Boekwerk Begroting 2022 def

te voeren over de projecten in relatie tot de middelen en capaciteitsinzet die daarmee samenhangen. •

Wat gaan we ervoor doen? • Opstellen van een uitvoeringsprogramma duurzaamheid. Toelichting: Hiermee bieden we een concreter overzicht van op te starten projecten die behoren tot de eerste fase van de uitvoering van de Lokale Adaptatiestrategie en Regionale Adaptatiestrategie. Op deze manier ontstaat de mogelijkheid om het gesprek te voeren over de projecten in relatie tot de middelen en capaciteitsinzet die daarmee samenhangen.

Verduurzamen van (bestaand) gemeentelijk vastgoed. Nieuwe gebouwen worden energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. (A.2)

Afval en Circulariteit Wat willen we bereiken? • Belasting van het milieu terugdringen door het aantal kilo's restafval te laten dalen van 230 kilo nu naar 100 kilo (per huishouden per jaar) in 2025. (B.1) • Ombuiging trend stijging kosten inzamelen en verwerken van afval (B.2). • Vergroten service op afval (B.3). Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoeren van het afvalbeleidsplan. (B.1) • Realiseren van een nieuw Brengpunt in Nieuw-Lekkerland en een nieuw Afvalbrengstation in Groot Ammers. (B.3) • Plaatsen ondergrondse containers en verstrekken van een nieuwe minicontainer voor restafval aan huishoudens in het buitengebied. (B.3) • Aanbrengen van een elektronische toegangscontrole systeem op de restafvalcontainers en afvalbrengstations. (B.3) • Voorbereiden van het in 2023 in te voeren variabel tarief voor restafval.(B.2 en B.3). Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? Versterking van het aantrekkelijke woon- en leefklimaat door klimaatbewust handelen. (C.1)

• •

Uitvoeren pilotproject Drukdrainage in AlblasserwaardVijfheerenlanden. Verstrekken van subsidies voor groendaken, conform de vastgestelde subsidieregeling.

Landschap Wat willen we bereiken? Regie houden op de ontwikkeling van ons karakteristieke open veenweidelandschap, met het oog op de komende grote ontwikkelingen als energietransitie, bodemdaling, klimaatadaptatie en circulaire landbouw. (D.1) Wat gaan we ervoor doen? • Ontwikkelen en uitvoeren van “Gebiedsdeal 5”. • Ontwikkelen lange termijn visie landschap AlblasserwaardVijfheerenlanden. • Deelnemen in de stuurgroep NOVI – Groene Hart: Molenlanden neemt deel namens regiogemeenten. • Ontwikkelen Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Landschap van de Toekomst, als vervolg op de uitkomst Eo Wijersprijsvraag, door het opstellen van een visie voor de lange termijn tot 2040 Deze moet uitmonden in een gedragen aanbod van de regio aan het Rijk, vanuit de ambitie waarin de regio zelf aan het roer komt te staan.

Begroting 2022 - 30

•

•

•

Deelname aan deelprojecten, waaronder het project Prachtige Productielandschappen, op basis van coalities van provincies, gemeenten, diverse organisaties in de energie-, landbouw- en voedselsector. Deze hebben tot doel samen te werken met ontwerpers aan nieuwe strategische visies of ontwerpvoorstellen voor de transities van ons productielandschap (zie ook Stimuleringsfonds creatieve industrie). Instellen van een gebiedscommissie Vijfheerenlanden/Molenlanden/Gorinchem. Toelichting: Dit is een bestuurlijk gremium, die zich ten doel stelt afstemming en keuzes van en in de verschillende RMA-opgaves bestuurlijk af te hechten. Organiseren bestuurlijke en ambtelijke aanhaking Noordelijke Drechtsteden.

Netwerk Medeoverheden, Gebiedsplatform AV, LTO, Natuur- en Vogelwachten, BlauwZaam, bouw- en ontwikkelpartijen, inwoners, regiogemeenten, dorpsraden met werkgroepen duurzaamheid, energiecoöperaties, wooncorporaties en Stichting Duurzaam Molenlanden.

BBV-indicatoren Indicator

Berekend

Omvang huishoudelijk restafval

Kg per inwoner 2019

177,1

211 (2018)

Hernieuwbare elektriciteit

Percentage 2019

16,4

20,1

Actuele kader stellende beleidsnota’s • Klimaatakkoord Nederland 28 juni 2019 • Regionale Energiestrategie Alblasserwaard, 30 juni 2021 • Verordening verduurzamingsleningen Molenlanden, 16 juli 2020 • Lokale adaptatiestrategie Klimaat en Bodemdaling, 15 juli 2021 • Afvalbeleid 2021

Bedragen x € 1.000.000

Gerealiseerde energiebesparing

Aandeel hernieuwbare energie

Realisatie 2019 Verbruik 2019: 4.112 TJ (2% reductie tov 2018)* 6,7% (2019)

NL

Wat mag het kosten?

Effect/resultaatindicatoren Indicator

MLL

2020

2021

2022

2023

2024

2025

9,9 9,7 -0,1 0,0

9,7 9,4 -4,9 -4,6

12,8 11,3 -2,9 -1,4

10,2 10,9 -0,4 -1,1

10,2 11,0 -0,2 -1,1

10,3 10,8 -0,2 -0,8

min bedragen zijn uitgaven

Streefwaarde

Bron

3355 TJ in 2030 (20 % besparing t.o.v. 2018 (4194 TJ) 35% in 2030

Klimaatmonitor (juli 2021)

Klimaatmonitor (juli 2021)

A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 4

Toelichting: In deze tabel zijn naast de bestaande budgetten ook de beleidsintensiveringen opgenomen waarvoor in de kadernota en/of in de begroting extra middelen zijn opgenomen. Deze extra middelen worden ingezet voor: • Masterplan CO2-reductie (€ 75.000)

Begroting 2022 - 31

• •

The Green Deal (€ 25.000) Implementatie afvalbeleidsplan ( -€ 396.668 implementatiekosten ten laste van de algemene reserve -Een bedrag van € 2.099.069 wordt in 2022 ten laste van de algemene reserve gestort in de egalisatievoorziening voor egalisatie van de stijging van de afvalstoffenheffing 2022 t/m 2025. € 648.588 hiervan wordt voor egalisatie van de tarieven voor 2022 ingezet.

1.5 Werken en recreëren in Molenlanden

werken we aan een toekomstbestendige landbouwsector en een duurzaam veenweidegebied. Het winkelaanbod concentreert zich in de grotere dorpskernen. Inwoners zijn deze belangrijke voorzieningen ook tijdens de corona lockdowns veelal trouw gebleven. De Molenlandse ondernemers zijn maatschappelijk betrokken, loyaal naar elkaar en innovatief. Ondernemers en gemeente weten elkaar over het algemeen goed te vinden, zo heeft een aantal ondernemers aangeboden om mee te denken over het verbeteren van gemeentelijke werkprocessen en dienstverlening.

Missie In de gemeente Molenlanden is volop ruimte voor innovatie en ondernemen. We benutten recreatieve potenties waarbij behoud van leefbaarheid alle aandacht heeft. Het (agrarische) bedrijfsleven en de recreatieve sector krijgen de ruimte om zich op een passende manier te ontwikkelen. De identiteit van en de leefbaarheid in de gemeente staan daarbij voorop. We verbinden, initiëren en geven kaders waar nodig. Ontwikkelingen De Molenlandse economie is divers: van agrarische sector en vrijetijdssector tot de maritieme maakindustrie en innovatieve maakbedrijven. De bedrijventerreinen zijn bijna volledig bezet en er zijn veel verspreide werklocaties. Ook in deze economisch onzekere tijden wordt in toenemende mate ruimte gevraagd om te ondernemen en is er behoefte aan uitbreiding van bedrijventerreinen. De landbouw speelt een belangrijke rol in de economie en de vorming van het landschap. De afgelopen jaren zijn er al stappen gezet naar een vitale landbouw. Tegelijkertijd zijn er nog steeds zorgen over de manier waarop de samenleving en de politiek over landbouw en de toekomst van het landelijk gebied nadenken en heeft de sector te maken met verschillende maatschappelijke opgaven. Samen met de sector

Inzet op een goede aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt is essentieel vanwege een toenemende krapte op de arbeidsmarkt in onze arbeidsmarktregio. Ook de ontwikkelingen op het gebied van

