CConstaterende datMolenlanden
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 9 Woningbehoefteonderzoek 2024

Commissievergadering Wonen, Werken & Verkeer 15 september 2026, gemeente MolenlandenBij agendapunt: Volkshuisvestingsprogramma “Een thuis voor iedereen in Molenlanden”22.214 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Woningbehoefte- onderzoek gemeente Molenlanden Stec Groep aan gemeente Molenlanden 21 november 2024 Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Onze aanpak 3 2. Conclusies 4 2.1 Stijgende woningprijzen hebben sterk effect op betaalbaarheid door hoog aandeel koopwoningen 4 2.2 Vergrijzing is ingezet; verjonging met name door migratie 4 2.3 Molenlanden groeit; vooral oudere doelgroep neemt toe 4 2.4 Behoefte aan betaalbare nultredenwoningen 4 3. Adviezen voor het volkshuisvestingsprogramma 5 3.1 Zet in op 2/3de betaalbaar als absoluut minimum 5 3.2 Maak plannen geschikt voor ouderenhuisvesting 6 3.3 Zorg voor een gedragen kernenaanpak 6 4. Huidige woningmarkt 8 4.1 Kenmerken huidige woningvoorraad 8 4.2 Kenmerken koopwoningmarkt 12 4.3 Sociale huurwoningmarkt 14 4.4 Woonsituatie huishoudens 16 4.5 Woonlasten 20 4.6 Zorggebruik 21 5. Demografie en verhuizingen 25 5.1 Demografische ontwikkeling 25 5.2 Verhuizingen op hoofdlijnen 27 5.3 Buitenlandse verhuizingen 30 5.4 Buitengemeentelijke verhuizingen 31 5.5 Binnengemeentelijke verhuizingen 35 6. Toekomstige huishoudensontwikkeling 38 6.1 Verwachte huishoudensontwikkeling op hoofdlijnen 38 6.2 Huishoudensontwikkeling naar twintig Stec-doelgroepen 40 6.3 Verwachte ontwikkeling zorggebruik 41 7.

Kwalitatieve woningbehoefte 43 7.1 Kwalitatieve woonbehoefte op basis van Stec doorstroommodel 43 7.2 Woningbehoefte op hoofdlijnen 45 7.3 Woningbehoefte naar woningtypen en prijssegmenten 48 7.4 Woningbehoefte naar kernen op hoofdlijnen 50 7.5 Ouderenhuisvesting 51 7.6 Confrontatie plancapaciteit 53 Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 2 Bijlage A: Overzicht Stec-doelgroepprofielen 56 Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 3 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Molenlanden en woningcorporaties (hierna: u) staan voor grote opgaven. Op korte, middellange en lange termijn moet worden voorzien in een geschikte woningvoorraad binnen alle kernen van de gemeente. Tegelijkertijd staat de betaalbaarheid en beschikbaarheid van wonen onder druk en neemt de vraag naar wonen met zorg sterk toe. U stelt een volkshuisvestingsprogramma op waarmee u bovenstaande opgaven het hoofd biedt en tegelijkertijd het eigen karakter en uitstraling van de gemeente Molenlanden behoudt. Dit is de vervanger van uw huidige woonvisie die eind dit jaar afloopt. Een belangrijk onderdeel van dit volkshuisvestingsprogramma is scherp zicht op de lokale woningbehoefte. Voorliggend onderzoek biedt dit inzicht. Met een vernieuwd woningbehoefteonderzoek sluit u graag aan bij de actualiteiten.

Veranderingen op de woningmarkt kunnen er namelijk toe leiden dat uw strategie en acties, zoals benoemd in uw huidige woonvisie, moeten worden aangescherpt of gewijzigd in het op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Ook geeft een nieuw woningbehoefteonderzoek de basis om ander woonbeleid (eventueel) te actualiseren. Denk aan de nieuwe prestatieafspraken die u gezamenlijk wilt opstellen of de portefeuillestrategie van de corporaties. 1.2 Onze aanpak De woningbehoefte van de gemeente Molenlanden is afhankelijk van veel historische, huidige en verwachte ontwikkelingen en de huidige woningvoorraad. In dit onderzoek besteden we aandacht aan al deze factoren. We maken daarbij onder andere gebruik van zeer gedetailleerde data tot op huishoudens- en adresniveau via CBS Microdata. Onderverdeeld naar enkele inhoudelijke hoofdstukken (4 t/m 6) geven we u mee wat er wat betreft het wonen in Molenlanden gebeurd is, maar ook wat u staat te wachten. Deze ontwikkelingen zijn de basis voor de door ons geprognosticeerde woningbehoefte in hoofdstuk 7. In dit hoofdstuk confronteren we de woningbehoefte met de huidige woningbouwplannen. Ons rapport is opgebouwd op gemeenteniveau, maar deze analyses zijn ook op kernniveau uitgewerkt. Deze uitgebreidere analyses zijn opgenomen in een digitale monitoringstool voor de gemeente Molenlanden.

