Raadsvoorstel en -besluit evaluatie en actualisatie beleidsnotitie arbeidsmigranten 2022

Raadsvoorstel Onderwerp

:

Evaluatie en actualisatie beleidsnotitie arbeidsmigranten

Zaaknummer

:

1134456

Publicatieniveau

:

Openbaar

Portefeuillehouder

:

Behandelend ambtenaar

:

Wethouder Teunis Jacob Slob Lia de Kievit en Arno Vermeulen

Gevraagd Besluit De gemeenteraad van Molenlanden besluit na kennis te hebben genomen van de evaluatie van de beleidsnotitie arbeidsmigranten:

1. de uitgangspunten uit de beleidsnotitie arbeidsmigranten 2019 in algemene zin te continueren; 2. de beleidsnotitie op een aantal punten gewijzigd vast te stellen, namelijk:

a) als gemeente een meer actieve rol te spelen in de zoektocht naar centrale huisvesting;

b) in de afweging van initiatieven het belang van huisvesting van arbeidsmigranten zwaarder te laten wegen;

c) omgevingsvergunningen voor centrale huisvesting met een termijn tot tien jaar toe te staan, in plaats van tot vijf jaar;

d) huisvesting van primair shortstay arbeidsmigranten op bedrijventerreinen in de vorm van

logiesvoorzieningen in het vervolg toe te staan, met inachtneming van nader te formuleren voorwaarden;

e) duidelijke scheiding te vereisen aan huisvesters/werkgevers tussen werk- en woonovereenkomst van arbeidsmigranten.

Inleiding

Eind 2019 stelde de gemeenteraad de beleidsnotitie arbeidsmigranten vast. In de beleidsnotitie is onder meer vastgelegd na twee jaar het beleid te evalueren. Onderdeel daarvan is het terugkijken naar de gestelde kaders (normering, kwaliteitseisen etc.), de werking en de aansluiting bij ontwikkelingen in de conjunctuur.

Deze evaluatie heeft eind 2021 en begin 2022 plaatsgevonden. In de bijlage treft u een

uitwerking van de evaluatie aan. Uit de evaluatie komen enkele aandachtspunten en dilemma’s. Als gevolg hiervan stellen we voor de oorspronkelijke beleidsnotitie op een aantal punten aan

te passen. Besluitvorming hierover geeft (deels aangepaste) kaders voor de vervolgkoers op de beleidsnotitie van Molenlanden.

Tegen het einde van de evaluatieperiode ontstond de crisis in Oekraïne. En als gevolg daarvan

een grootschalige vluchtelingenstroom die ook in Nederland en in Molenlanden gevolgen heeft. Deze actualiteit raakt mogelijk op korte en langere termijn de huisvestings- en 1

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

arbeidsvraagstukken die in de beleidsnotitie centraal staan. Hoewel de gevolgen op dit moment nog niet duidelijk zijn, blijkt hieruit hoe snel er soms geanticipeerd moet worden op nieuwe

ontwikkelingen. Het laat ook zien hoe betrekkelijk het formuleren van beleid op een bepaald moment kan zijn.

Eerdere besluiten •

Beleidsnotitie arbeidsmigranten, vastgesteld door de raad op 29 oktober 2019

Beoogd effect

Gezien de onverminderde behoefte van bedrijven aan arbeidsmigranten wil de gemeente

bijdragen aan een goede huisvesting en een goede aansluiting van arbeidsmigranten binnen de Molenlandse samenleving door het creëren van randvoorwaarden waarbinnen marktpartijen ruimte hebben om dit te realiseren.

Argumenten

1.1.

Er is onverminderd behoefte aan beleid en inzet van de gemeente op het gebied van (huisvesting van) arbeidsmigranten.

Enerzijds omdat de vraag van Molenlandse bedrijven naar huisvesten volgens verwachting is toegenomen in de afgelopen periode. De verwachting is dat deze trend aanhoudt en nieuwe

ontwikkelingen met zich meebrengt, bijvoorbeeld in andere werksectoren. Gecombineerd met

de toenemende woningschaarste is het vinden van passende huisvesting alleen maar complexer geworden.

1.2

In algemene zin heeft het Molenlandse arbeidsmigrantenbeleid een belangrijke bijdrage geleverd aan bewustwording en aandacht vanuit verschillende disciplines.