Begroting 2022 - 32

duurzaamheid vergen aanpassingen in het onderwijs. De bestaande samenwerking tussen onderwijs, overheid en ondernemers wordt steeds steviger, dit is terug te zien in initiatieven als de Campus Agri en Food en i_lab (voorheen het Innovatie en Afstudeer Centrum). De gemeente verbindt en initieert en legt daarmee een basis waardoor scholen en bedrijven elkaar steeds beter en rechtstreeks weten te vinden. Kenmerkend voor de arbeidsmarkt in de arbeidsmarktregio Gorinchem is dat er al lange tijd sprake is van een grote krapte, de vraag naar arbeid is groter dan het aanbod. De werkloosheid in de regio schommelt al meerdere jaren rond de 2-3%. Het is een grote opgave om voldoende mensen te vinden die aan het werk kunnen. Er is sprake van een mismatch in verschillende sectoren, zoals installatiebranche, transport en logistiek, zorg en technische sector. Een tweede mismatch is dat er een groot tekort aan technisch opgeleid mbo-personeel is. Toeristen en recreanten zijn belangrijk voor Molenlanden. Zij zorgen voor bedrijvigheid en dragen bij aan een goed voorzieningenniveau. De recreant geniet van het mooie landschap, is te vinden op de wandel- en fietsroutes. Hierbij wordt het actief beleven en leren over de natuur, de mensen en haar bedrijvigheid steeds belangrijker. Een groot deel van de (vooral internationale) toeristen trekt naar het Werelderfgoed Kinderdijk.

Samen met partners werken we hier aan een Werelderfgoed-waardige ontvangst van bezoekers, in combinatie met het verbeteren van de leefbaarheid voor de inwoners. Het gebiedsperspectief Kinderdijk 2030 geeft richting aan deze ontwikkelingen.

impact van de Coronacrisis op de lokale economie zullen we blijven monitoren, ook in het kader van de agenda Vitaal Molenlanden. Economie Wat willen we bereiken? • Ruimte voor innovatie en ondernemen, zowel in onze dienstverlening als in het aanbod van bedrijventerreinen, waarbij ondernemers elkaar weten te vinden (A.1). • Goede aansluiting van onderwijs op behoefte van ondernemers aan (lokale) arbeidskrachten (A.2). Wat gaan we ervoor doen? • Werken aan een passend en toekomstbestendig aanbod aan bedrijventerreinen in Molenlanden op basis van de visie op bedrijfsterreinen 2021. De focus ligt op lokaal maatwerk als het gaat om passende vestigingsvraagstukken en uitbreidingsvraagstukken van lokale bedrijvigheid (A.1). • Doorlichten van gemeentelijke procedures en processen samen met ondernemers en opstellen van gezamenlijke verbetervoorstellen (A.1). • Meebewegen met initiatieven en vragen die gesteld worden en passen binnen het beleid van de gemeente. De gemeente heeft een belangrijke rol als eerste aanspreekpunt voor de ondernemer, om ondernemers te gidsen, te helpen en te verbinden aan elkaar (A.1, A.2). • Ondersteunen van ondernemers waar nodig bij opgaven op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en energietransitie in samenwerking met de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid (A.1). • Monitoren van de impact van Corona op de lokale economie (A.1).

De meeste bedrijven houden zich tijdens de coronacrisis goed staande en groeien nog steeds, soms met wat vertraging in de groei. Enkele sectoren, vaak zelfs specifieke bedrijven binnen die sectoren, Netwerk hebben het zwaarder door de voortdurende beperkingen. Het gaat Ondernemers, collectieven van ondernemers, overheden, daarbij met name om niet-essentiële winkels, horeca, ZZP’ers in onderwijsinstellingen, omgevingsdienst Zuid Holland Zuid, bepaalde sectoren en de maritieme maakindustrie. De algehele Begroting 2022 - 33

maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen als buiten de gemeente.

Veenweidestrategie, maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen als buiten de gemeente.

Agrarische economie Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige, duurzame, agrarische sector die zich verder kan ontwikkelen naar een duurzamere landbouw met nieuwe verdienmodellen waarbij verbreding en diversifiëring van de bedrijfsvoering mogelijk is (B.1). Wat gaan we ervoor doen? • Ontwikkelen van een Veenweidestrategie in samenwerking met het gebied waarbij we 2 sporen doorlopen (B.1): o Spoor 1: Nemen van maatregelen op de korte termijn (tot 2025) zodat de agrarische sector zich verder kan ontwikkelen (Impulsgelden). o Spoor 2: Het ontwikkelen van een toekomstperspectief voor de grondgebruikers op de lange termijn (2030/2050). • Voortzetten ambtelijke en bestuurlijke trekkersrol Regionale Maatschappelijke Agenda toekomstbestendige landbouw (B.1). • Uitvoeren van het visiedocument Landbouw in samenwerking met de stakeholders (B.1). • Onderzoeken van de mogelijkheid om in samenwerking met partijen tot de oprichting van een grondbank kunnen komen (B.1). • Voortzetten pilots drukdrainage en onderwaterdrainage (B.1). • Uitvoeren van het Beleid Vrijkomende Agrarische Bebouwing (B.1). Netwerk Agrarische ondernemers, collectieven van (agrarische) ondernemers, overheden, onderwijsinstellingen, VIC, Rabobank, Regiegroep

Vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? Toerisme & Recreatie is een sector van groot economisch belang. In Nederland is de sector goed voor 4,4% van het Bruto Binnenlands Product (vergelijkbaar met de Bouwsector). De sector is hard geraakt door de coronacrisis, maar de verwachting is dat forse groei van de voorgaande jaren na de crisis weer onverminderd door zal gaan. Als gemeente Molenlanden zien we de potentie die ons gebied heeft. In de TAM is vastgelegd dat wij de komende jaren werken aan de volgende ambities: •

Verhogen van bestedingen en werkgelegenheid in de vrijetijdssector (C.1);

Begroting 2022 - 34

•

•

•

Toerisme is in balans: Toerisme & Recreatie zorgt niet voor overlast (bij inwoners of het landschap), maar draagt bij aan maatschappelijke doelen, zoals duurzaamheid, leefbaarheid, mobiliteit, bewegen & gezondheid, educatie en opleidingen (C.2); Toeristen komen specifiek voor het verhaal van Molenlanden. Dit doen we door de beleving van landschap, kernen en iconen te vergroten (C.3); Door gebiedsmarketing en promotie staat Molenlanden ‘op de kaart’. Hiervoor werken we samen met o.a. de provincie en marketingpartners (C.4).

Wat gaan we ervoor doen? • Beter beleefbaar maken van de fiets-, wandel- en vaarroutenetwerken om inwoners en bezoekers te stimuleren de Alblasserwaard op de fiets, te voet of over water te bezoeken. (C.2, C.3). Toelichting: Ook met het oog op de gezondheid van de bevolking zetten rijk en provincies plannen en (subsidie)regelingen op om de groei te faciliteren en de (recreatieve) infrastructuur te verbeteren. Er is al een eerste plan met mogelijke verbeteringen van de (fiets-)infrastructuur bij Rijk/Provincie ingediend. Om een goed beeld te krijgen van de kosten/baten werken we met partners in de regio aan een verkenning van de recreatieve routenetwerken. Deze verkenning is in 2021 afgerond. •

•

Verbeteren toeristische informatievoorziening, bebording en bewegwijzering in samenwerking met ANWB, Den Hâneker en andere stakeholders. (C.1, C.3) Ontwikkelen van het Smokkelaarspad. (C.1, C.2, C.3)

Toelichting: Van de veerpont van Schoonhoven naar vestingstad Nieuwpoort komt een publieksvriendelijke, spannende wandelverbinding die geschikt is voor alle leeftijden en met name voor gezinnen met kinderen. Hierdoor wordt een wandeling tussen de Twin Cities (Schoonhoven/Nieuwpoort) een beleving en brengen meer mensen een combibezoek aan beide steden. Hierbij verleiden we bezoekers om te parkeren op de parkeerplaats bij de veerpont. Dit zorgt voor minder verkeeren parkeerdruk in het historisch centrum van Nieuwpoort. •

•

Samenstellen arrangementen, samen met ondernemers en andere partners, voor bewoners en bezoekers van de ‘Twin Cities’ Nieuwpoort/Schoonhoven en herdenken we rampjaar 1672. (C.1, C.3, C.4) Versterken samenwerking in het Groene Hart door actief deel te nemen aan onderzoeken, projecten en activiteiten die worden georganiseerd door Stichting Groene Hart Verbinders. (C.4)

