CConstaterende datMolenlanden
Koppel je AI →
Document · PDF

Collegeprogramma Molenlanden 2026 - 2030

Gezamenlijke Commissievergadering 5 november 2026, gemeente MolenlandenBij agendapunt: Raadsinformatiebrief wensen en bedenkingen collegeprogramma Molenlanden 2026-203012.098 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Collegeprogramma 2026 – 2030 Oktober 2026 2 Inhoud Inleiding .................................................................................................................................... 3 Financiële uitgangspunten .................................................................................................... 5 De kracht van de Molenlandse Manier ................................................................................ 6 1. Wonen, Ruimtelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid .................................................. 7 1.1 Wonen .............................................................................................................................. 7 1.2 Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................................................. 8 1.3 Buitenruimte ................................................................................................................... 8 1.4 Verkeer en mobiliteit .................................................................................................... 9 1.5 Vastgoed en Onderwijshuisvesting ......................................................................... 10 1.6 Opvang vluchtelingen................................................................................................. 11 2.

Economie, Energie en Buiten ........................................................................................... 12 2.1. Economie ...................................................................................................................... 12 2.2 Toerisme en Werelderfgoed Kinderdijk ................................................................... 13 2.3 Agrarische economie en Landschap ......................................................................... 14 2.4 Energie- en warmtetransitie ...................................................................................... 16 2.5 Klimaatadaptatie .......................................................................................................... 17 2.6 Afval en circulariteit ................................................................................................... 18 3. Samenleving en Cultuur ................................................................................................... 20 3.1. Een sterke sociale basis ............................................................................................ 20 3.2. Cultuur .......................................................................................................................... 22 4. Bestuur, Samenwerking, Openbare Orde en Veiligheid .............................................. 24 4.1.

Bestuur en participatie .............................................................................................. 24 4.2. (Boven) regionale samenwerking ............................................................................ 25 4.3 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................... 25 5. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 26 5.1 Financiën ....................................................................................................................... 26 5.2 I-Domein ........................................................................................................................ 27 5.3 Organisatie ................................................................................................................... 28 3 Inleiding Kracht van de kernen: met elkaar bouwen aan de toekomst. Dat is het vertrekpunt voor deze bestuursperiode. Dit collegeprogramma vertaalt de ambities uit het akkoord naar de belangrijkste mijlpalen en resultaten voor deze bestuursperiode. Dat doen we in verbinding met de samenleving, op de Molenlandse Manier. We omarmen daarbij de vier uitgangspunten uit het coalitieakkoord. “Verbinding is geen wens, maar een keuze die richting geeft aan ons handelen”.

Dat is de manier waarop wij als college willen werken: met de gemeenteraad, inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wat de Molenlandse Manier voor ons als college betekent, leest u in het volgende hoofdstuk. Het vraagt om een bestuur dat zichtbaar en aanspreekbaar is en ruimte biedt aan ideeën en eigenaarschap uit de samenleving. Bij projecten van andere overheden en samenwerkingspartners zijn we een stevige samenwerkingspartner. Waar besluiten onze inwoners raken, willen we dat Molenlanden aan tafel zit. Onze ambities voor Molenlanden Samen bouwen we aan sterke gemeenschappen en vitale dorpen en stad. We geven dorpen en stad ruimte om richting te geven aan hun toekomst en maken daarom samen met inwoners en ondernemers dorpsperspectieven. We bouwen aan voldoende woonruimte in een toekomstbestendige leefomgeving, een sterke sociale basis en toegankelijke zorg. We versterken cultuur, veiligheid en de lokale economie en werken aan een goede bereikbaarheid. We staan voor onze boeren én ons landschap en werken samen aan duurzame en economisch vitale landbouw. Daarbij hebben we oog voor water en klimaat en kiezen we voor verduurzaming die betaalbaar en gedragen is. Daarbij realiseren we ons dat niet iedere ontwikkeling of opgave een keuze is. Waar het wat een gegeven is, maken we bewuste keuzes in hoe we daar in Molenlanden invulling aan geven.

Bij het werken aan deze ambities beginnen we niet op nul. We bouwen voort op het werk en de resultaten van eerdere bestuursperioden. Veel is het waard om vast te houden en voort te zetten. Tegelijk verandert de wereld om ons heen. De vernieuwing zit daarom ook in hoe we omgaan met nieuwe ontwikkelingen en veranderende omstandigheden. Van ambities naar impact Dit collegeprogramma beschrijft per programma wat we willen bereiken (resultaten), wat we doen om daar te komen (de mijlpalen) en hoe we ons succes meten (de toetsstenen). We richten ons daarbij op de bestuurlijke prioriteiten en 4 vernieuwingen. Daarnaast voert de gemeentelijke organisatie veel andere belangrijke taken uit die nodig zijn om de gemeente goed te laten functioneren. Daarover leggen we via de reguliere planning-en controlcyclus verantwoording af aan de gemeenteraad. We willen onze ambities zo concreet mogelijk maken. Niet alles kan echter aan het begin van een bestuursperiode volledig worden vastgelegd. Soms moeten we een ambitie of resultaat eerst samen met inwoners, gemeenteraad of partners concreter maken. Ook kunnen omstandigheden veranderen. Daarom biedt dit collegeprogramma ruimte om te leren en bij te sturen. De toetsstenen helpen ons om te beoordelen of we op koers liggen. Veel mijlpalen zijn nu vooral concreet voor 2027 en 2028. Gaandeweg vullen we ook de jaren 2029 en 2030 verder in.

Halverwege de bestuursperiode maken we via een tussentijdse verantwoording de balans op en herijken we waar nodig het collegeprogramma. Ook aan het einde van de bestuursperiode kijken we terug op wat we hebben bereikt. Daarnaast kijken we hoe de toetsstenen een plek kunnen krijgen in de ontwikkeling van de P&C-cyclus. Zo leren we gedurende de bestuursperiode wat werkt en wat nodig is. Bij iedere actie maken we inzichtelijk of hiervoor al financiële dekking beschikbaar is. Zo niet, dan onderzoeken we eerst alternatieve financiering of een andere manier van uitvoering. Zijn aanvullende middelen nodig, dan leggen we daarvoor een dekkingsvoorstel aan de gemeenteraad voor. We gaan ermee aan de slag op de Molenlandse Manier: samen met inwoners, gemeenteraad, ondernemers en partners. Met elkaar bouwen aan de toekomst! 5 Financiële uitgangspunten Om onze ambities waar te maken, moeten we ook goed kijken hoe we de gemeentelijke financiën verantwoord inzetten. Molenlanden heeft een stevige vermogenspositie. Tegelijk is de meerjarenraming niet structureel in evenwicht. We moeten daarom kijken hoe we ons vermogen maatschappelijk kunnen inzetten en ook hoe de exploitatie op de langere termijn op eigen benen kan staan. Daarom hanteren we vier financiële uitgangspunten. - Structurele lasten dekken we structureel. Dit geldt voor bestaand én nieuw beleid.

Wijst het resultaat in de laatst vastgestelde jaarrekening én het begrotingssaldo in een P&C-product van het lopende jaar op een structureel tekort dat ten laste van de algemene reserve komt, dan bevat de eerstvolgende kadernota een bijsturingspakket dat de meerjarenraming sluitend maakt. De maatregelen verwerken we in de begroting van het eerstvolgende jaar. - We zorgen dat we keuzes kunnen maken vóórdat het nodig is. Het college start in het najaar van 2026 met het Veranderprogramma: een afwegingskader met een doorgerekende lijst van maatregelen. Zo hebben we handelingsperspectief op het moment dat het nodig is, en niet pas daarna. Het Veranderprogramma wordt in het voorjaar van 2027 aan de raad voorgelegd. - We maken inzichtelijk welk vermogen vrij beschikbaar is. We ontwikkelen een Visie op Vermogen met een systematiek die bepaalt welk deel van de vrije reserves beschikbaar is voor maatschappelijke inzet of lastenverlaging. Over de vermogenspositie rapporteren we in elk P&C- product. - Nieuwe investeringen moeten passen binnen onze financiële ruimte. Bij elk investeringsvoorstel maken we zichtbaar wat de kapitaallasten betekenen voor het meerjarenbeeld en waar die ruimte vandaan komt. 6 De kracht van de Molenlandse Manier De kracht van Molenlanden zit in onze gemeenschap.

