2021-11-10 Regionale rapportage COVID-19, GGDrU.pdf

Regionale rapportage COVID-19 10 november 2021

Inhoudsopgave INLEIDING ........................................................................................................................................................ 3 1.

VIRUSVERSPREIDING ................................................................................................................................ 4 1.1. 1.2. 1.3. 1.4.

2.

KWETSBAREN BESCHERMEN................................................................................................................... 17 2.1 2.2.

3.

AANTAL POSITIEF GETESTE PERSONEN ............................................................................................................... 4 TESTEN .................................................................................................................................................... 12 COVID-19 VACCINATIES ............................................................................................................................. 13 AANTAL OVERLEDENEN COVID-19 ............................................................................................................... 16

MONITORING VERSPREIDING VIRUS BINNEN ZORGINSTELLINGEN .......................................................................... 17 MELD- EN ADVIESPUNT BEZORGD ................................................................................................................. 17

ZORGCONTINUÏTEIT ................................................................................................................................ 19 3.1 LANDELIJK AANTAL NIEUWE ZIEKENHUISOPNAMES............................................................................................. 19 3.2 VERLOOP IC- EN KLINIEK-CAPACITEIT REGIO ..................................................................................................... 20 3.3 INSCHALING ZORGCAPACITEIT ZIEKENHUIZEN.................................................................................................... 20 3.4 ZORGINSTELLINGEN (NIET-ZIEKENHUIZEN) ....................................................................................................... 21 3.5 OPVANGLOCATIES BUITEN HET ZIEKENHUIS ...................................................................................................... 21 BIJLAGE 1: LANDELIJK PANELONDERZOEK .................................................................................................................... 22 BIJLAGE 2: COVID-19 MONITOR MIDDEN-NEDERLAND ............................................................................................... 26

Inleiding Voor u ligt de regionale rapportage COVID-19 van de regio Utrecht. De regionale rapportage is ter informatie. De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) draagt in crisistijd de verantwoordelijkheid voor de coördinatie van de geneeskundige hulpverlening en draagt zorg voor een regionale gecoördineerde aanpak. De regionale integrale rapportage is een hulpmiddel om zo goed mogelijk overzicht te krijgen in de COVID-19 ontwikkelingen in de zorg (acuut en niet acuut) in de regio en daar waar nodig tijdig bij te sturen en maatregelen te nemen. Zodat een veilige en efficiënte zorgverlening wordt gewaarborgd en de zorg beheersbaar blijft. De regionale rapportage wordt één keer per week opgesteld. De gepresenteerde informatie uit de rapportage kan worden ingehaald door actuele ontwikkelingen en kan op details soms niet synchroon lopen met de door het RIVM gepresenteerde cijfers vanwege het moment van peiling. Aan de inhoud van de rapportage kunnen geen verdere conclusies worden verbonden.

1. Virusverspreiding 1.1. Aantal positief geteste personen Landelijk zijn in week 44 76.790 besmettingen gemeld met COVID-19. Dit waren 53.979 meldingen in week 43 (Bron: Weekcijfers coronavirus SARS-CoV-2 | RIVM). Dat is een stijging van 42% tenopzichte van de week ervoor (Figuur 1).

Figuur 1. Landelijk bij de GGD gemelde patiënten COVID-19 vanaf 2 augustus. Peildatum: 9 november 2021 10:00 uur. Bron RIVM.

Het aantal positieve testen in de regio dat bekend is bij GGD regio Utrecht is in week 44 gestegen met 37% naar 5.598, tenopzichte van 4.083 in week 43 (Figuur 2). Sinds begin 2021 tot en met 9 november 2021 16:20 uur zijn in totaal 105.523 positief geteste personen gemeld in de regio Utrecht.

Figuur 2. Aantal COVID-19 positief gemelde personen per week bij GGDrU. Peildatum: 9 november 2021 16:20 uur. Het verschil met de aantallen in de tekst is te verklaren doordat het RIVM een ander datasysteem gebruikt.

Nieuwe varianten Een schatting van welke varianten de nieuwe besmettingen veroorzaken, wordt gedaan door middel van steekproef sequencen voor de nationale kiemsurveillance (Tabel 1) en modellering van het RIVM. De resultaten van week 42 zijn het meest recent, omdat de analyse van deze bepalingen tot enkele weken kan duren en nog niet alle uitslagen van de bepalingen van die week binnen zijn. Er zijn vier varianten die door WHO worden geduid als ‘Variants of Concern’: Alfa, Beta, Gamma en Delta. Op dit moment is de deltavariant, die veel besmettelijker is dan anderen, dominant in Nederland en wereldwijd.

Tabel 1. Totaal aantal onderzochte monsters van week 39 t/m week 42 in 2021 die succesvol zijn geanalyseerd door nationale Kiemsurveillance. Peildatum 9 november 2021. Bron: RIVM (Varianten van het coronavirus SARSCoV-2 | RIVM).

