Raadsvoorstel en -besluit Budget opvang locaties vluchtelingen

Raadsvoorstel - Geheim Onderwerp

: Aankoop locatie(s) opvang Oekraïne

Zaaknummer Portefeuillehouder Publicatieniveau Behandelend ambtenaar

: 1194534 : Wethouders Arco Bikker en Bram Visser : Geheim : Anne-Wim van der Heiden

Gevraagd Besluit De gemeenteraad van Molenlanden besluit ten behoeve van de realisatie van een 2 e en 3e opvanglocatie van Oekraïners: 1. Maximaal €550.000,- beschikbaar te stellen voor de aankoop van de locatie Lekdijk 73A in Waal waarbij de kosten ten laste worden gebracht van de Algemene Reserve 2. Maximaal €1.600.000,- beschikbaar te stellen voor de aankoop van de grond van de locatie Peursumseweg 93A in Giessenburg, dit bedrag te activeren en de jaarlijkse rentelast in deze financiële opzet op te nemen. 3. Maximaal €125.000,- beschikbaar te stellen indien niet tot koop wordt overgegaan van de locatie Peursumeseweg 93A maar een huurovereenkomst wordt aangegaan voor maximaal 1 jaar met als optie om te verlengen. 4. €2.400.000,- beschikbaar te stellen voor de feitelijke realisatie en inrichting van de opvanglocaties waarbij de kosten ten laste worden gebracht van de Algemene Reserve. 5. Dit onder de volgende voorwaarde: Alle investeringen en aankopen worden uiteindelijk gedaan vanuit de bekostigingsregeling van het Rijk. Het Rijk staat garant voor de bekostigingsregeling tot en met 4 maart 2025. Indien benodigd zal er een uitzondering worden aangevraagd bij het Rijk om langer garant te staan tot uiterlijk 4 maart 2026. Hierbij is het uitgangspunt dat de resultaten van 2022 en 2023 die in de algemene middelen zitten gebruikt worden voor de aankopen en realisatie van de opvang.

Inleiding 4 september 2023 werd bekend dat de Oekraïne opvang in Nederland tegen volledige bezetting aanloopt. Dit is problematisch, want er zijn nog steeds Oekraïners die naar Nederland willen vluchten omdat de oorlog nog steeds gaande is. Daarnaast is de winter weer op komst en ook dan worden er meer Oekraïners verwacht omdat elektriciteit vanwege de oorlog in de winter niet aanwezig is en veel mensen dan kou zullen lijden. Het tekort aan opvangplekken komt in het nieuws ook steeds duidelijker naar voren en de oproepen van de staatssecretaris van justitie en veiligheid houden aan. Hierbij wordt specifiek gevraagd om duurzame opvangplekken omdat de verwachting is dat de oorlog lang kan duren. Het Rijk heeft de opgave voor gemeentelijke opvangplekken 4 september bijgesteld van 90.000 naar 97.000 plekken. Dat betekent voor onze veiligheidsregio van 2900 plekken naar 3058 per 1 februari 2024. Op dit moment hebben we als veiligheidsregio 2450 plekken. Gemeente Molenlanden heeft in verhouding met andere gemeentes in de veiligheidsregio relatief weinig hoeveelheid opvangplekken. We hebben op dit moment 70 plekken in de Oekraïne opvang aan de Wilgenweg in Groot-Ammers en vanwege deze oproep is het college akkoord gaan met de realisatie van een 2de en 3de opvanglocatie voor tweemaal 75 personen. Totaal zijn er dan 220 opvangplekken in Molenlanden.

Door extra opvangplekken te creëren is er ook ruimte om voor hen die dat wensen terug te gaan van particuliere opvang naar gemeentelijke opvang. Hiermee ontlasten we desgewenst ook de particuliere opvang. Na deze oproep heeft de gemeente een quickscan uitgevoerd. Vanwege de tijdsdruk was er geen uitgebreid onderzoek mogelijk. Vervolgens zijn de verschillende opties aan het college voorgelegd. Hieruit zijn de volgende twee locaties gekozen: 1

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

-

Lekdijk 73a in Waal Peursumseweg 93A in Giessenburg.