Netwerk Recreatieve ondernemers en organisaties, gemeenten, provincie en maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen de gemeente als in de regio. Daarbij verdienen organisaties als het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC), Dordrecht Marketing en Partners, Den Hâneker, Stichting het Groene Hart en de erfgoedtafels Waterdriehoek en Oude Hollandse Waterlinie een vermelding. Vrijetijdseconomie Kinderdijk Wat willen we bereiken? • Het icoon Kinderdijk vertelt een authentiek en aansprekend verhaal. (D.1) • De dorpen Kinderdijk en Alblasserdam ontwikkelen zich in de luwte van de toeristenstroom. (D.2)

Begroting 2022 - 35

•

•

•

De verkeersveiligheid en leefbaarheid worden vergroot door een optimale grip op alle bezoekersstromen naar het Werelderfgoed over weg en water. (D.3) De bestuursstructuur is slagvaardig en flexibel, op alle niveaus weten belanghebbenden (dus ook bewoners) zich vertegenwoordigt bij de ontwikkeling van Kinderdijk. (D.4) De gezonde exploitatie van Kinderdijk herstelt zich na de coronacrisis. (D.5)

• •

Ondersteunen van het herstel van de SWEK in de vorm van een financieel arrangement. (D.4) Werven van externe financiering van middelen voor de uitvoering van projecten in het uitvoeringsprogramma. (D.5)

Voor de projecten vanuit het uitvoeringsprogramma Kinderdijk geldt steeds het uitgangspunt dat in principe de uitgaven die de overheden in het gebied doen, omdat het werelderfgoed er is, en die zij dus niet gedaan zouden hebben als er geen werelderfgoed zou zijn geweest, in principe terug moeten vloeien uit de exploitatie van het werelderfgoed. Natuurlijk is de exploitatie van het werelderfgoed daarbij geen onuitputtelijke bron. Zeker ook in de tijd van de coronacrisis staan ook bij het werelderfgoed de inkomsten onder druk. De inkomsten van het Werelderfgoed Kinderdijk bestaan uit inkomsten van bezoekers, subsidies van overheden en bijdragen van derden (giften, sponsoring). Het is reëel om te veronderstellen dat er kansen zijn om voor afzonderlijke projecten aanvullende bijdrages te ontvangen. Netwerk Recreatieve ondernemers en organisaties, Gemeenten, Provincie en maatschappelijk betrokken partijen, zowel binnen de gemeente als in de regio. Stichting Wereld Erfgoed Kinderdijk, Provincie Zuid-Holland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), Waterschap Rivierenland (WSRL),Gemeente Alblasserdam, Dordrecht Marketing en Partners, Waterbus (Blue Amigo),Gemeente Krimpenerwaard, Den Hâneker Erfgoedtafels Waterdriehoek en Oude Hollandse Waterlinie, Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC).

Wat gaan we ervoor doen? Vanuit het document ‘Toekomst Kinderdijk 2020 - 2025’ richten we ons in 2022 vooral op: • Inzet van het Werelderfgoed Kinderdijk als motor voor het herstel van de toeristische sector in de Alblasserwaard (onder andere door ondersteunen/verbinden/initiëren bij het Arbeidsmarkt realiseren van producten op basis van het Verhaal van Wat willen we bereiken? Kinderdijk/de Polder en de recreatieve infrastructuur). (D.1) Verbetering aansluiting van vraag en aanbod van arbeidskrachten in • Actief bijdragen aan de ontwikkeling van Kinderdijk door te de regio, waarbij we optimaal gebruik maken van ieders verbinden, te initiëren en zo nodig (aanvullende) kaders te mogelijkheden (E1). stellen en op de gegeven kaders te controleren. (D.1, D.3) • Inrichten van het entreegebied. (D.2) Begroting 2022 - 36

Wat gaan we ervoor doen? • Deelnemen aan het RMT (Regionaal MobiliteitsTeam) AV werkt door (aanvullende crisisdienstverlening door corona). • Onderzoeken of Molenlanden financieel bij gaat dragen en deel gaat nemen aan i_lab wat in Gorinchem wordt opgezet. Toelichting: Hiervoor ontvangen we in het najaar van 2021 een propositie van de kwartiermaker. Enkele ondernemers uit Molenlanden zijn al aangesloten bij i_lab. •

•

Indicator

Realisatie

NL

Streefwaarde

Bron

2023

2020 Werkloosheidspercentage

2,80%

3,80%

CBS

Netto arbeidsparticipatie

71,70%

68,40%

CBS

Aandeel gereserveerde bezoekers t.o.v. totaal

80 %

-

95%

SWEK

Aantal toeristische overnachtingen

30.094

-

32.300 (+7%*)

Eigen adm.

Continueren en herijken van de activiteiten op het gebied van Onderwijs. Toelichting: Vanwege de coronapandemie heeft een groot aantal activiteiten op het gebied van de Arbeidsmarkt stilgelegen. Per activiteit wordt bekeken of deze nog voldoet aan de huidige wensen en behoeften van de deelnemers. Dit geldt bijvoorbeeld voor Kom Binnen Bij Bedrijven waarbij nagegaan wordt of deze regionale open bedrijvenweek nog het juiste middel is om bedrijven te ondersteunen in hun zoektocht naar personeel en het vergroten van hun bekendheid.

•

Effect/resultaatindicatoren

Deelnemen aan de arbeidsmarktregio en de activiteiten die daaronder vallen. Versterken van bestaande initiatieven en structuren zoals de Sity academy en WIJIJ.

Netwerk Individuele ondernemers, ondernemersverenigingen, onderwijsinstellingen, omliggende gemeentes, arbeidsmarktregio, Avres, UWV, werkgeversservicepunt, leerwerkloket, RMT.

*) betreft landelijke streefwaarde BBV-indicatoren Indicator

Berekend

Functiemenging (2020)

Verhouding tussen banen en woningen

52,6

53,2

Bedrijfsvestigingen (2020)

Per 1000 inw 15-64 jr

157,8

158,4

Banen (2020)

Per 1000 inw 15-64 jr

692,2

795,9

Begroting 2022 - 37

MLL

NL

Actuele kader stellende beleidsnota’s • Visiedocument landbouw • Toeristische agenda Molenlanden • Kaderstellende ambitie, randvoorwaarden en uitgangspunten voor de uitwerking en invulling van de toekomst van Kinderdijk • Uitvoeringsplan RMA 2022 • Plan van Aanpak RMT AV werkt door • Uitvoeringsprogramma Kinderdijk 2020-2025. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000.000

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2,0 2,3 1,0 0,7

3,2 2,1 -0,3 0,8

3,0 2,5 0,4 1,0

1,4 1,4 0,8 0,8

0,9 0,2 0,0 0,8

0,9 0,2 0,0 0,8

min bedragen zijn uitgaven

A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 5

het samen verantwoordelijkheid nemen voor het fysieke domein met behulp van de Omgevingswet zijn treffende voorbeelden. Ook de aanpak van Covid-19 laat zien hoe inspanningen van overheid en belanghebbenden vooral in een vruchtbaar samenspel doel treffen. Wij willen ons hierin positief onderscheiden. Het samen doen is in Molenlanden immers een speerpunt en ligt aan de basis van onze inspanningen onder de noemer Dichtbij Molenlanden: de kunst om steeds de rol en vorm aan te nemen die aansluit op de behoefte van elk moment. Ruimte laten waar het kan en regie nemen waar dat moet. Geen regels die onnodig belemmeren, maar investeren in samenwerking met gemeenschapszin en zelfredzaamheid als kwaliteiten. Wij vertrouwen daarbij op ieders eigen kracht en verantwoordelijkheid.

