Raadsvoorstel shortlist zoeklocaties windenergie Alblasserwaard
Tekst van het document
Raadsvoorstel Onderwerp
:
shortlist en participatieplan zoeklocaties windenergie RES
Zaaknummer
:
1192873
Publicatieniveau
:
Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar
: :
Alblasserwaard Jan Lock
Openbaar
Willem van Valen
Gevraagd Besluit De gemeenteraad van Molenlanden besluit: 1.
De shortlist van mogelijke zoeklocaties voor windenergie binnen de RES Alblasserwaard vast
2.
De aanpak voor bewonersparticipatie over de locaties op deze shortlist vast te stellen, ter
3.
te stellen;
voorbereiding op vaststelling van definitieve windlocaties in Q2 2024;
Het college op te dragen om vanuit deze shortlist, na afronding van de bewonersparticipatie en eventuele verdiepende onderzoeken, in Q2 2024 een voorstel voor definitieve zoeklocaties voor windenergie aan de raad ter vaststelling voor te leggen.
Inleiding RES Alblasserwaard
In het nationale Klimaatakkoord is in 2019 afgesproken dat alle Nederlandse gemeenten, provincies en waterschappen in regionaal verband samenwerken aan opwekking van
grootschalige hernieuwbare energie op land, via een Regionale Energiestrategie (RES). De gemeenten Gorinchem en Molenlanden, de provincie Zuid-Holland en het waterschap
Rivierenland hebben zich verenigd in RES Alblasserwaard. De RES Alblasserwaard 1.0 is medio 2021 vastgesteld door beide gemeenteraden, Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur van
het waterschap. Het bod van de RES Alblasserwaard is om in 2030 1150 TJ (oftewel 0,32 TWh) hernieuwbare elektriciteit op te wekken, waarvan 49% (562 TJ) door windenergie en 51% (588
TJ) door grootschalige zon-op-dak installaties, aangevuld met eventuele zon op restgronden.1 De realisatie van dit bod zou bijna 77% van het regionale elektriciteitsverbruik in 2021
betreffen.2 De RES draagt niet alleen bij aan de klimaatopgave, maar ook aan regionale
energiezekerheid en het optimaal benutten van de aanwezige netcapaciteit. De aanwezigheid
van voldoende beschikbare elektriciteit en netcapaciteit vormt een belangrijke vestigingsfactor 1 RES Alblasserwaard heeft daarnaast doelen op energiebesparing en innovatie. Vanuit de RES wordt verder, in samenwerking
met Stedin, ook gewerkt aan het beschikbaar houden van voldoende netcapaciteit. 2 In 2030 ligt dit percentage hernieuwbare elektriciteit met regionale herkomst naar verwachting lager, omdat het elektriciteitsverbruik in de toekomst 2 tot 3 maal zo hoog zal zijn als nu, bijvoorbeeld door de omschakeling van gas naar elektriciteit in de industrie, de komst van elektrische auto’s en warmtepompen bij huishoudens 1
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
voor regionale bedrijvigheid. Dit wordt versterkt door de afkondiging van netcongestie voor stroomafname voor de oostkant van het RES-gebied (Gorinchem en Molenlanden-Oost).
Windenergie in RES-bod Alblasserwaard
Het deel windenergie (562 TJ) uit het RES-bod wordt ingevuld door 102 TJ windenergie van de drie turbines van Giessenwind en de twee reeds vergunde, maar nog niet gebouwde,
windturbines ten noorden van het nog te bouwen bedrijventerrein Groote Haar in Gorinchem. Voor de overige 389 TJ van het windbod zijn twee zoekgebieden vastgesteld in de RES 1.0:
A15-Oost en Avelingen. De gemeenteraad van Gorinchem heeft zoekgebied A15-Oost medio 2021 naar aanleiding van een motie over een te hanteren afstandsnorm van 500 meter van windturbines ten opzichte van woningen onwenselijk verklaard en heeft in oktober 2022
besloten tot het stoppen van de verkenning in zoekgebied Avelingen. De provincie Zuid-
Holland heeft locatie Avelingen vervolgens wel laten opnemen in de provinciale verordening als mogelijke locatie voor windturbines. Het provinciale besluit is relevant omdat de provincie het
bevoegde gezag is voor het planologisch mogelijk maken van windparken boven 5 MW. 389 TJ komt in de praktijk neer op ongeveer 6 tot 10 grote windturbines, waarbij het uiteindelijke
aantal turbines afhangt van het vermogen per gerealiseerde turbine. Vanuit de verkenning van Avelingen is bekend dat alleen Avelingen onvoldoende ruimte biedt voor het invullen van het gehele windbod, al zou realisatie van Avelingen wel een substantiële bijdrage leveren.3 Er is
dus minimaal een aanvullende locatie nodig. Een of meerdere nieuwe locaties zónder Avelingen is kwantitatief ook een mogelijkheid, mits binnen die nieuwe zoeklocatie(s) in totaal ruimte is voor 6 tot 10 grote turbines.