Dit raadsvoorstel is opgesteld omdat er voor de realisatie van deze opvanglocaties investeringen uit de algemene middelen nodig zijn. In 2022 en 2023 is een positief resultaat verkregen uit de gelden van het Rijk voor de opvang van Oekraïners. Dit gaat in totaal om een bedrag van circa 1,9 miljoen wat in onze algemene middelen zit. Om nu tegemoet te komen aan de noodzaak voor nieuwe opvangplekken zijn deze middelen weer benodigd voor de realisatie van nieuwe opvanglocaties. Het Rijk staat garant voor het geldende normbedrag tot en met 4 maart 2025. Vanuit dit normbedrag, en de benoemde bedragen in dit voorstel, worden alle benodigde kosten betaald voor de aankoop, realisatie en exploitatie van de locaties. Momenteel is de optie huur of koop van de Peursumsweg 93A nog onzeker aangezien de gesprekken met de eigenaren nog lopen. Onder het punt financiën in dit raadsvoorstel zijn twee scenario’s weergegeven namelijk huur of koop van de Peursumseweg 93A in Giessenburg.

Eerdere besluiten Eerdere beleidskaders: ➢ 4 september 2023: Brief van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid met landelijke bijstelling gemeentelijke opvangplekken Oekraïne van 90.000 naar 97.000. ➢ 8 september 2023: Brief van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid met directe urgentieoproep voor extra noodopvangplekken. ➢ 3 november 2023: Verzamelbrief van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid waarin wederom wordt opgeroepen om duurzame opvang te creëren omdat de verwachting is dat de oorlog lang kan duren. Specifiek voor de locaties zijn eerder nog geen besluiten genomen door de Raad. De locatie in Groot-Ammers is geopend door de burgemeester op basis van de noodwet die nog van kracht is. In verband met de hoge nood zoals genoemd in de bijgaande brieven van de staatsecretaris is er met spoed gezocht naar nieuwe locaties en zijn deze locaties gekozen.

Beoogd effect Algehele effect: Meer opvangplekken creëren voor de aanhoudende stroom van Oekraïners die hun thuisland ontvluchten vanwege de doorlopende oorlog met Rusland en waar nodig ontlasten particuliere opvang. Beoogd effect raadsbesluit: akkoord krijgen op het verkrijgen van financiële middelen (uit de algemene middelen van de gemeente) voor de realisatie van opvanglocaties.

Argumenten 1.1-5.1 Alle investeringen en aankopen worden gedaan vanuit de bekostigingsregeling van het Rijk Alle investeringen en aankopen worden gedaan vanuit de bekostigingsregeling van het Rijk. Het uitgangspunt is dat vanuit deze bekostigingsregeling de locaties in Waal en Giessenburg worden aangekocht. Indien er blijvend opvangplekken nodig zijn is er in 2025 een positief resultaat te verwachten. De jaren daarna, zolang door oorlog duurt, is het resultaat in de begroting positief. 1.2-5.2 Positief resultaat Oekraïne opvang 2022 en 2023 zitten in algemene middelen Het (verwachte) positieve resultaat over 2022 en 2023 op de opvang van Oekraïense vluchtelingen is circa €1.900.000,- totaal. Het positieve resultaat van 2022 is in de algemene middelen terecht gekomen en voor 2023 komt het resultaat ook in de algemene middelen. Voor de aankoop van de locaties en de investeringen in de tijdelijke units en/of flexwoningen dient de gemeente gebruik te maken van de algemene middelen. 1.3 en 2.3 Alle locaties in eigendom van de Gemeente Molenlanden Aangezien vastgoed zijn waarde houdt en de inkomsten dusdanig goed zijn is het financieel aantrekkelijker om te kopen. De gemeente Molenlanden heeft bij het vertrek van de vluchtelingen waarde opgebouwd terwijl dat bij huur niet zo is. Daarnaast kan de gemeente Molenlanden beter bepalen hoe er omgegaan dient te worden met de locaties.

