Raadsvoorstel en -besluit Uitgangspunten klimaatadaptatie energietransitie - biodiversiteit in de omgevingsvisie

Raadsvoorstel Onderwerp

:

Uitgangspunten klimaatadaptatie – energietransitie -

Zaaknummer

:

1174027

Publicatieniveau

:

Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar

: :

biodiversiteit in de omgevingsvisie

Wethouders Jan Lock en Arco Bikker Openbaar

Sjoerd Raemaekers

Gevraagd Besluit De gemeenteraad van Molenlanden besluit:

1. De volgende uitgangspunten in de omgevingsvisie te hanteren voor grote parkeerterreinen om de doelen te kunnen halen voor de energietransitie:

a. Bij de uitbreiding en aanleg van nieuwe grote parkeerterreinen op zowel publiek als privaat terrein worden, indien mogelijk, zonnedaken gerealiseerd waar de auto’s onder kunnen parkeren.

2. De volgende uitgangspunten te hanteren in de omgevingsvisie voor nieuwe woonwijken, inbreidingsplannen en particuliere initiatieven waarbij meerdere woningen komen (zoals een hofje of de herbestemming van een boerderij) om de doelen te kunnen halen op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit:

a. Het voorkomen van waterschade en het voorbereid zijn op weerextremen waarbij ingezet wordt op verhoging van het vloer- en straatpeil, vermindering van verharding in tuinen;

b. Het voorkomen van hittestress door het aanplanten van boomsoorten waarbij

bomen goed passen bij de bodemgesteldheid dienen te kunnen, streekeigen zijn en verschillen (niet uniforme soorten);

c. Het klimaat adaptief inrichten van het openbaar gebied;

d. Het rekening houden met de bodemgesteldheid bij bouwen; e. Het inzetten op meer groen in de kernen; f.

Het klimaatadaptief en biodivers inrichten van schoolpleinen ter bevordering van de gezondheid en de beperking van de hittestress en wateroverlast.

3. Om deze uitgangspunten op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit te bereiken worden de volgende regels in het omgevingsplan verwerkt:

a. Het vloerpeil van nieuwe gebouwen is minimaal 0,3 meter boven het straatpeil en 1,3 meter boven zomerpeil. De hoogte van de weg is minimaal 1,0 meter en het maaiveld is minimaal 0,70 meter boven het zomerpeil van het watersysteem. In verband met toegankelijkheid is de voorgevel van gebouwen op minimaal 3,0

meter van de erfgrens gesitueerd. Deze regels gelden niet voor gebouwen in de dijk.

1

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

b. Bij oplevering van de nieuwe openbare ruimte moeten er voldoende bomen

geplant zijn die na 10 jaar minimaal 30% van de openbare ruimte van schaduw voorziet.

c. Bij oplevering van een nieuwe woning en nieuw openbaar gebied is de grond

verbeterd. Denk daarbij aan het loswerken van het bovenste deel van de bodem, laagsgewijs verdichten en/of het toevoegen van organisch materiaal.

d. Het gebied dient voorbelast te zijn met zand. De restzettingseis is nihil tot maximaal 10 cm per 30 jaar. De voorbelastingtijd is minimaal 1 jaar.

4. Maatwerk te blijven leveren middels de bevoegdheid van het college om beargumenteerd af te wijken van deze uitgangspunten (het pas-toe of leg-uit principe).

2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Inleiding

Algemene inleiding

De gemeente Molenlanden werkt toe naar de eerste omgevingsvisie. De eerste omgevingsvisie brengt visies en beleid samen in de fysieke leefomgeving, dit gebeurt integraal en domein overstijgend. In de omgevingsvisie worden ambities en beleidsdoelen voor de fysieke

leefomgeving voor de lange termijn vastgelegd. De omgevingsvisie is een document en

instrument. Het is een instrument om de beleidscyclus toe te passen. De omgevingsvisie is daarom nooit af. Daarom zal er naast een omgevingsvisie ook een vervolgaanpak worden vormgegeven.