Daarnaast zijn dezelfde analyses ook in te zien in de PDF-versie van deze monitor. Ook verwijzen we met enige regelmaat naar onze Stec-doelgroepen. Een toelichting op deze doelgroepprofielen is in te zien via de bijlage die bij deze rapportage is ingevoegd (bijlage A). Onze analyses hebben we beschreven in enkele beknopte conclusies (hoofdstuk 2). Hier starten we ons rapport mee, zodat u gelijk inzicht heeft in de belangrijkste uitkomsten van ons onderzoek. In hoofdstuk 3 vertalen we deze naar adviezen richting uw op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Dat is immers waar u de resultaten van ons onderzoek uiteindelijk voor wilt gebruiken. We geven u hiermee concrete handvatten waarmee u direct aan de slag kan bij de start van dit traject. Onze adviezen zijn daarmee nadrukkelijk het startpunt van uw traject om te komen tot een volkshuisvestingsprogramma. Veel keuzes zullen en kunnen dus ook pas gedurende dat traject, in samenspraak met uw woon- en zorgpartners, gemaakt worden. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 4 2. Conclusies 2.1 Stijgende woningprijzen hebben sterk effect op betaalbaarheid door hoog aandeel koopwoningen De woningvoorraad van de gemeente Molenlanden bestaat voor 72% uit koopwoningen. Juist in dit segment hebben de afgelopen jaren sterke prijsstijgingen plaatsgevonden. Het huuraanbod, dat vaak betaalbaarder is, is beperkt.

Een groot deel van de bestaande woningvoorraad is hierdoor niet meer bereikbaar voor starters of huurders met een laag of middeninkomen. 2.2 Vergrijzing is ingezet; verjonging met name door migratie De (huidige) eigen inwoners van de gemeente Molenlanden worden gemiddeld ouder. Verjonging vindt voor een groot deel plaats door huishoudens die van buitenaf naar Molenlanden verhuizen. De landelijke woonomgeving en ruimere woningen zijn voor veel jongeren, gezinnen en empty-nesters met een hoger inkomen aantrekkelijk. Ook sociale huurwoningen zijn in trek. Met name vanuit gemeenten die aangesloten zijn op hetzelfde woonruimteverdeelsysteem verhuizen huishoudens naar Molenlanden. Nieuwbouw kan daarmee in de huidige markt (ook) voor veel huishoudens van buitenaf aantrekkelijk zijn. 2.3 Molenlanden groeit; vooral oudere doelgroep neemt toe De landelijke Primos2024-prognose verwacht een toename van 1.715 huishoudens in de gemeente Molenlanden tot en met het jaar 2040. Daarmee zijn er in 2041 10% meer huishoudens dan nu. Een groot deel van deze groei vindt plaats onder 75-plussers. Met name door het ouder worden van de eigen inwoners wordt verwacht dat in het jaar 2041 het aantal 75-plussers met 1.440 personen toeneemt. Deze demografische ontwikkeling heeft sterke gevolgen voor het zorggebruik. Van de 75-plussers gebruikt op dit moment 45% enige tot hoge mate van zorg.