Inwoners, kerken, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties dragen iedere dag bij aan de leefbaarheid en toekomst van onze dorpen en stad. Daarom zien wij participatie niet als een los instrument, maar als een vanzelfsprekend onderdeel van hoe wij werken. De Molenlandse Manier rust op de waarden die ons gebied al zo lang typeren en biedt het kompas voor ons handelen. Vertrouwen in de verantwoordelijkheid die ieder neemt in het samen optrekken, vernieuwen en waarmaken met respect en oog voor ieders eigen ruimte. In dit programma komt naar voren hoe de Molenlandse Manier vorm krijgt in ons dagelijks handelen via de dienstverlening, communicatie, organisatie en vooral ook onze participatie. De afgelopen jaren zijn daarin belangrijke stappen gezet. We staan in nauw contact met de samenleving. Dat lukt met kerngericht werken, de inzet van verbinders, dorpsraden, klankborgroepen, het ondersteunen van maatschappelijke initiatieven en participatietrajecten. We zien iedere dag hoeveel betrokkenheid, kennis en initiatiefkracht er aanwezig is in onze gemeente. Dat vormt een sterke basis waarop we verder bouwen. In deze bestuursperiode zetten we een volgende stap. We willen inwoners eerder betrekken bij plannen en keuzes die hun leefomgeving raken. De Molenlandse Manier betekent dat we opgaven niet benaderen vanuit het gemeentekantoor, maar vanuit de gemeenschap.

Dat vraagt om een open houding. Om eerder het gesprek aan te gaan, ruimte te geven aan initiatieven en samen nieuwe wegen te verkennen wanneer bestaande oplossingen niet meer volstaan. Daarbij zijn we helder over wat wel en niet mogelijk is en welke ruimte inwoners hebben om mee te denken en mee te doen. Deze manier van werken vraagt van iedereen iets. Van inwoners om mee te denken en initiatief te nemen. Van bestuur en organisatie om los te laten en eigenaarschap te delen. Niet omdat participatie een doel op zichzelf is, maar omdat betere keuzes ontstaan wanneer kennis, ervaring en betrokkenheid uit de samenleving daadwerkelijk onderdeel zijn van het proces. De ontwikkeling van dorpsperspectieven laat zien hoe we dat voor ons zien. Waarbij ieder dorp/stad een eigen route kan volgen. We sluiten aan bij de energie en ambities die lokaal aanwezig zijn. Waar inwoners en partners samen een toekomstbeeld voor hun dorp of stad willen ontwikkelen, ondersteunen wij dat actief. Zo geven we verder vorm aan de Molenlandse Manier: gebouwd op de kracht van onze kernen, waarbij inwoners, kerken, ondernemers, verenigingen, organisaties en gemeente samen de schouders zetten onder de toekomst van Molenlanden. In verbinding met de opgaven waar we met elkaar voor staan. 1.

Wonen, Ruimtelijke Ontwikkeling en Bereikbaarheid 1.1 | Wonen Ambitie Aan het einde van deze periode is bijgedragen aan een leefomgeving waar mensen graag wonen en samenleven. Woningbouw in Molenlanden is vraaggericht en sluit aan bij wat onze kernen nu én in de toekomst nodig hebben. | We hebben de woningbouw versneld en bij provincie en andere overheden ruimte gevraagd voor wat Molenlanden nodig heeft. Verder maken we zelf ruimte door regels die hinderen kritisch onder de loep te nemen en onze eigen regels beter in overeenstemming te brengen met die van andere overheden. Bij ruimtelijke keuzes houden we vanaf het begin rekening met water en bodem. | Zo bouwen we aan een veilige en klimaatbestendige leefomgeving. Bij woningbouwprojecten maken we voldoende ruimte voor groen, water en andere maatschappelijke opgaven. Daarbij zoeken we steeds naar een goede balans tussen het aantal woningen en een gezonde en prettige leefomgeving. Wat gaan we doen? | Wat doen we onderweg? | Hoe meten we ons succes? | Financiële Resultaat | Mijlpalen | Toetsstenen | dekking Woningbouw en grondzaken We realiseren woonruimte voor | - | Uitvoeren Strategische agenda ‘waar | - | Aantal gerealiseerde | Begroot minimaal 950 huishoudens. | bouwen we wat’ (2027-2028). | woningen/plaatsingen ten - | We brengen advies uit welke kernen | opzichte van de opgave. waar ruimte heeft voor uitbreiding o.a.

door toepassing van het ‘straatje erbij’ (Q4-2027). We bouwen wijken met een | - | Vaststellen integraal | - | Vastgesteld beleid en | Begroot toekomstbestendige en prettige | vergroeningsbeleid (Q3-2027). | implementatie op de mijlpalen. leefomgeving. | - | Vaststellen watercompensatie beleid (Q4-2027). - | Restzettingseis geborgd in omgevingsplan (Q4-2027). We zorgen voor voldoende passende | - | Vaststellen uitvoeringsagenda op | - | Aantal gerealiseerde | Begroot woonruimte voor kwetsbare | basis van het Volkshuisvestingsplan | woonruimten. doelgroepen. | (2026-2027). | - | Woningproductie per kern. We organiseren een Molenlandse | - | Woontop organiseren (Q3-2027). | - | Woontop georganiseerd. | Begroot woontop om woningcorporaties, | - | Aantal deelnemende partijen ontwikkelaars, bouwers en andere | gelijk of vergroot. partners samen te brengen en | - | Kwaliteit van samenwerking is knelpunten in de woningbouw | bevorderd. gezamenlijk aan te pakken. Hierbij | - | Toetsing op voortgang maken we gebruik van de bestaande | gezamenlijke afspraken. overlegstructuur van de versnellingstafel. We zetten een vereveningsfonds in en | - | Vaststellen vereveningsfonds (Q4- | - | Aandeel sociale huurwoningen | Begroot maken afspraken met de | 2027). | in plannen is inzichtelijk. woningcorporatie om de bouw van | - | Afspraken maken inzet | - | Inzet vereveningsfonds.

sociale huurwoningen te stimuleren. | vereveningsfonds bij projecten | - | Ervaringen corporaties, (doorlopend). | voortgang afspraken. We maken steeds een zorgvuldige | - | Afwegingen maken over de inzet | - | Aantal strategische | Niet begroot afweging of we voor de bouw van | van grondbeleidsinstrumenten, | grondposities dat bijdraagt aan woningen het (actief) grondbeleid | volgens de uitgangspunten van de | woningbouwdoelen. toepassen. | Nota Grondbeleid 2025-2030 (doorlopend). We bouwen wijken op een manier die | - | Netcongestie wordt vanaf de start | - | Aantal projecten met een | Begroot netcongestie voorkomt of verzacht. | meegenomen bij de planvorming | passende energieoplossing van nieuwe woningbouwlocaties | en/of aansluiting netcapaciteit. (doorlopend). | - | Ervaringen van ontwikkelaars en - | Voor grotere | netbeheerder zijn vertaald naar woningbouwontwikkelingen | volgende projecten. onderzoeken en benutten we samen met de netbeheerder en ontwikkelaars mogelijkheden voor een toekomstbestendig energiesysteem (doorlopend). We stellen een uitvoeringsagenda op | - | Vaststellen uitvoeringsagenda op | - | Uitvoeringsagenda vastgesteld | Begroot voor het | basis van het | en in uitvoering. Volkshuisvestingsprogramma. | Volkshuisvestingsprogramma (Q1 | - | Aandeel acties uit de Daarmee zorgen we dat woningbouw | 2027).

| uitvoeringsagenda dat is gestart en voorzieningen in onze kernen | - | Acties uit de uitvoeringsagenda zijn | of afgerond. aansluiten bij demografische | vertaald naar ontwikkelingen en de behoeften van | woningbouwprogrammering en | - | Woningbouwprogrammering huidige en toekomstige inwoners. | gebiedsontwikkelingen (2027- | sluit aan bij de actuele 2030). | woonbehoefte en demografische ontwikkeling. We voeren de aanbevelingen uit de | - | Vaststellen uitkomsten evaluatie en | - | Aanbevelingen uit de evaluatie | Begroot evaluatie van het Tiny- en Small | aanpassing beleid (Q2 2027). | zijn vertaald naar concrete House-beleid uit en onderzoeken de | - | Vaststellen beleid woningsplitsing | voorstellen en uitgevoerd. mogelijkheden voor woningsplitsing | (Q3 2027). | - | Besluitvorming over de in het buitengebied. | mogelijkheden voor woningsplitsing in het buitengebied heeft plaatsgevonden. We passen de principes van water en | - | Vastgestelde kaders voor water en | - | Water en bodem sturend is | Begroot bodem sturend toe bij de | bodem sturend toepassen bij de | meegewogen bij de locatiekeuze locatiekeuze voor woningbouw. | afweging van woningbouwlocaties | voor nieuwe woningbouw. (doorlopend).

