2021-09-10 Nieuwsbrief sociaal domein september 2021, gemeente Montfoort

Nieuwsbrief sociaal domein Inleiding Dit is de nieuwsbrief najaar 2021 over het sociaal domein voor leden van de gemeenteraad. De nieuwsbrieven zijn ervoor om u periodiek te informeren over en mee te nemen in het sociaal domein. Het is niet de bedoeling om u in deze nieuwsbrieven een compleet overzicht te geven van wat er in het sociaal domein gebeurt. Het gaat om een aantal belangrijke ontwikkelingen waar we aan werken en bouwen en die we graag met u delen. In deze nieuwsbrief komen de volgende onderwerpen aan bod: - lokale teams: coronamaatregelen lokale teams, jeugdteam, sociaal team en Ferm Werk; - Wet inburgering; - vroegsignalering schuldhulpverlening; - landelijke ontwikkelingen jeugdhulp: Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen, Het nieuwe woonplaatsbeginsel, toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, extra middelen jeugdzorg; - kinderopvangtoeslagaffaire; - cliëntervaringsonderzoeken; - onafhankelijke cliëntondersteuning; - subsidies vanwege herstel na corona - omgekeerde verordening – omgekeerde toets



Lokale teams

Coronamaatregelen lokale teams Ondanks de coronamaatregelen worden de gemeentelijke taken zoveel mogelijk uitgevoerd. Dat geldt ook voor onze lokale teams. Jeugdteam Het is enorm druk bij het jeugdteam. Er zijn veel aanmeldingen. Dat is niet alleen het geval in Montfoort, maar bij veel gemeenten in Nederland. We denken dat deze toename een gevolg is van de coronamaatregelen. Gezinnen hebben hun hulpvraag uitgesteld en door de lockdown zijn meer gezinnen in de knel komen te zitten. Het is fijn dat jongeren en hun ouders die ondersteuning nodig hebben het jeugdteam weten te vinden. Wachtlijsten en meer verwijzingen naar aanbieders

Nieuwsbrief najaar 2021 zullen hiervan een gevolg zijn. Dit probeert het jeugdteam zoveel mogelijk te voorkomen. Gelukkig is het team begin juli uitgebreid met een nieuwe medewerkster, Ellen van den Hoven. Het jeugdteam hoopt hiermee de toestroom van de aanmeldingen het hoofd te kunnen bieden. Sociaal team en SWOM De meldingen en keukentafelgesprekken zijn toegenomen, maar het lukt goed om deze binnen de gestelde termijnen te behandelen. Het lijkt erop dat inwoners weer meer durven te ondernemen, waardoor de aanvragen voor vervoer zijn toegenomen en ook de deelname aan activiteiten weer toeneemt. Waar vorig jaar de zorgaanbieders door corona veelal hun eigen werkwijze hanteerden in het ondersteunen en bereiken van hun cliënten, is de begeleiding in vrijwel alle gevallen weer genormaliseerd. Sinds schuldhulpverlening in het huis van Montfoort aanwezig is, geeft dit de medewerkers van met name Algemeen Maatschappelijk Werk de mogelijkheid hen op een laagdrempelige manier in contact te brengen met inwoners die op dit vlak zorgen hebben. In de eerste helft van 2021 is een aantal cliënten met complexe problematiek uitgestroomd naar de Wet langdurige zorg. Ferm Werk In juni bent u in een raadsbijeenkomst geïnformeerd over een aantal bestuursopdrachten die moet leiden tot een doorontwikkeling van het huidige Ferm Werk tot een nieuw Ferm Werk 2.0.

Uitgangspunt is dat de governance en de kostenverdeelsystematiek worden vereenvoudigd en er meer ruimte komt voor lokale benadering. Het voornemen is NV Ferm Werk en de twee Ferm Werk stichtingen onder te brengen in het bestaande openbaar lichaam ‘de gemeenschappelijke regeling Ferm Werk.’ Daarna wordt bezien of de gemeenschappelijke regeling herzien wordt. Daarnaast wordt overwogen de begeleiding van de inwoners in de zogenaamde groepen C en D (> 2 jaar afstand tot de arbeidsmarkt) over te hevelen naar de lokale welzijnsinstellingen. In juni is een pro formabegroting 2022 opgesteld. Deze wordt gevolgd door een begrotingswijziging eind 2021. Vanaf medio augustus is er een fulltime interim directeur bij Ferm Werk, de heer Guido Eggermondt. 1