In het kader van de omgevingsvisie is bij een zestal thema’s een proces doorlopen om de

samenleving te betrekken. Dit heeft al plaatsgevonden op een aantal manieren (bijvoorbeeld gesprekken met experts en een enquête). Deze thema’s zijn bepaald aan de hand van de

dilemma’s die beschreven worden in de omgevingsagenda (vastgesteld 7 juli 2022 door de

gemeenteraad) en een aantal dilemma’s die naar voren komen bij de verdere uitwerking van het omgevingsplan. In de raadsinformatiebrief Aanpak participatie toekomstvisie, omgevingsvisie

en omgevingsplan van 31 januari (zaaknummer 1163336) zijn een zestal onderwerpen gekozen waar we de samenleving bij betrekken. Conform amendement A2022-08 (van 7 juli 2022) legt het college na iedere participatie het besproken thema(s) ter besluitvorming en/of ter

bespreekvorming aan de raad voor. Het gaat om de volgende thema’s die besproken zijn en methodieken welke zijn ingezet: Thema

Methodiek

Meer ruimte voor groen in de straten in relatie tot bestaande parkeerdruk

Enquêtes

Het gebruik van de wegen door de linten door auto-, landbouw- en

Enquêtes

vrachtverkeer in relatie tot een veilige situatie voor (recreatief) fietsverkeer.

Welke aanvullende regels (naast rijksregels) zouden we moeten opnemen op het gebied van het verduurzamen van nieuwe gebouwen (woningen

Enquêtes

en bedrijven)?

Het plaatselijk verkleinen van de geurcontouren voor een gezonder woon- en leefklimaat versus voldoende ruimte voor (agrarische)

Dialoogtafel

bedrijvigheid.

Hoe om te gaan met de kernen waarbij binnen bestaan stads- en

dorpskernen (BSD) geen ruimte meer is voor bebouwing, maar wel

Dialoogtafel

behoefte is aan uitbreiding? Wat is onze visie op ontwikkeling binnen

BSD? En aan welke criteria moet een nieuwe locatie buiten BSD voldoen, zoals op het gebied van bodemdaling, rioleringscapaciteit en verkeerscapaciteit?

Bescherming van landschappelijke kwaliteit in het buitengebied in relatie tot ontwikkelingen in de linten.

3

Dialoogtafel

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

*Bijlage: Aanpak participatie toekomstvisie, omgevingsvisie en omgevingsplan Deze 6 thema’s leiden tot 5 raadvoorstellen met ieder een beeldvormende memo. Dit zijn de volgende voorstellen:

Regels over geur in de omgevingsvisie en – plan (reeds besloten) Aanpak leefbaarheid en verkeersveiligheid op de smalle lintwegen door de kernen (reeds besloten)

Uitgangspunten klimaatadaptatie – energietransitie - biodiversiteit in de omgevingsvisie Uitgangspunten voor vergroening en klimaatadaptatie bij herinrichting straten in bestaande wijken

Uitgangspunten voor actualisatie en opstellen van een document Landschappelijke kwaliteit buitengebied

Het thema over het uitbreiden van kernen zal met uw raad besproken worden en samen met uw raad zal een eerste beeld worden gevormd. De nadere uitwerking vindt door de complexiteit

van het vraagstuk plaats in de vervolgaanpak na de vaststelling van de eerste omgevingsvisie.

Specifieke inleiding

Eén van de die onderwerpen gaat over welke aanvullende regels (naast rijksregels) we in het omgevingsplan zouden moeten opnemen op het gebied van het verduurzamen van nieuwe gebouwen (woningen en bedrijven). In het rapport over de mogelijkheden om aanvullende

regels over duurzaamheid op te nemen t.a.v. nieuwbouw in het omgevingsplan staat: -

Het beleid van de gemeente op de duurzaamheidsthema’s: energietransitie,

-

De rijksregels die gaan gelden na inwerkingtreding van de Omgevingswet.

-

klimaatadaptatie, biodiversiteit/vergroenen, circulariteit en duurzame mobiliteit. De ruimte die we als gemeente hebben om aanvullende regels op te nemen in het nieuwe Omgevingsplan.

De voor- en nadelen van elke mogelijke aanvullende regel.

Het beeldvormend rapport (bijlage) geeft een eerste beeld van uitgangspunten en

achtergrondinformatie. Dit rapport is tevens opgesteld met de input van het participatietraject. Naast het rapport is er een enquête uitgezet met een aantal vragen over dit onderwerp. Hierop hebben ruim 1400 inwoners gereageerd die samen een goede representatie zijn qua

verhouding man/vrouw, qua leeftijd en qua woonplek/kern. De enquêteresultaten zijn als bijlage bijgevoegd.