1.2 Ruimtelijke ontwikkeling Ambitie Aan het einde van deze periode is er ruimte voor ontwikkeling, met behoud van het karakteristieke landschap en de kwaliteit van onze kernen en linten. We geven passende initiatieven ruimte en zorgen met de Omgevingswet voor duidelijke processen en zorgvuldige keuzes. Water en bodem wegen mee bij ruimtelijke ontwikkelingen. Deze onderwerpen krijgen ook een plek in de dorpsperspectieven. Wat gaan we doen? | Wat doen we onderweg? | Hoe meten we ons succes? | Financiële Resultaat | Mijlpalen | Toetsstenen | dekking Leefomgeving en ruimtelijke ordening We voeren een actieve lobby bij | - | Vaststellen strategische agenda met | - | Positie van Molenlanden in | Begroot provincie, regio en Rijk om | duidelijke focus voor lobby (Q2 | regionale en provinciale plannen. voldoende ontwikkelruimte voor | 2027). | - | Behouden en vergroten onze kernen te behouden. Bij de | - | Uitvoering van de strategische | ontwikkelruimte. energietransitie, de provinciale | agenda (2027-2030). | - | Bestuurlijke uitspraken over ruimtelijke puzzel en opgaven rond | samenwerking en positionering natuur, water en leefomgeving | bestuur Molenlanden. zorgen we dat de belangen van Molenlanden nadrukkelijk worden meegewogen. We stellen omgevingsprogramma's | - | Vaststellen projectopdracht (Q1 | - | Vastgestelde programma's. | Begroot op die duidelijk maken waar | 2027).

| - | Voortgang uitvoering. ontwikkelingen mogelijk zijn en | - | Omgevingsprogramma’s opstellen onder welke voorwaarden. | (2027-2030). We werken aan een gebiedsdekkend | - | Doorlopend aanpassen | - | Voortgang planvorming. | Begroot omgevingsplan zodat landelijke, | omgevingsplan (2027-2030). | - | Dekkend omgevingsplan voor het regionale en lokale regels | grondgebied. samenkomen in één helder kader | - | Gebruik en toepasbaarheid voor de inrichting en ontwikkeling | omgevingsplan. van onze leefomgeving. We passen de principes van water | - | Vaststellen Projectopdracht (Q4 | - | Water en bodem sturend is | Begroot en bodem sturend toe bij | 2026). | onderdeel van de afweging bij ruimtelijke ontwikkelingen en we | - | Opleveren kaartmateriaal voor | ruimtelijke ontwikkelingen. ontwikkelen hiervoor praktische | nieuwbouw ontwikkeling en voor | - | Kaartmateriaal en een hulpmiddelen en vergroten de | functiekeuzes in het landelijk | afwegingskader bieden een kennis over water en bodem. | gebied ontwikkeld (Q1 2027). | praktisch toepasbare basis voor - | Opstellen afwegingskader water en | locatie- en functiekeuzes. bodem sturend en financiële | - | Kennis en bewustzijn over water aspecten in kaart brengen (2027- | en bodem sturend zijn binnen de 2028). | organisatie en bij relevante partners vergroot.

1.3 Buitenruimte Ambitie Aan het einde van deze periode heeft Molenlanden verdere stappen gezet naar een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte. Inwoners en bezoekers kunnen er prettig verblijven, elkaar ontmoeten en zich verplaatsen. De openbare ruimte is de woonkamer van de samenleving. Daarom kijken we bij inrichting, beheer en onderhoud niet alleen naar schoon, heel en veilig, maar ook naar de opgaven van morgen. Zoals klimaatadaptatie, gezondheid, en de energietransitie. | We richten de openbare ruimte zo in dat ontmoeting en verbondenheid wordt gestimuleerd. Door 8 9 bij de inrichting van buurten aandacht te besteden aan aantrekkelijke en toegankelijke buitenruimten, groene ontmoetingsplekken, routes en woonvormen die contact tussen inwoners bevorderen, versterken we de sociale basis. Zo dragen we bij aan vitale, hechte en veerkrachtige gemeenschappen in onze kernen. Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Beheer en onderhoud openbare ruimte We richten, beheren en onderhouden de openbare ruimte doelmatig en toekomstgericht. Daarbij maken we bewuste keuzes tussen de verschillende maatschappelijke opgaven en ambities, en houden we de maatschappelijke kosten beheersbaar. Inwoners worden actief bij de keuzes voor de inrichting van hun leefomgeving betrokken.

- Vaststellen integraal beheerplan (Q3 2027). - Vaststellen water en riolering plan (Q3 2027). - Vastellen integraal groenkader (Q2 2027). - Vaststellen watercompensatiebeleid (Q1 2027). - Voortgang maatregelen/ aantal gerealiseerde reconstructieprojecten. - De afgesproken kwaliteitsniveaus voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte worden gerealiseerd. - De ontwikkeling van het aantal en type meldingen over de openbare ruimte. - Contracten met aannemers maken kwaliteit afdwingbaar. Begroot Bij nieuwe ontwikkelingen en bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte houden we structureel rekening met de draagkracht en kenmerken van de bodem. Eisen voor bouwen op slappe bodem, waaronder de restzettingseis, zijn geborgd in het Omgevingsplan. Water- en bodemaspecten wegen mee in keuzes voor de openbare ruimte. - Uitwerken en opnemen van de restzettingseis in het Omgevingsplan (2026-2028). - Vaststellen welke criteria voor de inrichting en het beheer van de openbare ruimte onderdeel moeten zijn van het water en bodem sturend instrumentarium (Q1 2028). - De vastgestelde criteria voor inrichting en beheer worden verwerkt in het water en bodem sturend instrumentarium, zodat deze worden meegewogen bij ruimtelijke ontwikkelingen (Q3 2027). - Restzettingseis geborgd in het Omgevingsplan. - Restzettingseis en water en bodem sturend criteria toegepast in projecten.

- Inrichting, beheer en toekomstige beheerlasten onderdeel van ruimtelijke afwegingen. Begroot 1.4 Verkeer en mobiliteit Ambitie Aan het einde van deze periode zijn belangrijke stappen gezet om mobiliteit te laten bijdragen aan een verkeersveilige en aantrekkelijke leefomgeving en een goed verbonden buitengebied. Fietsroutes voor jongeren en scholieren zijn verbeterd en verkeersknelpunten worden voortvarend aangepakt. Molenlanden heeft zich actief ingezet voor betrouwbaar openbaar vervoer voor haar inwoners. Bij de (her)inrichting van woonwijken geven we waar mogelijk invulling aan het principe dat de auto te gast is. Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Lokaal verkeer en mobiliteit We richten wegen veilig in met passende ruimte voor alle verkeersdeelnemers, waarbij lopen en fietsen in de bebouwde kom centraal staan. - Aanpakken van verkeersknelpunten uit het verkeersonderzoek van 2025 door de verkeersveiligheid te verbeteren bij herinrichtingen en jaarlijks gerichte maatregelen uit te voeren op wegen die op korte termijn niet in aanmerking komen voor groot onderhoud (doorlopend). - Vaststellen voor welke wegcategorieën we het STOMP- principe als kader gebruiken: eerst lopen en fietsen, daarna openbaar vervoer en mobiliteitsdiensten en als laatste de auto (Q4 2027).