Het reproductiegetal (R, het gemiddeld aantal mensen dat besmet wordt door een persoon met COVID-19) is voor Nederland op 25 oktober rond de 1.2, zo schat het RIVM (Figuur 3). Schattingen van het R-getal recenter dan 14 dagen geleden zijn niet betrouwbaar omdat de meldingen voor recenter dagen nog niet volledig gerapporteerd zijn. Alleen met een R-getal onder de 1 neemt de verspreiding af.

Figuur 3. Het effectieve reproductiegetal R voor Nederland. Bron: RIVM, peildatum 9 november 2021 10:00 uur.

Aanvullende surveillance luchtwegvirussen Vanaf de eerste week van oktober wordt in samenwerking met de GGD regio Utrecht en het UMCU onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van virale ziekteverwekkers in neuskeel swabs die zijn afgenomen ten behoeve van SARS-CoV-2 diagnostiek bij personen met luchtwegklachten in een GGD teststraat. Gemiddeld worden dagelijks 30 monsters voor dit onderzoek aanvullend getest. In de afgelopen weken werden in totaal meer dan 800 monsters onderzocht en kon in 66% van de monsters een luchtwegvirus worden aangetoond. SARS-CoV-2 werd in 6.2% van de monsters aangetoond; in een beperkt aantal gevallen werd influenzavirus (griepvirus) vastgesteld. Dit beeld past bij de bevindingen van het RIVM, de GGD

Amsterdam en het Amsterdam UMC waar ook steekproefsgewijs monsters aanvullend getest worden op het griepvirus en andere luchtwegverwekkers. Deze bevindingen passen ook in het landelijk beeld van SARS-CoV-2 detecties, en de circulatie van influenzavirus en andere luchtwegvirussen gebaseerd op de lang bestaande bronnen van informatie. Percentage van mensen in Nederland met klachten die kunnen wijzen op een infectie met SARS-CoV-2 (koorts, hoesten, kortademheid, verlies van reuk of verlies van smaak) dat is onderzocht door infectieradar is weergegeven in Figuur 4. Afgelopen week is er een flinke stijging gerapporteerd (Bron: Infectieradar).

Figuur 4. Percentage van mensen in Nederland met COVID-19 gerelateerde klachten (Bron: Infectieradar). Peildatum 9 november 2021.

Aantal COVID-19 positieve patiënten naar eerste ziektedag en effect van maatregelen In Figuur 5 is het aantal COVID-19 positieve patiënten uitgezet naar de dag dat deze personen voor het eerst klachten ontwikkelden. In het bijschrift staat een toelichting op de maatregelen. Het effect van aanscherpingen en versoepelingen van de maatregelen op het aantal positieven is normaal gesproken na enkele weken te zien. Op 2 november 2021 heeft het demissioner kabinet aangekondigd dat per 6 november weer aanscherpingen van coronamaatregelen gaan gelden. Het gaat over onder andere anderhalf meter afstand houden, mondkapjesplicht in publiek ruimte en uitbreiding van het coronatoegangsbewijs. De volledig coronaregels zijn op de website van Rijksoverheid te vinden. Op 12 november gaat het kabinet kijken of meer regels nodig zijn.

Figuur 5. Totaal aantal positieve registraties naar begin van de klachten, indien niet aanwezig dan meldingsdag– 3 kalenderdagen. Peildatum 2 november 2021 8:00 uur. Coronamaatregelen 1. (8 feb) Basisscholen en kinderdagverblijven weer open. Verzorgingshuisbewoners mogen 2 personen ontvangen per dag. 2. (1 mrt) Middelbare scholen en MBO open voor minimaal 1 dag per week. 3. (16 mrt) Versoepelingen niet essentiële winkels en buiten sporten met maximaal 4 personen in groepsverband. 4. (28 apr) Avondklok verdwijnt, maximaal aantal mensen dat thuis op bezoek mag naar 2 personen, buitenterrassen worden heropend tussen 12-18 uur met maximaal 50 per terras, winkelen in niet-essentiële winkels mag weer zonder afspraak, maximale aantal aanwezigen op een begrafenis gaat naar 100 personen. 5. (15 mei) Reizen naar landen met een laag besmettingsniveau weer mogelijk. 6. (19 mei) Sportscholen en de buitenlocaties van recreatieparken zijn weer open. Buiten sporten in groepen is weer toegestaan met maximaal 30 personen. Er mag weer kunst- en cultuurbeoefening plaatsvinden zowel binnen als buiten met maximaal 30 personen. Alle contactberoepen zijn weer toegestaan. Terrassen mogen langer openblijven, nu van 06.00 t/m 20.00 met maximaal 50 personen. 7. (5 jun) Maximum van 4 bezoekers per dag thuis ontvangen.

