact score van 5 = 1 miljoen) zeer waarschijnlijk gaat plaatsvinden (score van de kans = 5) dan krijgt deze de grootste score = 5 * 5 = 25 (rood). Er wordt dus gerapporteerd vanaf 50.000,-. Gelet op de (financiële) omvang van Montfoort is dit een gebruikelijke norm. Grotere gemeenten hanteren een groter bedrag. Pagina 4 'Het is belangrijk om de risico’s te identificeren en classificeren omdat men zo weet hoe de risico’s beheerst kunnen worden'. Dit is eigenlijk onzin. Je kijkt naar oorzaken en gevolgen van het risico. Je kan maatregelen nemen tegen de oorzaken (dit is meest effectief) maar ook de gevolgen beperken. Classificeren heb je alleen nodig om de hoogte van je weerstandscapaciteit te bepalen maar zegt niets over welke maatregelen je moet nemen. Er wordt gekeken naar de impact en de kans dat een risico zich kan gaan voordoen. Maar eerst dienen de risico’s in kaart worden gebracht (zie pagina 4) . In de bijlage is een toelichting van de categorieën opgenomen. De onvoorziene gebeurtenis kan beleidsmatig en/of financieel zijn. Uiteindelijk wordt een risico gekwantificeerd en in geld uitgedrukt, want dit geeft focus ten behoeve van de sturing/beheersing en het stelt een grens aan het bepalen van de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit.

Het is niet mogelijk en niet wenselijk om te sturen op alle grote risico’s Pagina 4: 'In principe geeft een kwantitatieve analyse meer inzicht in de risico’s dan een kwalitatieve analyse'. Ook dit is onzin. Een kwantitatieve analyse is nodig om je weerstandsvermogen te bepalen. Maar geeft niet extra inzicht in hoe je risico, anders dan financieel, moet beheersen. Zie voorgaand antwoord. Ook bij een kwalitatieve analyse zal gestart moeten worden met het bepalen van een definitie, wat is kwaliteit? Dat is voor een ieder anders. Het kwantificeren van een risico naar geld biedt meer handvatten om een ordening in te maken en uiteindelijk te vertalen naar het weerstandsvermogen. Pagina 13 Bijlage 1 Opsomming van de risico categorieën zoals financieel, materieel, politiek bestuurlijk Bij deze categorieën lopen oorzaken en gevolgen door elkaar. Vaak worden categorieën genoemd om te kijken of je compleet bent in je risico's. Het gaat dan om bronnen van risico's. Dit kan zijn financiële ontwikkelingen, ontwikkelingen in de organisatie, juridisch inderdaad etc. Hier worden ook gevolg categorieën genoemd, zoals imago, financieel, materieel. Het is beter om alleen te kijken naar oorzaak-categorieën. Zoals ook de RISMAN-methode doet. De bijlage betreft een indicatie en reikwijdte van risico’s, zie pagina 4 van de nota. Dit kunnen zowel interne als externe risico’s zijn, zie ook pagina 4.

De RISMAN-methode is met name bedoeld voor projectmanagement.