- Optimaliseren van bebouwde komgrenzen en vaststellen wegenlegger (Q4 2027). - Aantal aangepakte knelpunten. - Aantal afgeronde projecten met een ontwerp conform STOMP- principe. Combinatie begroot/ niet begroot/ alternatieve dekking of uitvoeringsvorm. We vergroten de leefbaarheid door lint- en polderwegen verkeersluwer in te richten, in samenwerking met het Waterschap. - Principeafspraken maken met Waterschap Rivierenland (Q4-2027). - Vaststellen voorkeursnetwerk: welk verkeer, op welke plek, binnen welke verkeerskundige kaders (Q4 2027). - Aantal afgeronde herinrichtingsprojecten op en nabij lintwegen. Combinatie niet begroot en alternatieve dekking of uitvoeringsvorm. 10 We stimuleren veilig verkeersgedrag door educatie, campagnes en handhaving. - Verhogen handhavingsprioriteit (Q4 2026). - Vertegenwoordigers van kwetsbare doelgroepen stimuleren en uitvoeren educatie- en campagneprogramma's (Q4 2027, onderdeel Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid). - Aantal uitgevoerde verkeerseducatieprogramma’s en – veiligheidscampagnes. - Maatregelen om handhaving mogelijk te maken (juiste weginrichting, weegbruggen). - Handhavingsresultaten. Alternatieve dekking of uitvoeringsvorm Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen denken we vanaf het begin na over bereikbaarheid en verkeersveiligheid en over lopen, fietsen, openbaar vervoer en de auto.

- Vaststellen Omgevingsprogramma Mobiliteit (Q4 2027). - Vaststellen uitvoeringsprogramma's Wegen en Verkeersveiligheid (Q4 2027). - Actualiseren beleid voor weginrichting, parkeren en uitritten (Q4 2027). - Mobiliteit wordt vroegtijdig meegewogen bij relevante ruimtelijke ontwikkelingen. - Ruimtelijke ontwikkelingen worden getoetst aan de vastgestelde kaders voor mobiliteit, weginrichting, parkeren en uitritten. - Maatregelen uit de uitvoeringsprogramma’s worden volgens planning gerealiseerd. Begroot We stimuleren duurzaam vervoer door het realiseren van laadinfrastructuur, mobiliteitshubs en toegankelijke OV-haltes. - Vaststellen e-Laadbeleid beleidsregels voor laden met kabelgoot (Q2 2027). - Inventariseren haalbaarheid van en (economische) behoeften van mobiliteitshubs en elektrische deelauto’s (Q4 2028). - Aantal laadpunten. - Aantal toegankelijke OV-haltes. - Gebruik deelmobiliteit. - Ontwikkeling van de verdeling van verplaatsingen over auto, fiets, lopen en OV. Combinatie begroot/ niet begroot / alternatieve dekking of uitvoeringsvorm Regionaal verkeer en mobiliteit Samen met vervoerspartners verbeteren we het openbaar vervoer over weg en water en kijken we naar aanvullende vormen van vervoer. - Aanbesteden van personenvervoer over water op de Lek (Q2 2027). - Onderzoeken optimalisaties en verbeterde betaalbaarheid van veerverbindingen (Q4 2028).

- Onderzoeken nieuwe samenwerkingsvormen voor aanvullende publieke mobiliteit (Q4 2028). - Informeren over beschikbare vervoersvormen (Q4 2028). - Reistijden en gebruik OV. - Ontwikkeling van de verdeling van verplaatsingen over auto, fiets, lopen en OV. Combinatie begroot/ niet begroot We werken samen aan goede bovenlokale ontsluitingen en doorstroming, inclusief veilige fietsroutes. - Verkennen van mogelijkheden om het bovenlokale fietsnetwerk te verbeteren, met speciale aandacht voor schoolroutes (Q4 2027). - Vaststelling van Regionale Investeringsagenda's waarin deze onderwerpen een plek hebben gekregen (2029). - Vaststellen hernieuwde principeafspraken met Gorinchem over intergemeentelijke ontsluitingen (2029). - Reistijden Rijks- en provinciale wegen. - Gebruik fietsverbindingen. Begroot We werken regionaal samen aan mobiliteitsvraagstukken die over gemeentegrenzen heen gaan en zorgen door goede afstemming voor zo min mogelijk overlast bij wegwerkzaamheden. - Periodiek vaststellen voor welke thema's/projecten Molenlanden afhankelijk is van buurgemeenten en regioverbanden (doorlopend). - Gemeentelijke projecten kunnen doorgang vinden ondanks zeer ingrijpende werkzaamheden/wegafsluitingen op A15/A27/N214 (en de bijbehorende wegafsluitingen) (doorlopend). - Besluitvorming in regioverband.

- De mate waarin mobiliteitsmanagement als tijdig, gestructureerd en voorspelbaar is ervaren. Combinatie begroot/ niet begroot 1.5 Vastgoed en Onderwijshuisvesting Ambitie Aan het einde van deze periode dragen vastgoed en passende accommodaties bij aan leefbare kernen, sterke voorzieningen en een hechte gemeenschap. Zo draagt ook vastgoed bij aan het versterken van de sociale basis. We investeren in goede en passende huisvesting voor het basisonderwijs, waar leerlingen prettig kunnen leren en medewerkers goed kunnen werken. We voeren het Integraal Huisvestingsplan uit en houden daarbij rekening met lokale wensen en toekomstige ontwikkelingen. Waar dat kan, verbinden we dit aan de dorpsperspectieven. 11 Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Vastgoed en accommodaties We stellen nieuw beleid voor vastgoed en accommodaties op en werken dit uit in concrete maatregelen en investeringen, zodat gemeentelijke gebouwen en accommodaties optimaal bijdragen aan leefbare kernen en een sterke gemeenschap. - Vaststellen Vastgoed- en accommodatiebeleid (Q1 2027). - Concrete maatregelen en investeringen uitwerken (Q3 2027). - Uitvoeren van het Vastgoed- en accommodatiebeleid (2028-2030). - Uitvoeren van maatregelen en investeringen volgens planning. - Tevreden gebruikers, verenigingen en inwoners.

Combinatie begroot/ niet begroot Onderwijshuisvesting We gaan verder met het IHP 2024. We werken samen met de scholen aan de uitvoering van de projecten. In 2028 actualiseren we de financiële kaders op basis van de eerste projecten. We leggen het geactualiseerde beeld voor aan de raad. - De projecten uit het IHP worden volgens planning opgepakt. Dat betekent een start met de uitvoering van de scholen in Giessenburg (Q4 2026), Oud- Alblas (Q4 2026), Streefkerk (Q12027) en Molenaarsgraaf (Q3 2027). - Voortgang projecten. - Uitvoering volgens planning. - Tevreden onderwijsbesturen, leerlingen en inwoners. Combinatie begroot/ niet begroot We realiseren de door de raad goedgekeurde projecten voor de investeringen onderwijshuisvesting. - Uitvoering projectopdrachten (2027-2030). - Opgeleverde projecten. - Uitvoering binnen beschikbare budgetten. Combinatie begroot/ niet begroot 1.6 Opvang vluchtelingen Ambitie Aan het einde van deze periode heeft Molenlanden haar verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers, de huisvesting van statushouders en de opvang van ontheemden uit Oekraïne voortgezet. Dat doen we op een wijze die past bij de schaal en het karakter van de gemeente. Inwoners zijn tijdens de bouw-, ontwikkeling- en beheersfase zorgvuldig betrokken, onder andere via een omgevingsoverleg.