Bestuursovereenkomst wind Alblasserwaard
Om de tijdige realisatie van het gehele winddeel van het RES-bod te borgen, ondertekenden de
besturen van Gorinchem, Molenlanden, provincie Zuid-Holland, waterschap Rivierenland en het Rijk, als grondeigenaar van een deel van locatie Avelingen, in februari 2023 een
bestuursovereenkomst. Daarin is onder meer afgesproken om tot eind 2023 gezamenlijk te
zoeken naar “reële en haalbare” alternatieve windlocaties voor de zoeklocatie Avelingen. Indien deze locatie(s) niet word(t)(en) gevonden, dan is Avelingen de terugvaloptie.
Vaststelling gemeentelijke uitgangspunten windverkenning
Op 25 mei 2023 hebben beide gemeenteraden vervolgens uitgangspunten vastgesteld die als kader dienen voor de windverkenning. De uitgangspunten betreffen de onderwerpen
communicatie, procesparticipatie, ruimtelijke ordening / landschap, eigendom / financieel rendement en verdiepende onderzoeken. De uitgangspunten vormen voor uw raden een
toetsingskader om het verkenningsproces en de nu voorliggende shortlist met mogelijke windlocaties aan te toetsen.4
Tussenstap in vaststellen van nieuwe gemeentelijke zoeklocaties wind Het vaststellen van deze shortlist met mogelijke zoeklocaties voor windenergie door beide
gemeenteraden is een tussenstap op de langere besluitvormingsroute die nodig is om voor 2030 voldoende windenergie in de Alblasserwaard te kunnen realiseren.
3 Daarbij is relevant dat de verkenning van Avelingen nog niet was afgerond toen deze werd stopgezet. Er is een kans dat er in
technische zin minder turbines dan tot nog toe verwacht geplaatst kunnen worden op Avelingen of dat er zelfs gene turbines geplaatst kunnen worden. Mocht de verkenning worden voortgezet dan moeten verdiepende onderzoeken dit inzichtelijk maken. 4 Zie: https://www.gorinchem.nl/gorinchem-duurzaam/klimaatakkoord/windenergie-gorinchem/uitgangspunten-
nieuwe-windzoeklocaties en https://duurzaam.molenlanden.nl/uitgangspunten-windzoeklocaties-res 2
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
Nota bene: het vaststellen van de shortlist leidt op dit moment dus niet tot de ontwikkeling van windparken op de voorgestelde shortlistlocaties. Het doel van de vaststelling van de shortlist is om mogelijke zoeklocaties vast te stellen door beide raden, zodat in Q1 2024 voor deze
shortlistlocaties extra onderzoeken, bewonersparticipatie en (aanvullende) gesprekken met
grondeigenaren en initiatiefnemers doorlopen kunnen worden. Op basis van de informatie uit Q1, wordt in Q2 2024 aan uw raden gevraagd om te besluiten welke shortlistlocaties u wilt
vaststellen als definitieve nieuwe gemeentelijke zoeklocaties voor grootschalige windenergie. Na het gemeentelijk besluitvormingsproces moet de provincie vervolgens nog een
besluitvormingsproces doorlopen om nieuwe zoekgebieden voor windenergie in de
Alblasserwaard in de provinciale omgevingsverordening planologisch mogelijk te maken. Na vaststelling van de shortlist van mogelijke nieuwe zoeklocaties voor windenergie wordt in Q1 2024 een participatieproces per locatie uitgevoerd. Het plan van aanpak voor deze
locatiespecifieke participatie is opgesteld en ligt eveneens in beide raden ter besluitvorming voor.
Eerdere besluiten
April 2021: raadsbesluit RES 1.0 Alblasserwaard
December 2022: collegebesluit ondertekening bestuursovereenkomst windenergie Alblasserwaard
25 mei 2023: raadsbesluit vaststellen uitgangspunten windverkenning en motie 2023-09 verkenning windenergie
Beoogd effect
Duidelijkheid creëren naar bewoners, bedrijven, grondeigenaren, initiatiefnemers, provincie Zuid-Holland, waterschap Rivierenland en overige stakeholders over welke mogelijke zoeklocaties door gemeenten Molenlanden en Gorinchem als kansrijk voor de ontwikkeling van windenergie worden gezien. Draagvlak in beide gemeenteraden voor de wijze waarop het participatieproces rondom de shortlistlocaties wordt uitgevoerd. Dit creëert duidelijkheid naar inwoners, bedrijven en andere stakeholders en biedt de raden zelf duidelijkheid over welk type input zij vanuit het participatieproces mag verwachten. Commitment tonen aan inwoners en bedrijven, provincie Zuid-Holland en de rijksoverheid dat beide gemeenten bereid zijn om in Q2 2024, na afloop van het doorlopen van het participatieproces, vanuit de shortlist voldoende definitieve gemeentelijke zoeklocaties voor windenergie vast te stellen om het windbod van de RES Alblasserwaard uiterlijk per 2030 te kunnen realiseren.
