Raadsvoorstel en -besluit Ontwikkelperspectief 1.0 Groene Hart 2050

Raadsvoorstel Onderwerp Zaaknummer Portefeuille Publicatieniveau Behandelend ambtenaar

: : : : :

Ontwikkelperspectief 1.0 Groene Hart 2050 1192477 Wethouder Jan Lock Openbaar Marien Jongkind

Gevraagd Besluit De gemeenteraad van Molenlanden besluit ten aanzien van het Ontwikkelperspectief 1.0 Groene Hart 2050: 1. Hierop een reactie te geven zoals verwoord in de reactiebrief (bijgevoegd als bijlage 2) waarbij de kern van de reactie is dat: - De geschetste ontwikkelingen en opgaven herkenbaar zijn - De genoemde randvoorwaarden onderschreven worden - De ontwikkelprincipes onderschreven worden met inbegrip van enkele kanttekeningen - Nadere duiding en invulling wordt gevraagd over het vervolgproces en de besluitvorming daarbij 2. De ontwikkelprincipes (met inbegrip van de gemaakte kanttekeningen), daar waar deze van toepassing zijn op Molenlanden, toe te passen bij de lokale beleidsvorming en ruimtelijke afwegingen.

Inleiding In opdracht van het Bestuurlijk Platform Groene Hart is het Ontwikkelperspectief 1.0 Groene Hart 2050 opgesteld. De betrokken overheden worden in de gelegenheid gesteld om hier een reactie op te geven. De reactietermijn is 10 november 2023. Directe aanleiding voor de opstelling van het Ontwikkelperspectief is een vraag hiertoe van het Rijk. In het Rijksprogramma NOVEX werken alle overheden samen aan een plan voor de inrichting van Nederland. Om duidelijk te krijgen wat de ruimtevragers zijn en wat er ruimtelijk moet worden ingepast zijn de provincies door het kabinet gevraagd om de nationale opgaven en doelen ruimtelijk te vertalen in Ruimtelijke Voorstellen. Er zijn 16 aandachtsgebieden aangewezen, waaronder het Groene Hart. De transities in deze gebieden zijn zo groot dat hiervoor een apart ontwikkelperspectief moet worden opgesteld. Het Ontwikkelperspectief is een advies met als doel richting te geven aan de ontwikkeling van het Groene Hart en aan de beleidsontwikkeling bij de betrokken partijen. Het document bevat daartoe een aantal randvoorwaarden (hoofdstuk 3) en ontwikkelprincipes voor de toekomst (hoofdstuk 4). Deze principes bevatten uitspraken voor de ontwikkeling van het Groene Hart, met oog voor de samenhang van verschillende thema’s.

Naast de inhoudelijke ontwikkelrichting en beleidsontwikkeling is het Ontwikkelperspectief de basis voor het opstellen van een uitvoeringsagenda en een regionale investeringsagenda. Deze documenten zullen mede basis vormen voor het verkrijgen van financiële middelen van o.a. het Rijk (o.a. via de zogenaamde Start-pakketten van het Rijk welke nu in ontwikkeling zijn).

Eerdere besluiten -

1

Mei 2022: besluit college inzake aangaan Bestuursovereenkomst Groene Hart

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Beoogd effect Ontwikkelen en transformatie van het Groene Hart tot uniek en vitaal gebied waarbij invulling wordt gegeven aan de lopende opgaven en ontwikkelingen.

Argumenten 1.1 Het Ontwikkelperspectief is een uitwerking van de bestuursovereenkomst. In 2022 is door 43 overheden (gelegen in en om dit gebied), waaronder de gemeente Molenlanden, de bestuursovereenkomst Groene Hart ondertekend. In de bestuursovereenkomst is afgesproken om te komen tot lange termijnperspectieven voor het gebied, met inachtneming van de drie kenmerkende gebiedseigenschappen (de bodemgesteldheid, het watersysteem en de landschappelijke kwaliteit). Er is geconstateerd dat de eisen die deze drie gebiedseigenschappen stellen strijdig zijn. Dit vraagt om meervoudig ruimtegebruik, een scherp oog houden voor kwaliteit en het maken van keuzes. 1.2 De opgaven en ontwikkelingen zijn herkenbaar De in het Ontwikkelperspectief geschetste opgaven en ontwikkelingen zijn herkenbaar en het zijn tevens ook de opgaven van Molenlanden. Qua opgaven en ontwikkelingen gaat het met name om: - De ruimtedruk - Bodem en water - Transitie van de agrarische sector - Klimaat en duurzaamheid Deze opgaven en ontwikkelingen met daarbij de randvoorwaarden zoals genoemd in hoofdstuk 3 van het Ontwikkelperspectief komen tot uiting in de de Toekomstvisie Molenlanden, het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (dat we voor Molenlanden aan het uitwerken zijn) en de Omgevingsvisie Molenlanden.