Horeca en meeste publiek toegankelijke locaties, en daarmee ook culturele locaties, open onder voorwaarden. Openingstijden van buitenterrassen verruimd. Mogelijkheden voor sporten en kunst en cultuurbeoefening zijn verruimd. Ook locaties voor recreatie binnen open onder voorwaarden. Alle winkels open volgens reguliere openingstijden. Maximaal aantal mensen bij een huwelijk naar 50 personen. 8. (26 jun) Alle publiek toegankelijke ruimtes weer open, waarbij 1,5 meter afstand houden verplicht is. 100% bezoekerscapaciteit toegestaan met coronatoegangsbewijzen. Op minder plekken hoeven mondkapjes te worden gedragen, enkel in het openbaar vervoer, op stations, vliegvelden en in het voortgezet onderwijs is het verplicht. 9. (10 jul) Horeca sluit om middernacht, entertainment, zoals liveoptredens, is verboden. Discotheken en nachtclubs sluiten hun deuren. Het gebruik van het coronatoegangsbewijs voor uitzondering op de anderhalvemeterregel op pauze voor de h oreca. Evenementen, culturele locaties en publiek bij sportwedstrijden toegankelijk als iedereen een vaste zitplaats heeft op 1,5 meter afstand. Toegangsbewijs nog maar 24 uur geldig i.p.v. 40 uur. Evenementen hebben een maximale duur van 24 uur. 10. (30 augustus) De anderhalvemeterregel komt te vervallen in het onderwijs, waarbij maximaal 75 mensen bij lessen en colleges tegelijk aanwezig mogen zijn. 11.

(25 september) De anderhalvemetermaatregel wordt geschrapt, de coronapas wordt ingevoerd, horeca en nachtclubs mogen open tot middernacht, (meerdaagse) evenementen onder voorwaarden weer mogelijk, nachtclubs en discotheken voorlopig nog niet open, mondkapjes blijven verplicht in het openbaar vervoer in de voertuigen. Voor scholen wordt de mondkapjesplicht afgeschaft, en grote groepen mogen weer bij elkaar komen. Voor de basisscholen is de quarantaine regel voor de hele klas vervallen wanneer er een enkele besmetting heeft plaatsgevonden. 12. (6 november) De anderhalvemetermaatregel komt terug, uitbreiding van coronapas, mondkapjes plicht in publieke ruimte, en thuiswerken wanneer het kan.

Inschaling Het risiconiveau geeft informatie over de druk op de zorg door patiënten met COVID-19. Er zijn drie risiconiveaus mogelijk: (1) waakzaam, (2) zorgelijk en (3) ernstig. Welk risiconiveau geldt, hangt af van het gemiddelde aantal ziekenhuisopnames en het gemiddelde aantal IC-opnames in 7 dagen. Sinds 2 november zit Nederland in ‘ernstig’, en op 9 november is dit opnieuw vastgesteld. Er waren gemiddeld 159 ziekenhuisopnames en 25 IC-opnames per dag over de periode van 30 oktober tot en met 5 november 2021 (Bron: Risiconiveaus).

Figuur 6 laat het aantal meldingen per gemeente zien in de afgelopen twee weken. Met 418 besmettingen per 100.000 inwoners in week 44 valt regio Utrecht precies in de middenmoot. Veiligheidsregio Limburg-Zuid, Limburg-Noord en Zuid-Holland-Zuid zijn de regio’s met het hoogste aantal meldingen per 100.000 inwoners met respectievelijk 657, 609 en 574 besmettingen per 100.000 inwoners. Noord, Gooi en Vechtstreek en Groningen zitten momenteel het laagst in het aantal besmettingen per 100.000 inwoners met respectievelijk 248, 244 en 183 meldingen per 100.000 inwoners.

Figuur 6. Aantal aan de GGD’en gemelde personen met een positieve testuitslag voor SARS-CoV-2 per 100.000 inwoners per gemeente met GGD meldingsdatum van 2 november t/m 9 november 2021 10:00 uur. (Bron: RIVM).

Vindpercentage per week In de regio Utrecht is het vindpercentage gestegen van 14,7% in week 43 naar 15,4% in week 44. Landelijk is het vindpercentage in week 44 gelijk gebleven rond 17,1% (Bron: RIVM).

8

Aantal positief geteste COVID-19 inwoners per gemeente in de regio Figuur 7 toont het aantal meldingen van positieve gevallen per gemeente over de afgelopen vier weken. In Figuur 8 zijn de besmettingen in de laatste vier weken per 100.000 inwoners weergegeven per gemeente van de regio Utrecht. Daarbij geldt voor de weergave in relatieve cijfers dat hoe lager het inwonersaantal, des te grilliger het verloop zal zijn. Een kleine toename of afname geeft een relatief groot verschil in de kleinere gemeenten. In vrijwel alle gemeenten is een stijging te zien in het aantal besmettingen per 100.000 inwoners in week 44. Met name in Veenendaal is een flinke stijging te zien in week 44. In Renswoude blijft aantal besmettingen hoog.