Bij de uitvoering is aandacht gegeven aan de vragen en zorgen van inwoners, in het bijzonder over (verkeers-)veiligheid en leefbaarheid. Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Huisvesting nieuwkomers We realiseren samen met het COA de opvanglocaties voor asielzoekers. Hiermee geven we invulling aan de opgave van de Spreidingswet. We blijven hierbij continu in gesprek met de omgeving van de opvanglocaties. - Bestuursovereenkomst tekenen met het COA (Q4 2026). - Bouw (2027) en oplevering van de locaties (2028). - Omgevingsoverleggen (doorlopend). - Beschikbare opvangplaatsen. - Voortgang en oplevering locatie. - Opgedane ervaringen omgeving. - Kwaliteit participatie is gelijk of verbeterd. Begroot We maken een plan om statushouders een goede start te geven in onze kernen en hen goed onderdeel te laten worden van de samenleving. We onderzoeken eerst wat al goed gaat en wat beter kan. - Samen met netwerkpartners is onderzocht hoe de zachte landing van statushouders nu verloopt en welke verbeteringen nodig zijn (doorlopend). - Verbeterde acceptatie in de woonomgeving waardoor de statushouder zich meer thuis en veilig voelt. - Aantal klachten en signalen uit de woonomgeving. Begroot We geven invulling aan de huisvestingsopgave voor statushouders.

We participeren wanneer wij uitvoering geven aan innovatieve huisvestingsmethoden voor statushouders (zoals kamergewijze verhuur). - Inlopen achterstand van de huisvestingsopgave (Q4 2026). - Voltooien pilot kamergewijze verhuur (Q2 2027). - Aantal gerealiseerde huisvestingsplekken. - Resultaten pilot kamergewijze verhuur. Begroot We zetten de opvang van circa 400 ontheemden uit Oekraïne voort en zorgen voor passende opvangvoorzieningen. - Huidige opvang voortzetten (doorlopend). - Beschikbare opvangcapaciteit. - Kwaliteit opvang. - Ervaringen bewoners en omgeving. Begroot 12 2. Economie, Energie en Buiten 2.1. Economie Ambitie Aan het einde van deze periode is de kracht van ondernemend Molenlanden verder uitgebouwd. Het midden- en kleinbedrijf, vaak familiebedrijven met diepe wortels in onze kernen, zorgt mede voor werk, leefbare dorpen en een sterke samenleving. Lokale bedrijven hebben ruimte om hier te blijven en te groeien. Ondernemers ervaren de gemeente als een snelle en betrouwbare partner, met minder en eenvoudiger regels. Onze bedrijventerreinen zijn verder ontwikkeld tot toekomstbestendige werklocaties. Ook sluiten onderwijs en bedrijfsleven beter op elkaar aan en werken gemeente en ondernemers samen aan maatschappelijke opgaven, zoals werk voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Economie en bedrijvigheid We verbeteren samen met ondernemers de kwaliteit van bedrijventerreinen. Hiervoor stellen we verbetervisies op. - Pilot op bedrijventerrein Gelkenes (Q4 2026). - Aanpak Gelkenes geëvalueerd (Q4 2027. - Bij een positieve evaluatie de aanpak gefaseerd uitrollen naar andere bedrijventerreinen 2027- 2029). - Vastgestelde verbetervisies voor bedrijventerreinen. - Voortgang en uitvoering van de afgesproken maatregelen. - Tevredenheid van ondernemers over de verbeteringen. - Kwaliteit en uitstraling van de bedrijventerreinen. Combinatie begroot en alternatieve dekking of uitvoeringsvorm. We bieden ruimte aan bedrijven die bijdragen aan een sterke en toekomstbestendige lokale economie. We zorgen voor het juiste bedrijf op de juiste plek en zetten ons aantoonbaar in bij de regio en provincie voor extra ruimte waar onze (circulaire) bedrijven die nodig hebben. - Vaststellen strategische agenda met duidelijke focus voor lobby (Q2 2027). - Positionering van Molenlanden in regionale en provinciale plannen. - Beschikbare ontwikkelruimte en vestigingsmogelijkheden voor (circulaire) bedrijven. - Bestuurlijke afspraken over samenwerking en de positie van Molenlanden.

Begroot We stimuleren ondernemers in de kernen en op de bedrijventerreinen om zich te verenigen, zodat gemeenschappelijke (maatschappelijke) vraagstukken eerder worden opgemerkt en aangepakt. Daarnaast stimuleren we bedrijventerreinen om de mogelijkheden van een bedrijveninvesteringszones (BIZ) te verkennen. - We brengen de gemeenschappelijke vraagstukken en behoeften van ondernemers in Molenlanden in beeld (doorlopend). - We verkennen de bereidheid voor het opzetten van meerdere BIZ’en (doorlopend). - Aantal actieve ondernemersverenigingen. - Aantal BIZ-verkenningen. - Aantal ondernemersinitiatieven/ BIZ’en. Begroot We versterken de samenwerking met en tussen ondernemers en het Werkcentrum, zodat bedrijven de vakmensen vinden die ze nodig hebben. We bouwen aan een actief werkgeversnetwerk vanuit de klankbordgroep Arbeidsmarktregio en zorgen voor een betere verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven. - We zetten samen met Gorinchem en Vijfheerenlanden een regionale klankbordgroep van ondernemers op (2026-2030). - We bouwen een achterban van ondernemers uit Molenlanden op die meedenkt over vraagstukken binnen de arbeidsmarktregio. (2026-2030). - Aantal initiatieven vanuit de arbeidsmarktregio en de klankbordgroep. - Opvolging van signalen en aandachtspunten uit de evaluatiemomenten. Alternatieve dekking of uitvoeringsvorm.

We stimuleren ondernemers om maatschappelijk verantwoord te ondernemen (MVO). - We informeren ondernemers actief over thema's MVO (zoals o.a. SROI, sociaal werkgeverschap, bestaanszekerheid ondernemershap, duurzaamheid en klimaatadaptie) (2026-2030). - We participeren in events voor diverse onderwerpen MVO (2026- 2030). - Deelname aan MVO-events. - Initiatieven en acties van ondernemers op het gebied van MVO. Begroot We zorgen voor snellere vergunningsaanvragen, een duidelijker proces en één vast aanspreekpunt voor ondernemers. - Knelpunten in het vergunningenproces zijn in beeld gebracht, ook op basis van signalen van ondernemers (Q4 2027). - Verbeteringen implementeren (2028-2030). - Ervaringen van ondernemers en betrokken interne afdelingen met het vergunningsproces. - Doorlooptijd van vergunningsaanvragen. Begroot 2.2 | Toerisme en Werelderfgoed Kinderdijk Ambitie Aan het einde van deze periode heeft Molenlanden, samen met haar partners, de aantrekkelijkheid en toekomstbestendigheid van haar recreatieve en toeristische bestemming verder versterkt. De sector neemt het initiatief en de gemeente ondersteunt waar dat nodig is. We verbinden recreatie en toerisme met ontwikkelingen op het gebied van wonen, landbouw, natuur, landschap en water. Daarbij zoeken we naar een goede balans tussen een fijne leefomgeving, een sterke economie en het aantal bezoekers.

Ons unieke landschap, erfgoed en onze karakteristieke kernen dragen bij aan de kwaliteit van Molenlanden voor inwoners, ondernemers en bezoekers. De recreatieruimte per inwoner blijft minimaal op het niveau van 2025. Werelderfgoed Kinderdijk is samen met bewoners, ondernemers en andere partners verder ontwikkeld. Daarbij is er een goede balans tussen het behoud van het erfgoed, de leefbaarheid, bereikbaarheid en de ontvangst van bezoekers. Wat gaan we doen? | Wat doen we onderweg? | Hoe meten we ons succes? | Financiële Resultaat | Mijlpalen | Toetsstenen | dekking Toerisme We zetten in op regeneratief | - | We ontwikkelen een visie op | - | Ontwikkeling van nieuwe | Combinatie toerisme: toerisme dat ook iets | regeneratief toerisme in Molenlanden | toeristische producten en | begroot en niet oplevert voor het gebied, | (Q4 2028). | activiteiten. | begroot. bijvoorbeeld door agrotoerisme | - | We leveren een handreiking | - | Waardering bezoekers en en cultuurtoerisme. Daarmee | agrotoerisme op die agrariërs binnen | ondernemers. versterken we het toeristische | Molenlanden praktische handvatten profiel van Molenlanden. | geven bij het verkennen, opzetten of verder ontwikkelen van agro- toeristische activiteiten (Q4 2027). - | We onderzoeken de koppelkansen voor cultuurtoerisme (2028).