1.3 De ontwikkelprincipes zijn op hoofdlijnen akkoord maar er zijn enkele kanttekeningen In hoofdstuk 4 van het Ontwikkelperspectief zijn 11 ontwikkelprincipes opgenomen. De ontwikkelprincipes zijn richtinggevend voor de ontwikkeling van het Groene Hart. Sommige ontwikkelprincipes kunnen direct worden toegepast in gebiedsopgaven, andere raken regionale of nationale systeemkeuzes waarvoor meer onderzoek nodig is of waarvoor de keuzes in een breder verband, samen met het Groene Hart, worden gemaakt. In basis kunnen de ontwikkelprincipes onderschreven worden. Op de volgende punten worden enkele kanttekeningen gemaakt: - 5. “Bied perspectief voor agrarisch ondernemers in het Groene.” Dit punt wordt van harte onderschreven. Echter het punt van innovaties als oplossing wordt gemist. - 6. “Maak voor bestaande bedrijvigheid gebruik van lokale en (boven)regionale schuifruimte en beperk de uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijvigheid binnen het Groene Hart.” Dit perspectief is te beperkend. Realiteit is dat er lokaal en regionaal bijna geen schuifruimte is. Het is van belang dat er ruimte blijft voor lokaal maatwerk ten behoeve van lokale ondernemers. Ook de omslag naar een circulaire economie vraagt meer ruimte. - 7. “Bouw woningen en bedrijventerreinen bij voorkeur op de kleigronden, niet in veengebieden”.

Benadrukt wordt hierbij het genoemde aspect om op deelgebiedsniveau nadere afwegingen hierop te maken mede gezien de sociale impact van dit principe. Dit is nadrukkelijk in Molenlanden van toepassing. Wij maken hier ook de kanttekening dat woningbouw wél mogelijk is, indien de bouwwijze past bij de mogelijkheden die het veen biedt. - 11. “Maak duurzame energieopwekking in het Groene Hart mogelijk”. Het principe wordt onderschreven waarbij benadrukt wordt de urgentie tot energieopwekking als randvoorwaarde voor een vitaal Groene Hart. Aspecten hierbij zijn meer lokale opwekking, lokale energieopslag, slimme energiemanagementsystemen en een energie-infrastructuur als één van de (groeiende) ruimtevragers. Inzet op innovatieve ontwikkelingen naast zon en wind wordt van groot belang geacht. - Overig. Toerisme & Recreatie wordt in de ontwikkelprincipes gemist. Het belang en de kansen zijn echter groot zowel voor de eigen inwoners als de aanpalende

2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

stedelijke zones. Een verbinding met de Recreatieve Strategie 2023-2026 Groene Hart wordt gemist. 1.4 Het vervolgproces en de besluitvorming daarbij vragen een nadere duiding Voorgesteld wordt om de reactie te vragen om een nadere duiding van het vervolgproces. Dit op de punten planning, governance en besluitvorming. Dit met name ook om meer beeld te krijgen hoe tot onvermijdelijke keuzes gekomen gaat worden waarbij lokale inbreng geborgd is. 2.1.Molenlanden maakt onderdeel uit van het Groene Hart De gemeente Molenlanden maakt in zijn geheel onderdeel uit van het Groene Hart. Wel wordt een geografische afbakening van het Groene Hart gemist in het voorliggend Ontwikkelperspectief. Dit is echter wel relevant gezien de grenszone waarin de Alblasserwaard ligt. 2.2.De ontwikkelingen in het Groene Hart vragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In de eerder benoemde bestuursovereenkomst is de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Groene Hart onderschreven. Dit vraagt nu ook van de lokale partners waaronder Molenlanden dat hier invulling aan wordt gegeven o.a. door actieve participatie maar ook lokale borging van het Ontwikkelperspectief. Het Ontwikkelperspectief heeft op zichzelf geen formeel juridische status.