Figuur 7. Aantal positief geteste personen per gemeente van 11 oktober t/m 7 november 2021. Peildatum 9 november 2021 16:20 uur.

Figuur 8. Aantal positief geteste personen per 100.000 inwoners per gemeente van 11 oktober t/m 7 november 2021. Peildatum 9 november 2021 16:20 uur.

Aantal besmettingen per leeftijdsgroep Figuur 9 laat het aantal besmettingen per leeftijdsgroep zien. In Figuur 10 worden de jongere leeftijdsgroepen opgesplitst in kinderopvang (0-3 jaar), basisschool (4-12 jaar), voortgezet onderwijs onderbouw (13-15 jaar), voortgezet onderwijs bovenbouw (16-18 jaar) en jongvolwassenen (19-27 jaar). In week 44 is het aantal besmettingen in alle leeftijdsgroepen toegenomen. Het aandeel van de besmettingen in de groepen 60-79 jaar is in week 44 toegenomen. Onder de jongere leeftijdsgroepen is het andeel van de groep 0-3 jaar toegenomen.

9

Figuur 9. Leeftijdsverdeling COVID-19-registraties in absolute aantallen (boven) en percentage (onder) voor de weken 41 t/m 44 in 2021. Peildatum: 9 november 2021 16:20 uur.

Figuur 10. Leeftijdsverdeling COVID-19-registraties in absolute aantallen (boven) en percentage (onder) voor de weken 40 t/m 43 in 2021 met uitsplitsing 03, 4-12, 13-15, 16-18, en 19-27 t.o.v. alle andere leeftijden. Peildatum: 9 november 2021 16:20 uur.

In Figuur 11 worden de besmettingen per gemeente uitgezet naar leeftijdscategorie voor de periode van 11 oktober t/m 6 november 2021. Hierin is te zien dat de meeste besmettingen per 100.000 inwoners zich met name bevinden in de leeftijdsgroepen 0-19 jaar en 20-39 jaar.

Figuur 11. Aantal besmettingen per gemeente per leeftijdsgroep per 100.000 inwoners, periode 11 oktober t/m 7 november 2021. Peildatum 9 november 2021 16:20 uur.

10

Bron van besmetting GGD regio Utrecht (GGDrU) voert Bron- en Contactonderzoek (BCO) op dit moment uit op maat. Hierbij wordt het BCO aangepast aan de hand van de situatie van de persoon met een besmetting. Daarnaast vindt het merendeel van het BCO plaats door middel van digitale ondersteuning met de zelf ontwikkelde applicatie CoronaCare. Hierdoor kunnen we nog steeds redelijk zicht houden op de uitbraken, zelfs bij hoge belasting. Tijdens het BCO wordt gevraagd naar de mogelijke bron van besmetting. In Figuur 12 is het aantal COVID-19-registraties uitgezet naar de waarschijnlijke bron van besmetting. Zoals dit is geconstateerd in het BCO in periode van 11 oktober t/m 7 november 2021. De meeste besmettingen kunnen net als vorige weken weer worden verklaard door gezinssituaties. Door een lagere fase in het BCO is niet altijd het volledige BCO uitgevoerd. Het grote aantal besmettingen met onbekende bron kan daardoor worden verklaard. Daarnaast is er een toename in het aantal besmettingen op het basisonderwijs, de werkplek en in de horeca.

Figuur 12. Aantal COVID-19-registraties in de regio Utrecht uitgezet naar bron van besmetting. Periode: 11 oktober t/m 7 november 2021. Peildatum 9 november 2021 16:20 uur.

11

1.2. Testen Aantal uitgevoerde testen GGDrU Figuur 13 geeft het aantal testen weer dat per week wordt uitgevoerd door GGD Utrecht. Ten opzichte van vorige week heeft een sterke toename van 45% in week 44 plaatsgevonden. De testcapaciteit is omhoog bijgesteld en daarmee nog steeds boven de vraag. De testcapaciteit van GGDrU in de teststraten en het aantal bezoekers vanaf 4 januari is in Figuur 14 weergeven. Met het hoge aantal besmettingen en een relatief laag vindpercentage ten opzichte van landelijk kunnen we concluderen dat er op dit moment ruim voldoende testcapaciteit in GGDrU is.

Figuur 13. Aantal uitgevoerde testen in teststraten GGDrU weergeven per week in 2021. Peildatum 9 november 2021, 16:30 uur.

Figuur 14. Overzicht van de wekelijkse maximale testcapaciteit en het aantal bezoekers van GGDrU in de teststraten vanaf 4 januari. Peildatum 9 november 2021, 16:30 uur.

