2021-04-20 Jaarverslag 2020, St. Hugo Kotenstein.pdf

Naast de tafel staat een houten staander die na onderzoek met de 14C-methode is gedateerd op 11de/12de eeuw De theorie dat de eerste ontginningsboerderijen van de polder Zegveld aan de Grecht stonden, wordt hiermee verder onderbouwd. Het wachten is nu op een archeologisch eindrapport waarin de waarnemingen en vondsten uit 2018-2020 zijn uitgewerkt. Defensie-eiland In 2020 zijn de bouwactiviteiten op het Defensie-eiland gestaag doorgegaan.

Links gebouw B uit 1947. Hierin zijn nu woningen gemaakt, voorheen was het de kleermakerij en tentenmakerij De woningen in de gerestaureerde gebouwen B en C zijn in de loop van het jaar door de nieuwe bewoners betrokken. De omvangrijke nieuwbouw op de zuidpunt van het eiland is zo

23

Herdenkingsschaal op een sokkel van baksteen Stichting Hugo Kotestein heeft de gemeente gewezen op het ambachtelijke metselwerk van de oorspronkelijke sokkel, en voorgesteld een nieuw ontwerp te laten maken in de traditie van 100 jaar geleden. De kaasbel die in 1925 op de Nieuwe Markt werd geplaatst, is ook in deze traditie gemaakt. De stijl doet denken aan de Amsterdamse school. Uiteindelijk is in het voorjaar van 2020 de schaal geplaatst op een sokkel van gemetselde baksteen, die refereert aan de originele sokkel uit 1923. Cultuurhistorisch onderzoek Brediuspark en Spoorplantsoen In opdracht van de gemeente is door Bureau Lantschap onderzoek gedaan naar de cultuurhistorische waarde van het Brediuspark en het Spoorplantsoen. Twee werkgroepleden hebben hier een bijdrage aan geleverd door lokale historische informatie aan te reiken. Voor het Brediuspark heeft Ed van Keimpema informatie verstrekt over de geschiedenis van de fruitteelt op het landgoed, over de neogotische bouwstijl van hoeve Batestein en

Jaarverslag 2020 Hugo Kotestein

het voormalige koetshuis en de historie van diverse paden en waterwegen op het landgoed.

Vier leden van de werkgroep hebben meegedaan aan de overlegavonden. Het bureau SVP Architectuur en Stedenbouw heeft een onderzoek gedaan naar de bestaande situatie en naar de functies van het gebied. Een groot knelpunt is de dagelijkse passage van veel autoverkeer door de Polanerbaantunnel; hiervoor moet een oplossing komen. In het stationsgebied is ruimte voor nieuwbouw. Aan de noordkant is de ruimte beperkt, aan de zuidkant is hiervoor meer ruimte. Stichting Hugo Kotestein vindt dat dichtbij het station de bouwhoogte beperkt moet blijven. Het monumentale stationsgebouw mag niet door brede en hoge bouwmassa’s worden weggedrukt. Bovendien staan in de nabijheid al hoge gebouwen: op het voormalige Monaterrein, het Defensie-eiland, en binnenkort ook in Middelland-Noord en Snellerpoort.

Zomerhuis van hofstede Batestein, gebouwd in neogotische bouwstijl Over het Spoorplantsoen en de omgeving van het NS-station is door Piet Brak historische informatie verstrekt. Dit betrof: de brug over de Jaap Bijzerwetering, de losplaats van de NS aan de Singel, de wegen tussen Woerden en Linschoten en het Spoorplantsoen, dat oorspronkelijk veel groter was dan nu.

Hoge bebouwing bepaalt nu al de omgeving van het monumentale station De eerstvolgende stap is het uitwerken van een stedenbouwkundig plan voor het zuidoostelijk deel, dit is het gebied rond het oude Minkemagebouw.

Spoorplantsoen op een prentbriefkaart uit ca. 1914 De uitkomst van het cultuurhistorisch onderzoek zal een onderdeel worden van het nieuwe bestemmingsplan voor deze gebieden. Stationsomgeving De gemeente is gestart met overlegavonden over een stedenbouwkundige toekomstvisie voor het stationsgebied. De overlegavonden zijn bedoeld voor inwoners en ondernemers. 24

Exercitieveld In mei/juni 2020 is in de gemeenteraad gediscussieerd over het vervangen van de bomen op het Exercitieveld. De werkgroep was erg verbaasd dat na de inspraakrondes en koersbepaling in 2014 deze discussie, met daarin nieuwe en heel principiële elementen, zo plotseling weer opkwam. Stichting Hugo Kotestein heeft altijd gepleit voor dubbele rijen bomen aan beide kanten van het Exercitieveld, dus links en rechts van het veld een laan met aan weerszijden bomen. In het gemeentelijk voorstel waarover de raadsdiscussie ging werd rekening gehouden met het eventueel bouwen van een parkeergarage onder het Exercitieveld.