2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Voor alle besluitpunten: De middelen worden ingezet voor het initiële doel Gemeenten hebben voor de opvang vrij veel geld gekregen van het Rijk. In de brief van de staatssecretaris van justitie en veiligheid op 2 oktober 2023 wordt aangegeven dat het een mogelijkheid is op deze middelen vrijwillig terug te geven aan het Rijk. Door nu het geld dat initieel bedoeld was voor de opvang van Oekraïners hier ook weer voor in te gaan zetten gaan we zuiver om met de verkregen gelden. 1.4 - 2.4 Vastgoed behoudt waarde In de berekeningen van scenario 2 zijn op dit moment de aankoop van 2 locaties meegenomen, als de oorlog voorbij is heeft de gemeente Molenlanden 2 locaties in eigendom. Deze locaties behouden hun waarde en de gemeente kan zelf bepalen hoe er invulling wordt gegeven aan deze locaties. De verkoop van de locatie is hierbij uiteraard ook een optie, waarna dit weer een positief resultaat oplevert voor de algemene middelen. De waarde van vastgoed kan fluctueren maar op de lange termijn behoudt het zijn waarde. 2.5 Locatie in Giessenburg worden mogelijkheden onderzocht om na de oorlog in te zetten voor flexwoningen voor spoedzoekers, statushouders en starters. Met de woningbouwvereniging zijn er gesprekken opgestart voor het realiseren van flexwoningen op de locatie in Giessenburg.

Gelijktijdig en/of als de Oekraïense vluchtelingen vertrekken kunnen de flexwoningen gebruikt worden door verschillende doelgroepen onder voorbehoud van overeenstemming met de woningbouw. De beoogde doelgroepen zijn onder andere spoedzoekers, statushouders en starters waardoor de sociale huurwoningmarkt wordt verlicht. Indien de woningbouwvereniging geen interesse heeft is er een restwaarde van de flexwoningen waarbij de hoogte van de restwaarde afhankelijk is van wanneer de Oekraïense vluchtelingen vertrekken. De woningbouwvereniging heeft aangegeven interesse te hebben. Over het vervolgproces zal u worden geïnformeerd. 5.1 Het Rijk kan de begroting goedkeuren waarmee ze garant staan voor de kosten Het Rijk kan de begroting goedkeuren waarmee ze garant staan voor de investering indien die binnen de beschikbaar gestelde normbedragen valt. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming van Oekraïners is verlengd tot 4 maart 2025 en het Rijk staat dan ook garant voor deze gelden tot deze datum. Als de oorlog langer voortduurt zal het Rijk uiteraard dit verlengen of een andere financiële regeling treffen.

Kanttekeningen 1.1 – 5.1 Het is onzeker hoe lang de oorlog duurt Zoals het er naar uit ziet is de oorlog voorlopig niet ten einde. Daarnaast zullen de Oekraïense vluchtelingen niet direct terug gaan naar Oekraïne aangezien de herbouw van het land opgestart zal moeten worden. De kans is klein dat de opvang snel leeg komt te staan. Daarnaast is de intentie om de flexwoningen daarna in te zetten voor andere doelgroepen waardoor er geen financiële gevolgen zijn. Ook staat het Rijk garant waardoor er voor de gemeente Molenlanden geen financiële gevolgen zullen zijn. 2.1 Alternatief voor Peursumseweg 93A Giessenburg voor koop: huren van locatie Indien er geen overeenstemming wordt bereikt met de eigenaren van de locatie Peursumseweg 93A in Giessenburg kan ervoor gekozen worden om te gaan huren. Financieel is huur minder interessant en qua besluitvorming dienen we de eigenaar hierin mee te nemen.

Extra uitleg bij de kosten In 2024 is de volledige investering in tijdelijke units/flexwoningen verwerkt en is de aankoop van Waal verwerkt. Ook zijn de exploitatiekosten voor de periode dat de locaties open zijn in 2024 meegenomen. In scenario 2 is rekening gehouden met het huren van de locatie Peursumseweg 93A in Giessenburg. In scenario 1 is rekening gehouden met de aankoop van Peursumseweg 93A in Giessenburg. De mogelijkheid tot koop wordt hier nog onderzocht. Indien de prijs van Peursumseweg 93A conform taxatie is, is de intentie om de locatie aan te kopen. Het financiële plaatje komt er in zijn totaliteit dan zo uit te zien: Resultaat 2022 en 2023 totaal (is toen in de algemene reserve gestort) Resultaat 2024 (bij aankoop beide locaties): Scenario 1(koop Giessenburg): Resultaat 2022, 2023 en 2024: 3