12

1.3. COVID-19 vaccinaties Operationele vaccinatielocaties Het ministerie van VWS en GGD GHOR Nederland hebben gevraagd de afschaling van de vaste vaccinatielocaties voor te breiden en de overgang naar doelgroepgericht vaccineren in te zetten na ongeveer acht maanden grootschalig vaccineren. GGDrU is sinds juli gestart met fijnmazig vaccineren. Vanaf december zet GGDrU zal voor en met gemeenten bekijken welke plekken/wijken/doelgroepen nog aandacht nodig hebben om na sluiting van de vaste locatie nog interventies op in te zetten. Gezette vaccinaties door GGDrU Sinds de start van de COVID-19 vaccinatiecampagne op 8 januari zijn 1.560.791 vaccinaties gezet op de GGD-vaccinatielocaties binnen de regio (peildatum 9 november 16:30). Hiervan hebben 836.652 mensen een eerste vaccinatie ontvangen en 718.418 hebben hun tweede vaccinatie ontvangen door GGDrU (Figuur 15). Vanaf 14 september wordt door de Gezondheidsraad geadviseerd om mensen met een ernstige afweerstoornis een derde coronaprik te geven. Vanaf december wordt de extra prik ook aan ouderen gegeven. Op termijn wordt dit ook gegeven aan mensen onder de 60 jaar (NOS). Sinds de uitbreiding van coronapas zagen we een toename van het aantal ingezette eerste prikken binnen de regio. Type vaccin In onze regio worden mensen gevaccineerd met Pfizer, Moderna, AstraZeneca en Janssen.

Na een volledige vaccinatieserie zijn mensen momenteel goed beschermd tegen ernstige ziekte en ziekenhuisopname door COVID-19. Vanaf november bieden we alleen Pfizer, Moderna, en Janssen in verband met logistiek.

Figuur 15. Aantal vaccinaties per dag door GGDrU, uitgesplitst naar eerste en tweede vaccinatie. Peildatum 9 november 2021, 16:30 uur.

13

Vaccinatiegraad per gemeente Figuur 16 laat de vaccinatiegraad van inwoners per gemeente zien voor inwoners van 12 jaar en ouder die in ieder geval de eerste vaccinatie hebben ontvangen. Dit varieert van een gemiddelde per gemeente van 71% voor Renswoude tot 90% in Bunnik. Figuur 17 laat het percentage inwoners van 12 jaar en ouder zien dat het volledige vaccinatieprogramma heeft doorlopen. Dit varieert van een gemiddelde per gemeente van 70% voor Renswoude tot 90% in Bunnik. Beide tabellen zijn uitgesplitst naar leeftijdsgroep. Naast deze data ontvangt elke gemeente eens per twee weken op woensdag een document met daarin de vaccinatie per wijk en leeftijdsgroep. Een belangrijke kanttekenin g hierbij is dat de totale vaccinatiegraad wordt berekend op basis van de gehele populatie en niet van 12 jaar en ouder.

Figuur 16. Percentage inwoners van 12 jaar en ouder dat ten minste een vaccinatie heeft ontvangen per gemeente en leeftijdsgroep op basis van data van het RIVM (CIMS). Peildatum 9 november 2021.

14

Figuur 17. Percentage inwoners dat volledig is gevaccineerd per gemeente en leeftijdsgroep op basis van data van het RIVM (CIMS). Peildatum 9 november 2021.

15

1.4. Aantal overledenen COVID-19 In totaal zijn in regio Utrecht t/m 10 november 2021 8:10 uur 1.370 personen aan een bevestigde besmetting met COVID-19 overleden. Net zoals landelijk (Bron: RIVM) is ook in de regio Utrecht het aantal overlijdens sinds de start van de vaccinaties enorm afgenomen. Het risico op overlijden neemt toe met de leeftijd. Meer dan de helft van het totaal aantal overleden patiënten met een COVID-19 infectie valt binnen de leeftijdsgroep 80+ jaar. Het aandeel van de leeftijdsgroep 60-79 jaar op het totaal aantal overledenen is ongeveer een derde. Voor zover bekend zijn bij het RIVM, in de periode 2 november t/m 9 november 2021, landelijk 172 meldingen geweest van het overlijden van mensen aan een COVID-19-besmetting. In dezelfde periode zijn er tien overlijdens gemeld bij GGDrU. Een belangrijke kanttekening is dat niet alle overledenen aan de GGD worden gemeld. Hierdoor zal het werkelijke aantal personen dat aan COVID-19 overleden is, hoger zijn. In de gemeenten Utrecht, Amersfoort en Zeist is het absoluut aantal overledenen als gevolg van COVID-19 sinds het begin van de epidemie het hoogst (Figuur 18).

Figuur 18. Aantal personen overleden aan COVID-19 per gemeente in de regio Utrecht. Peildatum 10 november 2021 10:00 uur.

16

2. Kwetsbaren beschermen 2.1 Monitoring verspreiding virus binnen zorginstellingen Landelijke aantal COVID-19 besmettingen in woonzorgcentra Het landelijk aantal verpleeghuis- en woonzorgcentrumbewoners met COVID-19 uitgezet naar dag van melding aan de GGD’en is weergeven in Figuur 19.

