Greentogether bijlage AZC Groot-Ammers Te gast in de uiterwaard

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

AZC Groot-Ammers

te gast in de uiterwaard

Een schetsontwerp voor de landschappelijke inpassing van een AZC locatie in gemeente Molenlanden

22 mei 2026

01 | Titel

1

bureau voor buitenruimte

Ars Virens

Op initiatief van: Aad den Boer Elzenweg 10 2957 LC Nieuw-Lekkerland

Bestemd voor:

In samenwerking met:

Gemeente Molenlanden

Menno Keller

Willem van den Heerikweg 1

Harm Brandwijk

2971 XG Bleskensgraaf

Ruud Roepers

Green Together

Cees Bongers

Oosteinde 50 2969 AV Oud-Alblas Green Structures

Wim-Heerke Spronk

De Koppeling 15a 6986 CS Angerlo

Opgesteld door:

Ars Virens | bureau voor buitenruimte

Ad Aalbers

Laurens Jansz. Costerstraat 2

Jan Hendrik Hardlooper

3261 LH Oud-Beijerland

Marco van Wetten

Versiebeheer: © 2026 door Ars Virens | bureau voor buitenruimte Versie

Datum

Opgesteld door:

1

22 mei 2026

M.D.J. van Wetten

Alle rechten voorbehouden.

De distributie en vermenigvuldiging van dit document of delen hiervan is alleen met schriftelijke toestemming van Ars Virens toegestaan. Voor alle luchtfotofragmenten geldt copyright: © Cyclomedia Technology B.V., Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Cyclomedia.

COLOFON

2

bureau voor buitenruimte

Ars Virens

00

INLEIDING

Aanleiding 04 Doelstelling document 04 Leeswijzer 04 01

P L A N I N I T I AT I E F

Plangebied 05

Greenstructures in een groenstructuur

06

02

A N A LY S E

Omgevingsloket 07 Natuurnetwerk Nederland 07 Ruimtelijke verschijningsvorm 08 Historische analyse 09 Plangebied in omgeving 11

03

VISIE

Ruimtelijk concept 12 Landschappelijke basis 12

04

ONTWERP

Model 1 13 Model 2 14 Model 3 15

I N H O U D S O P G AV E

3

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Aanleiding Gemeente Molenlanden wil in 2027 nieuwe opvanglocaties realiseren om aan de spreidingswet te voldoen. De gemeente vindt het belangrijk om de asielopgave zoveel mogelijk samen met inwoners in te vullen. Een uitvraag voor nieuwe locaties, aanvullend op vier eerdergenoemde locaties, werd opengezet. Eigenaren konden tot en met 15 april 2026 locaties indienen die de gemeente verder gaat onderzoeken. De heer Den Boer, inwoner van Molenlanden en eigenaar van de hiernaast getoonde percelen, heeft gereageerd op deze oproep, en ziet mogelijkheden om in de rust van de uiterwaard te voorzien in deze behoefte. Doelstelling document Het doel van het plan is het schetsmatig onderzoeken naar de geschiktheid van de locatie voor de huisvesting van ca. 250 asielzoekers.. Leeswijzer Het rapport is opgebouwd als een compact document, waarin het plan is uitgewerkt. In het eerste hoofdstuk is het planinitiatief uiteengezet. Het plangebied wordt geanalyseerd in hoofdstuk twee. Eerst wordt de ruimtelijke verschijning aan de hand van fotomateriaal weergegeven. Vervolgens wordt het landschap geanalyseerd ten opzichte van de geschiedenis en tenslotte ten opzichte van de landschapsstructuur. De visie op de erfontwikkeling is uitgewerkt in hoofstuk drie. Op basis van de visie is het ontwerp op hoofdlijnen in het vierde hoofdstuk weergegeven.

In dit hoofdstuk wordt eveneens ingezoomd op de beoogde kwaliteitsvebetering aan de hand van referenties en randvoorwaarden.

00 | INLEIDING

4

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Plangebied De kaart toont de percelen D248 (1.580 m2) en D248 (26.230 m2). Beide percelen zijn eigendom van de initiatiefnemer. Het gebied staat bekend als ‘Het Reigersbos’. De totale oppervlakte van de planlocatie bedraagt daarmee bijna 2,8 hectare.

01 | Planitiatief

5

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Greenstructures in een groenstructuur Het idee van de initiatiefnemer is om op het perceelm dat door de ligging afgezonderd is van het dorp, te voorzien in huisvestingsunits. Het groene karakter van het buitendijkse perceel creëert rust. Juist in de rust van de uiterwaard, te gast in het landschap, liggen kansen voor de doelgroep. Kansrijk is bovendien om de huisvestingsunits te vervaardigen middels ‘lichtgewicht’ Modulaire Industriële Houtbouw van Greenstructures. Dit concept is erg geschikt voor asielopvangcentra. Met COA zijn in het verleden gesprekken gevoerd, waarbij dit concept positief is ontvangen. Op deze pagina een aantal voorbeelden van mogelijkheden met dit woonconcept. Concreet kan het woningtype bestaan uit rug-aan-rugvolumes, waarvan een schematische weergave rechts is afgebeeld.