Daarnaast valt op dat 80% van de huidige 75-plusssers een laag inkomen heeft en dus in aanmerking komt voor een sociale huurwoning. Dit tezamen leidt ook tot een andere woonwens dan bij overige doelgroepen, een woonwens die door rijksbeleid steeds vaker in reguliere woningen ingevuld moet worden. Deze groeiende groep 75-plussers vormt daarmee niet enkel een volkshuisvestingsopgave, maar ook een brede leefbaarheid- en zorgopgave. 2.4 Behoefte aan betaalbare nultredenwoningen De bestaande woningvoorraad, prijsontwikkelingen op de woningmarkt en demografische veranderingen hebben effect op de behoefte aan woningen op de middellange en lange termijn. Woonwensen en koopmogelijkheden veranderen hier immers door. Rekening houdend met deze ontwikkelingen neemt met name de vraag naar betaalbaar en levensloopgeschikt wonen toe. Dit zijn woningtypen die nu nog onvoldoende in de bestaande woningvoorraad van de gemeente Molenlanden aanwezig zijn. Kwantitatief is de gemeente met haar woningbouwplannen al goed op weg om in haar behoefte te voorzien, maar kwalitatief ligt er nog een opgave; juist aan het invullen van deze vraag naar betaalbaar en levensloopgeschikt wonen wordt nu nog onvoldoende voldaan. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 5 3.

Adviezen voor het volkshuisvestingsprogramma 3.1 Zet in op 2/3de betaalbaar als absoluut minimum Grote behoefte aan betaalbare nieuwbouw voor huishoudens met een laag en middeninkomen Uit ons onderzoek blijkt een grote behoefte aan betaalbare woningen. Wanneer we het gemiddelde nemen van de behoefte volgens woonvoorkeuren (vraaggericht) en verhuisgedrag (aanbodgericht), zien we dat deze voor 79% bestaat uit betaalbare woningen, waarvan 39% sociale huur. Dat is een zeer forse behoefte. Het laat de urgentie zien om meer (betaalbare) woningen toe te voegen die met name starters op de woningmarkt op dit moment ervaren. Binnen de bestaande woningvoorraad zijn voor hen bijna geen mogelijkheden meer. Met name nieuwbouw - en als gevolg daarvan doorstroming van huishoudens naar andere woningen - kan voor hen dus een oplossing bieden. De huidige markt en bestaande plannen zorgen voor uitdagingen in de uitvoering In de huidige markt is het zeer lastig om betaalbare woningen te realiseren. Dit wordt ook onderkend door de marktpartijen in Molenlanden. De markt kan bovendien veranderen, waardoor het in regels vastleggen van een zeer hoog aandeel betaalbare woningen in de toekomst tot ongewenste situaties kan leiden. Flexibiliteit in woningbouwplannen wordt daarom door marktpartijen ook als zeer wenselijk gezien. De behoefte aan betaalbare woningen is zeer groot (circa 80%).

Toch adviseren we nu niet een hoger aandeel betaalbare woningen te realiseren dan landelijk en in de woondeal afgesproken. Dit lijkt in de huidige marktomstandigheden lastig haalbaar en zet het realiseren van voldoende woningen (kwantitatief) verder onder druk. Zet daarom in de eerste plaats in op minimaal 2/3de betaalbaar (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop tot € 390.000) en in totaal 30% sociale huur. Inzet op dit doel als minimum levert echter al de nodige uitdagingen op voor de gemeente. Op dit moment bestaan woningbouwplannen waarvan prijzen bekend zijn voor slechts 54% uit betaalbare woningen, waarvan 18% sociale huur. Benut hiervoor ook de mogelijkheden die de bestaande voorraad nog bieden door bijvoorbeeld het splitsen van bestaande woningen te stimuleren. Betaalbaarheidsinstrumenten kunnen helpen om meer betaalbare woningen te bouwen Betaalbare woningbouw is lastig realiseerbaar. Betaalbaarheidsinstrumenten kunnen hierbij ondersteunen. Deze helpen zowel om meer betaalbare woningen te bouwen als om deze beter beschikbaar te maken voor de doelgroep waarvoor deze bedoeld zijn. Deze instrumenten lopen uiteen van ingrepen met een huisvestingverordening voor bestaande bouw tot financiële regelingen voor nieuwbouw. Weeg daarom af waar u als gemeente op in wilt zetten. Hierbij spelen effectiviteit, doelmatigheid en (uw) capaciteit een belangrijke rol.