Wet inburgering

Op 1 januari 2022 gaat de Wet inburgering in. De gemeente is vanaf dat moment verantwoordelijk voor de inburgering van nieuwkomers. De uitvoering van de taken zal hoogstwaarschijnlijk worden toebedeeld aan Ferm Werk, Vluchtelingenwerk, SWOM en de gemeente. Er is in 2020 op regionaal niveau (U16) gestart met de inkoop van de verschillende in de wet verplicht gestelde taalroutes. Onder andere om afspraken te maken, is over de uitvoering vanaf begin 2021 ketenoverleg tussen Ferm Werk, Vluchtelingenwerk, de SWOM, stichting Wegwijs en de gemeente.



Vroegsignalering schuldhulpverlening

Met ingang van 2021 is een aantal wetten gewijzigd in het schuldendomein. De belangrijkste is de wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Het doel is dat meer mensen met problematische schulden hulp krijgen en dat schuldeisers met gemeenten betalingsachterstanden uitwisselen om mensen met problematische schulden te vinden. Vroegsignalering is een duidelijke wettelijke taak geworden. In de wet is ook geregeld dat de uitwisseling van gegevens privacyproof is. Montfoort sluit zich aan bij het landelijke convenant van diverse koepelorganisaties, de VNG en de Nederlandse Vereniging Voor Volkskrediet (NVVK). Vervolgens ontvangt de gemeente maandelijks signalen van woningbouwcorporaties en zorgverzekeraars van betalingsachterstanden. De gemeente moet op die signalen reageren naar de inwoners en een hulpaanbod doen. Na intake en acceptatie van hulp wordt binnen 8 weken een beschikking en een plan van aanpak voor deze inwoners gemaakt. De uitvoering van deze nieuwe taak ligt bij Plangroep, de SWOM en de gemeente.



Kinderopvangtoeslagaffaire

De gemeenten zijn door het rijk gevraagd op de leefdomeinen wonen, werk, inkomen, zorg, opvoeding en onderwijs gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire hulp te verlenen. Een aantal inwoners van Montfoort heeft zich bij de Belastingdienst gemeld als gedupeerde. Zij zijn inmiddels benaderd met een aanbod om vanuit Montfoort hulp te verlenen. Er is sprake van dat de gemeente eveneens wordt gevraagd een rol te spelen in het uitzoeken en controleren van dossiers waar de Belastingdienst niet aan toekomt.



Landelijke ontwikkelingen jeugdhulp

Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen Het kabinet wil de regionale samenwerking van gemeenten bij de inkoop van jeugdzorg verbeteren met de Wet verbetering beschikbaarheid zorg voor jeugdigen, die delen van de Jeugdwet wijzigt.

De samenwerking bij de organisatie van jeugdhulp, kinderbescherming en jeugdreclassering is nu te vrijblijvend, vindt het kabinet. Het wil een stabieler jeugdhulplandschap realiseren, waarin gemeenten en jeugdzorgaanbieders langdurige samenwerkingsafspraken maken. Ook moet de beschikbaarheid en continuïteit van specialistische jeugdhulp verbeteren. In het wetsvoorstel worden gemeenten verplicht regionaal samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg. De gemeente Montfoort doet dit al. Ook moeten gemeenten een regiovisie opstellen. Daarin moet worden vastgelegd wat de regionale zorgvraag is en hoe de gemeenten die, samen met aanbieders, gaan organiseren. In die regiovisie moet onder meer worden aangegeven hoe wachtlijsten worden aangepakt en hoe complexe casuïstiek wordt opgepakt. Gemeenten moeten een regionale entiteit in het leven roepen die verantwoordelijk wordt voor de inkoop van specialistische zorg op regionaal niveau. De gemeente Montfoort is samen met de andere Utrecht-West gemeenten de regiovisie aan het opstellen. Voor ons is het belangrijkste dat deze visie aansluit bij de leefwereld van onze inwoners. Daarom zullen jongeren en ouders bevraagd worden op wat zij van ons nodig hebben om bij hun leefwereld te kunnen aansluiten. Het kabinet wil dat de wetswijziging in 2023 in werking treedt.