01 | Planitiatief

6

bureau voor buitenruimte

Ars Virens

De analyse behelst een aantal aspecten, waaronder het vigerend ruimtelijk beleid dat op deze pagina is uitgewerkt. Omgevingsloket De kaart hiernaast toont het geconsolideerde Bestemmingsplan Buitengebied, zoals opgenomen in het omgevingsloket. Het plangebied heeft de bestemming ‘Agrarisch met waarden’. Direct langs de dijk ligt een bestemming ‘Groen. Het gebied heeft archeologische waarden (waarde 4). Over de noordelijke rand van het perceel ligt de bestemming ‘Waterkering’. Natuurnetwerk Nederland Het Reigerbos is onderdeel van Natuurnetwerk Nederland (bestaande en nieuwe natuur). Onderstaand kaartje toont het Netwerk in de omgeving. De kadastrale percelen van het plangebied zijn omlijnd.

Uitsnede van Natuurnetwerk Nederland.

02 | Analyse

Uitsnede van Bestemmingsplan Buitengebied van Omgevingsloket.

7

bureau voor buitenruimte

Ars Virens

Ruimtelijke verschijningsvorm Het Reigersbos ligt verscholen achter de dijk van Groot-Ammers, in de uiterwaard. Echter van de rivier afgesneden door de aanleg van een nieuwe dijk in het kader van de dijkversterking in de jaren ‘90. Door het ontbreken van de dynamiek van hoogwater heeft het gebied zich ontwikkeld van zachthout ooibos naar elzenbroekbos. Het bos ligt ingeklampt tussen twee dijken en is nauwelijks toegankelijk. In het bos bevindt zich een aantal (verlande) waterpartijen en een rijke sfeer van elzenstoven, wilgen en ruigtes.

Een van de weinige toegangsmogelijkheden tot het geïsoleerde gebied.

02 | Analyse

Het terrein ligt achter de dijk Gelkenes, afgescheiden van het dorp, en tegelijk in de nabijheid van de bebouwde omgeving.

In de jaren ‘90 is het gebied van de Lek geïsoleerd geraakt door de aanleg van een nieuwe primaire waterkering.

Het gebied is rijk aan elzenstoven en natte natuur.

Door het ontbreken van rivierdynamiek is een dicht en nauwelijks toegankelijk bos ontstaan.

8

bureau voor buitenruimte

Ars Virens

Historische analyse Een beknopte reeks van historische kaarten toont de ontwikkeling van de Polder Binnennes, waar het plangebied onderdeel van is. De karakteristieke uiterwaard, met gorzen, akkers, moerasbos en een waterstructuur kent in de loop van de tijd verscheidene verschijningsvormen. Tegelijk valt op dat tegen de dijk steeds beplanting aanwezig is. Dit karakter verandert als na de dijkversterking het Reigerbos wordt geïsoleerd van de Lek. Er is een groot ruimtelijk contrast aan weerszijden van de nieuwe dijk ontstaan door enerzijds de open uiterwaard en anderzijds het dichte Reigersbos. Opvallend element is de rechte streep die op de kaart van 1900 is te zien tussen moeras en moerasbos (iets links van ‘Lek’). Deze recht streep is tot in de jaren ‘80 goed zichtbaar.

Topografische kaart ca. 1960. Alleen tegen de Lekdijk ligt nog wat moeras(bos), de rest is ingericht als buitendijks weiland.

02 | Analyse

Topografische kaart ca. 1900. Polder Binnennes bestaat uit weilanden, bos, moerassig gebied en een enkele akker.

Topografische kaart ca. 1950. De hoeveelheid bos neemt wat af, hoewel de hoofdstructuur nauwelijks wijzigt

Topografische kaart ca. 1980. Ontwikkeling van beplanting in de uiterwaard tot wat nu het Reigersbos is.

Topografische kaart ca. 1990. Langs het Reigersbos is een nieuwe dijk aangelegd.

9

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

De topografische kaartenreeks geven een indicatie van de vroegere verschijningsvorm. Een meer nauwkeurig beeld kan verkregen worden aan de hand van historische luchtfoto’s. Op deze pagina een opname uit 1944. Duidelijk is de halfopen structuur van de uiterwaard te zien alsook de aanwezigheid van waterpartijen en moerasbos.