Jaarverslag 2020 Hugo Kotestein

Stichting Hugo Kotestein wijst een parkeergarage onder het Exercitieveld af. Twee openbare parkeergarages in het Centrum is genoeg.

Met de restauratie wordt de historie van de begraafplaats behouden. Bovendien wordt de toegankelijkheid van deze monumentale omgeving verbeterd. De stichting juicht dit toe.

Gezonde bomen bij het Exercitieveld kunnen nog lang blijven staan

Talud van het bastion met de RK. begraafplaats

Wat de huidige beplanting betreft moet het uitgangspunt zijn: behoud zoveel mogelijk kastanjebomen en neem deze op in een nieuw te ontwerpen laanbeplanting. Ook tijdens de inspraak in 2014 kwam deze wens heel duidelijk bij de grote meerderheid van de insprekers naar voren. De conditie van de kastanjebomen is zeer wisselend. Een flink aantal van de aanwezige bomen kan gespaard blijven en hoeft pas vervangen te worden zodra de conditie dat vereist. Het in 2014 gepresenteerde voorkeursmodel ging uit van meerdere boomsoorten van verschillende leeftijd in een dubbele laanstructuur. Dit model is goed realiseerbaar. Het Exercitieveld is een gemeentelijk monument. Stichting Hugo Kotestein is van mening dat bij plannen voor de bomen en het gebruik van het veld steeds de monumentenstatus van het Exercitieveld voorop moet staan.

Stichting Hugo Kotestein is het niet eens met het gemeentelijk plan om onderlangs de twee bolwerken bij de Hogewal een wandelpad aan te leggen. Om dit te realiseren moet een strook water van de binnengracht worden gedempt. De bastions en de binnengracht zijn rijksmonument. Om deze monumenten te wijzigen is een omgevingsvergunning en ook een rijksmonumentenvergunning nodig. De aanleg van de binnenwal begon in 1371. In volgende eeuwen is deze verbreed en verhoogd. Ooit had Woerden 1600 meter binnenwal, nu nog krap 100 meter. Hiervan heeft het deel tussen de twee begraafplaatsen dit is ca. 30 meter - nog altijd de aanblik van een originele vestingwal.

Hogewal De gemeente wil bij de Hogewal en de Torenwal de historie van de vestingwerken zichtbaarder maken. Een al lang bestaand plan om de oude Algemene begraafplaats op het bastion Het Holle Bolwerk te herstellen wordt thans uitgevoerd. Op deze begraafplaats uit 1829 wordt sinds 1978 niet meer begraven. Veel grafzerken zijn gebroken, veel grafkelders zijn ingestort. De gemeente gaat de restauratie van de graven uitvoeren. Verder zullen bestaande paden worden hersteld. Aan de buitenrand van de begraafplaats wordt rondom een nieuw half verhard pad aangelegd.

25

Talud van het bastion met de Algemene begraafplaats Stichting Hugo Kotestein heeft een studie verricht naar de vestingwerken van Woerden. Het resultaat hiervan is vastgelegd in een

Jaarverslag 2020 Hugo Kotestein

onderzoeksrapport, dat sinds februari 2021 beschikbaar is voor gemeente en inwoners. Uit het onderzoeksrapport komt naar voren dat een doorgaand voetpad onderlangs de binnenwal en de bastions er nimmer is geweest. Zo’n element uit latere vestingbouw nu alsnog toevoegen aan de laatmiddeleeuwse stadsverdediging van Woerden is een anachronisme. In aansluiting op het onderzoeksrapport heeft de stichting in een brief aan het gemeentebestuur ideeën aangereikt over inrichting en onderhoud van het gebied Hogewal en over de mogelijkheden tot meer publieksbereik bij het bekender maken van de stadsgeschiedenis. Werken aan de Oostdam In oktober werden de inwoners van Woerden verrast door twee gemeentelijke plannen bij de Oostdam. Ook monumentenstichting Hugo Kotestein werd volledig verrast. Enkele weken na de aankondiging startte al de uitvoering. Het ingrijpendste plan is het maken van een duikerbrug onder de Oostdam bij de kruising met de Oostsingel. De bedoeling is dat hier een onderdoorgang komt waardoor lage boten voortaan door de buitengracht rond de stad kunnen varen.