Het nieuwe woonplaatsbeginsel Het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Omdat het vaak moeilijk is om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is, gaat het woonplaatsbeginsel wettelijk veranderen. Per 1 januari 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet van kracht. Het nieuwe woonplaatsbeginsel kent als woonplaats van een jeugdige de gemeente waar de jeugdige stond ingeschreven direct voorafgaand aan de zorg met verblijf. Voor ambulante zorg is dat de gemeente waar de jeugdige staat ingeschreven. Dit moet leiden tot meer duidelijkheid en lagere uitvoeringslasten. Daarnaast sluit het nieuwe woonplaatsbeginsel beter aan bij de uitgangspunten van de Jeugdwet. De oorspronkelijke gemeente blijft verantwoordelijk voor een jeugdige waardoor die gemeente gestimuleerd wordt te investeren in preventie. Deze wijziging van het woonplaatsbeginsel betekent dat vanaf de datum van inwerkingtreding van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel, de nieuwe instroom beoordeeld dient te worden aan de hand van bovenstaande nieuwe woonplaatsbeginsel. Ook de migratiegroep, de zittende populatie van jeugdigen die nu en op datum inwerkingtreding van de wet jeugdhulp ontvangen uit hoofde van de Jeugdwet, valt onder de Wet wijziging woonplaatsbeginsel. Deze groep moet dus herbeoordeeld worden. Het is nog 2

onduidelijk welke (financiële) gevolgen dit precies gaat hebben voor de gemeente Montfoort. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Eind maart is het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming naar de Tweede Kamer gestuurd. Het toekomstscenario biedt perspectief hoe de jeugdbeschermingsketen er in de toekomst slimmer en effectiever uit kan zien, waarbij het belang van kind en gezin centraal staat. De basisprincipes van het scenario zijn gezinsgericht, rechtsbeschermend, transparant, eenvoudig en lerend. Belangrijk uitgangspunt is dat er voor kind en gezin één vast gezicht is. Rondom het kind is een lokaal team met een vaste contactpersoon. Deze werkt nauw samen met een Regionaal Veiligheidsteam waarin functies van de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming zijn samengebracht. Dat verandering nodig is, is al vaker gesignaleerd. De huidige jeugdbeschermingsketen is complex georganiseerd met vele betrokken organisaties zoals lokale wijkteams, Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming. De vele schakels sluiten niet altijd op elkaar aan, waardoor de juiste hulp en bescherming tekort kunnen schieten. De gemeente Montfoort juicht deze landelijke ontwikkeling toe. Het lijkt aan te sluiten bij onze manier van werken en de pilot jeugdbescherming waar we ons enorm voor inzetten.

Het zou mooi zijn als onze manier van werken niet uniek is, maar de landelijke standaard wordt. Extra middelen jeugdzorg Bij de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 is een forse budgetkorting toegepast op de middelen die naar de gemeenten zijn gekomen. Hierdoor hebben gemeenten een flink structureel tekort op hun jeugdzorgbudget. Gemeenten hebben naar aanleiding hiervan een onderzoek laten uitvoeren; het onderzoek ‘Stelsel in Groei’, uitgevoerd door AEF. Dit onderzoek heeft aangetoond dat gemeenten € 1,7 miljard tekort komen in de uitvoering van de taken op basis van de Jeugdwet. In december 2020 hebben het rijk en de VNG de uitkomsten van dit onderzoek geaccepteerd. Daarbij is afgesproken dat in februari nader zou worden gesproken over een oplossing voor de acute financiële problemen van gemeenten. Omdat het kabinet medio maart nog steeds geen uitspraak deed over het structureel benodigde budget en het kabinet gemeenten op korte termijn geen zicht bood op een oplossing voor de grote tekorten van gemeenten, riep de VNG de arbitrage in. Op 2 juni 2021 zijn afspraken gemaakt tussen het rijk en de VNG over een hervormingsagenda voor het jeugdstelsel. Deze afspraken volgen op de