Argumenten 1.1.
De selectie van locaties op deze shortlist is het gevolg van een logisch en navolgbaar proces, waarin landelijke, provinciale en gemeentelijke kaders zijn gevolgd en de inzichten van burgers zijn meegewogen. De uitgangspunten van uw raden hebben als kader gefungeerd voor onze aanpak.
Hieronder geven we u ter volledigheid een samenvatting van de doorlopen stappen:
De verkenning is dit voorjaar gestart met het vaststellen van een set aan gemeentelijke
uitgangspunten voor de windverkenning door beide gemeenteraden. Deze uitgangspunten zijn als bijlage opgenomen bij dit voorstel.
3
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
Arcadis heeft opdracht gekregen om het gehele grondgebied van de RES Alblasserwaard technisch te onderzoeken. Het onderzoek is als bijlage toegevoegd aan dit voorstel. Dit
onderzoek heeft geleid tot ‘vlekkenkaarten’ van technisch mogelijke zoekgebieden, met daarin bandbreedtes van het aantal grootschalige windturbines dat hierin geplaatst zou kunnen worden.
Kanttekeningen bij de onderzoeken zijn dat:
In de onderzoeken nog niet álle mogelijke beperkingen voor windenergie konden worden meegenomen. Bijvoorbeeld de effecten op defensieradar konden niet tijdig voor alle
shortlistlocaties worden onderzocht (deze opdracht staat wel uit). Vanuit een provinciale planMER, naar verwachting uit te voeren in 2024, zouden nog extra milieu- of natuurbeperkingen kunnen blijken.
Voor onderwerpen waar op dit moment geen geldende landelijke regels voor zijn (met name geluidsdruk en/of afstand tot kwetsbare objecten, zoals woningen) moesten expertmatige
aannames over nieuwe regelgeving en waar mogelijk bandbreedtes worden gehanteerd. Op het
moment dat nieuwe landelijke regels van kracht worden, dan zullen op dat moment de effecten daarvan worden meegenomen in de verkenning. N.B.: de ontwerp-milieunormen voor wind op land die door de rijksoverheid zijn gepubliceerd op 12 oktober lijken, in eerste beoordeling, aan te sluiten bij de door Arcadis gehanteerde normen voor onze windverkenning (m.n. gehanteerde afstandsnorm en geluidsnorm).
Aan het einde van de zomer is een online bewonersenquête uitgezet onder inwoners van beide gemeenten, waarin hen is gevraagd welke uitgangspunten inwoners prioriteren bij het zoeken naar nieuwe windlocaties in de regio. Ruim 1.600 inwoners uit de regio hebben de enquête ingevuld en 160 inwoners vanuit buurgemeenten. De uitgangspunten die bewoners
prioriteerden, zijn met extra gewicht meegenomen in de selectie en beschrijving van mogelijke zoekgebieden die in de nu voorliggende shortlist zijn opgenomen.
De provincie heeft de meest relevante beleidsmatige aandachtspunten voor windenergie binnen het grondgebied van Gorinchem en Molenlanden ingebracht in de windverkenning. Het
provinciale beleid is zo meegewogen in de selectie en beschrijving van mogelijke zoekgebieden die in de shortlist zijn opgenomen.
Netbeheerder Stedin heeft ontwikkelingen in het hoog- en middenspanningsnetwerk in relatie gebracht tot de resultaten van de technische scan. Deze inzichten zijn meegewogen in de
selectie en beschrijving van mogelijke zoekgebieden die in de shortlist zijn opgenomen. De
recent afgekondigde netcongestie voor afname van stroom in een groot deel van de RES-regio Alblasserwaard heeft vooralsnog geen invloed op de aansluitbaarheid van nieuwe windparken, omdat dit invoeding van stroom op het net betreft. Er is nu geen sprake van congestie voor invoeding. Uiteraard houden wij en Stedin deze situatie scherp in de gaten.
In september zijn twee spreekuurdagen georganiseerd om in gesprek te komen met
grondeigenaren en potentiële initiatiefnemers voor eventuele nieuwe windprojecten. We lieten grondeigenaren en initiatiefnemers hiervoor zelf het initiatief nemen. Er is met de
gesprekspartners in deze vertrouwelijke gesprekken geen geografische informatie uit de
technische scans of resultaten uit de bewonersenquête gedeeld, om zo voorkennis zoveel
mogelijk te voorkomen. De gesprekken waren belangrijk om marktinformatie te vergaren die
4
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
inzicht geeft in de praktische haalbaarheid van verschillende typen locaties en windparken. U vindt een veralgemeniseerd verslag van de resultaten van deze gesprekken in de bijlage.