keermuur de beer die daar in 1732 in de buitengracht was aangelegd. Een eenvoudige duiker onder de nieuwe Oostdam moest voortaan voor de doorstroming van het Singelwater zorgen. Deze duiker is enige tijd geleden bezweken en moest vervangen worden. Besloten is van de gelegenheid gebruik te maken en in plaats van de duiker hier een duikerbrug te maken, waardoor passage van de Oostdam voor lage boten mogelijk wordt. Begin 2022 moet het werk aan de duikerbrug zijn afgerond. Bij de kruising van de Oostdam met de Oostlaan wordt de punt van het ravelijn, dat hier kort na 1700 werd aangelegd en kort na 1874 verdween, door reconstructie teruggebracht. De reconstructie in de vorm van een brede trap krijgt een hedendaags uiterlijk. Of de reconstructie na 150 jaar van een erg klein deel van het voormalige ravelijn een passend element wordt op deze plaats, is de vraag. Door slechts weinigen zal het herkend worden als een overblijfsel uit vroeger tijden. Brediuspark Het Brediuspark is van grote natuurlijke, cultuurhistorische en recreatieve waarde voor de Woerdense gemeenschap. De in 2014 opgerichte Stichting Landgoed Bredius spant zich in voor een optimaal beheer van het landgoed. Voor de herbouw van de in 2008 afgebrande boerderij Batestein is een aantal jaren geleden Stichting Hofstede Batestein opgericht.

Door fondsenwerving probeert deze stichting geld bijeen te krijgen voor restauratie van de boerderij.

Keermuur op de Oostdam, de voet van de keermuur is van de beer die in 1732 is gemaakt in de buitengracht In de 18de en 19de eeuw is de toegangsweg naar de binnenstad vele malen veranderd. Toen kort na 1700 de buitengracht werd gegraven, kwam er een kronkelende toegangsweg door het ravelijn naar de Utrechtse poort. Na de overdracht van de vestingwerken in 1823 aan de gemeente kon Woerden zelf beslissen over een betere toegang naar het stadcentrum. Die verbeteringen kwamen in fasen tot stand. De huidige Oostdam werd in 1842 aangelegd. Bij de kruising met de Oostsingel kwam er geen brug maar werd een dam gelegd met als 26

De voorbereiding van de restauratie is eind 2020 begonnen In 2020 is er schot gekomen in de restauratieplannen. De omgevingsvergunning en de bestemmingswijziging zijn rondgekomen. Ook is een uitbater gevonden die het parkcafé in de gerestaureerde boerderij gaat exploiteren.

Jaarverslag 2020 Hugo Kotestein

De restauratie wordt uitgevoerd door aannemersbedrijf Schouten uit Benschop. De voorbereidende werkzaamheden voor de restauratie zijn eind 2020 begonnen In het voorjaar van 2022 moet de restauratie klaar zijn. Stichting Hofstede Batestein moet nog een gat in de begroting dichten, hiervoor wordt een geldwervingsactie opgezet onder Woerdenaren. In november 2020 is er een dik boek uitgekomen over Landgoed Bredius. Dit rijk geïllustreerde boek beschrijft de complete geschiedenis van het landgoed. Ook de geschiedenis van de familie Bredius,

die het landgoed heeft gesticht en het tot 1961 in eigendom had, komt aan bod. Werkgroeplid Ed van Keimpema is één van de schrijvers. Vestingraad De Stichts-Hollandse Historische Vereniging en Stichting Hugo Kotestein participeren in de Vestingraad. Werkgroeplid Erik Gol vertegenwoordigt Stichting Hugo Kotestein in dit overlegorgaan. De focus van beide erfgoedinstellingen ligt op meer aandacht voor cultuurhistorie in de nieuwe plannen voor de Binnenstad.

-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-0-

Onderzoeksrapport Vestingwerken Woerden Leden van de werkgroep Woerden hebben een rapport samengesteld betreffende een onderzoek naar de historie en ruimtelijke aspecten van de vestingwerken. Met behulp van historische kaarten, tekeningen en foto’s wordt een beeld gegeven van de bouw en ontwikkeling van de vestingstad . De allereerste vestingkaart stamt uit 1560. De hier getoonde omslag van het rapport laat een deel van de vesting wal zien in 1785. Het rapport is verschenen in februari 2021.

27

Jaarverslag 2020 Hugo Kotestein