arbitrage-uitspraak van de Commissie van Wijzen. Eén van de afspraken is dat voor het jaar 2022 extra middelen beschikbaar komen voor jeugdhulp. Dit bovenop de eerder toegezegde middelen uit de mei-circulaire. Het nieuwe kabinet moet beslissen over de bekostiging van jeugdhulp in de jaren daarna. Het toegekende bedrag aan de gemeente Montfoort is structureel toegevoegd aan jeugdhulp. Deze middelen worden, daar waar mogelijk, gebruikt om de ingezette jeugdhulp van te betalen en dragen daarmee direct bij aan vermindering van het tekort op de jeugdhulp van Montfoort. De VNG wil dat gemeenten in hun meerjarenbegroting wel alvast rekening kunnen houden met de extra middelen waarover het nieuwe kabinet nog moet beslissen. Daarvoor zijn nu tussen rijk, provinciekoepel IPO en VNG afspraken gemaakt. Gemeenten mogen in hun meerjarenbegroting rekening houden met 75% van de bedragen die het rijk volgens de arbitragecommissie voor 2023 tot en met 2025 extra aan gemeenten moet toekennen. Dit betekent dat gemeenten in 2023 hun aandeel van de toegezegde middelen als stelpost in hun meerjarenbegroting kunnen opnemen. De VNG benadrukt dat de stelpost niets zegt over de hoeveelheid middelen die gemeenten nodig hebben om taken goed te kunnen uitvoeren. De afspraken zijn alleen bedoeld voor het begrotingsproces van gemeenten voor de jaren 2022 en verder.



Cliëntervaringsonderzoeken

Een aantal keer per jaar wordt de cliënttevredenheid onderzocht van inwoners die gebruikmaken van jeugdhulpvoorzieningen en/of Wmo-voorzieningen. Deze onderzoeken worden gedaan door Zorgfocuz. Door het continu onderzoeken neemt de deelname aan en de betrouwbaarheid van de onderzoeken toe. Het is heel fijn dat relatief veel zorggebruikers uit de gemeente Montfoort hebben deelgenomen aan de cliëntervaringsonderzoeken. De respons van onze cliëntervaringsonderzoeken is percentueel gezien ruim bovengemiddeld. Zorgfocuz ziet bij haar andere klanten voor Wmo een gemiddelde respons van 35-40% en bij jeugdhulp 10-15%; we zitten met Wmo op 57% en bij jongeren en ouders op respectievelijk 26 en 38%. Het zijn de absolute aantallen die laag blijven, veroorzaakt doordat we maar een kleine groep cliënten aanschrijven. We zijn een kleine gemeente met een relatief kleine groep gebruikers. Daardoor blijft het voor ons, de lokale teams en adviesraad lastig om een goed en compleet beeld van de cliëntervaring te krijgen. We willen graag doorvragen om een completer beeld van de ervaringen van cliënten te krijgen. Daarom is besloten om de ervaringen van cliënten dit jaar ook op te halen door middel van interviews. Zo kunnen 3

we met elkaar kijken welke wijze van onderzoeken het meest oplevert. We trekken hierin nauw op met de lokale teams en de adviesraad.



Onafhankelijke cliëntondersteuning

Uit een onlangs uitgevoerde landelijke monitor blijkt dat mensen die zorg, maatschappelijke ondersteuning, een voorziening of regeling nodig hebben en moeite hebben om hun weg daarin te vinden, nog niet altijd weten dat ze een beroep kunnen doen op cliëntondersteuning en hoe hiermee in contact te komen. De gemeente Montfoort heeft cliëntondersteuning ingekocht bij MEE (https://www.mee.nl/clientondersteuning). Op de websites van de lokale teams staat dat cliënten gebruik kunnen maken van cliëntondersteuning. Daarnaast heeft de medewerker van het lokale team de taak om de inwoner in het eerste gesprek op cliëntondersteuning te wijzen. Toch is het zo dat deze informatie niet altijd de cliënt bereikt. Omdat we het belangrijk vinden dat iedere cliënt die dat wil hier gebruik van kan maken, gaan we de komende tijd extra inzetten op het gebruik van cliëntondersteuning. Dit doen we door: - Op de gemeentelijke website en die van de lokale teams duidelijk, eenduidig en goed zichtbaar hierover te communiceren. - Informatie over cliëntondersteuning een aantal keren terug te laten komen op de gemeentepagina van het huis- aan huisblad. - Cliëntondersteuning op te nemen in de procesbeschrijving van de toegang. In de cliëntervaringsonderzoeken wordt gevraagd of aan de inwoner cliëntondersteuning is aangeboden en of er gebruik van gemaakt is.