Figuur 19. Aantal positief geteste bewoners van woonzorgcentra in Nederland vanaf maart 2020, naar meldingsdag. Bron: RIVM. Peildatum: 9 november 2021 10:00 uur.

In Figuur 20 is het aantal COVID-19-registraties onder bewoners van zorginstellingen voor 24-uurs zorg weergegeven, uitgezet naar meldingsdag aan de regio Utrecht. Deze grafiek bevat alleen de door laboratoriumonderzoek bevestigde gevallen die woonachtig of werkzaam zijn in deze instellingen en die gekoppeld zijn aan een zorginstelling. Sinds begin januari is, zowel landelijk als regionaal, een gestage afname te zien in het aantal besmettingen in zorginstellingen die geduid kan worden door het effect van vaccinatie (Figuur 19). Toch is er de afgelopen weken een toename te zien in het aantal besmettingen in zorginstellingen.

Figuur 20. Aantal positief geteste personen van woonzorgcentra in de regio Utrecht, naar eerste ziektedag. Peildatum: 10 november 2021 10:00 uur.

2.2. Meld- en Adviespunt Bezorgd Het Meld- en Adviespunt Bezorgd (MAB), uitgevoerd door GGDrU, heeft een vraagbaak-, consultatie- en vangnetfunctie waar ketenpartners en bezorgde burgers terecht kunnen met zorgen en vragen over personen met verward gedrag. Het MAB is een regionaal meldpunt voor 17 van de 26 gemeenten binnen de Veiligheidsregio Utrecht. Het MAB geeft ook uitvoering aan de taken uit de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz): ‘Meldfunctie’ en/of ‘Verkennend Onderzoek’. Wanneer een inwoner of ketenpartner denkt dat een persoon in zijn omgeving misschien verplichte geestelijke 17

gezondheidszorg nodig heeft, kan hij/zij hiervan een melding doen bij GGDrU. Verder is vanaf oktober 2020 een nieuw landelijk meldpunt Zorgwekkend gedrag (tel: 0800-1205) gelanceerd. Dit meldpunt schakelt door naar desbetreffende regionale meldpunten waaronder het MAB. Door de coronacrisis en quarantainemaatregelen is de druk op de groep mensen met verward gedrag toegenomen en is er risico dat meer mensen in kwetsbare situaties terechtkomen. Daarnaast is een toename van het aantal meldingen afkomstig van de politie bij het MAB te zien. Zo nam het aantal meldingen met een veelvoud toe: gemiddeld 9,4 meldingen per week in 2019, 17,6 meldingen in 2020 en 29,1 meldingen in het eerste half jaar van 2021. Figuur 21 en Figuur 22 tonen het aantal meldingen respectievelijk maandelijks en wekelijks.

Figuur 21. Meldingen MAB en Wvggz in de regio Utrecht in 2020 en 2021, uitgesplitst per maand. Peildatum: 9 november 2021

18

Figuur 22. Meldingen MAB en Wvggz in de regio Utrecht in 2021, uitgesplitst per week. Peildatum: 9 november 2021

3. Zorgcontinuïteit 3.1 Landelijk aantal nieuwe ziekenhuisopnames Landelijk is vanaf begin juli 2021 het aantal ziekenhuisopnames, na een daling in aantallen, toegenomen. Het aantal ziekenhuisopnames nam vanaf eind juli 2021 tot eind september 2021 licht af. Vanaf eind september 2021 tot heden is het aantal ziekenhuisopnames verder toegenomen (Figuur 23).

Figuur 23. Landelijk aantal nieuwe COVID-19 patiënten opgenomen op verpleegafdelingen en Intensive Care. De gegevens van de laatste week zijn nog niet volledig. Gegevens rechts van de stippellijn worden momenteel namelijk nog aangevuld door ziekenhuizen. Bron: NICE. Peildatum: 9 november 10:00 uur.

19

3.2 Verloop IC- en kliniek-capaciteit regio In onze regio neemt de instroom van COVID-19-patiënten (nieuwe opnames) in de klinieken vanaf eind september 2021 toe. De bezetting in de klinieken volgt deze stijgende lijn. De bezetting op de IC neemt licht toe, maar het aantal nieuwe opnames blijft relatief stabiel. Problematiek van tekort aan personeel is een issue dat bij alle ziekenhuizen speelt. Daarna is de afgelopen anderhalf jaar de geplande zorg ingeperkt om capaciteit vrij te maken voor COVID-19-patiënten. De zorg die is afgezegd moet ingehaald worden. Ziekenhuizen verwachten niet alle (bekende) inhaalzorg dit jaar te kunnen leveren, de druk neemt toe en de zorgzwaarte van de uitgestelde zorg is ook hoger door het uitstellen van zorg.

Figuur 24. Verloop kliniek en IC-capaciteit ziekenhuizen in de regio Utrecht. Peildatum: 10 november.

