Raadsvoorstel Financiële opgave 2026 en verder

Raadsvoorstel Onderwerp

:

Financiële opgave 2026 en verder

Zaaknummer Portefeuillehouder Publicatieniveau Behandelend ambtenaar

: : : :

1228101 Wethouder Bram Visser Openbaar Jacco Klootwijk

Gevraagd Besluit De Gemeenteraad van Molenlanden besluit: 1. het College van Burgemeester en Wethouders opdracht te geven tot uitwerking van mogelijke beleidskeuzes voor de volgende onderwerpen: 1. 2. 3. 4.

Arbeidsparticipatie en inkomensregelingen – Ambitiefonds Avres afschalen Economie en Toerisme – Meer opbrengsten Economie en Toerisme – Kosten/investeringen Kinderdijk vanuit exploitatie Kinderdijk Duurzaamheid en Afval – Uitvoering/bekostiging klimaat en duurzaamheidsvraagstukken vanuit externe middelen (geen eigen gemeentelijke middelen) 5. Interne Organisatie – Verminderen inhuur en meer vaste medewerkers 6. Interne Organisatie – Taakstellende omvang organisatie 7. Interne Organisatie – Efficiënter / doelmatiger werken en resultaatsturing 8. Jeugd – Jeugdgezondheidszorg beperken tot strikt wettelijke taak 9. Vastgoed, Buitenruimte en Begraven – Begraven 10. Vastgoed, Buitenruimte en Begraven – Vastgoed 11. Verkeer en Vervoer – Inrichting en onderhoud van wegen 12. Welzijn, Samenleving en Subsidies – Gemeentelijke inzet beperken tot kerntaken/doelen. 13. WMO – Gebruikers dragen financieel waar mogelijk maximaal bij aan gebruik van voorzieningen 14. Wonen en Ruimtelijke Ordening – Meer vergunningsvrij en minder regeldruk 15. Wonen en Ruimtelijke Ordening – Meer opbrengsten genereren uit ruimtelijke ontwikkelingen 2. het College van Burgemeester en Wethouders te vragen om deze lijst uit te breiden, indien blijkt dat er onvoldoende potentieel voor besparingen of extra inkomsten kan worden gevonden in bovengenoemde lijst.

Bij het uitbreiden wordt rekening gehouden met het resultaat van de stickersessie zoals opgenomen als bijlage bij dit raadsvoorstel.

Inleiding Als Gemeente Molenlanden staan we de komende jaren voor invulling van een stevige financiële opgave. Het gegeven is niet nieuw maar het beeld wordt wel steeds concreter en het moment om keuzes te maken komt steeds dichterbij. Op 24 oktober 2024 heeft een afvaardiging van uw Raad tijdens de opiniërende beeldvormende avond richting gegeven in aanloop naar het maken van deze keuzes. Dit heeft u gedaan tijdens de stickersessie waarvan de resultaten als bijlage bij dit voorstel zijn gevoegd. Met dit raadsvoorstel wordt u gevraagd deze richting te bevestigen en om te zetten in een opdracht aan het College.

Eerdere besluiten 1

Op 11 juli 2024 is de Kadernota 2025 vastgesteld. Op 24 oktober 2024 is de Begroting 2025 toegelicht en is uw Raad gevraagd om richtinggevende uitspraken te doen over nader uit te werken beleidskeuzes. Op 14 november 2024 wordt de Begroting 2025 behandeld en naar verwachting vastgesteld. Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Beoogd effect Om tot een sluitende (meerjaren)begroting te komen, zullen in aanloop naar de Begroting 2026 keuzes gemaakt moeten worden. De uitwerking van mogelijke beleidskeuzes draagt bij aan het weloverwogen kunnen maken van deze keuzes. Om geen onnodig beslag op ambtelijke capaciteit te leggen vragen wij in dit voorstel om aan te geven voor welke onderwerpen als eerste een nadere uitwerking mag plaatsvinden.

Argumenten Om tot een sluitende Begroting 2026 te komen, moet nu alvast nagedacht worden over bezuinigingen en/of extra inkomsten De meerjarenraming in de Begroting 2025 is negatief. Deze tekorten kunnen niet meer worden opgevangen met maatregelen ‘onder de motorkap’, zoals eerder wel is gebeurd. Om tot substantiële ombuigingen te komen zullen beleidsmatige keuzes gemaakt moeten worden. Deze opdracht van de Raad aan het College is hierin een eerste stap. Nadere uitwerking geeft het inzicht dat nodig is voor het maken van keuzes richting de Kadernota 2026 Voor de door uw Raad aangegeven onderwerpen zullen de volgende aspecten worden uitgewerkt: - Een korte beschrijving van het onderwerp en de bijbehorende activiteiten - Het wettelijke kader en mate van beleidsvrijheid - De uitgangspunten van het huidige beleidsmatige kader - Toetsing aan de vijf perspectieven uit de Toekomstvisie Molenlanden 2050 - De meerjarenraming zoals opgenomen in de Begroting 2025 - Een inschatting van de personele inzet - De mogelijke beleidsmatige keuzes met daarbij: o de financiële impact o de maatschappelijke impact o bijbehorende risico’s o benodigde bestuurlijke besluitvorming Met deze uitwerking geven we invulling aan het Begrotingsadvies van de VNG De VNG heeft op 11 juni 2024 een begrotingsadvies gegeven.