De bovenstaande activiteiten hebben geleid tot een rijk palet aan informatie. Deze is ambtelijk en bestuurlijk verzameld, geordend, gewogen en verwerkt tot de voorliggende shortlist van
mogelijke nieuwe windlocaties (en een plan voor de bewonersparticipatie rondom die locaties).
Mogelijke zoeklocatie wind J K L.2
5
Potentieel aantal turbines (indicatief)
Aantal MW (indicatief)
Aantal MWh (indicatief)
Aantal Gemeente Terajoules (TJ)
6 7 4
36 42 24
113.400 132.300 75.600
408 476 272
Molenlanden Molenlanden Molenlanden
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
M O S
55 3 1-2 6
30 18 12
94.500 56.700 37.800
340 204 136
Molenlanden Molenlanden Gorinchem/Molenlanden
Ter vergelijking geven wij u ook de karakteristieken van locatie Avelingen: U
4
24
75.600
272
Gorinchem
Bij het selecteren van de bovenstaande locaties en het laten afvallen van de andere technisch
mogelijke locaties hebben we maximaal vastgehouden aan de uitgangspunten die in mei zijn
vastgesteld door uw raden, motie M2023-09 verkenning windenergie, de prioritering daarvan
door inwoners (middels de online enquête) en aan het omgevingsbeleid van de provincie Zuid-
Holland. In de bijlage vindt u de detailkaartbeelden, nadere omschrijving en onderbouwing van de voorgestelde shortlistlocaties. En ook nadere uitleg waarom de andere technische kansrijke
locaties niet zijn opgenomen op de shortlist. Een beschrijving van locatie Avelingen hebben we ook in deze bijlage opgenomen en langs dezelfde meetlat gelegd. Uitvoering motie M2023-09 Op 25 mei jongstleden is bij het vaststellen van de uitgangspunten voor de windverkenning, motie M2023-09 verkenning windenergie aangenomen. Deze motie deed twee oproepen: 1.
Bij het aan de raad voorleggen van reële alternatieven zoals verwoord in de
bestuursovereenkomst, ook de afwegingen helder op te nemen waaruit blijkt dat het alternatief meer geschikt is dan locatie Avelingen. Ad 1.
In mei hebben beide gemeenteraden de uitgangspunten voor de windverkenning vastgesteld. Dat is de meetlat waarlangs alle longlist locaties zijn gelegd, dus ook locatie U (Avelingen). Locatie Avelingen is eerder in het RES-proces nooit op deze manier vergelijkbaar gemaakt met andere mogelijke zoeklocaties. Voor de omschrijving van locatie Avelingen is geen
nieuwe analyse gemaakt, maar is de informatie gebruikt die al voorhanden was. Vanuit de
door u vastgestelde uitgangspunten is locatie U op twee punten kwetsbaar, te weten: erfgoed en landschap. Op het onderdeel erfgoed heeft u het volgende uitgangspunt vastgesteld:
Rekening houden met gemeentelijk, provinciaal en nationaal erfgoed (onder meer Kinderdijk, Nieuwpoort, Noordeloos, binnenstad Gorinchem en de historische linten) en de
landschappelijke kwaliteit van het Groene Hart heeft de voorkeur, om de belevingswaarde zo min mogelijk aan te tasten.
Met de voorgestelde shortlist hebben de colleges hieraan invulling gegeven door ruime afstand te bewaren tot werelderfgoed Kinderdijk en Hollandse Waterlinie (vesting
Gorinchem), en de historische kernen Nieuwpoort en Noordeloos. Daarnaast is de waarde van het cultuurlandschap Groene Hart meegewogen. Longlistlocaties op geringe afstand van ons
5 Nader onderzoek moet uitwijzen of een extra windmolen mogelijk is op deze windzoeklocatie, het eventueel extra
opgesteld vermogen en extra elektriciteitsproductie van deze 6e molen is niet in de tabel opgenomen. 6 Als uitbreiding van het reeds vergunde windpark Groote Haar. 6
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
erfgoed zijn mede hierom afgevallen. Avelingen ligt in de nabijheid van vesting Gorinchem (onderdeel UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinie).