Uw raad wordt met dit voorstel gevraagd een aantal uitgangspunten vast te stellen die verwerkt zullen worden in de omgevingsvisie. Daarnaast wordt uw raad verdere uitwerking van deze

uitgangspunten voorgelegd in een aantal regels en duidelijke richtlijnen waarover uw raad zich uit kan spreken. Deze uitwerking wordt uw raad voorgelegd om op verschillende abstractieniveaus een besluit te nemen.

4

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Eerdere besluiten

Op 20 april 2021 is de Startnotitie Omgevingsvisie Molenlanden vastgesteld.

•

Op 28 september 2021 is de Toekomstvisie Molenlanden 2030 vastgesteld.

•

Op 7 juli 2022 is de Omgevingsagenda vastgesteld met daarin de dilemma’s waarover een

•

keuze gewenst is en trends die aandachtbehoeven in de omgevingsvisie.

Op 7 juli 2022 is tevens de Startnotitie Omgevingsplan Molenlanden vastgesteld.

•

Beoogd effect

Het opnemen van uitgangspunten in de omgevingsvisie en regels in het omgevingsplan moet bijdragen aan het halen van onze doelen op het gebied van de energietransitie en

klimaatadaptatie. Ook moet het bijdragen aan het vergroten van de biodiversiteit in onze gemeente.

Argumenten

Als gemeente hebben we beleidsdoelen op het gebied van de energietransitie en

klimaatadaptatie. De omgevingsvisie vraagt de raad om zich uit te spreken over de

uitgangspunten op deze terreinen. Uit het beeldvormend rapport volgt de motivatie om toe te werken naar een aantal uitgangspunten voor deze twee thema’s. In het Handboek

duurzaamheid in gebiedsontwikkelingen en het Handboek inrichting openbare ruimte (HIOR)

staan richtlijnen voor het vergroten van de biodiversiteit en het vergroenen bij ontwikkelingen. Voor een aantal richtlijnen willen we toewerken naar regels. We kunnen nog geen regels en of aanvullende uitgangspunten formuleren voor de duurzaamheidsthema’s circulariteit en

duurzame mobiliteit, aangezien we daar nog geen beleid of beelden bij hebben. Dit is nog in

ontwikkeling. We kiezen ervoor om alleen toe te werken naar regels voor nieuwe gebouwen en

infrastructuur, inclusief de private en publieke gronden die aangelegd worden. Door het geheel te beschouwen ontstaat er meer ruimte voor maatwerk. Tenslotte moet het gehele gebied toekomstbestendig worden.

1.1 Elk oppervlak is nodig om voldoende zonne-energie lokaal op te wekken.

De gemeente zet vooral in op energie besparen en zon op dak, zodat we de landschappelijke kwaliteit van ons gebied in stand houden (zonneladder RES).

1.2 Een grote meerderheid van de bewoners vindt dit een goede maatregel

Uit de enquête blijkt dat 75% van de respondenten dit een goede oplossing vinden, dat parkeerterreinen overkapt worden met zonnepanelen.

1.3 Bij parkeerplaatsen van meer dan 300m2 worden als groot gezien

Gebruik makend van het RES-begrippenkader en de 50%-benutting begint het 'theoretische' potentieel bij ongeveer 140m2 aan zon op dak. Parkeerplaatsen groter dan 300m2 zijn daarmee het meest aantrekkelijk.

2.1 Door meer groen, meer bomen, betere bodem en minder stenen minimaliseren we de effecten van extreme regen, extreme droogte en extreme hitte. Door deze uitgangspunten te hanteren bij nieuwbouw zorgen we dat de nieuw gebouwde gebieden voldoen aan een groot deel van de doelen zoals gesteld in de Lokale Adaptatie Strategie klimaat en bodemdaling (vastgesteld op 15 juli 2021).

5

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

2.2 Het ‘Handboek duurzaamheid in gebiedsontwikkelingen’ en de HIOR krijgen meer status. In deze richtlijnen zijn maatregelen opgenomen op het gebied van de energietransitie,

klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit. Door het niet verplichte karakter worden niet

alle maatregelen overgenomen. Door een aantal van deze richtlijnen als uitgangspunten op te nemen in de omgevingsvisie worden ze bindend voor de gemeente. De gemeente mag altijd beargumenteerd afwijken. Indien de uitgangspunten worden omgezet naar regels in het omgevingsplan worden ze (juridisch) bindend voor elke initiatiefnemer.