3.3 Inschaling zorgcapaciteit ziekenhuizen De regionale continuïteit van de (acute) zorg staat onder druk. De zorgcontinuïteit kan alleen door maatregelen van instellingen en met regionale coördinatie worden behouden. Huidige continuïteitsfase is ORANJE (Figuur 27)

Figuur 27. Regionaal plan stagnatie in de zorgketen regio Utrecht 2021

20

3.4 Zorginstellingen (niet-ziekenhuizen) In de regio Utrecht zijn zo’n 265 zorgorganisaties met meer dan 1400 zorglocaties. Het uitgangspunt is dat zorginstellingen zelf verantwoordelijk zijn voor de continuïteit en kwaliteit van zorg voor hun cliënten. In de V&V-, GHZ- en GGZ-sector hebben een aantal zorglocaties (huidig aantal bij ons bekend: 10) te maken met meerdere COVID-19 besmettingen, waarbij er afdelingen in quarantaine zijn. Daarnaast zijn er meerdere locaties met een enkele besmetting. 3.5 Opvanglocaties buiten het ziekenhuis De V&V heeft beddencapaciteit (COVID) buiten het ziekenhuis georganiseerd. Landelijke spreiding is ingezet en opschaling van capaciteit wordt verder vormgegeven in de regio Utrecht. Huidig aantal beschikbare bedden is 12. Dit wordt begin volgende week uitgebreid naar 16 bedden.

Figuur 25. Opvanglocaties buiten het ziekenhuis. Peildatum: 3 november. Bron: de GHOR.

21

Bijlage 1: Landelijk panelonderzoek Momenteel vindt er een grootschalig landelijk onderzoek plaats van het RIVM en GGD-en in Nederland. Dit onderzoek heeft meerdere peilingen, die ongeveer elke twee/drie weken plaatsvinden. Van 17 tot 24 april 2020 vond de eerste peiling plaats. De laatste en vijftiende meting van 8 tot 12 september. Het onderzoek staat stil bij hoe mensen in Nederland de coronacrisis beleven, in welke mate ze de gedragsregels naleven en hoe het gaat met het hun gezondheid en mentaal welbevinden. Disclaimer: Dit onderzoek is geen representatieve afspiegeling van de samenleving. Een aantal factoren die de representativiteit beïnvloeden worden hierna beschreven. Aan het onderzoek doen beduidend meer vrouwen mee dan mannen. Daarnaast zijn het vooral hogeropgeleiden die de vragenlijsten invullen. Jongeren (16-24 jaar) vullen minder vaak de vragenlijsten in dan 25-plussers. Ten slotte doen er relatief weinig mensen mee die niet in Nederland zijn geboren. Deze bijlage geeft dus alleen een indicatie van hoe de coronacrisis beleefd wordt, er kunnen geen conclusies aan worden verbonden. De gepresenteerde informatie kan worden ingehaald door actuele ontwikkelingen. In deze bijlage wordt ingegaan op het gedrag van mensen om besmetting met het coronavirus te voorkomen vergeleken met de periode voor de coronapandemie.

Concreet wordt beschreven of deelnemers minder vrienden/familie zien om besmetting te voorkomen en of deelnemers minder uitgaan om besmetting te voorkomen. Daarnaast wordt ingegaan op het wel/niet afstand houden van huisgenoten of vragen aan huisgenoten of zij extra voorzichtig willen zijn om besmetting te voorkomen. Ten slotte wordt beschreven of deelnemers zo veel mogelijk thuisblijven om besmetting te voorkomen. De N die weergegeven staat in elk figuur beschrijft hoeveel deelnemers de vraag hebben beantwoord. Minstens 40% van de deelnemers ziet familie of vrienden minder om besmetting te voorkomen Figuur 1 weergeeft of deelnemers minder vrienden/familie zien om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat rond de 10% van de deelnemers het helemaal eens is met het feit dat ze minder vrienden/familie zien om besmetting te voorkomen. Daarnaast valt te zien dat een derde van de 16-39 jarigen het erover eens is dat ze minder vrienden/familie zien. Dit percentage neemt toe naarmate de leeftijd stijgt. Wat opvalt is dat de groep deelnemers die het oneens is met het feit dat ze minder vrienden/familie zien stabiel is per leeftijdsgroep, dit percentage is 25%-26%. Wanneer er gekeken wordt naar de groep deelnemers die het helemaal oneens is met het feit dat er minder vrienden/familie wordt gezien, geeft 29% van de 40-minners dit aan.

Dit percentage daalt flink naarmate de leeftijd toeneemt.

Minder vrienden/familie zien om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep 100% 80% 60% 40% 20% 0% Helemaal mee eens 16-39 (N=392)

Mee eens

Mee oneens

40-54 (N=735)

Helemaal mee oneens

55-69 (N=899)

Niet van toepassing

70+ (N=546)

Figuur 1 Minder vrienden/familie zien om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep tijdens meetronde 16 (20-24 oktober 2021).