2.3.Het is van belang om de ontwikkelprincipes te borgen in de lokale beleidsvorming en toe te passen bij ruimtelijke afwegingen De ambities en uitgangspunten welke worden genoemd in het voorliggende Ontwikkelperspectief dragen bij om te komen tot een Molenlanden in 2050 (de Toekomstvisie). De uitgangspunten raken het fysieke domein en kennen daarmee een link met de Omgevingsvisie. Uitgangspunten uit het Ontwikkelperspectief worden bij vaststelling meegenomen in de Omgevingsvisie. Dit geldt ook voor het antwoord op openstaande vragen en discussiepunten om te komen tot beleidsontwikkeling en uitwerking in voorstellen. Gekeken kan worden welke instrumenten ingezet kunnen worden om de uitgangspunten te bereiken, hierbij zijn er verschillende mogelijkheden zoals het Omgevingsplan.

Kanttekeningen 1.1.Keuzes (soms pijnlijke) lijken onvermijdelijk Echte directe keuzes lijken in het voorliggende Ontwikkelperspectief nog niet gemaakt te worden. Dat is op zich ook het uitgangspunt. Het Groene Hart is een divers gebied en in elk gebied zullen de uiteindelijke keuzes anders uitvallen. De ontwikkelprincipes zijn bij het maken van de keuzes wel een belangrijk uitgangspunt. Wel wordt nadrukkelijk opgemerkt dat beperkingen van het huidige agrarisch grondgebruik onvermijdelijk zijn. De keuzes zullen in de komende jaren wel gemaakt moeten worden en of kristalliseren zich dan uit. Immers de drie kenmerkende gebiedseigenschappen (de bodemgesteldheid, het watersysteem (waterbeheer, waterveiligheid en waterkwaliteit) en de landschappelijke kwaliteit) hebben soms strijdige eisen. Niet alles kan tegelijk. Molenlanden kiest hierbij nu al voor het optimaal afstemmen van de gebiedseigenschappen op het agrarisch landgebruik. Maar dat sluit niet uit dat er keuzes gemaakt zullen moeten worden. 1.2.De effecten van de ontwikkelprincipes zullen steeds concreter worden Daar waar de ontwikkelprincipes nu nog een hoger abstractieniveau hebben zullen deze bij verdere uitwerking en inkleuring concreter worden. Naast positieve en noodzakelijke effecten kunnen deze ook als negatief ervaren worden.

2.1.De governance binnen het Groene Hart is complex Ruim 40 overheidspartijen (gemeenten, provincies en waterschappen) maken onderdeel uit van het Groene Hart. Het Bestuurlijk Platform heeft een coördinerende rol maar is geen formeel gremium. Invloed en besluitvormingsprocessen zijn complex. Dit is een factor om rekening mee te houden bij de vervolgstappen.

3

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Extra uitleg bij de kosten Voorliggend voorstel heeft geen directie financiële consequenties

Communicatie De reactie vanuit Molenlanden op het Ontwikkelperspectief zal worden toegezonden aan het Bestuurlijk Platform Groene Hart.

Vervolgstappen Na de ontvangen reacties zal het Bestuurlijk Platform Groene Hart tot definitieve vaststelling (al dan niet van het gewijzigde) Ontwikkelperspectief overgaan. Dit is voorzien in december 2023. Daarna zal het Ontwikkelperspectief worden aangeboden aan het Rijk. In vervolg op het Ontwikkelperspectief zal een uitvoeringsagenda en een regionale investeringsagenda wordt opgesteld. Tevens zal de voorliggende 1.0 versie in een volgend stadium worden geactualiseerd.

Bijlagen: -

4

Bijlage 1: Ontwikkelperspectief 1.0 Groene Hart 2050 Bijlage 2: Reactiebrief

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Raadsbesluit Onderwerp Zaaknummer Portefeuillehouder

: : :

Ontwikkelperspectief 1.0 Groene Hart 2050 1192477 Wethouder Jan Lock

De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel; Besluit: Ten aanzien van het Ontwikkelperspectief 1.0 Groenen Hart 2050: 1.Hierop een reactie te geven zoals verwoord in de reactiebrief (bijgevoegd als bijlage 2) waarbij de kern van de reactie is dat: - De geschetste ontwikkelingen en opgaven herkenbaar zijn - De genoemde randvoorwaarden onderschreven worden - De ontwikkelprincipes onderschreven worden met inbegrip van enkele kanttekeningen - Nadere duiding en invulling wordt gevraagd over het vervolgproces en de besluitvorming daarbij. 2.De ontwikkelprincipes (met inbegrip van de gemaakte kanttekeningen), daar waar deze van toepassing zijn op Molenlanden, toe te passen bij de lokale beleidsvorming en ruimtelijke afwegingen. Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de gemeente Molenlanden, gehouden op 9 november 2023.

de griffier,

de voorzitter,

Marjolein Teunissen

Theo Segers

5

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000