Zo kunnen we monitoren of de ingezette acties het gewenste effect hebben.



Subsidies vanwege herstel na corona

Om de negatieve effecten van de coronapandemie op lokaal niveau te verminderen, heeft de rijksoverheid aan gemeenten budgetten beschikbaar gesteld. In de mei-circulaire zijn de budgetten voor de gemeente Montfoort kenbaar gemaakt. In totaal gaat het om een bedrag van € 99.000 waarvan een deel bedoeld is voor de uitvoering van ‘wetenschappelijk bewezen’ interventies. Ook is € 10.000 toegevoegd aan het budget voor uitvoering van het Vitaliteitsakkoord. Voorwaarde voor het verkrijgen van de subsidie is dat deze wordt ingezet ter versterking van de lokale zorginfrastructuur. Ook moet het direct leiden tot ‘verlichting’ van wachtlijsten bij lokale eerste lijn voorzieningen zoals het jeugdteam en de praktijkondersteuning GGZ van de huisartsen. Het bestrijden en verminderen van eenzaamheid van ouderen is ook onderdeel van de subsidieregeling. Extra inzet van jeugd- en jongerenwerkers om kwetsbare jongeren op te sporen, te activeren en

mogelijk toe te leiden naar de zorginstellingen past ook naadloos in de regeling. Verder is subsidie gekregen voor activiteiten van jongeren die hun maatschappelijke diensttijd lokaal vervullen en onder meer verveling onder jongeren te voorkomen. Jongeren zijn gevraagd iets terug te doen voor de maatschappij, bijvoorbeeld door als spelbegeleider op te treden. Dit heeft inmiddels plaatsgevonden. De betreffende jongeren hebben daarvoor een kleine vergoeding gekregen. Deze subsidie liep tot 1 september 2021. Omdat de middelen nog dit jaar besteed moeten worden, is besloten nog voor de zomervakantieperiode een deel van de middelen beschikbaar te stellen. Hiervoor is advies gevraagd aan de lokale eerste lijn zoals de huisartsen, jeugdteam, de SWOM en anderen. De ‘hamvraag’ daarbij was: waar liggen de knelpunten als gevolg van de pandemie in de uitvoering van de werkzaamheden? (nog) Niet alle aanvragen konden gehonoreerd worden. Het college heeft besloten de middelen allereerst in te zetten voor de meest kwetsbare inwoners van onze gemeente en het wegwerken van wachtlijsten ontstaan door de coronapandemie. Concreet: - versterking inzet jeugdteam; - versterking inzet praktijkondersteuners huisartsen; - versterking positie jeugd- en jongerenwerkers; - post-corona huisbezoekproject voor ouderen.

Medio september vindt een tweede ronde plaats, waar onder meer het onderwijs bij betrokken wordt. Naast de genoemde budgetten is inmiddels ook bekend geworden dat voor de komende twee schooljaren er een specifieke uitkering wordt ontvangen van bijna € 246.000. Dit bedrag is bedoeld voor een scala van maatregelen en acties om de onderwijsvertraging van kinderen en jeugd tot 18 jaar in te kunnen lopen. De exacte bestedingsdoelen worden in nog te publiceren speciale regelingen opgenomen. Over de inzet hiervan moet worden overleg met scholen voor PO en VO, kinderopvang, Jeugdgezondheidszorg, zorgpartners, bibliotheek en andere relevante lokale partijen.



Omgekeerde verordening – omgekeerde toets

Onze toegangsteams Ferm Werk, het jeugdteam en SWOM gebruiken sinds maart 2020 dezelfde werkwijze bij de behandeling van hulpvragen van inwoners. Deze werkwijze bestaat uit de toepassing van de omgekeerde toets en is gebaseerd op de omgekeerde verordening sociaal domein. Vanwege de coronacrisis moest de terugkomdag omgekeerde toets voor uitvoerders vorig jaar worden uitgesteld. Inmiddels zijn alle uitvoerders uitgenodigd voor de terugkomdag eind oktober 2021. 4

Verder staat voor eind 2021 een besloten sessie met uw raad gepland om situaties uit de praktijk te bespreken waarbij de omgekeerde toets is toegepast. Dit is dan een onderdeel van de evaluatie van de omgekeerde verordening. Hierover bent u onlangs per raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht.

5