€1.910.000,- €2.940.000,- €1.030.000,-

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

In 2025 komt de gemeente weer positief uit met de opvang van Oekraïne waarbij de investering en de kosten in zeer korte tijd is betaald vanuit de vergoeding van het Rijk. In de bijlage zijn de financiën verder gespecificeerd. In scenario 2 zijn de jaarlasten van de huur iets hoger waardoor het resultaat negatiever zal worden. Uitgangspunt is dat het College gemandateerd is om scenario 1 of scenario 2 te kiezen afhankelijk hoe de gesprekken met de eigenaar verlopen. Vanuit het college is de voorkeur om scenario 1 te kiezen, de aankoop van de locatie in Giessenburg. Een uitgangspunt in deze financiële opzet is dat de aankoop van de locatie en de units en de transitiekosten in één keer worden afgeschreven. Dit wijkt af van de financiële verordening. Het College heeft de bevoegdheid om gemotiveerd af te wijken mits dit aan de Raad kenbaar wordt gemaakt. Hiervoor hebben we gekozen omdat de kans reëel is dat de opvang van vluchtelingen korter duurt dan de termijnen van 25 en 50 jaar die in de verordening staan. Daarnaast wordt de inkomsten van het Rijk die we voor de transitie krijgen ook in één keer ontvangen. Voor grond geldt dit niet want het is niet toegestaan om af te schrijven op grond. Hiervan zijn de rentelasten opgenomen.

Communicatie Zodra er overeenstemming is met de huidige eigenaren van de locaties kan er gecommuniceerd worden met de omwonenden. De communicatie hiervoor wordt voorbereid. Intentie is om bij de direct omwonenden een persoonlijk langs te gaan en voor overige omwonenden een informatieavond te organiseren.

Vervolgstappen ➢ ➢ ➢

Akkoord Raad voor financiering uit algemene middelen Aanbestedingsroute conform advies IBMN en verdere contractvorming met marktpartijen Realisatie 2de en 3de opvanglocatie

Bijlagen: -

4

Begroting opvang Oekraïne d.d. 8-11-23

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Raadsbesluit Onderwerp Zaaknummer Portefeuillehouder

: : :

Aankoop locatie(s) opvang Oekraïne 1194534 Wethouder Arco Bikker

De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel; Besluit: ten behoeve van de realisatie van een 2e en 3e opvanglocatie van Oekraïners: 1. Maximaal €550.000,- beschikbaar te stellen voor de aankoop van de locatie Lekdijk 73A in Waal waarbij de kosten ten laste worden gebracht van de Algemene Reserve 2. Maximaal €1.600.000,- beschikbaar te stellen voor de aankoop van de grond van de locatie Peursumseweg 93A in Giessenburg, dit bedrag te activeren en de jaarlijkse rentelast in deze financiële opzet op te nemen. 3. Maximaal €125.000,- beschikbaar te stellen indien niet tot koop wordt overgegaan van de locatie Peursumeseweg 93A maar een huurovereenkomst wordt aangegaan voor maximaal 1 jaar met als optie om te verlengen. 4. €2.400.000,- beschikbaar te stellen voor de feitelijke realisatie en inrichting van de opvanglocaties waarbij de kosten ten laste worden gebracht van de Algemene Reserve. 5. Dit onder de volgende voorwaarde: Alle investeringen en aankopen worden uiteindelijk gedaan vanuit de bekostigingsregeling van het Rijk. Het Rijk staat garant voor de bekostigingsregeling tot en met 4 maart 2025. Indien benodigd zal er een uitzondering worden aangevraagd bij het Rijk om langer garant te staan tot uiterlijk 4 maart 2026.

Hierbij is het uitgangspunt dat de resultaten van 2022 en 2023 die in de algemene middelen zitten gebruikt worden voor de aankopen en realisatie van de opvang.

Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de gemeente Molenlanden, gehouden op 12 december 2023. de griffier,

de voorzitter,

Marjolein Teunissen

Theo Segers

5

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000