De landschappelijke kwaliteit (openheid, cultuurlandschap, landschappelijke verbindingen) is ook meegewogen in de windverkenning. Om die reden zijn diverse technisch mogelijke
locaties in het open landschap niet op de shortlist opgenomen, zoals bijvoorbeeld locaties E & F (nabij de Donkse Laagten), locatie N (ten noorden van Hoornaar), locatie P (ten noorden
van Giessen-Oudekerk) en locatie T (ten oosten van Arkel en dichtbij het Lingegebied). In de eerdere verkenning naar locatie U (Avelingen) is geen onderzoek gedaan naar de impact op het landschap, daarom is hier in het afwegingendocument geen expliciete appreciatie over opgenomen, anders dan de ligging direct naast de Boven-Merwede en bedrijventerrein Avelingen. Wij merken op dat Avelingen weliswaar is gelegen nabij bedrijventerrein Avelingen, maar ook onderdeel is van een wijds en open rivierlandschap.
Daarnaast zijn er mogelijke complicerende factoren bij locatie Avelingen die zich niet
voordoen op de voorgestelde shortlistlocaties. Die betreffen de ligging in een NNN-gebied
en de nabijheid van de vaarweg in de Boven-Merwede. Deze twee kenmerken vragen beiden om aanvullend onderzoek, waarvan een positieve uitkomst bij beide onderwerpen nog niet zeker is. 2.
Nieuwe locaties op het grondgebied van Molenlanden pas aan de raad voor te leggen
als de potentiële windlocaties op het grondgebied van Gorinchem benut of ongeschikt blijken te zijn. Ad 2.
De shortlist bevat één locatie op grondgebied van Gorinchem: locatie S (Gorinchem Noord). Deze locatie is al eerder wenselijk geacht door de gemeenteraad van Gorinchem wat heeft
geresulteerd in een onherroepelijke vergunning voor twee windturbines (voor uitbreiding van de capaciteit van de twee windmolens vindt nog een procedure plaats bij de Raad van State). De windverkenning heeft uitbreidingsmogelijkheden in kaart gebracht maar ook diverse beperkingen op de locatie. Locatie S is naar verwachting minder eenvoudig dan andere
locaties op de shortlist. Desalniettemin spant het college van Gorinchem zich tot het uiterste in om op locatie S te komen tot de hoogst haalbare opbrengst. Ondanks de beperkingen is
locatie S daarom wel in de shortlist opgenomen. De colleges van Molenlanden en Gorinchem zien het windbod namelijk als een gezamenlijke opgave.
Vanwege de argumentatie onder punt 1 en de bestuursovereenkomst (RES-partners hebben
ingestemd om te zoeken naar reële en haalbare alternatieven voor Avelingen) is locatie U niet in de shortlist opgenomen.
1.2. De shortlist is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen beide gemeenten, de provincie en de overige betrokken overheden. In het opstellen van de shortlist hebben beide gemeenten, de provincie en Stedin
samengewerkt in een projectgroep windverkenning, als onderdeel van de RES-samenwerking. Ook RES-partner waterschap Rivierenland was betrokken, via de reguliere RES-overleggen.
7
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
Bestuurlijke afwegingen hebben plaatsgevonden in de Stuurgroep RES, waarin alle RES-partners
met een bestuurder zitting hebben en daarnaast in de colleges van beide gemeenten. We zijn in consensus tussen de gemeenten en provincie tot het voorliggende voorstel gekomen.
De Rijksoverheid als medeondertekenaar van de bestuursovereenkomst is op de hoogte
gehouden van het verkenningsproces, maar heeft inhoudelijk geen bijdrage geleverd of sturing gegeven, zoals ook was afgesproken na vaststelling van de bestuursovereenkomst in februari. Ze heeft alleen meegelezen op de omschrijving van locatie Avelingen.
De RES-gedeputeerde was nauw betrokken in het proces. Aan Provinciale Staten zijn alle raadsinformatiebrieven doorgestuurd die u over dit onderwerp hebt ontvangen. Ook dit raadsvoorstel wordt aan hen verzonden. In juridische zin moeten eventuele nieuwe
zoekgebieden voor windparken uiteindelijk door Provinciale Staten worden vastgesteld in de
provinciale verordening om tot daadwerkelijke ontwikkeling te kunnen komen. Daarom is de provincie vanaf de start nauw betrokken bij de procesvoering van de windverkenning en de inhoud van de shortlist.
1.3. In de shortlist is weloverwogen een overmaat aan mogelijkheden voor plaatsing van
windturbines in de regio opgenomen, zodat we eventuele belemmeringen kunnen opvangen die later in het verkennings- of besluitvormingsprocessen nog kunnen optreden.