De inhoud hiervan is terug te lezen via VNG Begrotingsadvies 2025-2028 waarin wordt geadviseerd om de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring te benoemen.

Kanttekeningen Voor een groot gedeelte van de inkomsten is de gemeente afhankelijk van het Rijk De Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds is sterk bepalend voor de financiële ruimte die gemeenten hebben. Middels met name de Mei- en Septembercirculaire worden gemeenten geïnformeerd over de mutaties hierin. In de afgelopen jaren hebben deze circulaires meerdere keren geleid tot onverwachte mutaties. De mogelijkheid bestaat dat in enig jaar een circulaire een dusdanige meevaller met zich meebrengt, dat de financiële opgave voor de gemeente is opgelost. Op basis van de huidige inzichten en verwachtingen bestaat echter niet het beeld dat op korte termijn substantieel meer geld beschikbaar gesteld gaat worden vanuit het Gemeentefonds. Tijdens de beeldvormende avond werd gevraagd om nadere duiding van onderwerpen In dit raadsvoorstel zijn de onderwerpen niet nader toegelicht. De omvang van het besparingspotentieel, het (wettelijk) kader en eventuele maatschappelijke effecten zijn niet beschreven. Deze aspecten vragen een zorgvuldige voorbereiding en uitwerking. Deze kunnen niet op korte termijn worden gerealiseerd. Ook zouden onderwerpen te kort worden gedaan met enkele beknopte opmerkingen. De VNG adviseert om te focussen op medebewindstaken De VNG adviseert in haar Begrotingsadvies 2025-2028 te focussen op bezuinigingen op medebewindstaken.

Dit is echter vooral een advies dat gericht is op het inzichtelijk maken van het effect van de korting op het gemeentefonds. Daarnaast wordt in het Adviesrapport 2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Beleidsvrijheid geduid, waarnaar de VNG in haar advies verwijst, gesteld dat het verschil tussen autonome en medebewindstaken steeds vloeiender is geworden en dat gemeenten de uitgaven voor beide taken uit het gemeentefonds moeten bekostigen. Daarom wordt in dit voorstel op voorhand geen onderscheid gemaakt tussen autonome en medebewindstaken. Wel wordt de mate van beleidsvrijheid bij de uitwerking van de geselecteerde onderwerpen in beeld gebracht.

Communicatie Dit besluit heeft in eerste instantie vooral een aantal nadere onderzoeken en analyses tot gevolg. De communicatie hierover blijft beperkt tot de ambtenaren die hier direct werkzaamheden voor moeten verrichten. In een later stadium, nadat de richting is bepaald, zullen ook de stakeholders per onderwerp nader worden geïnformeerd.

Vervolgstappen Met de uitwerkingen per onderwerp wordt u in Q1 2025 het inzicht gegeven dat nodig is om nadere richting te bepalen. Uiteindelijk volgt besluitvorming bij de vaststelling van de Begroting 2026. -

3

December 2024: Voorjaar 2025: Juli 2025: November 2025

Opdracht van de Gemeenteraad aan het College Opiniërende beeldvormende avond(en) Kadernota 2026 Begroting 2026

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Bijlage: resultaat stickersessie beeldvormende avond 24-10-2024 Tijdens de beeldvormende avond van 24 oktober is uw Raad gevraagd om richting te geven. Concreet betekende dit 10 groene stickers per raadslid die geplakt werden bij beleidsonderwerpen waar besparingen of extra inkomsten mogen worden gezocht. Daarnaast kon ieder raadslid 1 rode sticker plakken bij een onderwerp waarop nadrukkelijk niet ingezet zou moeten worden. De resultaten van deze stickersessie zijn hierna opgenomen en worden gepresenteerd langs de perspectieven uit de Toekomstvisie Molenlanden 2050. De blauw gedrukte teksten zijn bijdragen die raadsleden hebben opgeschreven onder ‘uw eigen idee’. PERSPECTIEF TOEKOMSTVISIE

