Verslag formateurs coalitievorming Molenlanden 2026-2030

Aan de Gemeenteraad van Molenlanden

Bleskensgraaf 29-05-2026

Geachte burgemeester en leden van de Gemeenteraad, Nu vandaag het coalitieakkoord en de namen van de beoogde wethouders zijn gepresenteerd, willen wij als de 2 formateurs, Mariska Asmus en Harry Stam, u verslag doen van onze bevindingen in het uitvoeren van de opdracht die wij van de 3 beoogde coalitiepartijen ontvingen op 1 april jl. Die opdracht luidde om in de formatiefase door de beoogde coalitiepartijen Doe Mee!, SGP en ChristenUnie een coalitieakkoord te schrijven en de beoogde wethouders te selecteren. Dit onder procesbegeleiding van 2 formateurs uit de coalitiepartijen. Hoewel wij al met elkaar hadden samengewerkt in de Auditcommissie in de vorige raadsperiode, was deze opdracht voor ons beiden nieuw. Vol vertrouwen en met enthousiasme zijn we samen aan de slag gegaan in de verkenning van dit proces. We concludeerden dat we elkaar konden aanvullen, zowel vanuit onze ervaring in gemeenteland als in onze karakters. Zo konden we e ectief in onze rol groeien. Nadat we onderling de formateurstaken hadden verdeeld, is het formatieproces op 2 april gestart met een overleg tussen de onderhandelaars van de coalitiepartijen, de gri ier, de gemeentesecretaris en de bestuursadviseur om te komen tot een set van (praktische) afspraken, uitgangspunten aanpak en planning.

Vervolgens is met elkaar in een aantal sessies gesproken over de bestuurscultuur, de onderlinge verhoudingen en de inhoudelijke overeenkomsten en verschillen tussen de 3 partijen. Een samenvatting van deze sessies treft u in de bijlagen met de verslaglegging van de formatiesessies. Wat niet is vermeld in deze verslagen, is een aantal aspecten die wij beiden toch belangrijk genoeg vinden om met u te delen. Immers, de verslagen gaan met name in op de processtappen en de grote lijn van het coalitieakkoord, maar gaan niet in op zaken als bijvoorbeeld sfeer en samenwerking. Deze brief gaat daar wel op in. Om te beginnen is er onderling gesproken over de mate van vertrouwen tussen de coalitiepartijen. Doe mee! en SGP hadden weliswaar gezamenlijk hierover gesproken en het resultaat daarvan gedeeld met de informateur dhr. Gradissen (zie daarvoor het verslag van de informatiefase), maar coalitiepartij ChristenUnie was tot dat moment nog geen deelgenoot van de uitkomst van dat gesprek. Nadat hier met elkaar over is gesproken zijn er onderling afspraken gemaakt over de samenwerking als coalitie in deze nieuwe raadsperiode. Kenmerkend daarin was de uitermate goede sfeer en de open houding van alle deelnemers daarin: constructief, toekomstgericht en vol vertrouwen.

Vervolgens is met elkaar gesproken over de vraag: wat voor gemeente willen we zijn in deze periode en welke veranderingen zijn daarvoor nodig en vanuit welke basis kunnen we dat tot stand brengen. Ook in dit onderdeel kwam al heel snel naar boven dat een gezamenlijke visie hierop een stevige basis kon vormen om op voort te bouwen. Een gemeente die veel meer dan voorheen naar buiten gaat en de inwoners nog meer centraal wil stellen. Ondersteund door het verandertraject dat in de ambtelijke organisatie meer en meer vorm en inhoud krijgt (Molenlandse Manier), was de basis voor het akkoord gelegd in de 4 uitgangspunten zoals deze in het akkoord zijn vermeld. Daarna is met behulp van een matrix met standpunten van de 3 partijen op de diverse inhoudelijke elementen, met elkaar doorgesproken over wat hen bindt en wat hen onderscheidt. Van daaruit en met de uitgangspunten in het achterhoofd is per onderdeel bepaald welke afspraak ervan in het akkoord zou worden opgenomen. Op enkele onderdelen is de hulp van beleidsmedewerkers gezocht en is met de beoogde wethouders het conceptakkoord besproken. Een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Het resultaat daarvan heeft u inmiddels kunnen lezen. Gedurende het proces is de burgemeester op de hoogte gehouden van de vorderingen en is met hem tevens gesproken over de planning van presentatie en installatie.

Hoewel het formatieteam o icieel geen orgaan is dat de installatiedatum van de wethouders bepaalt, heeft zij wel een adviserende taak daarin richting de Agendacommissie. Vanzelfsprekend is de planning van het afscheid van aftredende wethouders daarvan sterk afhankelijk en is deze gedurende de formatiefase enkele keren besproken. Uiteindelijk heeft de Agendacommissie bepaald dat de installatie van de beoogde wethouders op 23 juni a.s. zal plaatsvinden. Hoewel het coalitieakkoord al op 29 mei kon worden gepresenteerd vond het formatieteam het verstandig dat het nieuwe college voltallig zou kunnen starten aan de nieuwe periode. Het eerst mogelijke moment daarvoor is op 23 juni a.s. Gelukkig is het huidige college in de gelegenheid om tot die tijd te kunnen functioneren en op een goede manier afscheid te kunnen nemen. Al met al kijken we terug op een zeer leerzame, leuke en eervolle taak als formateurs en zijn we ontzettend blij en dankbaar dat de coalitiepartijen dit resultaat met elkaar hebben weten te bereiken. Wij mochten daarin slechts het proces begeleiden maar het echte werk hebben zij gedaan. Kenmerkend daarin was hun luisterende houding, het respectvolle onderhandelen en de ontspannen, humorvolle sfeer waarin dat plaatsvond.

Het zou echter niet eerlijk zijn om alleen de onderhandelaars van de 3 partijen te noemen want, naast de gri ie, de communicatieafdeling, de beleidsadviseurs en de gemeentesecretaris, willen we in deze brief met name onze bestuursadviseur Anne Duine bedanken. Zij heeft heel veel werk verzet in de voorbereiding, in de praktische zaken, en, last nut not least, heeft zij het redactiewerk van het akkoord op zich genomen met grote gedrevenheid en deskundigheid. Heel hartelijk dank daarvoor!

Rest ons nog om u als raad veel wijsheid te wensen in de bespreking van het coalitieakkoord. Desgewenst zijn wij bereid om een nadere toelichting te geven op het verlopen proces.

Mariska Asmus, Doe mee! Molenlanden Harry Stam, ChristenUnie Molenlanden