We hebben de keuze gemaakt om in dit raadsvoorstel een overmaat aan mogelijke zoeklocaties in de shortlist op te nemen; dus meer locaties dan nodig om 6-10 nieuwe turbines te kunnen
ontwikkelen die nodig zijn voor het RES-bod. Die keuze is gemaakt omdat er meerdere redenen zijn waarom shortlistlocaties in een later stadium nog kunnen afvallen:
Er zouden belemmeringen kunnen blijken uit aanvullende inhoudelijke onderzoeken (denk
•
bijvoorbeeld aan ecologie, archeologie, externe veiligheid of radar);
Grondeigenaren zouden onwelwillend kunnen zijn; of initiatiefnemers niet te vinden voor
•
specifieke shortlistlocaties;
Vanuit het participatieproces in Q1 2024 kunnen (nu nog) onbekende belemmeringen bij
•
specifieke locaties voortkomen;
De rijksoverheid zou – naar verwachting in 2025 – strengere landelijke nieuwe geluids- of
•
afstandsnormen voor windturbines kunnen vaststellen dan nu de expertmatige verwachting is. Dat zou kunnen leiden tot beperking van de shortlistlocaties;
In de verkenning houden we er rekening mee dat er om bovenstaande redenen nog mogelijke zoeklocaties kunnen afvallen op weg naar de definitieve vaststelling van nieuwe windlocaties.
En zelfs ná het vaststellen van definitieve zoeklocaties door de gemeenten (naar verwachting in Q2 2024) kunnen er nog omstandigheden optreden waardoor uiteindelijke vaststelling of ontwikkeling van deze locaties toch bemoeilijkt of zelfs onmogelijk wordt. Zo kunnen
bijvoorbeeld (verplichte) milieueffectrapportages nog leiden tot aanvullende belemmeringen of afwegingen. De overmaat aan locaties op deze gemeentelijke shortlist is in dit stadium dus bedoeld om de realisatie van voldoende turbines in 2030 zo goed mogelijk te borgen.
1.4. In de selectie van locaties voor de shortlist hebben we bewoners invloed gegeven middels het houden van een online enquête. In de enquête konden bewoners de door de raden vastgestelde uitgangspunten prioriteren.
8
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
Een verslag van de resultaten van de online enquête vindt u in de bijlage. De voorkeur van bewoners was om in de selectie van locaties vooral rekening te houden met: Overlast beperken;
•
Windturbines slim bij elkaar plaatsen;
•
Windturbines dichtbij grote bedrijven;
•
Windturbines dichtbij rijks-, provinciale of waterwegen;
•
Natuur- en recreatiegebieden creëren, verbeteren of in stand houden.
•
Van de inwoners van de Alblasserwaard geeft iets minder dan de helft aan het liefst alle
windturbines gegroepeerd op één locatie te zien. Een kwart geeft de voorkeur aan spreiding over twee of drie locaties en de rest heeft geen voorkeur of weet het niet. Vooral
bedrijventerreinen en, in iets mindere mate, langs infrastructuur zoals wegen, dijken en rivieren worden vaak genoemd als goede typen locaties om windturbines te plaatsen.
1.5 Mogelijk benutten revenuen voor publieke belangen
Afhankelijk van de precieze context, de business case en gekozen (publieke) ontwikkelstrategie voor eventuele nieuwe windparken, kunnen (een deel van) de revenuen van nieuwe windparken
worden benut voor het borgen van diverse publieke belangen. Te denken valt aan het bijdragen aan het verlichten van energiearmoede, bijdragen aan landschappelijke ingrepen, vullen van gebiedsfondsen et cetera.
2.1 Bij de totstandkoming van het participatieplan hebben de uitgangspunten van uw raden en het participatiebeleid van beide gemeenten en de provincie als kaders gefungeerd. Representativiteit en inclusiviteit van de participatie zijn een belangrijk onderdeel van de ontwikkelde aanpak. We maken per activiteit helder wat de mate van beïnvloeding is die deelnemers met hun participatie kunnen bereiken. In het participatieproces hebben we aandacht voor de potentiële lasten en lusten van windparken in de regio.
2.2 We gebruiken een wetenschappelijk ontwikkelde participatiemethode (participatieve waarde-evaluatie) waarmee veel ervaring is opgedaan in bewonersparticipatie rondom vraagstukken en projecten in de energietransitie. De participatiebureaus Populytics en Public Mediation die met ons samenwerken in het participatieproces, zijn in september gecontracteerd na een zorgvuldige
aanbestedingsprocedure. Beide bureaus hebben uitgebreide ervaring met participatieprocessen voor overheidsaanpakken ten behoeve van maatschappelijke opgaven, waaronder de
energietransitie. Met hen hanteren we een methode waarin alle doelgroepen in de samenleving, jong en oud, voor- en tegenstanders, kunnen meepraten over windenergie in de Alblasserwaard.
3.1 In de bestuursovereenkomst zijn de RES-partners overeengekomen het RES-bod van de Alblasserwaard voor wind gestand te willen doen en hiervoor te zullen zoeken naar 'reële en haalbare alternatieven' voor zoeklocatie Avelingen. Daarnaast hebben we aangegeven dat Avelingen onvoldoende ruimte biedt voor het invullen van het gehele windbod en dat er daarom het vinden van minimaal een aanvullende (of vervangende) locatie nodig is. De shortlist is het eerste resultaat van dit onderzoek. Om de afspraken uit de
bestuursovereenkomst na te komen is echter meer nodig; de shortlist moet uitmonden in een lijst met definitieve zoeklocaties.