Bijvoorbeeld op het gebied va ruimtelijke ordening, toezicht en handhaving, burgerzaken en het sociaal domein. Voorheen was er weinig aparte aandacht voor de doelgroep

arbeidsmigranten. We zien nu dat er goede stappen zijn gezet op thema’s als: woonveiligheid, inschrijving van arbeidsmigranten, beoordeling van ruimtelijke initiatieven en contacten met

partners als werkgevers, huisvesters en regiogemeenten. Bij deze evaluatie zijn ook genoemde partners betrokken.

2.1 De voorgestelde aanpassingen dragen bij aan een oplossing voor het tekort dat nog wordt ervaren op het gebied van huisvesting

Deze maatregelen verschaffen meer ruimte aan initiatieven om verder in ontwikkeling te komen en/of zorgen voor een betere rolverdeling tussen werkgever, huisvesters, arbeidsmigrant en gemeente.

a) rol gemeente: De oorspronkelijke lijn volgend uit de beleidsnotitie is dat

marktpartijen/initiatiefnemers zelf geschikte locaties aandragen voor centrale huisvesting.

Voorgesteld wordt om in het vervolg als gemeente een meer actieve rol in te nemen, om de

synergie tussen verschillende initiatiefnemers en plannen te bevorderen. De gemeente heeft deze rol in de afgelopen periode gaandeweg al meer opgepakt.

b) wijze van beoordelen initiatieven: Ook blijkt het in de praktijk lastig om tot concrete en geschikte locaties te komen. Het belang van een goede oplossing voor huisvesting van

arbeidsmigranten weegt echter ook zwaar, vanuit het oogpunt van de arbeidsmigrant, de 2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

woningmarkt en de economie. Dit belang moet een nadrukkelijker plaats krijgen in de afweging.

c) duur omgevingsvergunningen: In de beleidsnotitie stond opgenomen dat er voor maximaal 5 jaar een omgevingsvergunning kan worden verstrekt. In de praktijk blijkt dit niet voldoende

zekerheid te bieden voor een investering. Een vergunningsperiode van 10 jaar, mits er goede evaluatiemomenten met sturingsmogelijkheden voor de gemeente ingebouwd worden, past beter.

d) huisvesting op bedrijventerreinen: Voorgesteld wordt na te gaan in hoeverre

bedrijventerreinen een rol kunnen spelen in de huisvesting van arbeidsmigranten. In de

oorspronkelijke beleidsnotitie is opgenomen dat dit op bedrijventerreinen is uitgesloten voor

midstay arbeidsmigranten. Ook bij short stay locaties werd ervan uitgegaan dat dit niet op een

bedrijventerrein gerealiseerd zou moeten worden. Reden hiervoor was dat het onwenselijk werd geacht dat arbeidsmigranten (voor langere tijd) op bedrijventerreinen woonachtig zijn, vanuit

sociaal perspectief en (milieu)veiligheid. Er zijn echter landelijk goede voorbeelden beschikbaar van huisvesting op bedrijventerreinen, waaruit geleerd kan worden onder welke voorwaarden huisvesting wel een mogelijkheid is. Ook lokaal zijn er bedrijven die hierin kansen en

verantwoordelijkheden zien. Dit vraagt om een nadere uitwerking van voorwaarden die wij willen hanteren voor huisvesting op bedrijventerreinen, waarin naast ruimtelijke eisen ook sociale aspecten van groot belang zijn. Uitgangspunt daarbij is dat dit in principe voor

shortstay geldt. Shortstay vertaalt zich in een logiesvoorziening, die eerder in te passen is op een bedrijventerrein. Midstay vertaalt zich in een woonbestemming; die is niet goed in te

passen op een bedrijventerrein. Hier ligt een koppeling met de Visie op Bedrijventerreinen, die nog in ontwikkeling is.

e) scheiding werk- en woonovereenkomst: Voor alle vormen van huisvesting van

arbeidsmigranten geldt de aanvullende notie dat gezorgd moet worden voor een goede

scheiding tussen werk- en huurcontract. De positie van de arbeidsmigrant is daarmee beter

beschermd omdat huisvesting niet zomaar beëindigd kan worden als het arbeidscontract stopt. Dit is een van de adviezen die voort is gekomen uit de Commissie Roemer, die in de afgelopen jaren landelijk onderzoek heeft gedaan naar het arbeidsmigrantenvraagstuk. We stellen voor

deze aanbeveling over te nemen in ons beleid om daardoor de positie van arbeidsmigranten te versterken.