Toelichting: In deze tabel zijn naast de bestaande budgetten ook de beleidsintensiveringen opgenomen waarvoor in de kadernota en/of in de begroting extra middelen zijn opgenomen. Deze extra middelen worden ingezet voor: • Verbetering recreatieve infrastructuur (€ 139.500) • Diverse kapitaallasten Kinderdijk (€ 87.200)

1.6 Dichtbij Molenlanden Missie De gemeente is een toegankelijke en nabije partner die afstemt welke rol helpend is in het verder ontwikkelen van Molenlanden. Ontwikkelingen Meer dan ooit lijken overheden zich bewust van de noodzaak en potentie van het samen doen. De ambities in de energietransitie en Begroting 2022 - 38

De geschetste ontwikkelen zijn ook voor ons extra impulsen voor onze lokale ‘ontwikkeling’ van Dichtbij Molenlanden. Via het stads-en dorpsgericht werken en het Samenlevingsprogramma scheppen we steeds meer een Molenlandse manier om samen aan grote en kleine opgaven te werken. Soms ook door op gepaste afstand te blijven. Onze verbinders en inhoudelijke vakspecialisten zorgen voor overzicht en verbinden de partijen in het netwerk met elkaar waar dat nodig is. Raad De raad stelde in januari 2021 een tweejarig raads- en griffieplan vast. Omdat 2022 het verkiezingsjaar is, staat dit jaar in het teken van afronding, overdracht en inwerken. We continueren de inzet op de (door)ontwikkeling van de raad als collectief orgaan en de aansluiting van de representatieve democratie op de lokale samenleving. Daarnaast ligt de focus op het inwerken van de nieuwe raad en met hen de prioriteiten bepalen voor het jaar 2023 en verder. Dienstverlening Wat willen we bereiken? Molenlanden is een toegankelijke gemeente met een gebruiksvriendelijke dienstverlening, de inwoner krijgt daarbij persoonlijke aandacht als dat nodig is: • Alle producten en diensten waarbij dat mogelijk is digitaliseren we. Inwoners kunnen deze producten en diensten via de website aanvragen en afhandelen (A.1).

• Continue verbetering van de kwaliteit van dienstverlening door het betrekken van inwoners en andere relevante (interne) partijen (A.2). • We zijn een benaderbare en bereikbare gemeente (A.3).

Wat gaan we ervoor doen? • Verbeteren van de webformulieren en waar nodig voorzien van online authenticatie (DigiD, eHerkenning en eIDAS) en online betaalmogelijkheid. (A.1) • Verbeteren van de website met behulp van webstatistieken en gebruikservaringen van bezoekers van onze website. (A.1) • Verkennen van de aansluiting op de landelijke voorzieningen berichtenbox/Mijn Overheid. Inwoners hebben dan hun correspondentie met de gemeente en andere overheden zoveel mogelijk op één plek. Dit wordt gecombineerd met onderzoek naar de mogelijkheid om inwoners inzage te geven in hun lokale lopende zaak/zaken. (A.1) • Herzien van de dienstverlening via de servicepunten:(A.2) Toelichting: de afgelopen anderhalf jaar is ervaring opgedaan met het werken met twee servicepunten als gevolg van coronamaatregelen. De opgedane positieve ervaringen leiden ertoe dat wordt voorgesteld de huidige feitelijke situatie met twee servicepunten te continueren en in 202 verder uit te werken hoe dit kan worden doorontwikkeld. Het niet heropenen van de drie servicepunten levert een besparing op in de structurele lasten. Met de ervaringen van het komende jaar willen we op een later moment bezien wat dit betekent voor de toekomstige invulling van de servicepunten en locaties daarvan. •

•

Betrekken van inwoners en andere relevante (interne) partijen bij de verbetering van onze dienstverlening. We gaan dat op verschillende manieren en binnen verschillende werkterreinen doen. (A.2) Verbeteren van onze bereikbaarheid door te monitoren en uitvoeren van concrete verbeteracties gericht op directe bereikbaarheid en snel terugbellen. (A.3)

Begroting 2022 - 39

Netwerk Inwoners, ondernemers, eigen medewerkers, maatschappelijke organisaties. Regionale samenwerking Wat willen we bereiken? • Goed contact met onze buur- en regiogemeenten en medeoverheden en flexibele samenwerking aan gezamenlijke opgaven. (B.1) • Een bepalende speler zijn in de regio waarbij we inzetten op samenwerking op die opgaven waar dat meerwaarde heeft. Opgaven en taken die we alleen beter kunnen, doen we zelf. (B.2) • Goed functionerende verbonden partijen vanuit het oogpunt van dienstverlening, governance en kosten. (B.3) Wat gaan we ervoor doen? - Voortzetten college- en raadsontmoetingen met buur- en regiogemeenten en medeoverheden (B.1.1). - Participeren in en uitvoering geven aan het Uitvoeringsprogramma 2022 van de geactualiseerde Regionaal Maatschappelijke Agenda (B.1.2). - Participeren in de Groene Hart samenwerking in het kader van de NOVI (Nationale Omgevingsvisie) om te komen tot een (sub)regionale investeringsagenda waarbij Molenlanden bestuurlijk ambassadeur is voor de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden (B.2.1). - Uitvoering geven aan de acties zoals opgenomen in de in 2021 vastgestelde Nota Verbonden Partijen (B.3.1). - Aanscherpen prioriteiten en inzet op regionale samenwerking onder andere met het oog op herverdeling van functies binnen verbonden partijen in verband met de gemeenteraadsverkiezingen 2022 (B.3.2).

Netwerk Buur-/regiogemeenten, medeoverheden (o.a. provincie en waterschap), verbonden partijen (waaronder gemeenschappelijke regelingen). Samenlevingsprogramma Wat willen we bereiken? • Optimale afstemming van de bestuurlijke ambities op de activiteiten die er zijn in de dorpen en de stad (C.1). • Vitaal samen leven, werken, ondernemen en participeren in Molenlanden na Corona (C2) Toelichting: Zo werken we samen met ons netwerk aan de goede vraagstukken die op korte termijn impact hebben. Dit doen we door in het Samenlevingsprogramma overzicht te houden en inzicht te geven. Wat gaan we ervoor doen? • Voortzetten gebruik van het Samenlevingsprogramma als instrument. We gebruiken de update uit 2021 die aangeeft op welke onderwerpen energie zit in onze dorpen en stad. We passen de to do lijst van het Samenlevingsprogramma aan waar nodig. (C.1.1) • Doorontwikkelen van het Samenlevingsprogramma als instrument. Hiertoe zal een verkenning plaatsvinden samen met de raad en het netwerk. (C.1.2) • De opgaven in de agenda Vitaal Molenlanden, die zijn opgehaald uit de samenleving (inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties) worden uitgewerkt en uitgevoerd.

Als een opgave initiatief en/of inzet van Molenlanden vraagt, wordt de opgave vertaald in een voorstel ter bestuurlijke besluitvorming, waarmee concreet wordt gemaakt wat nodig is om die opgave te realiseren en wie daarbij betrokken worden. Als het

Begroting 2022 - 40

initiatief tot uitvoering van een opgave bij de samenleving ligt, wordt daarover het gesprek aangegaan met de betrokken doelgroep (inwoners, ondernemers, verenigingen). Ook wordt bij de uitwerking van de opgaven gekeken naar verbanden met lopende activiteiten. Als die er zijn, wordt daarop aangesloten. (C.2.1) Toelichting: Het uitwerken van Vitaal Molenlanden houdt in “meebewegen” met ontwikkelingen als het gaat om leven met en na Corona. Dat vraagt om flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Nieuwe omstandigheden kunnen leiden tot het bijsturen van de uitwerking van de opgaven, die vanuit de samenleving zijn benoemd. •

Evalueren medio 2022 van Vitaal Molenlanden waarbij de balans wordt opgemaakt van de uitvoering van de opgaven en de “staat van Molenlanden” (‘leven met en na Corona’) wordt onderzocht. De uitkomst van deze evaluatie wordt aan de raad gerapporteerd. (C.2.2) Netwerk Inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners, (regio) gemeenten, experts. Doorontwikkelen stads- en dorpsgericht werken Wat willen we bereiken? • We werken dorps- en stadsgericht waardoor we de betrokkenheid, inzet en autonomie van onze samenleving versterken. (D.1) • Medewerkers kennen de inwoners/de samenleving en zijn hierbij betrokken. (D.2) Wat gaan we ervoor doen? • Opzetten van een online buurtplatform om mensen te bereiken en betrokkenheid te creëren. (D.1).

•

•

Doorgaande leerlijn voor medewerkers door advies en consultatie op maat door team Kerngericht werken, aanpassingen in het leertraject en het inwerktraject (D.2) Meten hoe de gemeente scoort op het gebied van participatie. Dit aan de hand van de uitkomsten van het onderzoek naar de wijze waarop de effecten van participatie kunnen worden gemeten, wat afgerond wordt in 2021 (D.2).