9
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
3.2 Het toezeggen van een besluit in 2024 over definitieve zoeklocaties voor windenergie geeft duidelijkheid aan inwoners en bedrijven. Dit verhoogt de transparantie in het participatieproces in Q1 2024.
3.3 Met dit besluit geven beide gemeenten invulling aan de bestuursovereenkomst.
Kanttekeningen 1.1.
U stelt nog geen definitieve nieuwe zoeklocaties vast.
Het voorstel is om de definitieve gemeentelijke zoeklocaties in Q2 2024 aan u voor te leggen, na uitvoering van een participatieproces over de shortlistlocaties en eventuele aanvullende
inhoudelijke onderzoeken, bijvoorbeeld wat betreft radar en/of ecologie. Op dit moment wordt uitgezocht of ook Provinciale Staten de definitieve nieuwe zoeklocaties dan al kunnen vaststellen.
1.2.
Opname in provinciaal en gemeentelijk omgevingsbeleid moet nog gebeuren.
Eventuele nieuwe windmolenlocaties zullen na de vaststelling door de gemeenten en de
provincie nog in het geldende omgevingsbeleid opgenomen moeten worden. Dat betreft in het bijzonder de provinciale omgevingsverordening en de gemeentelijke omgevingsvisie en/of
aanpassing van het omgevingsplan. Deze aanpassingen van het omgevingsbeleid vergen nog eigenstandige procedures. Een plan-MER-onderzoek maakt verplicht onderdeel uit van deze procedures, net als terinzagelegging, bezwaar en beroep. Voor de uitwerking van hoogstwaarschijnlijk de meeste windzoeklocaties is een project-MER verplicht.
1.3.
Nieuwe landelijke normen voor windturbines zijn nog niet in werking getreden.
Er liggen sinds 12 oktober 2023 nieuwe landelijke ontwerp-milieunormen ter inzage voor
windturbines. Deze ontwerp-normen lijken, na een eerste beoordeling, aan te sluiten bij de gehanteerde milieunormen in de verkenning die door Arcadis en de RES-organisatie zijn
gehanteerd. We weten nog niet wat de definitieve landelijke milieunormen worden en wanneer deze van kracht zullen zijn, maar wel dat dit op z’n vroegst pas in 2025 zal zijn. Nieuwe
windparken in de Alblasserwaard zullen aan deze nieuwe landelijke normen moeten voldoen, nadat deze zijn vastgesteld.
1.4.
Risico op netcongestie voor invoeding.
Op dit moment is voor een deel van de Alblasserwaard netcongestie voor stroomafname
aangekondigd. Dit heeft geen gevolgen voor de mogelijkheden om duurzaam opgewekte
stroom van windparken op het net in te voeden. Er zijn ook geen signalen dat er op dit moment risico op congestie voor invoeding bestaat. Echter, deze situatie zou in de verdere toekomst, als realisatie van de windparken naderbij komt, anders kunnen zijn.
1.5.
Voorbereiden op mogelijke extra vraag vanuit Rijksoverheid is noodzakelijk
In het concept Nationaal Plan Energiesysteem dat onlangs door de minister van EZK is
gepresenteerd wordt aangekondigd dat er extra grootschalige opwekking van duurzame
energie op land nodig zal zijn na 2030 om de Nederlandse klimaatdoelen te realiseren. Het is nog niet duidelijk of dit weer via de RES-systematiek zal gebeuren. Met de definitieve
zoeklocaties, kan de regio alvast voorsorteren op een eventuele extra vraag aan de RES-regio’s.
10
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
2.1.
De in te stellen klankbordgroepen van inwoners kunnen verwachten dat hun adviezen één-op-één worden overgenomen in de politieke besluitvorming, terwijl daarin meerdere zaken een rol spelen.
We mitigeren dit risico door goede communicatie (en verwachtingsmanagement) over de mate en wijze van beïnvloeding richting de klankbordgroepen en in de PWE-enquête.
2.2.
De in te stellen klankbordgroepen, regiobreed of per shortlistlocatie, kunnen worden gedomineerd door één of meerdere personen (met specifieke standpunten of belangen).
We mitigeren dit risico door een zo evenwichtig mogelijke samenstelling van de
klankbordgroepen na te streven, duidelijke spelregels over de werking en functie van de klankbordgroepen en goede procesbegeleiding vanuit de RES-organisatie te geven.
3.1
Het gestelde bij kanttekening 1.1-1.5 is ook voor dit besluitpunt van toepassing.
3.2
De uiteindelijk vastgestelde definitieve locaties zouden kunnen interfereren met andere ruimtelijke ambities.