22

Zes op de tien van de deelnemers gaat minder vaak uit om besmetting te voorkomen Figuur 2 weergeeft of deelnemers minder uitgaan om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep. Onder uitgaan valt een bezoek aan de horeca, bioscoop, het theater en andere cultuur-gerelateerde activiteiten. Er valt te zien dat rond de 60% in alle leeftijdsgroepen het hier (helemaal) mee eens is. Er zijn geen grote verschillen tussen de leeftijdsgroepen te zien. Wanneer gekeken wordt naar deelnemers die het oneens zijn met het feit dat ze minder uitgaan, zien we opnieuw een stabiel beeld. Er zijn kleine verschillen tussen leeftijdsgroepen. Rond de 20% geeft aan het oneens te zijn met het feit dat ze minder uitgaan. Een kleine groep deelnemers is het er ‘helemaal mee oneens’, dit is hooguit 15%. Als laatst valt de ‘niet van toepassing’ categorie op. Een kwart van de 70-plussers geeft aan dat deze stelling voor hen niet van toepassing is.

Minder uitgaan om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep 100% 80% 60% 40% 20% 0% Helemaal mee eens 16-39 (N=392)

Mee eens

Mee oneens

40-54 (N=735)

Helemaal mee oneens

55-69 (N=899)

Niet van toepassing

70+ (N=546)

Figuur 2 Minder uitgaan om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep tijdens meetronde 16 (20-24 oktober 2021).

Minstens zeven op de tien deelnemers houden geen afstand van huisgenoten om besmetting te voorkomen Figuur 3 weergeeft of deelnemers afstand houden van huisgenoten om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat het overgrote deel van de deelnemers het zegt hiermee (helemaal) oneens te zijn. Dit geldt voor respectievelijk 77%, 86% 78% en 74% van de 36-39 jarigen, 40-54 jarigen, 55-69 jarigen en 70-plussers. Maximaal 9% van de deelnemers houdt wel afstand van huisgenoten om besmetting te voorkomen. Voor een iets groter deel is deze vraag niet van toepassing.

Afstand houden van huisgenoten om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep 100% 80% 60% 40% 20% 0% Helemaal mee eens 16-39 (N=392)

Mee eens

Mee oneens

40-54 (N=735)

Helemaal mee oneens

55-69 (N=899)

Niet van toepassing

70+ (N=546)

Figuur 3 Afstand houden van huisgenoten om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep tijdens meetronde 16 (20-24 oktober 2021).

23

Minder dan een derde van de deelnemers vraagt huisgenoten voorzichtig te willen doen om besmetting te voorkomen Figuur 4 weergeeft of deelnemers vragen of huisgenoten voorzichtig willen doen om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat nog geen een op de tien deelnemers hier stellig over is. Maximaal een kwart van de deelnemers is het eens met deze vraag, als er specifiek wordt gekeken naar 16-39 jarigen is dit 17%. De groep deelnemers die het met deze vraag oneens is laat een vergelijkbaar patroon zien als de deelnemers die het met deze vraag eens zijn. Minstens 50% van de deelnemers is het (helemaal) oneens met het feit dat ze kunnen vragen of huisgenoten voorzichtig willen doen om besmetting te voorkomen. Ruim 60% van de 40-minners is het (helemaal) oneens. Voor maximaal 20% van de deelnemers is deze vraag niet van toepassing.

Vragen of huisgenoten voorzichtig willen doen om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep 100% 80% 60% 40% 20% 0% Helemaal mee eens 16-39 (N=392)

Mee eens

Mee oneens

40-54 (N=735)

Helemaal mee oneens

55-69 (N=899)

Niet van toepassing

70+ (N=546)

Figuur 4 Vragen of huisgenoten voorzichtig willen doen om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep tijdens meetronde 16 (20-24 oktober 2021).

24

Maximaal twee op de tien deelnemers blijven zoveel mogelijk binnen om besmetting te voorkomen Figuur 5 weergeeft of deelnemers zoveel mogelijk binnen blijven om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep. Er valt te zien dat maximaal 20% het (helemaal) eens is met deze vraag. Rond de 30% deelnemers is het oneens en dit aantal loopt iets op naarmate de leeftijd stijgt. Ruim vier op de tien deelnemers geeft aan het helemaal oneens te zijn met de vraag. Hieruit kan geconcludeerd worden dat het overgrote deel van de deelnemers er niet naar streeft om zoveel mogelijk binnen te blijven om besmetting te voorkomen.

Zoveel mogelijk binnen blijven om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep 100% 80% 60% 40% 20% 0% Helemaal mee eens 16-39 (N=392)

Mee eens

Mee oneens

40-54 (N=735)

Helemaal mee oneens

55-69 (N=899)

Niet van toepassing

70+ (N=546)

Figuur 5 Zoveel mogelijk binnen blijven om besmetting te voorkomen per leeftijdsgroep tijdens meetronde 16 (20-24 oktober 2021).

25

Bijlage 2: COVID-19 Monitor Midden-Nederland

26