ONDERWERP

MAATREGEL

GROEN

ROOD

1. Onze dorpen en stad zijn divers en krachtig 1.1 Er is woonruimte en ondersteuning voor alle leeftijdsgroepen

Bestuur, veiligheid en dienstverlening Wonen en Ruimtelijke ordening

1.2 Leefbaarheid karakteriseert onze dorpen en stad

Economie en toerisme

Onderwijs, sport en cultuur

Vastgoed, buitenruimte en begraven

4

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Handhaving op het gebied van Ruimtelijke Ordening afschalen Fonds bovenwijkse voorzieningen

1

Meer opbrengsten generen uit ruimtelijke ontwikkelingen Meer vergunningsvrij en minder regeldruk

10

Minder regeldruk = meer financiele ruimte voor bedrijven om zelf initiatief te nemen, minder subsidie nodig. Trekkerschap economie en initiatieven aan de markt / samenleving waarbij sprake is van minder gemeentelijke inzet en bijdragen Herijken sportbeleid waarbij gemeentelijk inzet en middelen beperkt wordt, hiermee komt een afweging over het aantal voetbalclubs, zwembaden etc. in beeld. Inkomsten verhogen en kosten beperken kinderopvang en peuterspeelzalen. Lokaal onderwijsbeleid beperken tot wettelijk minimum en koppelen aan rijksgelden. Meer groen onderhoud vanuit de inwoners

8

2

1

3

2

3

Begraven

11

Buitenruimte

1

2

PERSPECTIEF TOEKOMSTVISIE

ONDERWERP

MAATREGEL Vastgoed

Verkeer en vervoer 1.3 Bereikbaarheid dorpen en stad is uitstekend

Verkeer en vervoer

GROEN

ROOD

8

Speelvoorzieningen meer natuurlijk, boomstammen, poelletjes, e.d. Inrichting en onderhoud eenvoudig houden Inrichting en onderhoud van wegen

5

Kunstwerken

1

Minder verlichting geeft win-win minder energie verbruik heeft positieve invloed op milieudoelstellingen Speelvoorzieningen

1

Straatmeubilair Verlichting

1

Een kleiner en sober bestuur

4

2. Wij zijn een betrokken en toegankelijke samenleving voor iedereen 2.1 Eigenaarschap door betrokkenheid en verbinding

Bestuur, veiligheid en dienstverlening

Halve wethouder 2.2 Vooruitstrevende bovenlokale samenwerking met bedrijven en overheden 2.3 We leveren maatwerk op het niveau van onze dorpen en stad

Bestuur, veiligheid en dienstverlening Arbeidsparticipatie en inkomensregelingen

Jeugd

Welzijn, samenleving en subsidies

5

Gemeenschappelijke regelingen beperken zich tot kerntaken en zetten in op efficiency Ambitiefonds Avres afschalen.

3

Beperken lokaal minimabeleid en minimavoorzieningen Bibliotheekwerk en inzet laaggeletterdheid uitvoeren op niveau van wettelijk minimum (tevens relatie met domeinen onderwijs en cultuur) Investeren om vraag en instroom te beperken of inzet beperken tot strikt wettelijk taak Jeugdgezondheidszorg beperken tot strikt wettelijk taak Minder voorzieningen voor jeugd en minder inzet jeugd & jongerenwerk. Schrappen JOP-subsidies 2e/3e jaar € 40.000

3

1

1

1

Gemeentelijk inzet beperken tot kerntaken / doelen

5

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

9

1 6 2

1

PERSPECTIEF TOEKOMSTVISIE

ONDERWERP

MAATREGEL Herijken subsidiebeleid waarbij aantal subsidies worden beperkt en subsidies verlaagd worden Inzet / kosten maatschappelijk werk verlagen Inzet en preventie versoberen op gebied van gezondheid Minder ondersteuning maatschappelijk middenveld Verminderd niveau van bewonersparticipatie en bekostiging daarvan Welzijnsvoorzieningen versoberen

WMO

Gebruikers dragen financieel waar mogelijk maximaal bij aan gebruik van voorzieningen. Instroom en omvang gebruik voorzieningen beperken Versoberen dienstverlening.

GROEN

ROOD

2

2

2

1

1

5,5 4,5

3. Wij zijn in staat om ons aan te passen aan de gevolgen ontstaan van klimaat-, energie- en wateruitdagingen 3.1 We anticiperen op de gevolgen van extremer weer 3.2 We passen ons waterbeheer en drinkwaterwinning aan

-

3.3 We hebben een slim energienet 3.4 Een overgang naar duurzame energie met oog voor onze leefomgeving

-

-

Duurzaamheid en afval

Wonen en Ruimtelijke ordening

De samenleving kan hier veel meer bereiken dan de overheid Exploitatie Windmolenparken Temporiseren ambities en uitrol circulariteit

1

Uitvoering / bekostiging klimaat en duurzaamheidsvraagstukken vanuit externe middelen (geen eigen gemeentelijke middelen) Ambitieniveau klimaat en ecologie bijstellen, verlagen en/of temporiseren.