We verzamelen kennis over | - | We ontwikkelen een database en | - | Beschikbaarheid en kwaliteit van | Begroot bezoekers, trends en | meten de effecten van de | data. ontwikkelingen in recreatie en | Toeristische Agenda Molenlanden, | - | Gebruik van inzichten bij toerisme, zodat we gerichte | monitoren gericht en onderzoeken | beleidskeuzes. keuzes kunnen maken voor de | nieuwe trends en ontwikkelingen (Q4 | - | Opbouw en ontwikkeling van ontwikkeling van Molenlanden. | 2027). | kennis. - | We maken een analyse van druk en draagkracht: waar is ruimte voor meer recreatie en toerisme en waar wordt de druk op de omgeving te groot? (Q4 2027). We verbeteren het recreatieve | - | We ontwikkelen ‘ommetjes’ voor | - | Aantal en kwaliteit van verbeterde | Begroot fiets- en wandelroutenetwerk | onze inwoners (2027-2029). | fiets- en wandelroutes. met aandacht voor kwaliteit en | - | We ontwikkelen nieuwe | - | Gebruik en waardering van de de behoeften van gebruikers. | (kleuren)routes (Q4 2027). | routes. We vergroten binnen en buiten | - | Samen met stakeholders werken we | - | Regionale uitvoeringsorganisatie | Niet begroot de gemeente de zichtbaarheid | aan het oprichten van een regionale | operationeel. van ons gebied en het | uitvoeringsorganisatie (doorlopend). | - | Samenwerkingsovereenkomst recreatieve aanbod. | ondertekend.

We ontwikkelen recreatieve | - | Opstellen inrichtingsplan | - | Aantal gerealiseerde recreatieve | Combinatie toegangspoorten waar | (2026/2027). | toegangspoorten. | begroot en niet bezoekers hun bezoek aan | - | Opening eerste recreatieve | - | Kwaliteit van de regionale | begroot. Molenlanden kunnen starten. | toegangspoort (Q4 2027). | samenwerking. Van daaruit wijzen we hen op | - | Verdere uitrol overige bezienswaardigheden en routes | toegangspoorten (2028 en verder). in ons gebied. Werelderfgoed Kinderdijk We voeren de verschillende | - | Opstellen projectplannen voor die | - | Uitvoering van deelprojecten | Combinatie projecten in de Entreezone van | deelprojecten waarvan Molenlanden | volgens stedenbouwkundige visie. | alternatieve Kinderdijk uit volgens het | trekker is. En mede regie voeren over | dekking of uitvoeringsprogramma. | de plannen waarvan Molenlanden | uitvoeringsvorm geen trekker is (2027-2028). | en niet begroot. We werken het vernieuwde | - | Samen met de betrokken partijen | - | Vastgesteld gebiedsperspectief. | Alternatieve gebiedsperspectief voor | werken we aan het vernieuwde | dekking of Kinderdijk verder uit en | gebiedsperspectief voor Kinderdijk en | uitvoeringsvorm. versterken daarmee de | stellen dit vast (2027). verbinding tussen het Werelderfgoed en de omgeving.

13 We vergroten de | - | Uitvoering visie Parkeer- en | - | Veiliger bezoekersstromen van en | Combinatie verkeersveiligheid en | Geleidingsmanagement en het | naar Kinderdijk. | begroot / niet leefbaarheid door | daaraan gekoppelde actieprogramma | begroot bezoekersstromen van en naar | (doorlopend). het Werelderfgoed over de weg en over water beter te sturen. We werken goed samen met | - | We bepalen samen met de betrokken | - | Nieuwe | Combinatie betrokken partijen en leggen de | partijen welke stappen nodig zijn om | samenwerkingsovereenkomst | begroot / niet afspraken vast in een nieuwe | tot een nieuwe | begroot samenwerkingsovereenkomst. | samenwerkingsovereenkomst te komen (Q4 2027). 2.3 | Agrarische economie en Landschap Ambitie Aan het einde van deze periode heeft Molenlanden verder gebouwd aan een toekomstbestendig landelijk gebied dat recht doet aan onze identiteit én de opgaven van morgen. Landbouw, water, natuur en energie worden in samenhang ontwikkeld, agrarisch natuurbeheer en de groenblauwe structuur zijn versterkt. En Molenlanden heeft actief meegedacht en invloed uitgeoefend op keuzes van provincie, waterschap en Rijk. Het principe van water en bodem sturend vormt een belangrijk fundament voor ruimtelijke ontwikkelingen, de omgevingsprogramma’s en de dorpsperspectieven.

Ook is verder gebouwd aan een toekomstbestendig watersysteem, met oog voor waterveiligheid, waterbeheer, leefbaarheid en de ontwikkeling van onze kernen. Daarnaast blijft Molenlanden zich inzetten voor sanering en compensatie van PFAS | - vervuiling. Wat gaan we doen? | Wat doen we onderweg? | Hoe meten we ons succes? | Financiële Resultaat | Mijlpalen | Toetsstenen | dekking Agrarische economie We verbinden de landbouwtransitie | - | Faciliteren van het project | - | Aantal initiatieven waarin landbouw- | Begroot aan de energietransitie en | agrarische energiehubs waarin | en energietransitie worden versterken daarmee het | melkveehouders gezamenlijk | gecombineerd (zoals energiehubs, toekomstperspectief van de | energie opwekken, opslaan, delen, | mestvergisting of innovatieve agrariërs. Dit doen we samen met | gebruiken en collectieve | vormen van lokale gebiedspartners. | mestverwaarding (2027-2029). | energieopwekking. - | Voortgang realisatie. - | Betrokkenheid agrarische ondernemers(collectieven). We werken samen met partners aan | - | In samenwerking met partijen | - | Gebiedsresultaten | Combinatie een collectieve aanpak van stikstof | gebiedsdoelen formuleren voor de | - | Tevredenheid bij gebiedspartners | Begroot en en natuurvergunningen in de | Alblasserwaard. | alternatieve Alblasserwaard-Vijfheerenlanden.

| - | Komen tot een emissieplafond op | dekking of gebiedsniveau (Q4 2027). | uitvoeringsvorm We ondersteunen agrarische | - | 50-75 bedrijfsontwikkelplannen per | - | Aantal opgestelde | Combinatie ondernemers die gezamenlijk aan | jaar (2026-2029). | bedrijfsontwikkelplannen. | Begroot en de slag gaan met | - | Oprichting van een stikstof | - | Aantal deelnemende agrarische | alternatieve bedrijfsontwikkelplannen waarmee | coöperatie (Q2 2027). | ondernemers. | dekking of ze hun bijdrage aan de | - | Bijdrage van de plannen aan de | uitvoeringsvorm. gebiedsdoelen aantonen. | gebiedsdoelen. - | Deelname aan de stikstofcoöperatie. We zetten in op (collectieve) | - | Uitvoering projecten Regiodeal de | - | Aantal gerealiseerde initiatieven voor | Combinatie mestverwaarding en faciliteren dit. | Fundamentele waarde van het | mestverwaarding. | begroot en Groene Hart (2026-2029). | - | Voortgang en resultaten van de | alternatieve - | Faciliteren van mestvergisters bij | projecten. | dekking of agrarische bedrijven (doorlopend). | - | Betrokkenheid van agrarische | uitvoeringsvorm. ondernemers. We geven actief richting aan keuzes | - | Inhoudelijke reactie op traject | - | Behaalde bestuurlijke resultaten. | Begroot van provincie, waterschap en Rijk, | modulaire herziening landbouw | - | Herkenbaarheid Molenlandse zodat deze aansluiten bij de kracht | (Q2 2027).