Netwerk Inwoners, dorpsoverleggen, ondernemers, maatschappelijke partners. Gemeenteraad Wat willen we bereiken? Een transparante en democratische bestuurlijke besluitvorming. (E.1) Wat gaan we ervoor doen? Uitvoeren van het raads- en griffieplan 2021-2022, zoals: - het verbeteren van de aansluiting van de representatieve democratie op de lokale samenleving; - het vergroten van de greep op verbonden partijen; - het (politiek) voorbereiden van de verkiezingen en het inwerken van de nieuwe raad. - het aanbieden van opleidingen voor de raad en de raadsleden, de inzet van communicatiemiddelen, de organisatie van vergaderingen & bijeenkomsten en, indien passend in tijd en geld, ook het aangaan van experimenten en pilots. Netwerk Inwoners, ondernemers, medeoverheden, verbonden partijen, maatschappelijke partners, griffies door het hele land, brancheorganisaties.

Begroting 2022 - 41

Effect/resultaatindicatoren Indicator

Realisatie 2020

Tevredenheid van inwoners over dienstverlening

Alleen onderzoek servicepunte n. Score 8,4

Bereikbaarheid van gemeente voor inwoners

Eerste score november 2019 5,2

Afhandeling vergunning aanvragen en initiatieven

93% (2020)

Streefwaarde 2023 Inwoners waarderen onze dienstverleni ng met gemiddeld een 8 Onze bereikbaarhei d wordt gescoord met een 8 90% van aanvragen en initiatieven wordt op tijd afge- handeld

Bron

Periodiek tevredenheidsonderzoek op meerdere terreinen van dienstverlening

1.7 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien In onderstaande tabel vindt u het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. Deze inkomsten kennen in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht en de afvalstoffenheffing geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds, de onroerende-zaakbelastingen en de renteopbrengst.

Onderzoek extern bureau.

Eigen monitoring en onderzoek

Actuele kaderstellende beleidsnota’s • Raads- en griffieplan 2021 • Nota Verbonden Partijen 2021-2026 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000.000

2020

2021

2022

2023

2024

2025

3,6 0,4 0,0 3,2

4,4 1,0 0,0 3,3

3,7 0,4 0,0 3,3

3,5 0,4 0,0 3,1

3,4 0,4 0,0 3,0

3,4 0,4 0,0 2,9

min bedragen zijn uitgaven

A. Lasten B. Baten C. Mutaties reserves Totaal Programma 6

Toelichting: In deze tabel zijn naast de bestaande budgetten ook de beleidsintensiveringen opgenomen waarvoor in de kadernota en/of in de begroting extra middelen zijn opgenomen. Deze extra middelen worden ingezet voor: • Vitaal Molenlanden (stelpost € 625.000) • Pilot digitaal platform (€ 249.000)

Bedragen (X € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Treasury

1.161

986

1008

746

OZB-woningen

5.076

5.156

5.237

5.320

OZB-niet woningen

2.659

2.703

2.748

2.793

Belastingen Overig

-67

-67

-67

-67

Algemene uitkering

63.829

62.253

62.773

63.871

Onvoorzien

-40

-40

-40

-40

Dividendopbrengst

453

453

453

453

Overige baten en lasten

-1.288

-1.129

-1.830

-2.612

Totaal

71.784

70.315

70.283

70.464

Begroting 2022 - 42

Kapitaalstorting Stedin Stedin zal, op basis van de huidige prognoses, een aantal jaren (waarschijnlijk) geen of nauwelijks winst maken, met als gevolg dat zij in de jaren 2022 en verder niet in staat zal zijn om dividend op de gewone aandelen uit te keren. Het rendement op de preferente aandelen, die aan Molenlanden zijn toegekend in het kader van de kapitaalversterking, is in hoge mate waarschijnlijk. Het overeengekomen rendementspercentage is 3% op het gestorte kapitaal. Is Stedin in een jaar niet in staat zijn preferent dividend uit te keren, dan schuift deze uitbetaling op naar een volgend jaar (met winst). Ook verwachten we op basis van de huidige financiële prognoses dat Stedin in staat is elk jaar cumulatief preferent dividend uit te betalen. Genoemd percentage geldt voor de periode 2022 – 2026. Voor de nieuwe reguleringsperiode wordt het percentage opnieuw vastgesteld op basis van de geldende marktrente.

Algemene uitkering In de begroting 2022 is voor de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds uitgegaan van de septembercirculaire 2021 van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ten opzichte van de vorige begroting(en) is de uitkomst voor de meerjarenraming 2022 t/m 2025 aanmerkelijk voordeliger.

Lokale heffingen In deze begroting is voor het jaar 2022 rekening gehouden met een compensatie van de gemeentelijke heffingen tot een bedrag van € 50 voor alle huishoudens om de stijging van de (woon-)lasten te temperen. Onroerendezaakbelastingen (OZB) Ten opzichte van het totaal van vorig jaar is de opbrengst geïndexeerd met 1,5% inflatiecorrectie conform de Kadernota. Precariobelasting kabels en leidingen Vanaf 2022 is het wettelijk niet meer toegestaan precariobelasting te heffen voor deze objecten.

Dividend De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit in Stedin NV en de NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). In de begroting 2022 is uitgegaan van een dividendinkomst van Stedin van € 279.000 en van BNG Bank € 174.000. In 2020 zijn de aandelen Eneco Groep verkocht. De dividendopbrengst is vanaf 2021 niet meer van toepassing. De

Toeristenbelasting In de gemeente Molenlanden wordt toeristenbelasting geheven voor verblijf in de gemeente van personen die niet in de gemeente Molenlanden staan ingeschreven in de basisregistratie personen. Begroting 2022 - 43

dividendopbrengst van Stedin is ten opzichte van de vorige raming € 116.000 hoger i.v.m. de aanvullende kapitaalverstrekking in 2021.

rekening gehouden met een stijging in 2022 van 2,5%, in 2023 2,3%, in 2024 2,1% en in 2025 2,4%.

De aandeelhouders van Oasen hebben in 2005 besloten om geen dividend meer uit te keren maar in plaats daarvan structureel een schenking te doen aan een goed doel.

Onvoorzien In de begroting is een bedrag van € 40.000 opgenomen voor onvoorziene uitgaven.

Renteopbrengst De verkoop van het woningbedrijf heeft de voormalige gemeente Giessenlanden een groot bedrag opgeleverd aan liquide middelen. Deze gelden worden in 2021 belegd binnen de mogelijkheden die voor de overheid gelden. Op grond van de huidige rentestand en al aangegane beleggingen en verstrekte geldleningen wordt over 2021 een rendement van ongeveer 3% verwacht.

1.8 Overhead De overhead bestaat uit de personeelskosten en andere kosten welke niet direct aan de taakvelden kunnen worden toegerekend omdat deze feitelijk voor meerdere taakvelden worden gemaakt. Het betreft de zogenaamde PIOFACH kosten (Personeel Informatie Organisatie Financiën Automatisering Communicatie en Huisvesting). Het BBV schrijft voor om deze kosten te verantwoorden op het taakveld 04 Overhead en worden voor 2022 berekend op ca. €13.536.000. Dit is circa 13% van totale kosten van de begroting 2022. In de paragraaf bedrijfsvoering zijn een aantal posten nader toegelicht.

Overige baten en lasten Onder overige baten en lasten is een stelpost opgenomen voor de stijging van de lonen. Hierbij is op basis van de septembercirculaire, Bedragen X € 1.000

Directe personeelskosten aan overhead Indirecte personeelskosten Huisvestingskosten Facilitaire kosten Automatisering ICT Informatiebeheer Wet Open Overheid Materieel en vervoer Overige kosten bedrijfsvoering Afschrijving en rente Toerekening overhead aan investeringen

Rekening 2020

Begroting na wijz. 2021

Begroting 2022

Jaarschijf 2023

Jaarschijf 2024

Jaarschijf 2025

7.928 741 758 277 1.846 106

8.472 985 1.000 340 2.113 149

252 582 895 -410

195 866 1.177 -728

8.217 899 787 353 2.265 145 123 204 274 1.423 -685

8.048 900 809 355 2.121 155 138 182 244 1.092 -685

8.048 901 478 355 2.121 155 154 188 245 1.121 -685

8.048 901 478 355 2.121 155 173 188 245 963 -685

Begroting 2022 - 44

Bijdragen Bijdragen uit en aan reserves Totaal Overhead

-440 12.535 -1.816 10.719

-123 14.446 -1.970 12.476

-145 13.860 -324 13.536

-123 13.236 -3 13.233

-164 12.917 -3 12.914

Begroting 2022 - 45

-164 12.778 -3 12.775

2.