2.3 Er zullen altijd gevallen zijn waar maatwerk nodig is.

Sommige uitgangspunten kunnen resulteren in onhaalbare plannen die wel gewenst zijn. In die gevallen kan het bestuur afwijken. Daarbij hoort wel een onderbouwing volgens het principe

pas-toe of leg-uit. Een aantal regels kan worden vastgesteld om verder verwerkt te worden in

het Omgevingsplan. Deze regels gaan pas in wanneer dit Omgevingsplan wordt vastgesteld met bijbehorende regels.

3.1 Het concretiseren van de doelen in deze regels helpt bij het halen van de doelen.

Om de doelen zoals benoemt in 2 te behalen willen we de uitgangspunten concretiseren in het omgevingsplan en de HIOR. Doel hiervan is om onszelf te committeren aan de voorgestelde doelen.

4.1 Er zullen altijd gevallen zijn waar maatwerk nodig is.

Sommige uitgangspunten kunnen resulteren in onhaalbare plannen die wel gewenst zijn. In die gevallen kan het bestuur afwijken. Daarbij hoort wel een onderbouwing volgens het principe pas-toe of leg-uit.

Kanttekeningen

1.1 De gemeente mag geen nul-op-de-meter woningen verplichten.

Het Rijk gaat vooralsnog niet verder dan Bijna Energieneutraal Gebouw (BENG). In het Besluit bouwen leefomgeving (BBL) was voor gemeenten de mogelijkheid gecreëerd om in het

omgevingsplan maatwerkregels (strengere eisen) te stellen aan de energieprestatie en de milieuprestatie (MPG). Vanwege de woningbouwopgave is echter de wens ontstaan om

industrieel bouwen te bevorderen. Daarvoor is het noodzakelijk dat bepaalde technische

bouwvoorschriften voor nieuwbouw in heel Nederland zoveel mogelijk uniform zijn, en niet per gemeente verschillen. Dit heeft geleid tot het vervallen van deze maatwerk-mogelijkheden. De gemeente kan dit wel inbrengen als wens, maar kan het dus niet verplichten.

1.2 Het stroomnet kan het op korte termijn mogelijk niet aan (netcongestie).

Op diverse plekken in Nederland ontstaat netcongestie door een toename van de vraag naar stroom en een toename aan zonnepanelen op dak. Het net moet op diverse plekken worden

verzwaard. Het kan dus voorkomen dat projecten met zonnepanelen niet aangesloten kunnen worden. Ondertussen is duidelijk dat projecten met een maatschappelijke functie: zoals

woningbouw, veiligheid, gezondheidszorg of onderwijs voorrang krijgen. Molenlanden zet

actief in op het samen met Stedin zoeken naar oplossingen om netcongestie zoveel mogelijk aan de voorkant te voorkomen.

6

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

2.1 Het nemen van maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie en natuur kost circa € 1.200,- tot € 2.500, - per nieuwbouwwoning.

Uit onderzoek van Arcadis & Flux blijkt dat met dit soort bedragen de doelstellingen op de meest kosteneffectieve manier worden behaald; daarbij worden op alle klimaateffecten en

deelopgaven (hitte, droogte, neerslag, gevolgbeperking overstromingen, natuurinclusiviteit) de basisveiligheidsniveaus tegelijkertijd gerealiseerd.

2.2 Er wordt vooralsnog geen verplichting opgenomen om regenwater op te vangen.

Door regenwater op te vangen en te gebruiken voor het doorspoelen van de wc, de wasmachine en de tuin kan 25% tot 50% op het drinkwater worden bespaard. Uit de enquête blijkt dat 88% van de respondenten dit een goede oplossing vinden. In België is een regenwatertank van minimaal 5.000 liter al jaren verplicht bij nieuwbouw.

Het besparen van drinkwater via regenwateropslag kan een alternatief zijn. Juist in dit gebied hebben we namelijk problemen met de dijk en werken we aan waterinfiltratiesystemen om bodemdaling tegen te gaan.

Echter het installeren van regenwatertanks gebeurt doorgaans ondergronds in verband met

vorst. Dat is in onze gemeente met veel veen en hoge grondwaterstanden zeer lastig. Door de hoge grondwaterstanden gaan deze objecten opdrijven, dus is er een fundering nodig. Er zijn

ook opties voor bovengrondse regenwateropslag. Het vraagt meer onderzoek om te bepalen of het plaatsen van regenwatertanks bij nieuwe woningen haalbaar is. Daarom nemen we het vooralsnog niet als uitgangspunt op.