Kanttekeningen

2.1 We maken hiermee op een aantal punten een andere afweging dan in 2019

Op sommige onderdelen bieden we hiermee meer ruimte voor initiatiefnemers van huisvesting voor arbeidsmigranten. Bijvoorbeeld door langere omgevingsvergunningen te kunnen

verstrekken, of door huisvesting op bedrijventerreinen toe te staan. Tegelijkertijd stellen we bij deze aanpassingen waarborgen voor, bijvoorbeeld door evaluatiemomenten in te bouwen na verstrekking van omgevingsvergunningen. En door een nader eisenkader uit te werken bij

huisvesting op bedrijventerreinen. Dergelijke waarborgen zorgen dat we in de geest van de

oorspronkelijke beleidsnotitie blijven handelen en tegelijkertijd aanpassingen doen op basis van voortschrijdend inzicht.

3

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

2.2 Mogelijk vraagt een deel van de aandachtspunten uit de evaluatie om onderzoek naar (tijdelijk) extra capaciteit In 2019 is afgesproken dat de uitvoering van de beleidsnotitie grotendeels binnen de

bestaande formatie uitgevoerd zou worden. Hiervan is inderdaad sprake geweest. Tegelijkertijd blijkt uit de evaluatie dat een aantal punten om nadere uitwerking vraagt (bijvoorbeeld rondom bedrijventerreinen) en dat op onderdelen een intensivering van de rol van de gemeente

benodigd is. We stellen op basis van deze evaluatie niet direct voor tijdelijk of structureel

ambtelijke capaciteit uit te breiden. Wel is het goed hier nader op in te zoomen. En waar nodig binnen de P&C-cyclus hierover met een voorstel te komen.

2.3 We zijn op dit moment in afwachting van een rechterlijke uitspraak over een handhavingskwestie

Deze heeft betrekking op handhaving op basis van het voorbereidingsbesluit uit 2020. Nog

duidelijk zal moeten worden in hoeverre deze procedure tot mogelijke aandachtspunten leidt voor dit en andere beleidsinstrument(en) volgend uit de beleidsnotitie.

Communicatie

Na vaststelling van het beleid publiceren we de aangepaste beleidsnotitie. Ook communiceren we met de samenwerkingspartners, waaronder die binnen het Platform Huisvesting Arbeidsmigranten.

Vervolgstappen

Naast communicatie, vormt voor het college ook de uitwerking van voorwaarden van

huisvesting op bedrijventerreinen een volgende stap. We houden u als raad op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen rondom het arbeidsmigrantenbeleid in Molenlanden.

Bijlagen: • • •

4

Evaluatie beleidsnotitie arbeidsmigranten

Beleidsnotitie arbeidsmigranten met voorgestelde wijzigingen

Oorspronkelijke beleidsnotitie arbeidsmigranten (oktober 2019)

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Raadsbesluit Onderwerp

:

Evaluatie en actualisatie beleidsnotitie

Zaaknummer

:

1134456

Portefeuillehouder

arbeidsmigranten

:

Wethouder Teunis Jacob Slob

De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel; Besluit: 1. de uitgangspunten uit de beleidsnotitie arbeidsmigranten 2019 in algemene zin te continueren;

2. de beleidsnotitie op een aantal punten gewijzigd vast te stellen, namelijk:

a) als gemeente een meer actieve rol te spelen in de zoektocht naar centrale huisvesting;

b) in de afweging van initiatieven het belang van huisvesting van arbeidsmigranten zwaarder te laten wegen;

c) omgevingsvergunningen voor centrale huisvesting met een termijn tot tien jaar toe te staan, in plaats van tot vijf jaar;

d) huisvesting van primair shortstay arbeidsmigranten op bedrijventerreinen in de

vorm van logiesvoorzieningen in het vervolg toe te staan, met inachtneming van nader te formuleren voorwaarden;

e) duidelijke scheiding te vereisen aan huisvesters/werkgevers tussen werk- en woonovereenkomst van arbeidsmigranten.

Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de gemeente Molenlanden, gehouden op 19 april 2022.

de griffier,

de voorzitter,

Marjolein Teunissen

Theo Segers

5

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000