In het GRP 2020 is vastgesteld dat de rioolheffing jaarlijks stijgt met 3%.

Paragrafen

2.1 Paragraaf lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente Molenlanden en maken deel uit van het beleid. Het is belangrijk inzicht te hebben in de tarieven en de opbrengsten. De heffingen bepalen de lokale lastendruk en zijn van belang voor afweging tussen beleid en inkomsten.

Onroerende-zaakbelastingen De ‘onroerende-zaakbelastingen’ worden geheven van de eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden, overige gebouwen en niet-cultuurgronden. Daarnaast wordt ‘onroerende-zaakbelasting’ geheven van eigenaren van woningen. Deze belastingen worden geheven over de waarde van onroerende zaken. De waardering van de onroerende zaken vindt plaats op grond van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ). Deze WOZ-waarden worden jaarlijks vastgesteld. In 2022 wordt de waarde gebruikt per waardepeildatum 1-1-2021.

De gemeente Molenlanden kent de volgende heffingen: a. (on-)roerende-zaakbelastingen (OZB/RZB) b. rechten c. rioolheffing d. afvalstoffenheffing e. toeristenbelasting De genoemde belastingen onder a. en e. dienen tot het verkrijgen van algemene dekkingsmiddelen. De rechten, rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn een vergoeding voor de door de gemeente te verstrekken diensten en mogen maximaal kostendekkend zijn. Ontwikkelingen 2022 Conform de uitgangspunten bij de Kadernota 2022 is de OZB/RZB voor 2022 niet verhoogd, behoudens inflatiecorrectie van 1,5% en de t/m 2021 gerealiseerde areaaluitbreiding. De tarieven voor de leges zijn kostendekkend uitgerekend. De begraafrechten zijn vorig jaar geharmoniseerd en worden nu verhoogd met de inflatiecorrectie. De kosten van afvalinzameling en –verwerking worden in principe voor 100% doorberekend in de afvalstoffenheffing. In relatie tot het nieuwe afval- en inzamelbeleid wordt echter een deel van de afvalstoffenheffing gecompenseerd ten laste van de egalisatievoorziening. De kosten voor de implementatie van het nieuwe afvalbeleidsplan worden gedekt vanuit de algemene reserve.

Zodra de nieuwe waarden bekend zijn worden de tarieven opnieuw berekend. Uitgangspunt voor deze berekening is de gewenste opbrengst. Dit is de belastingopbrengst van het voorgaande jaar, verhoogd met de belasting op (nieuwe) gereed gekomen panden. In de kadernota is aangegeven dat de OZB niet verhoogd zal worden, behoudens de tot en met 2021 gerealiseerde areaaluitbreiding en een inflatiecorrectie van 1,5%. Dit uitgangspunt is ook zo verwerkt in de begroting 2022. De verwachting is dat de nieuwe WOZ-waarden ongeveer 10 % zullen stijgen ten opzichte van de oude waarden. De daadwerkelijke WOZwaarden op basis waarvan de berekening van de OZB-tarieven 2022 plaatsvindt, zijn vermoedelijk pas in december 2021 bekend. De tarieven voor de onroerende-zaakbelastingen zijn afhankelijk van de getaxeerde waarden 2021 en worden in december vastgesteld. Rechten - leges Onder leges vallen diverse zaken, zoals paspoorten, rijbewijzen maar ook de omgevingsvergunningen. De nieuwe tarieven zijn conform de uitgangspunten kostendekkend, waarbij rekening is gehouden met de

Begroting 2022 - 46

door het rijk vastgestelde maximumtarieven. Het uitgangspunt kostendekkende tarieven is niet toegepast voor de bezorging van reisdocumenten en rijbewijzen, monumenten- en evenementenvergunningen. De kostendekkendheid van de leges op grond van de legesverorLeges

Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijzen Kabels en leidingen Overige publiekszaken Omgevingsvergunningen Dienstverlening vallen onder de Europese dienstenrichtlijn Totaal

Lasten taakveld

Overhead

BCF BTW

dening worden in totaal bezien. In totaliteit mag de kostendekkendheid van de legesverordening niet hoger zijn dan 100%. Onderstaand overzicht maakt inzichtelijk dat de geraamde baten in totaliteit de geraamde lasten niet overschrijden.

Rijksleges

Totale lasten

30.500 85.000 73.000 91.500 17.550

13.100 36.700 26.300 49.700 8.800

2.000 4.900 5.900 2.900 -

107.000 40.300 8.000

45.600 233.600 145.500 144.100 34.350

45.300 105.300 85.300 144.100 23.200

107.000 40.300 8.000

45.300 212.300 125.600 144.100 31.200

Kostendekkendheid 99% 91% 86% 100% 91%

1.370.363 9.600

534.085 6.100

52.500 -

-

1.956.948 15.700

1.964.750 2.700

-

1.964.750 2.700

101% 17%

23.566 -13.000

2.382.050

99%

-34.084

2.416.134

Begroting 2022 - 47

Gemeentelijke leges

Rijks-leges

Totale baten

Resultaat

-300 -21.300 -19.900 -3.150

Rechten – begraafrechten De begraafrechten worden geheven voor begrafenissen en het onderhouden van de begraafplaatsen. In het verleden zijn veel rechten voor onbepaalde tijd afgekocht, hierdoor genereren deze graven geen inkomsten meer. Doordat deze graven wel moeten worden onderhouden zijn de begraafplaatsen niet kostendekkend. In een periode van 3 jaren vanaf 2021 wordt gestreefd naar een kostendekkingspercentage van 80%. Begraafrechten Lasten taakveld Overhead Totale lasten Rechten Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

949.930 430.600 1.380.530 993.000 993.000 72% -387.530

Rioolheffing Het uitgangspunt zoals vastgesteld in het in 2020 vastgestelde Gemeentelijk RioleringsPlan is dat de rioolheffing jaarlijks wordt verhoogd met 3%. De gemeente Molenlanden heft zowel rioolheffing van de eigenaar als van de gebruiker van een op het riool aangesloten onroerende zaak. De gebruikersheffing wordt geheven door middel van een opslag per m³ waterverbruik. Het waterleidingbedrijf Oasen int deze heffing. De gemeente hanteert één heffing voor zowel stedelijk afvalwater als hemel- en grondwater. Er is niet voor gescheiden heffingen gekozen vanwege de hoge uitvoeringskosten en het toepassen van het solidariteitsprincipe. Objecten die indirect zijn aangesloten op de riolering en uitsluitend hemelwater kunnen afvoeren worden alleen voor de eigenarenheffing aangeslagen. Het tarief hiervan wordt bepaald op 25% van het tarief voor het eigenarendeel. Reden voor een lager tarief is dat deze objecten minder profijt hebben van de gemeentelijke riolering doordat zij uitsluitend hemelwater afvoeren.

Op basis van de ramingen is een geactualiseerde berekening van de tarieven gemaakt. Het tarief voor het eigenarendeel rioolheffing wordt € 94,60 per perceel. Het tarief voor de indirect aangesloten objecten welke uitsluitend hemelwater afvoeren bedraagt 25% van het tarief van het eigenarendeel, € 23,65. Het tarief voor het gebruikersdeel wordt € 1,11 per m3. Rioolheffing Lasten taakveld Overhead BCF BTW Totale lasten Rioolheffing Overige inkomsten Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

2.524.054 364.820 1.159.871 4.048.745 4.048.745 4.048.745 100% -

Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing geldt in principe dat de kosten van afvalinzameling en -verwerking voor 100% door de heffing worden gedekt. In relatie tot het nieuwe afvalbeleidsplan is op 1 juni 2021 besloten dat de implementatiekosten worden gedekt vanuit de algemene reserve en de stijging van de afvalstoffenheffing voor een deel wordt gecompenseerd vanuit de egalisatievoorziening. De stijging van de afvalstoffenheffing blijft hierdoor beperkt tot 1,5%. Iedere zelfstandige wooneenheid binnen de gemeente wordt aangeslagen voor deze belasting. Molenlanden hanteert tarieven voor éénen meerpersoonshuishoudens. Het al of niet gebruikmaken van de gemeentelijke ophaaldienst, is hiervoor niet relevant. Voor de recreatiewoningen in parken is een afwijkende regeling getroffen. Deze hebben een eigen contract met Waardlanden voor grote verzamelcontainers.