| belangen in keuzes van andere van ons gebied. | - | Betrokken op vervolgaanpak | overheden. gebiedsprocessen Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied - | (doorlopend). - | In samenwerking met partijen komen tot een gebiedsuitvoeringsagenda Alblasserwaard (Q1 2028). 14 15 We zetten in op het aantrekken van provinciale, landelijke en Europese middelen voor de opgaven in het landelijk gebied. - Komen tot concrete subsidieaanvragen in het landelijk gebied (doorlopend). - In samenwerking met Lokale Actie Groep Alblasserwaard bepalen of na de huidige LEADER periode ingezet wordt op een nieuwe periode voor LEADER Alblasserwaard (Q1 2028). - Aantal verworven subsidies. - Omvang van de verworven middelen. - Aantal projecten dat met deze middelen wordt uitgevoerd. Begroot We ondersteunen de komst van een poldercampus. En zijn agendalid van de alliantie die in oprichting is. - Komen tot een intentieovereenkomst oprichting Poldercampus (Q1 2028). - Inhoudelijke lobby provincie Zuid- Holland (2026-2027). - Intentieovereenkomst voor de Poldercampus ondertekend. Begroot Landschap Samen met het gebied voeren we het gebiedsbod Groenblauwe Dooradering uit (2026-2028). Daarna maken we een plan om de Groenblauwe Dooradering richting 2050 verder uit te breiden, inclusief de financiering daarvan. - Uitgevoeren maatregelen uit het gebiedsbod Groenblauwe Dooradering Alblasserwaard (2026- 2028).

- In samenwerking met partijen komen tot een uitvoeringsorganisatie (Q2 2027) - Aantal en resultaat van uitgevoerde maatregelen. - Werkende uitvoeringsorganisatie met betrokken gebiedspartijen. - Jaarlijkse verantwoording van subsidie en de behaalde resultaten. Alternatieve dekking We houden regie op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap. Hierbij hebben we aandacht voor bodemdaling, Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied, energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. - We maken duidelijke landschappelijke kaders voor ontwikkelingen zoals woningbouw en energietransitie (doorlopend). - We werken de ruimtelijke opgaven per gebied verder uit (2028). - Voortgang van gebiedsontwikkelingen. - Behoud van de landschappelijke kwaliteit. - Samenwerking met partners. Begroot We onderzoeken de haalbaarheid van een landschapsfonds om de kwaliteit van ons landschap te behouden en initiatieven van inwoners, agrariërs en andere partijen te ondersteunen. - We onderzoeken of een landschapsfonds haalbaar is en besluiten op basis daarvan of we ermee doorgaan (Q2 2027). - Als het haalbaar is, richten we het landschapsfonds in. - Aantal ondersteunde initiatieven. - Bijdrage van initiatieven aan de landschapskwaliteit. - Deelname van inwoners, agrariërs en andere partijen.

Begroot Water en bodemdaling Samen met andere gemeenten langs de Lek zetten we ons ervoor in dat gebieden langs de Lek niet worden aangewezen voor oevergrondwaterwinning onder veen. - We voeren samen met de andere Lekgemeenten lobby op basis van het Position Paper Water (2026- 2028). - Gebieden langs de Lek zijn niet langer aangewezen als ‘Aanvullende Strategische Voorraden’ in het provinciale beleid. Begroot Natuur en voedsel We werken samen met het agrarisch collectief en andere gebiedspartners om agrarisch natuurbeheer verder uit te breiden. - Uitvoeren Werkpakket 3 van het Gebiedsplan Alblasserwaard (2028). - Aantal deelnemende agrariërs. - Oppervlakte natuurbeheer. - Samenwerking met partners. Alternatieve dekking of uitvoeringsvorm We werken samen met agrariërs en gebiedspartners aan een gezonde bodem, zodat ook in de toekomst voedsel van eigen bodem kan worden geproduceerd. - Ruimte geven aan boeren die investeren in duurzaam bodembeheer (doorlopend). - Aangesluiten op het netwerk Groene Cirkels Kaas en Bodemdaling, waar landbouw, water, klimaat en natuur in samenhang worden aangepakt (2026). - Aantal uitgevoerde maatregelen. - Aantal deelnemende ondernemers. - Ervaren bijdragen aan een gezonde bodem. Begroot Milieu Wij blijven ons inzetten voor sanering, compensatie en het voorkomen van (verdere) PFAS- vervuiling.

Dat doen we door de vervuilers (Chemours c.s.) aan te spreken op het vergoeden van schade aan gemeentelijke eigendommen, actief te adviseren over vergunningverlening van chemische bedrijven in de regio Dordrecht, samen met regiogemeenten te pleiten voor een Europees PFAS-verbod. En onderzoek te doen naar de - Saneren van PFAS-verontreiniging (2026-2030). - Afspraken maken over vergoeding van PFAS-schade aan gemeentelijke eigendommen (2028). - Uitvoeren onderzoeksprogramma PFAS en herstellende maatregelen (doorlopend). - Voortgang van sanering en herstelmaatregelen. - Voortgang van compensatie en schadeafhandeling. - Resultaten van onze belangenbehartiging. - Ervaren kwaliteit van de leefomgeving. Begroot/ Alternatieve dekking of uitvoeringsvorm. gevolgen van PFAS-verontreiniging en nemen het bevorderen van zo mogelijke herstellende maatregelen voor inwoners en leefomgeving. 2.4 | Energie- en warmtetransitie Ambitie Aan het einde van deze periode heeft Molenlanden verder gebouwd aan een betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem waarvoor bedrijven, inwoners en organisaties zich actief inzetten. Verduurzaming is haalbaar en gedragen. Inwoners worden ondersteund bij energiebesparing en het beperken van energiearmoede. Lokale opwek en lokaal gebruik van en | ergie vormen het uitgangspunt, de warmtetransitie krijgt verder vorm | .

En er zijn stappen gezet in het verminderen van netcongestie. Wat gaan we doen? | Wat doen we onderweg? | Hoe meten we ons succes? | Financiële Resultaat | Mijlpalen | Toetsstenen | dekking Energie- en warmtetransitie We stimuleren energiebesparing, | - | Uitvoeren Lokale Aanpak Isolatie | - | Aantal woningen met uitgevoerde | Begroot met isolatie als logische eerste stap. | (2026-2028). | isolatiemaatregelen. - | Inzet energiecoaches en deur- | - | Aantal huishoudens dat aan-deuracties; | gebruikmaakt van gemeentelijke communicatiecampagne | regelingen en ondersteuning. energiebesparing starten | - | Gerealiseerde of verwachte energiebesparing door uitgevoerde (doorlopend). | maatregelen. - | Minimaal 1.900 woningen voorzien van één of meer isolatiemaatregelen (2028-2029). We zetten bestaande regelingen | - | Voortzetten Specifieke Uitkering | - | Aantal huishoudens dat | Begroot maximaal in om verduurzaming te | Lokale Aanpak Isolatie (2026- | gebruikmaakt van versnellen. | 2028). | verduurzamingsregelingen. - | Jaarlijkse promotie | - | Aantal woningen waarin met Energiebesparings-abonnement, | ondersteuning van regelingen uitvoering subsidieregelingen en | verduurzamingsmaatregelen zijn uitgevoerd. ontzorgingsroutes voor | - | Bereik van de doelgroep via woningeigenaren (2026-2028). | communicatie, advies en ontzorging.

We ondersteunen inwoners die te | - | Uitvoeren Regeling | - | Aantal ondersteunde huishoudens. | Begroot maken hebben met | Energiearmoede (2026-2027). | - | Aantal huishoudens dat na energiearmoede. | - | Jaarlijks minimaal 100 | ondersteuning energiebesparende huisbezoeken door | maatregelen heeft getroffen. energiecoaches (doorlopend). - | Jaarlijkse communicatiecampagne gericht op kwetsbare huishoudens (doorlopend). We zetten in op het verminderen | - | Ondersteunen van energiehubs | - | Minimaal vier actieve energiehubs in | Combinatie van netcongestie en faciliteren de | op Schelluinen-West, Gelkenes en | ontwikkeling, realisatie of | begroot en realisatie van minimaal vier actieve | in de kernen (2026-2028). | exploitatie. | alternatieve energiehubs. | - | Faciliteren van minimaal één | - | Aantal deelnemers aan energiehubs. | dekking of agrarische energiehub (2026- | - | Bijdrage van energiehubs aan een | uitvoeringsvorm. 2028). | beter gebruik van de beschikbare netcapaciteit. - | Meewerken aan het tijdelijk uitgebreid hoogspanningsstation Arkel (Q1 2028), nieuw middenspanningsstation Nieuwpoort (2030) en nieuwe energie-infrastructuur (doorlopend). - | Onderzoeken de mogelijkheden voor een decentraal energiesysteem (Q4 2027).

