RIB.Verslag verdiepingstraject VPC DG&J 2025

Verdiepingstraject Dienst Gezondheid & Jeugd Onderwerp

:

Verslag verdiepingstraject VPC DG&J 2025

Datum

:

10 februari 2026

Zaaknummer Behandelend ambtenaar

: :

1266175 Ger Egas

Beste leden van de raad van Molenlanden, Met deze brief informeren wij u over de uitkomsten van het verdiepingstraject naar de

gemeenschappelijke regeling Dienst Gezondheid & Jeugd (DG&J). Het traject is uitgevoerd om u als raad meer inzicht te geven in de samenwerking, de sturing en de belangrijkste aandachtspunten van deze Gemeenschappelijke Regeling.

Aanleiding In november 2024 behandelde u de wijziging van de regeling DG&J. Daarbij nam u twee

amendementen aan. U gaf toen aan dat de regeling complex is, dat de financiële belangen groot zijn en dat u meer grip wilt op de samenwerking (onder andere via een

gemeenschappelijke adviescommissie). Dit was voor de VPC de aanleiding om een extra verdieping uit te voeren.

Doel en afbakening van het verdiepingstraject Het doel was om u beter inzicht te geven in: (1) hoe DG&J in de praktijk werkt, (2) welke risico’s en aandachtspunten er zijn, (3) hoe de financiële en bestuurlijke verhoudingen liggen en (4) welke mogelijkheden de gemeente heeft om te sturen en invloed uit te oefenen.

Het traject is bedoeld als ondersteuning van uw controlerende taak. Het is geen uitgebreide financiële of inhoudelijke doorlichting van beleid of cijfers. De nadruk lag op governance, samenwerking en ervaringen uit de praktijk.

Uitvoering van het verdiepingstraject

Er is gewerkt met een beperkte en gerichte aanpak. Beperkt in de zin dat er niet enorm veel gesprekken gevoerd zijn of onderzoek uitgevoerd is. Gericht in de zin van dat specifiek de sleutelfunctionarissen uitgenodigd zijn voor een gesprek. In dit kader zijn gesprekken gevoerd met contactambtenaren van de gemeente Molenlanden en met de

portefeuillehouder, wethouder Akkerman. Deze gesprekken waren gericht op het ophalen

1

van ervaringen uit de praktijk en het krijgen van inzicht in de bestuurlijke en organisatorische inrichting van de samenwerking.

Bevindingen van de Verbonden Partijen-commissie De bevindingen zijn geordend in een aantal thema’s. Thema 1: Samenwerking en sturing

De samenwerking met DG&J wordt over het algemeen als goed ervaren. Tegelijk is de samenwerking in de praktijk deels afhankelijk van personen. Door de omvang van de

regeling en het grote aantal deelnemende gemeenten zijn de bestuurlijke verhoudingen

complex. Dit betekent dat invloed in het Algemeen Bestuur vaak alleen lukt als gemeenten vooraf met elkaar afstemmen en waar mogelijk gezamenlijk optrekken (bijvoorbeeld via

gezamenlijke zienswijzen). De samenwerking met andere deelnemende gemeenten wordt als stabiel ervaren en er is een toenemende behoefte om zienswijzen en andere ontwikkelingen meer met elkaar af te stemmen.

Thema 2: Inhoudelijke ontwikkeling en uitvoering

Sinds de decentralisatie is er structureel meer vraag naar hulp, vooral binnen de

specialistische jeugdhulp. Lokale initiatieven (zoals Onze kinderen nabij) laten positieve

effecten zien voor Molenlanden. Tegelijk blijven er onderdelen waar zorgen bestaan, onder andere bij Veilig Thuis en het meldpunt zorg en overlast. Als taken meer verschuiven naar het lokale sociale team, vraagt dit extra capaciteit en duidelijkheid over structurele financiering.

Thema 3: Financiële risico’s en voorspelbaarheid

Het loslaten van financiële solidariteit binnen SOJ leidt tot grotere financiële schommelingen

en risico’s. De wijziging van het woonplaatsbeginsel heeft financieel positief uitgepakt, maar brengt ook nieuwe verantwoordelijkheden mee. Er zijn zorgen over de uitvoerbaarheid van taken als er weinig financiële ruimte is en als er een “nullijn” in de begroting geldt. Als

mogelijke oplossingsrichting wordt genoemd om een aparte reserve te vormen om pieken in jeugdzorgkosten op te vangen.

Thema 4: Positie van Molenlanden in de regio

Molenlanden presteert op meerdere onderdelen beter dan het regionaal gemiddelde, maar

deze positieve resultaten krijgen regionaal relatief weinig aandacht. Regionaal beleid wordt vaak gebaseerd op gemiddelden; dat past niet altijd bij de Molenlandse situatie. Ook is er zorg over de dominante positie van de Drechtsteden en over processen die via GR Sociaal

lopen, waar Molenlanden niet bij is aangesloten. Signalen vanuit Molenlanden worden wel opgepakt, maar het bredere patroon vraagt blijvende aandacht.

2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Thema 5: Rol van de eigen organisatie

De ambtelijke organisatie van Molenlanden staat stevig en heeft zich het afgelopen jaar

positief ontwikkeld. De kwaliteit en sturing binnen het vakteam Mens & Samenleving zijn verbeterd. Er wordt beter gestuurd op (zeer) dure jeugdzorg, en dat is zichtbaar in de kostenontwikkeling.

Conclusie De basis van de samenwerking met DG&J is op orde, maar de schaal en complexiteit maken het lastig om als individuele gemeente invloed te houden. Tegelijk nemen de inhoudelijke

en financiële druk in de jeugdhulp niet vanzelf af. Dat vraagt om duidelijke keuzes over: (1) hoe Molenlanden regionaal positie kiest, (2) hoe financiële risico’s voorspelbaar worden gemaakt, en (3) wat taakverschuivingen betekenen voor capaciteit en geld. Advies Wij adviseren u om het college en de raad twee gerichte opdrachten mee te geven: 1.

Versterk regionale afstemming vóór besluitvorming

Stimuleer structurele afstemming met de andere deelnemende gemeenten binnen de DG&J met als doel vaker gezamenlijk op te trekken (bijvoorbeeld in gezamenlijke

zienswijzen en standpuntvorming al dan niet via een (in)formele gemeenschappelijke adviescommissie). 2.

Blijf sturen op financiële voorspelbaarheid en risicobeheersing

De periodieke rapportages van DG&J over de belangrijkste financiële risico’s zal de

VPC scherp blijven bespreken en over adviseren aan de raad. In dit kader wijst de VPC ook op de brief van de auditcommissie van 22 december 2025, waarin de

auditcommissie verslag doet over de (on)wenselijkheid van bestemmingsreserves bij Gemeenschappelijke Regelingen.

Tot slot Wij hebben dit verdiepingstraject uitgevoerd met het oog op het versterken van de controlerende taak van de raad. De politieke duiding hiervan hebben wij buiten

beschouwing gelaten. Mocht de raad over ons verslag willen doorpraten en eventueel willen borgen in vervolgacties zoals een Motie Vreemd aan de Orde, dan kan deze brief via de agendacommissie geagendeerd worden.

Met vriendelijke groet, Namens de Verbonden Partijen-commissie van de gemeente Molenlanden, 3

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Pieter van Bruggen (voorzitter)

4

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000