6

4. Ons (agrarisch) landschap is toekomstbestendig 4.1 Ons landschap biedt inspiratie voor ontwikkeling 4.2 Ons landschap biedt ruimte voor landbouwontwikkeling

6

-

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

1

PERSPECTIEF TOEKOMSTVISIE

ONDERWERP

MAATREGEL

GROEN

4.3 Ons landschap biedt ruimte voor een samenspel van natuur, recreatie en agrarisch ondernemerschap

Economie en toerisme

Meer opbrengsten genereren uit toerisme

10

Trekkerschap toerisme en initiatieven aan de markt / samenleving waarbij sprake is van minder gemeentelijke inzet en subsidies

2

ROOD

5. Onze economie is bloeiend, duurzaam en circulair 5.1 Onze duurzame economie staat in bloei 5.2 We verduurzamen de landbouwsector en productieketens 5.3 Ons cultureel erfgoed draagt bij aan een goede economie

Economie en toerisme Onderwijs, sport en cultuur

5.4 Het aanbod van opleiding en arbeid is goed in balans 5.5 Wij zijn digitaal georienteerd

Interne organisatie (ICT, HR, Facilitair)

Kosten / investeringen Werelderfgoed Kinderdijk bekostigen vanuit exploitatie Kinderdijk Herijken cultuurbeleid waarbij gemeentelijk inzet en middelen beperkt wordt. -

14

Meer standaardisatie ICT

3

Temporisering van uitvoering van opgaven en ambities ICT

2

2

2

Bedrijfvoering -

Financieel

Belasting eenvoudig (en toeslagen, kortingen) efficient uitvoeren. Verhogen woonlasten

1

-

Interne organisatie (ICT, HR, Facilitair)

Heroverweging organisatiemodel

2

Kijk eens met een kritische vriend naar de eigen organisatie (voorkom bedrijfsblindheid) Dienstverlenings/kwaliteitsniveau facilitaire aangelegenheden verlagen Efficiënter / doelmatiger werken en resultaatsturing Investeren in ziektepreventie Taakstellende omvang organisatie (o.a. principe nieuw voor oud) Verminderen inhuur en meer vaste medewerkers

7

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

1 6 4 10 10

5

Raadsbesluit Onderwerp Zaaknummer

: :

Financiële opgave 2026 en verder 1228101

Portefeuillehouder

:

Wethouder Bram Visser

De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel; Besluit 1. het College van Burgemeester en Wethouders opdracht te geven tot uitwerking van mogelijke beleidskeuzes voor de volgende onderwerpen: 1. Arbeidsparticipatie en inkomensregelingen – Ambitiefonds Avres afschalen 2. Economie en Toerisme – Meer opbrengsten 3. Economie en Toerisme – Kosten/investeringen Kinderdijk vanuit exploitatie Kinderdijk 4. Duurzaamheid en Afval – Uitvoering/bekostiging klimaat en duurzaamheidsvraagstukken vanuit externe middelen (geen eigen gemeentelijke middelen) 5. Interne Organisatie – Verminderen inhuur en meer vaste medewerkers 6. Interne Organisatie – Taakstellende omvang organisatie 7. Interne Organisatie – Efficiënter / doelmatiger werken en resultaatsturing 8. Jeugd – Jeugdgezondheidszorg beperken tot strikt wettelijke taak 9. Vastgoed, Buitenruimte en Begraven – Begraven 10. Vastgoed, Buitenruimte en Begraven – Vastgoed 11. Verkeer en Vervoer – Inrichting en onderhoud van wegen 12. Welzijn, Samenleving en Subsidies – Gemeentelijke inzet beperken tot kerntaken/doelen. 13. WMO – Gebruikers dragen financieel waar mogelijk maximaal bij aan gebruik van voorzieningen 14. Wonen en Ruimtelijke Ordening – Meer vergunningsvrij en minder regeldruk 15. Wonen en Ruimtelijke Ordening – Meer opbrengsten genereren uit ruimtelijke ontwikkelingen 2.

het College van Burgemeester en Wethouders te vragen om deze lijst uit te breiden, indien blijkt dat er onvoldoende potentieel voor besparingen of extra inkomsten kan worden gevonden in bovengenoemde lijst. Bij het uitbreiden wordt rekening gehouden met het resultaat van de stickersessie zoals opgenomen als bijlage bij dit raadsvoorstel. Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de Gemeente Molenlanden, gehouden op 10 december 2024. de griffier,

de voorzitter,

Marjolein Teunissen

Theo Segers

8

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000