Een goed adaptief woningbouwprogramma enkel mogelijk met goede monitoring van woningmarkt Creëer indien mogelijk meer betaalbare woningen in afzonderlijke plannen. Daarmee kan u beter voorzien in de behoefte en ontstaat er schuifruimte als in een ander plan een dergelijk aandeel betaalbare woningen onmogelijk is. Zorg dus voor een woonbeleid waarbij u niet elk plan vastlegt op deze woningbouwcategorieën en houd de mogelijkheden open om adaptief te kunnen reageren op woningmarktontwikkelingen. Ontstaat er bijvoorbeeld ruimte op de woningmarkt, met prijsdalingen tot gevolg, dan kan dit leiden tot andere woonbehoeften in nieuwbouw. Inzien wanneer u aanpassingen moet verrichten aan uw nieuwbouwprogramma kan alleen door woningmarktontwikkelingen goed te monitoren. Zorg er dus voor dat u weet hoe de woningprijzen ontwikkelen, welke nieuwbouw u heeft weten te realiseren, hoe de huishoudensontwikkeling zich doorzet en wat aanvullend nodig is om uw woondoelen te halen. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 6 3.2 Maak plannen geschikt voor ouderenhuisvesting Vergrijzing is de belangrijkste demografische ontwikkeling in Molenlanden De Primos2024-huishoudensprognose toont ons dat het aantal 75-plussers de komende jaren sterk toeneemt in de gemeente Molenlanden, veel meer dan overige doelgroepen. Van de totale verwachte huishoudensgroei vindt 84% plaats bij 75-plussers.

Dit heeft sterke gevolgen voor de woonwensen van huishoudens in de toekomst. Aan de woonwensen van ouderen kan de huidige woningmarkt nog slecht voldoen. De woningvoorraad bestaat immers voor het grootste deel uit reguliere grondgebonden woningen die niet levensloopgeschikt zijn. Urgentie om nieuwbouwplannen geschikt te maken voor ouderen Binnen de huidige nieuwbouwplannen is van 232 woningen bekend dat deze als nultredenwoning of zorggeschikte woning worden opgeleverd. Dit terwijl een groot deel van de woningbehoefte bestaat uit dit woningtype. Het vereist daarmee de nodige acties om dit in huidige en toekomstige plannen te verbeteren. Hiermee voorziet u niet alleen beter in de woonbehoeften van uw ouderen, maar het kan ook doorstroming op uw woningmarkt teweegbrengen. Zo leidt een verhuizing van een oudere vaak tot een vrijkomende woning in uw eigen gemeente, gezien uit ons onderzoek blijkt dat zij niet vaak over gemeentegrenzen heen verhuizen. De woning die vrijkomt is in veel gevallen een reguliere grondgebonden woning. Deze is niet geschikt voor ouderen met mobiliteitsbeperkingen, maar wel voor veel andere doelgroepen zoals starters, gezinnen en doorstromers uit een huurwoning. U kunt met ouderenwoningen dus een verhuisketen op gang brengen.

Nultredenwoningen niet alleen geschikt voor ouderen, maar ook kansen voor andere doelgroepen Nultredenwoningen voorzien niet enkel in de wensen van ouderen, zet deze daarom ook niet enkel in de markt voor deze doelgroep. Appartementen met een lift kunnen bijvoorbeeld ook geschikt zijn voor starters en grondgebonden nultredenwoningen kunnen makkelijk bewoonbaar zijn voor huishoudens met een hoger inkomen. U kunt er hiermee voor zorgen dat op korte termijn meerdere doelgroepen door uw nieuwbouw worden bediend, terwijl er hierdoor op de lange termijn voldoende woningen voor ouderen op de markt zullen komen om in hun wensen te voorzien. Differentiatie in prijssegmenten en woningtype nodig om woningmarkt op gang te brengen Zorg er tenslotte voor dat de nultredenwoningen voldoende gedifferentieerd zijn. De woonwensen van ouderen lopen sterk uiteen. Dit zien we terug in de prijssegmenten waarin men een woning zoekt, maar ook in het gewenste woningtype. Ouderen zijn vaak kieskeurig bij een verhuizing. Ze wonen immers op dit moment vaak al ergens voor lange tijd met een sterkere sociale verbondenheid dan veel andere doelgroepen. Een uiteenlopend nieuwbouwaanbod kan daarmee een groter deel van de ouderen in beweging krijgen. Denk daarbij aan sociale huur, vrijesectorhuur en koop, maar bijvoorbeeld ook aan verschil in grondgebonden nultredenwoningen en appartementen.