Denk bijvoorbeeld aan woningbouw, het versterken van natuur en of aanleg van
(net)infrastructuur. Met het opstellen van de shortlistlocaties hebben we hier al zoveel mogelijk rekening mee gehouden.
Extra uitleg bij de kosten
Het vaststellen van de shortlist en het plan van aanpak participatie waren reeds begroot als
onderdeel van de werkzaamheden van RES Alblasserwaard in 2023 en 2024 en vragen geen
aanvullende financiële inzet. Voor de verwachte aanvullende kosten voor het windproces in 2024 (denk aan projectleiding, participatie, communicatie, aanvullende inhoudelijke onderzoeken) zijn posten opgenomen in de RES-begroting voor 2024.
Communicatie
We brengen bij iedere belangrijke stap in de windverkenning een persbericht naar buiten. Ook ditmaal maken wij over uw besluit een persbericht. De pers wordt ook de mogelijkheid geboden tot een gesprek met de wethouders.
Vervolgstappen
Indien u positief besluit op de drie voorgelegde voorstellen, dan volgt in Q1 2024 een
participatieproces rondom de shortlistlocaties, conform het plan van aanpak dat bij dit voorstel is gevoegd. In Q2 2024 sturen wij u een voorstel tot vaststelling van definitieve gemeentelijke zoeklocaties voor windenergie, op basis van de resultaten van het participatieproces en eventuele overige aanvullende informatie.
Na een besluit tot vaststelling van definitieve (nieuwe) zoeklocaties voor windenergie in de
raden, naar verwachting eind Q2 2024, zal de provincie, als bevoegd gezag voor windparken
groter dan 5MW volgens de Elektriciteitswet, een eigen besluitvormingsproces bij Gedeputeerde en Provinciale Staten doorlopen, om de provinciale omgevingsverordening zodanig aan te
passen dat de definitieve nieuwe zoeklocaties planologisch mogelijk worden gemaakt. Dit
proces zal naar verwachting na Q2 2024 nog zo’n anderhalf jaar in beslag nemen, vanwege de
noodzaak van het doorlopen van een milieueffectrapportage (plan-MER) en proceduretijden bij de provincie. Pas na provinciale besluitvorming kan sprake zijn van het daadwerkelijk 11
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
vergunnen en vervolgens realiseren van nieuwe windparken. Gestreefd wordt om het
provinciale plan-MER-onderzoek zo in te richten dat de gemeenten dezelfde plan-MER kunnen gebruiken voor hun vergunningverlening. De provincie hanteert bestuurlijk het standpunt dat Avelingen als windlocatie uit de verordening gehaald kan worden mits er voldoende
alternatieve locaties zijn vastgesteld in de provinciale verordening om het windbod van RES Alblasserwaard te kunnen realiseren.
Op het provinciale besluitvormingsproces volgen dan de genoemde project-MER-procedures en het vergunningsproces voor eventuele windparken en de daadwerkelijke ontwikkeling en
realisatie. De doelstelling van het Klimaatakkoord en RES Alblasserwaard is om in de planning te streven naar het behalen van het windbod voor dit gehele proces voor 2030.
Bijlagen:
1. Nadere omschrijving shortlistlocaties mogelijke zoekgebieden windenergie Alblasserwaard; 2. Participatieplan windzoekgebieden Alblasserwaard;
3. Gemeentelijke uitgangspunten verkenning windenergie RES Alblasserwaard;
4. Gebiedsbreed onderzoek Arcadis alternatieve windlocaties RES Alblasserwaard;
5. Rapportage Invior over online bewonersenquête over uitgangspunten verkenning windenergie;
6. Geanonimiseerde samenvatting van gesprekken met grondeigenaren en initiatiefnemers; 7. Motie 2023-09 verkenning windenergie
12
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000
Raadsbesluit Onderwerp
:
shortlist en participatieplan zoeklocaties
Zaaknummer
:
1192873
Portefeuillehouder
windenergie RES Alblasserwaard
:
Jan Lock
De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel; Besluit: 1.
De shortlist van mogelijke zoeklocaties voor windenergie binnen de RES
2.
De aanpak voor bewonersparticipatie over de locaties op deze shortlist vast te
3.
Alblasserwaard vast te stellen;
stellen, ter voorbereiding op vaststelling van definitieve windlocaties in Q2 2024;
Het college op te dragen om vanuit deze shortlist, na afronding van de
bewonersparticipatie en eventuele verdiepende onderzoeken, in Q2 2024 een voorstel voor definitieve zoeklocaties voor windenergie aan de raad ter vaststelling voor te leggen.
Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de gemeente Molenlanden, gehouden op 28 november 2023.
de griffier,
de voorzitter,
Marjolein Teunissen
Theo Segers
13
Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000