Begroting 2022 - 48

De totale kosten voor afvalinzameling en –verwerking zijn de afgelopen jaren fors hoger geworden. Dit komt door de stijgende kosten van Waardlanden. Het tarief voor éénpersoonshuishoudens stijgt naar € 272,06 en voor een meerpersoonshuishoudens naar € 340,07. Deze tarieven waren € 268,51 en € 335,64. Het inzamelen van het huisvuil wordt verzorgd door reinigingsdienst Waardlanden. Inwoners van Molenlanden kunnen ook hun afval aanbieden bij één de vier afvalbrengstations van Waardlanden. Afvalstoffenheffing Lasten taakveld Overhead BCF BTW Totale lasten Afvalstoffenheffing Overige inkomsten* Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

4.722.703 117.313 992.674 5.832.690 5.436.022 396.668 5.832.690 93% 0

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit is moeilijk aan te geven. Het Rijksbeleid is er op gericht de lokale lasten trendvolgend met het Bruto Binnenlands Product te laten stijgen. Er blijft echter wel de mogelijkheid om hogere OZB heffingen toe te passen. De heffingen waar kosten tegenover staan zijn kostendekkend. Ontwikkeling lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), onderdeel van de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoekt jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten. De uitkomsten worden jaarlijks gepubliceerd in de Coelo-atlas. De Coelo-Atlas over 2021 is de meest recente versie. Uit deze atlas blijkt dat de gemeente Molenlanden op plaats 147 van de 352 gemeenten staat. (hoe hoger de plaats, hoe lager de belastingdruk is). Uit de atlas blijkt dat het OZB-tarief van Molenlanden net onder het gemiddelde van Nederland valt. De gemiddelde woningwaarde zit net boven het gemiddelde.

*betreft bijdrage uit de algemene reserve ter dekking van implementatiekosten nieuw afvalbeleidsplan. Toeristenbelasting In de Kadernota 2021 is een inflatiecorrectie van 1,5% vastgelegd. De toeristenbelasting wordt geheven voor het verblijf in de gemeente van personen die niet in de gemeente Molenlanden staan ingeschreven in de Basisregistratie personen. De toeristenbelasting komt ten goede aan de algemene middelen. De belasting wordt geheven van degene die verblijf biedt. Degene die verblijf biedt mag de belasting doorbereken aan degene die verblijf houdt. De toeristenbelasting wordt geheven per persoon per nacht, het tarief wordt € 1,36 per persoon per nacht.

Bij de milieuheffingen ligt het tarief van de afvalstoffenheffing boven het landelijk gemiddelde. De rioolheffing van Molenlanden ligt in 2021 ook boven het landelijk gemiddelde. De gegevens van het hierna opgenomen overzicht komen uit de Coelo-atlassen van de corresponderende jaren en betreffende woonlasten van een meerpersoonshuishouden. Gemeente

Woonlasten

Alblasserdam Gorinchem Hardinxveld-Giessendam Krimpenerwaard Molenlanden Papendrecht

Begroting 2022 - 49

2019 765 749 812 835 787 682

2020 783 768 829 802 792 705

2021 789 801 860 818 800 759

Rangorde 2021 127 150 229 170 147 92

Sliedrecht Vijfheerenlanden - Leerdam - Vianen - Zederik

628

672 860

743 879

64 259

793 820 762

De lokale lastendruk voor een gemiddeld huishouden ontwikkelen zich in Molenlanden voor een meerpersoonshuishouden als volgt:. Woonlasten Afvalstoffenheffing Rioolheffing eigenaar Rioolheffing gebruiker OZB eigenaar Compensatie Totaal

2021 336 92 134 301 -50 813

2022 340 95 138 306 -50 829

organisatie is globaal geïnventariseerd welke risico’s er bekend zijn. Op basis van de risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Volgens artikel 21 van de Financiële verordening dient de gemeenteraad een nota weerstandsvermogen & risicobeheersing vast te stellen. Eind 2021 zal worden gestart met het opstellen van deze nota. In deze nota zullen de uitgangspunten voor de risicobeheersing en het risicobeheersingsproces worden vastgelegd. Vervolgens zullen de risico’s op een meer systematische wijze worden geïnventariseerd en zullen voor het eerst worden verwerkt in de jaarrekening 2021. Financiële kengetallen In deze risicoparagraaf zijn aan het eind een aantal financiële ratio’s opgenomen die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente. Beleid en beschikbaarheid van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit ziet er als volgt uit:

Kwijtschelding Voor de inwoners van Molenlanden met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en de rioolafvoerheffing. De kosten van bestaan voor de beoordeling of men in aanmerking komt voor kwijtschelding worden gesteld op 100%.

2.2 Paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing

Algemene Reserve prognose stand eind van het genoemde jaar Rekeningresultaat of prognose begrotingsresultaat Post Onvoorzien Totale Weerstandcapaciteit

Deze paragraaf gaat in op de vraag in welke mate de gemeentelijke financiële positie toereikend is om de financiële gevolgen van risico’s op te kunnen vangen. Inzicht in de omvang van de risico’s is een voorwaarde voor een gezonde bedrijfsvoering. Bij de besluitvorming kan hiermee rekening worden gehouden. De omvang van de ingeschatte risico’s wordt gerelateerd aan de vermogenspositie van de gemeente. Daardoor ontstaat een beeld van het weerstandsvermogen van de gemeente. Binnen de

Jaarrekening 2020 39.316.000

Begroting 2022 31.763.115 424.837 40.000

39.316.000 *

32.227.952**

*In de jaarstukken 2020 is rekening gehouden met de uitwerking van de nieuwe nota reserves en voorzieningen waarbij is uitgegaan van de actuele weerstandscapaciteit. **In het nieuwe saldo voor 2022 is rekening gehouden met een onttrekking van € 10 mln. uit de algemene reserve als reallocatie naar de bestemmingsreserve kapitaallasten wegen.

Begroting 2022 - 50

Weerstandsratio De weerstandsratio is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de geïnventariseerde risico’s. Weerstandsvermogen UITSTEKEND

2022 7,1

Een weerstandsratio van >1,0 is noodzakelijk om alle risico’s te kunnen opvangen. Een ratio < 1,0 is onwenselijk. Een ratio van >2,0 of hoger is uitstekend. Een ratio van 7,1 is uitzonderlijk goed. Bij de jaarrekening 2020 was de ratio 6,5. De verhoging van de weerstandsratio houdt verband met een lager bedrag aan gekwantificeerde risico’s, ondanks een lagere weerstandscapaciteit. Beleid met betrekking tot de risico’s Van elk risico wordt een inschatting gemaakt van de mate van waarschijnlijkheid dat het risico zich voordoet en wat de financiële consequenties hiervan zijn. Dit wordt uitgewerkt in een kans- en een gevolgwaarde.

Van een risico zijn de geschatte (totale) kosten (kans x effect) gekwantificeerd en opgenomen in de tabel van risico’s. De financiële risico’s die zich voordoen In de tabel op de volgende pagina treft u de gekwantificeerde risico’s aan voor 2022. Het totaal aan risico’s bedraagt € 4.547.539 (was € 6.274.250 in de jaarrekening 2020). Deze daling wordt met name veroorzaakt door de afname van risico’s bij de grondexploitaties en vastgoedprojecten. Een aantal aangekondigde ontwikkelingen/ onderzoeken met mogelijke uitgaven zijn niet te kwantificeren in financiële zin of omvang, maar worden verderop in deze paragraaf wel onder de aandacht gebracht. Coronacrisis De Coronacrisis heeft een veel lagere impact in financiële zin gehad voor onze gemeente dan eerder werd gedacht. De steun- en compensatiemaatregelen vanuit het rijk pakten voor onze gemeente in financiële zin positief uit. Van de ontvangen coronagelden die zijn ontvangen is nog een deel beschikbaar. Omschrijving

Benadering van de risico’s en de vertaling in kans en het effect Om een risico’s in omvang te duiden, wordt eerst gekeken naar de totale omvang van het te lopen risico als deel van het totaalbedrag dat als last is opgenomen in de jaarrekening, het effect. Vervolgens wordt een inschatting gemaakt van de kans dat het Grondexploitaties / risico zich voordoet. Vastgoed projecten Daarbij wordt de volgende indeling gehanteerd: Garanties (fin. Lasten 1% • Laag: Het gevolg van het risico wordt voor 25% meegenomen in over hoofdsom) het risicoprofiel. Gemeentefonds • Gemiddeld: Het gevolg van het risico wordt voor 50% meegenoBTW compensatiefonds men in het risicoprofiel. overschrijding plafond • Hoog: Het gevolg van het risico wordt voor 75% meegenomen in Dividenden Stedin en BNG het risicoprofiel. Bedrijfsvoering loonkosten • Zeer Hoog: Het is nagenoeg zeker dat het risico zich voordoet. Voor het gevolg van het risico wordt een voorziening getroffen Stijging rentelasten of dit is financieel verwerkt in de begroting. Begroting 2022 - 51