Communicatie

De deelnemers aan de enquête zijn reeds op de hoogte gebracht van de enquêteresultaten en

hoe dat input is voor dit raadsvoorstel. We informeren inwoners als de ontwerp-omgevingsplan ter inzage ligt.

Vervolgstappen

Deze uitgangspunten worden opgenomen in de omgevingsvisie. De ontwerp-omgevingsvisie

wordt ter inzage gelegd en inwoners kunnen daarop een zienswijze indienen. Na het vaststellen van de definitieve omgevingsvisie worden deze uitgangspunten deels vertaald naar regels voor

in het nieuwe omgevingsplan. Bij een omgevingsplanwijziging gaan deze regels in werking voor

een gebied of voor heel Molenlanden (nog nader te bepalen). Op een omgevingsplanwijziging is bezwaar en beroep mogelijk.

Bijlagen:

Beeldvormend rapport over de mogelijkheden om aanvullende regels over duurzaamheid op

•

te nemen t.a.v. nieuwbouw in het omgevingsplan Resultaten enquête omgevingsvisie Molenlanden

•

Raadsinformatiebrief - Participatieaanpak toekomstvisie, omgevingsvisie en omgevingsplan

•

7

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Raadsbesluit Onderwerp

:

Uitgangspunten klimaatadaptatie – energietransitie

Zaaknummer

:

1174027

Portefeuillehouder

:

- biodiversiteit in de omgevingsvisie Wethouders Jan Lock en Arco Bikker

De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel; Besluit:

1. De volgende uitgangspunten in de omgevingsvisie te hanteren voor grote parkeerterreinen om de doelen te kunnen halen voor de energietransitie:

a. Bij de uitbreiding en aanleg van nieuwe grote parkeerterreinen op zowel publiek als privaat terrein worden, indien mogelijk, zonnedaken gerealiseerd waar de auto’s onder kunnen parkeren.

2. De volgende uitgangspunten te hanteren in de omgevingsvisie voor nieuwe

woonwijken, inbreidingsplannen en particuliere initiatieven waarbij meerdere

woningen komen (zoals een hofje of de herbestemming van een boerderij) om de doelen te kunnen halen op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit:

a. Het voorkomen van waterschade en het voorbereid zijn op weerextremen waarbij ingezet wordt op verhoging van het vloer- en straatpeil, vermindering van verharding in tuinen;

b. Het voorkomen van hittestress door het aanplanten van boomsoorten

waarbij bomen goed passen bij de bodemgesteldheid dienen te kunnen, streekeigen zijn en verschillen (niet uniforme soorten);

c. Het klimaat adaptief inrichten van het openbaar gebied;

d. Het rekening houden met de bodemgesteldheid bij bouwen; e. Het inzetten op meer groen in de kernen; f.

Het klimaatadaptief en biodivers inrichten van schoolpleinen ter

bevordering van de gezondheid en de beperking van de hittestress en wateroverlast.

3. Om deze uitgangspunten op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit te bereiken worden de volgende regels in het omgevingsplan verwerkt:

a. Het vloerpeil van nieuwe gebouwen is minimaal 0,3 meter boven het straatpeil en 1,3 meter boven zomerpeil. De hoogte van de weg is

minimaal 1,0 meter en het maaiveld is minimaal 0,70 meter boven het

zomerpeil van het watersysteem. In verband met toegankelijkheid is de voorgevel van gebouwen op minimaal 3,0 meter van de erfgrens gesitueerd. Deze regels gelden niet voor gebouwen in de dijk.

b. Bij oplevering van de nieuwe openbare ruimte moeten er voldoende bomen geplant zijn die na 10 jaar minimaal 30% van de openbare ruimte van schaduw voorziet.

c. Bij oplevering van een nieuwe woning en nieuw openbaar gebied is de

grond verbeterd. Denk daarbij aan het loswerken van het bovenste deel

8

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

van de bodem, laagsgewijs verdichten en/of het toevoegen van organisch materiaal.

d. Het gebied dient voorbelast te zijn met zand. De restzettingseis is nihil tot maximaal 10 cm per 30 jaar. De voorbelastingtijd is minimaal 1 jaar.

4. Maatwerk te blijven leveren middels de bevoegdheid van het college om

beargumenteerd af te wijken van deze uitgangspunten (het pas-toe of leg-uit principe).

Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de gemeente Molenlanden, gehouden op 19 september 2023.

de griffier,

9

de voorzitter,

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Marjolein Teunissen

10

Theo Segers

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000