We maken met woningcorporaties | - | Vastleggen van afspraken met | - | Gemaakte afspraken met | Begroot duidelijke afspraken over de | woningcorporaties over het | woningcorporaties. verduurzaming van hun | Warmteprogramma en de | - | Aantal en resultaat van woningvoorraad. | verduurzaming van hun woningen | verduurzaamde woningen. (2028). 16 17 - Betrekken van woningcorporaties bij dorpsplannen en collectieve warmteoplossingen (doorlopend). - Jaarlijks volgen van de voortgang van de verduurzaming (doorlopend). - Voortgang van de uitvoering van de afspraken. We implementeren het beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie door energiegemeenschappen van inwoners en bedrijven een belangrijke rol te geven in de energietransitie. - Opstellen van beleid voor lokaal eigendom en financiële participatie (Q1 2027). - Uitwerken van lokaal eigendom en financiële participatie bij windlocatie S en andere energieprojecten (doorlopend). - Ondersteunen van energiegemeenschappen en dorpsinitiatieven, zoals BLES2032 (doorlopend). - Begeleiden van minimaal drie maatschappelijke energie- initiatieven (2026-2030). - Aantal actieve energiegemeenschappen. - Percentage lokaal eigendom bij nieuwe duurzame energieprojecten. - Aantal inwoners en bedrijven dat financieel participeert in duurzame energieprojecten.

Begroot 2.5 Klimaatadaptatie Ambitie Aan het einde van deze periode heeft Molenlanden verder gebouwd aan een klimaatbestendige gemeente. Hitte, droogte en wateroverlast worden in gebieds- en wijkontwikkeling nadrukkelijk meegenomen. Door vergroening, groenblauwe dooradering en klimaatadaptieve maatregelen is de leefomgeving gezonder en beter bestand tegen weersextremen en andere uitdagingen in de fysieke leefomgeving. Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Klimaatadaptatie In gebieds- en wijkontwikkeling geven we, waar mogelijk, voorrang aan vergroening en een inrichting die beter bestand is tegen hitte, droogte en wateroverlast. - Ontwikkelen en toepassen van basisregels voor klimaatadaptatie en biodiversiteit (Q4 2027). - Toepassen van het Handboek Duurzaamheid bij gebiedsontwikkelingen (2027). - Meenemen van klimaatadaptatie bij minimaal 90% van nieuwe civiele en bouwprojecten. - Opnemen van groenblauwe dooradering in projecten zoals Langerak-Zuid en andere vergroeningsprojecten (doorlopend). - Aantal en omvang van vergroende gebieden. - Toepassing van maatregelen tegen hitte, droogte en wateroverlast. - Bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving Begroot We zetten risicodialogen in om klimaatrisico's inzichtelijk te maken.

En samen met betrokken partijen jaarlijks te vertalen naar passende maatregelen. - Uitvoeren van nieuwe stresstesten en klimaatanalyses en vertalen naar maatregelen (Q1 2027). - Opstarten van minimaal twee klimaatadaptieve maatregelen uit de stresstesten (2027-2030). - Jaarlijks voeren van klimaatrisicodialogen met partners in de regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (doorlopend). - Onderzoeken van de omvang van de groenblauwe dooradering en de gemeentelijke opgave richting 2050. - Oppakken van ten minste één onderdeel uit het regionale Actieplan Borging (2027-2030). - Resultaten van stresstesten en klimaatanalyses. - Aantal en voortgang van klimaatadaptieve maatregelen. - Samenwerking met regionale partners. Combinatie begroot en alternatieve dekking of uitvoeringsvorm. 18 We stimuleren inwoners om hun eigen woonoppervlak te vergroenen. - Uitvoeren van de subsidieregeling Groene Daken (doorlopend). - Deelnemen aan het NK Tegelwippen en lokale vergroeningsacties (doorlopend). - Jaarlijks ondersteunen van minimaal vijf inwoners, organisaties of initiatieven bij klimaatadaptieve maatregelen (doorlopend). - Ondersteunen van twee kernen bij het vergroenen van particulier terrein (2027-2030). - Inzetten van communicatiecampagnes en voorbeeldprojecten om bewustwording en deelname te vergroten (2027-2030). - Aantal inwoners en initiatieven dat deelneemt aan vergroeningsmaatregelen.

- Bewustwording onder inwoners over vergroening en klimaatadaptatie. - Aantal vierkante meters vergroend particulier terrein. Begroot 2.6 Afval en circulariteit Ambitie Aan het einde van deze periode is Molenlanden verder op weg naar een circulaire samenleving, waarin grondstoffen beter worden benut. En delen, repareren en hergebruiken steeds vanzelfsprekender worden. Daarbij hebben we de hoeveelheid restafval per inwoner aanzienlijk verminderd. Ook geven we als gemeente het goede voorbeeld in ons eigen handelen. Wat gaan we doen? Resultaat Wat doen we onderweg? Mijlpalen Hoe meten we ons succes? Toetsstenen Financiële dekking Circulaire economie In combinatie met Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid zetten we de samenwerking voort op het onderwerp circulaire economie. En bundelen we onze krachten om een circulaire regio te vormen. - Onderzoek naar bestaand beleid en gewenste ontwikkeling van de circulaire economie in Molenlanden (Q1 2027). - Onderzoek Regionaal Circulair beleid Zuid-Holland Zuid is afgerond (Q1 2027). - Vaststellen Visiedocument waarin circulaire doelen, regelgeving en de ruimtevraag voor circulaire economie zijn opgenomen (Q4- 2027). Actieve deelname aan Platform Groene Hart Circulair en regionale krachtenbundeling Zuid-Holland Zuid (doorlopend). - Uitgevoerde analyses en vervolgmaatregelen. - Aantal initiatieven.

Combinatie begroot en alternatieve dekking of uitvoeringsvorm We ondersteunen initiatieven voor delen, repareren en hergebruiken, zodat inwoners minder nieuwe producten hoeven aan te schaffen en grondstoffen beter worden benut. - Jaarlijks minimaal twee circulaire initiatieven vanuit inwoners, ondernemers of organisatie ondersteund (2027-2030). - Deelname aan de Landelijke Compostdag. En introductie van het ‘Bring Your Own’-initiatief bij lokale ondernemers (2027) - Inwoners informeren om minder nieuwe producten aan te schaffen en te ondersteunen door bijeenkomsten te organiseren (doorlopend). - Aantal initiatieven. - Deelname inwoners Begroot Afval en grondstoffen Met de Waardlanden-gemeenten zetten we nieuw beleid op die voortborduurt op de Strategienota 2021-2025. - Nieuw afvalbeleid opgesteld gericht op 50 kg restafval per inwoner in 2030 (Q2-2027). - Kilogram restafval per inwoner. 19 - Evaluatie huidige Diftar-aanpak betrokken bij nieuw beleid (Q4- 2027). - Uitvoering maatregelen gericht op betere grondstoffeninzameling, regulering van restafval en beloning van huishoudens die goed scheiden (2027-2030). - Jaarlijkse monitoring van restafval en scheidingsresultaten (doorlopend). We gaan door met de ingezette aanpak voort om de hoeveelheid restafval per inwoner verder terug te dringen richting het doel van 30 kg per inwoner.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://molenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/570e06df-2b88-4e57-9258-69898dc1245f?agendaItemId=c0fabfcc-f45b-4cbc-a14a-cee3f3a077a5