Daarnaast zien we verschillen in woonwensen door (de intensiteit van) het zorggebruik. Dat leidt bijvoorbeeld tot vraag naar zorg in de buurt in de vorm van geclusterde woonvormen of intensieve zorg aan huis in de vorm van zorggeschikte woningen. Deze laatste categorie woningen wordt nu urgenter door het rijksbeleid dat stuurt op extramuralisering van de ouderenzorg. Ouderen met een zware zorgvraag dienen hierdoor langer thuis te wonen. 3.3 Zorg voor een gedragen kernenaanpak Woningbouw op kernniveau voorziet in woonwensen huishoudens, maar leefbaarheidsafweging nodig Binnengemeentelijke verhuisbewegingen tonen dat huishoudens vaak kiezen voor een verhuizing naar een woning in de eigen kern. In sommige kernen bestaat daar zelfs meer dan 70% van de binnengemeentelijke verhuizingen uit. Dit wijst uit dat huishoudens een sterke verbondenheid voelen met de kern of omgeving waar ze op dat moment wonen. Ze hebben daar bijvoorbeeld hun sociale contacten, verenigingsleven en kerkverband. Een belangrijke woonwens van deze huishoudens is daarom een passende woning in hun eigen kern of omgeving. Nieuwbouw kan hierbij helpen. Dit past in de basis ook bij de verwachte huishoudensgroei Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 7 die we in iedere kern terugzien. Tegelijkertijd neemt historisch en naar de verwachte toekomst het aantal jongeren in de gemeente Molenlanden af.

Dit kan gevolgen hebben voor de draagkracht van bepaalde voorzieningen in kernen. Om de leefbaarheid in de kernen te waarborgen is het daarom belangrijk af te wegen in hoeverre u nieuw bouwt om kleinschalige en zorgvoorzieningen in de kleine kernen, maar juist ook de grootschaligere voorzieningen in de grote kernen, overeind te houden. Clustering van ouderenzorg lijkt noodzakelijk om in toekomstige zorgvraag te voorzien Ook voor ouderen geldt dat zij een sterke verbondenheid voelen met de eigen kern en dus ook graag in deze kern blijven wonen. Dit wordt bevestigd door de marktpartijen. Tegelijkertijd zien we vanuit de toenemende zorgvraag de noodzaak om woningen waar zorg geleverd wordt beter te clusteren. Hierdoor kunnen zorgorganisaties (sneller) de noodzakelijke zorg aan ouderen (blijven) leveren. Als deze clustering ook in de buurt van voorzieningen plaatsvindt die belangrijk zijn voor ouderen, levert dit voor hen veel voordelen op. Weeg dus in ieder geval af waar in de gemeente dit het geval is, zodat geclusterde woonvormen op de juiste locaties in de gemeente worden toegevoegd. Anders geredeneerd: zorg dat op locaties waar clustering van ouderenhuisvesting al plaatsvindt ook de juiste voorzieningen voor deze doelgroep aanwezig zijn. Clustering van ouderenzorg lijkt moeilijk realiseerbaar in alle kernen van de gemeente Molenlanden.

Maak daarom ook op dit punt een afweging en keuzes waar deze ouderenwoningen gerealiseerd worden en bepaal of en hoe u andere zorgbehoevenden kunt blijven ondersteunen. Alleen daarmee kan het toekomstige zorggebruik houdbaar zijn. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 8 4. | Huidige woningmarkt Een groot deel van de toekomstige woningvoorraad van de gemeente Molenlanden | staat er al. Om de woonopgaven voor de komende jaren te bepalen, is scherp inzicht in de huidige woningvoorraad en woonsituatie van huishoudens cruciaal. In dit hoofdstuk gaan we in op de kenmerken van de bestaande woningvoorraad. We geven een overzicht van de samenstelling (woningtypen, prijsklassen, bouwjaren, energie labels), kwaliteit en dynamiek van uw woningmarkt en de bewoning daarvan door huishoudenstypen. In dit hoofdrapport geven we de uitkomsten voor de gehele gemeente. In ons dashboard zijn uitkomsten per kern in de gemeente Molenlanden in te zien. 4.1 Kenmerken huidige woningvoorraad Relatief veel koopwoningen in de gemeente Molenlanden, weinig appartementen Op 1 januari 2024 stonden er in de gemeente Molenlanden in totaal 18.025 woningen (CBS, 2024). Ongeveer 72% van de woningvoorraad van de gemeente betreft een koopwoning. Dit is beduidend meer dan het landelijk gemiddelde. In heel Nederland is 58% van de woningen een koopwoning.