02 | Analyse

10

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Plangebied in omgeving Het kaartbeeld toont een reductie van de huidige topografie. Hier is goed te zien dat het gebied weliswaar tegen de woonkern van Groot-Ammers aanligt, maar er tegelijk van afgescheiden is. De enige toegang vormt een dam noordelijk van het plangebied. Door de ligging bij de bebouwde kern zijn er voorzieningen binnen handbereik, waaronder een bushalte. Het zijn juist deze karakteristieken die het plangebied zo kansrijk maken als zoeklocatie voor huisvesting van vluchtelingen.

02 | Analyse

11

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Ruimtelijk concept Uit oude kaarten en luchtfoto’s blijkt dat er eertijds een minder dichte bosgebied aanwezig was. Er zijn oude landschapspatronen herkenbaar zoals greppels, stroken met drogere en nattere gronden en bomenrijen. Vooral in het oostelijk deel bestaan deze patronen voor een groot deel uit parallelle lijnen, in het westelijk gelegen nattere gebied waaieren de lijnen uit of liggen zij meer kriskras in het terrein. Uitgangspunt bij de modellen is het inspelen op de structuur van landschapspatronen- en lijnen en een zeker behoud van de bestaande variatie in landschappelijke beplantingen om zodoende het gebied een eigen maar wel gedifferentieerde identiteit te geven: combinatie van verschillende concentraties van de boomsoorten en een verbindend stramien van elzenrijen op basis van het oude lijnenstramien. Landschappelijke basis Dit landschap is karakteristiek en de basis voor het concept van ‘Te gast in de uiterwaard’. Het kaartbeeld toont deze landschappelijke basislaag, die het vertrekpunt vormt voor een drietal schetsmaige ontwerpmodellen. In alle drie modellen is sprake van een doorgaande ontsluiting die eventueel als éénrichtingsweg kan woorden gebruikt. Voor langzaam verkeer of alleen voor voetgangers zijn er verbindingen naar de oude en nieuwe dijk.

De bouwvolumes in de drie modellen bestaan uit rug-aan-rug woningen met een schuine kap, zoals uiteengezet op pag. 6.

03 | Visie

12

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Model 1 Meest op het oude landschappelijke patroon gebaseerd model met verschillende richtingen en een losse landschappelijke verscheidenheid, evenwel met een duidelijk verkavelingspatroon. In het drogere oostelijk deel een orthogonale bebouwingsopzet ontsloten door een los slingerende route; in het natte westelijk deel een lossere bebouwingsopzet met daarentegen een lineaire ontsluiting. De bebouwingsstroken in het oostelijk deel richten zich vooral op de groenstructuur. Iin het westelijk deel oriënteert de bebouwing zich meer naar de waterpartij. Optioneel in het model zijn drie blokken starterswoningen, direct aan de dijk Gelkenes. Het model telt 110 woningen, aangevuld met eventueel 12 woningen in de hoekoplossingen (met R aangeduid).

04 | Ontwerp

13

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Model 2 Het ontwerp speelt nadrukkelijk in op de lange lijnen, die zo karakteristiek zijn aan de dijken en de ruimtelijkheid van de uiterwaard. De lange patronen zijn te zien op de aanwezige waterpartij, de lange oost-west gerichte structuurlijn binnen het plangebied en de specifieke groenconcentraties. De bebouwing is hier meer gediend met een meer (half )open parkinrichting. In dit model ligt een toevoeging van starterswoningen wellicht minder in de rede omdat zulks het ruimtelijk beeld / de compositie van de bouwstroken teveel kan verstoren. Dit model kent echter het grootste aandeel van minder goed op de zon georiënteerde woningen. Anders dan het vorige model zijn hier platte daken denkbaar. Het model telt 112 woningen, aangevuld met eventueel 4 woningen in de hoekoplossingen. Dit zouden ook bijvoorbeeld bergingen kunnen zijn.

04 | Ontwerp

14

Ars Virens

bureau voor buitenruimte

Model 3 Er is sprake van een oostelijk deelgebied, een middengebied en een westelijk deelgebied. De waterpartij wordt hier het meest nadrukkelijk opgenomen binnen de bebouwingsopzet. Behalve opvang van vluchtelingen biedt dit model een vijftal blokken met starterswoningen. Het gebied met de starterswoningen vormt een entree naar de AZC-woningen en een overgang naar het dorpsgebied rond de Fuutlaan. Doordat de bebouwing nu ook nadrukkelijk aan de dijkzijde van de watergang wordt voorgesteld is er ook sprake van een sterkere ruimtelijke connectie met het bestaande dorpsgebied en de beleving vanaf de dijk. Het model telt 110 woningen, aangevuld met eventueel 15 woningen in de hoekoplossingen.

04 | Ontwerp

15