Totale omvang te lopen risico in €

Omvang risicogedeelte in €

Kans dat risico zich voordoet in %

Geschat bedrag (risico x omvang)

15.274.000

15.274.000

138.461.000

138.461

25%

34.615

58.846.000

588.460

75%

441.345

4.500.000

200.000

25%

50.000

453.000

453.000

50%

226.500

22.403.000

2.240.300

25%

560.075

22.645.000

113.225

50%

56.613

1.264.950

Leges bouwvergunningen

1.975.850

493.962

50%

246.981

Participatie

2.612.000

261.000

50%

130.500

Jeugdzorg

9.208.533

1.381.280

75%

1.035.960

WMO

6.650.000

650.000

50%

325.000

Leerlingenvervoer

1.000.000

100.000

50%

50.000

Exploitatie maatschappelijk vastgoed Claim Remu

2.000.000

200.000

25%

50.000

3.000.000

300.000

25%

75.000

Totaal

22.393.688

4.547.539

Toelichting risico’s Grondexploitaties en Vastgoed Projecten Voor de risico’s die zich zullen voordoen binnen de grondexploitaties is gekeken naar het risicoprofiel van de MJIPgrondgebonden projecten op individueel niveau en een recente doorrekening van alle grondexploitaties. De daling wordt veroorzaakt door enerzijds de afname in de totale omvang van risicovolle grondexploitaties. Anderzijds door een wijziging in de weging van risico’s. Tot nu werd voor alle grondexploitaties een algemeen risicoprofiel toegepast naast de inventarisatie van de specifiek risico’s. De werkwijze is nu dat voor elk project alleen specifieke risico’s worden geïdentificeerd, getoetst door projectcontrol. Het bepalen van de specifieke project gerelateerde risico’s is ook bepaald vanuit het BBV. Bij de bepaling van de winstnamen over 2020 heeft de accountant hier nog eens op gewezen. Garanties en waarborgen De gemeente staat garant voor tal van leningen en deelnemingen. De kans dat zich hierbij risico’s zullen voordoen, is erg klein. Het risico is bepaald op 0,1% van de hoofdsom, de kans daarop als klein, 25%. De mogelijke risico’s als gevolg van extra te verlenen garanties in verband met de Coronacrisis worden afgedekt door het Noodfonds.

Gemeentefonds De algemene uitkering is op basis van de septembercirculaire 2021 geraamd. Ontwikkelingen zijn vooral afhankelijk van het accres in de rijksbegroting en de verdeelmaatstaven. Daarnaast speelt op dit moment een rol wat in het kader van de kabinetsformatie wordt afgesproken over de ontwikkeling van het gemeentefonds. De komende tijd wordt bekend wat de herverdeeleffecten zijn van de evaluatie van het gemeentefonds en wanneer de voorgenomen herverdeling kan ingaan. Wellicht heeft de Coronacrisis ook nog financiële effecten voor het jaar 2022. Het risico wordt ingeschat op 75%. BTW-compensatiefonds Gemeenten en provincies kunnen vanaf 2016 tot een vastgesteld maximum BTW declareren. Verschillen ten opzichte van het plafond worden aan gemeenten uitgekeerd. Praktijk is dat gemeenten steeds meer bij het BTW-compensatiefonds declareren en vervolgens via het gemeentefonds op de algemene uitkering worden gekort. Met een omvang van € 4.500.000 merken wij € 200.000 aan als risico. Dividend Stedin en BNG Jaarlijkse schommelingen van dividend kunnen een verschil van de raming betekenen in de begroting. Vaste zekerheden of basisbedragen worden nooit genoemd. De signalen die er waren in verband met de Coronacrisis dat Stedin en BNG geen dividend zouden uitkeren is inmiddels naar de achtergrond verdwenen. Ook zijn de aandelen van Stedin voor een deel preferente aandelen.

Daarom merken wij dit nog steeds aan als 100% onzekerheid aan maar nu met een kans van 50% in plaats van 75%. Bedrijfsvoering loonkosten en overhead Het gaat om risico’s van nog niet voorzienbare kosten in verband met wachtgeld van politieke ambtsdragers en ontslag van personeel. Ook zijn er risico’s op het gebied van informatiebeveiliging en juridische aansprakelijkheid. Om deze risico’s zoveel mogelijk te beperken, zijn en worden diverse

Begroting 2022 - 52

beheersmaatregelen getroffen op het terrein van informatiebeveiliging, back-up, uitwijkfaciliteiten en verzekeringen. Voor deze risico’s hebben wij een inschatting gemaakt van 10% van de totale personeels- en bestuurskosten met een kans van 25%. Stijging rentelasten In de begroting 2022-2025 is rekening gehouden met de lage rentestand bij de raming van de rentelasten op nieuw aan te trekken leningen. Het huidige rentebeleid van de ECB blijft doorgaan met een lage marktrente als uitgangspunt waarbij er wordt gesproken over ‘eventuele’ of ‘geleidelijke’ afbouw van het opkopen van obligaties uit de markt. Gezien de herfinanciering op oude leningen voor een langere periode lopen we hierop geen risico. Het zou alleen gaan om nieuw aan te trekken leningen. We schatten de kans van een rentestijging het komende jaar in op gemiddeld (50%), uitgaande van een half procent aan stijging. Leges bouwvergunningen De raming van de bouwleges vormt een risico. Met de komst van de Omgevingswet, die voor een half jaar is uitgesteld naar 1 juli 2022, is het lastig om op voorhand te bepalen welke effecten dit zal hebben voor gemeenten. Komen er juist meer aanvragen na die datum en welke kosten hangen hiermee samen? Dit moet ook bezien worden in de bestuurlijke keuzes die nog gemaakt dienen te worden in dit traject.

Het risico van een lagere opbrengst wordt hoog ingeschat, het risicobedrag is bepaald op de volledige omvang met een kans van 50% aan lagere opbrengsten. Participatie Avres voert binnen de specifieke kaders van de rijksvergoeding in het sociaal deelfonds de Participatiewet uit. Hoewel het budget bij de uitvoering van het beleid door Avres leidend is, kan toch een tekort ontstaan. Door het Rijk wordt aangegeven dat de nadelige effecten van de Coronacrisis door het Rijk worden vergoed, de kans op een nadelig financieel risico is geschat op gemiddeld. De zittende medewerkers met een SW-indicatie hebben loon- en baangarantie terwijl de rijksvergoeding daalt.

Verbonden partijen Bij risico’s van een verbonden partij gaat het in hoofdzaak om financiële en bestuurlijke risico’s die mede verband houden met de structuur, organisatie en bedrijfsvoering van een verbonden partij. Het risico is per verbonden partij bepaald met inachtneming van het beleid dat de gemeenschappelijke regeling zelf voert op het gebied van weerstandsvermogen en risicomanagement. De gemeenschappelijke regeling behoort zelf risicomanagement gestalte te geven en de eigen risico’s voldoende af te dekken. Als dat niet het geval is (ratio lager dan 1) dan wordt het niet afgedekte deel hier opgenomen. Dit is in beperkte mate (ca € 70.000) het geval bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid. De deelnemende gemeenten dragen naar rato dat risico. Gelet op het geringe aandeel van Molenlanden is dit risico voor Molenlanden verwaarloosbaar. De gemeenschappelijke regelingen Avres en Veiligheidsregio ZuidHolland Zuid (VRZHZ) hebben een ontwerpbegroting 2022 opgesteld die een taakstelling bevatten. We hebben beperkt invloed op de wijze waarop deze taakstelling wordt ingevuld. Het is hierbij niet uitgesloten dat deze ontwikkelingen uiteindelijk leiden tot hogere kosten en/of een lager serviceniveau van deze gemeenschappelijke regelingen. Jeugdzorg (Dienst gezondheid en jeugd) Jeugdzorg wordt door de serviceorganisatie jeugd (SOJ) uitgevoerd.