Veruit het merendeel daarvan betreft een grondgebonden woning. Verder heeft 26% van de voorraad een huurprijs lager dan de liberalisatiegrens. Dat zijn woningen met een huurprijs lager dan € | 879,66 | per maand (in 2024). Dit deel van de woningvoorraad is met name geschikt voor huishoudens met een laag inkomen en deze woningen kunnen zowel in bezit van corporaties (dat is het merendeel) of particuli eren zijn. Landelijk wordt gestuurd op een sociale huurwoningvoorraad van 30% per gemeente. In Molenlanden wordt dit aandeel op dit moment dus niet bereikt. Tenslotte valt op dat een groot deel van | de woningvoorraad in de gemeente bestaat uit grondgebonden woningen (89%) | . Appartementen komen dus weinig in de gemeente voor. Dat heeft te maken met het landelijke woonkarakter van Molenlanden. Figuur 1: Woningvoorraad naar woningtype in de gemeente Molenlanden, 2022 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 20% | 2% | 68% | 6%1%4% SH GGB | VSH GGB | Koop GGB | SH APP | VSH APP | Koop APP Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024) | . SH is sociale huur en VSH is vrijesectorhuur. GGB = grondgebonden, APP = appartement. Koopwoningen sterk vertegenwoordigd in elke kernen, maar er zijn verschillen We hebben voorgaande figuur verder opgedeeld naar de kernen in de gemeente Molenlanden.

Hieruit valt op dat in elke kern meer dan 50% van de voorraad uit grondgebonden koopwoningen bestaat. Dit aandeel is het laagst in grotere kernen zoals Arkel (60%), Nieuw-Lekkerland (57%) en Nieuwpoort (56%). In deze kernen zien we dan juist een hoger aandeel sociale huurwoningen. In kleine kernen zoals Giessenburg (80%), Kinderdijk (85%), Schelluinen (81%) en Waal (85%) zien we juist een hoog aandeel grondgebonden koopwoningen. Verdere uitsplitsingen van de woningvoorraad per kern zijn in te zien in de factsheet per kern (zie de separate bijlage) of het PowerBI | -dashboard | dat we hebben opgesteld.

Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 9 Figuur 2: Woningvoorraad naar woningtype per kern in de gemeente Molenlanden, 2022 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% Arkel | 21% | 2% | 60% | 12% | 1%5% Bleskensgraaf ca | 20% | 2% | 70% | 4%4% Brandwijk | 23% | 4% | 71% | 2% Giessenburg | 10% | 2% | 80% | 4%1%4% Goudriaan | 19% | 75% | 6% Groot-Ammers | 18% | 2% | 67% | 8% | 1%5% Hoogblokland | 14% | 84% | 2% Hoornaar | 14% | 2% | 71% | 4% | 9% Kinderdijk | 5% | 85% | 6% | 5% Langerak | 34% | 61% | 2%3% Molenaarsgraaf | 16% | 2% | 73% | 5%3% Nieuw-… | 31% | 1% | 57% | 7%1%3% Nieuwpoort | 20% | 56% | 18% | 6% Noordeloos | 12% | 5% | 75% | 4%5% Ottoland | 23% | 5% | 68% | 5% Oud-Alblas | 17% | 2% | 75% | 3%3% Schelluinen | 13% | 2% | 81% | 2%2% Streefkerk | 25% | 1% | 65% | 5% | 4% Waal | 100% Wijngaarden | 15% | 85% Molenlanden | 20% | 2% | 68% | 6%1%4% SH GGB | VSH GGB | Koop GGB | SH APP | VSH APP | Koop APP Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). SH is sociale huur en VSH is vrijesectorhuur. GGB = grondgebonden, APP = appartement. Corporaties bezitten veruit merendeel van huurwoningen, ook goedkoop particulier huurbezit De huurwoningvoorraad van de gemeente Molenlanden is relatief beperkt. Dit komt onder meer doordat huurwoningen in bezit van andere verhuurders dan corporaties weinig voorkomen in de gemeente Molenlanden.

Waar landelijk deze verhuurders 13% van het bezit in handen hebben, is dit in Molenlanden 5%. Het corporatiebezit is echter ook kleiner. In de gemeente Molenlanden is 25% van de bewoonde woningen in 2023 in handen van corporaties, waar dit landelijk gezien 29% is. Bijna alle woningen in corporatiebezit worden aangeboden onder de liberalisatiegrens. Ook een groot deel van het particuliere bezit wordt op dit moment goedkoop onder de liberalisatiegrens aangeboden (44%). Deze woningen zijn in principe dus ook geschikt voor huishoudens met een laag inkomen. Figuur 3: Huurwoningvoorraad naar eigendom en prijs in de gemeente Molenlanden, 2022 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 87% | 1%5% | 6% Corp. tot liberalisatiegrens | Corp. vanaf liberalisatiegrens Part. tot liberalisatiegrens | Part. vanaf liberalisatiegrens Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). Corp. = corporatiebezit, Part. = Particulier bezit . Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 10 48% van koopwoningvoorraad heeft WOZ-waarde onder betaalbaarheidsgrens Circa de helft van de koopwoningen in de gemeente Molenlanden heeft een WOZ-waarde (2024) die lager is dan de betaalbaarheidsgrens. Deze ligt in 2024 op € | 390.000. De WOZ-waarde van 2024 is bepaald aan de hand van de geschatte marktwaarde op de peildatum 1 januari 2023.

Verder valt op dat slechts een zeer beperkt deel van de koopwoning- | voorraad geschikt is voor startende huishoudens met een laag of middeninkomen zonder veel eigen vermogen. Middeninkomens kunnen op dit moment (medio 2024) namelijk een hypotheek afsluiten van circa € 290.000. Slechts 14% van de koopwoningen in de gemeente Molenlanden heeft in 2024 een WOZ-waarde van minder dan € 290.000. Dit zorgt ervoor dat een steeds groter deel van de huishoudens is aangewezen op de huurwoningmarkt of moet wachten tot ze meer vermogen hebben opgebouwd voor ze de (koop)woningmarkt kunnen betreden. Figuur 4: Koopwoningvoorraad naar WOZ-klassen in de gemeente Molenlanden*, 2022 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 3% | 11% | 35% | 16% | 35% Tot € 235.000 | € 235.000 tot € 290.000 | € 290.000 tot € 390.000 € 390.000 tot € 500.000 | Meer dan € 500.000 Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). *WOZ -waarde 2024 | met peildatum 1 januari 2023. Woningvoorraad uit periode 1945-1990 sterk vertegenwoordigd, weinig nieuwbouw In de gemeente Molenlanden is iets meer dan een kwart van de woningvoorraad gebouwd in de afgelopen 35 jaar (28%). | Het merendeel van de woningen komt daarentegen uit de naoorlogse periode 1945-1990. In totaal is 55% van de woningen in de gemeente Molenlanden toen gebouwd.

Woningen uit deze periode worden over het algemeen minder aantrekkelijk gevonden en zijn relatief vaak in minder goede | staat dan woningen uit de jaren dertig | of nieuwbouw. Figuur 5: Woningvoorraad naar bouwperiode in de gemeente Molenlanden, 2024 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 16% | 23% | 32% | 12% | 16% Tot 1945 | 1945 tot 1970 | 1970 tot 1990 | 1990 tot 2005 | Later dan 2005 Bron: BAG (2024). Bewerking Stec Groep (2024) . Veel rijwoningen en vrijstaande woningen kenmerken de gemeente Als we onderscheid maken naar woningtype dan zien we het landelijke profiel van de gemeente terug. Zo is slechts 11% van de woningvoorraad een appartement. Het meest voorkomende woningtype is echter de rijwoning | (tussenwoningen en hoekwoningen). De helft van alle woningen in de gemeente is een dergelijk type. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 11 Figuur 6: Woningvoorraad naar woningtype in de gemeente Molenlanden, 2024 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 33% | 17% | 13% | 25% | 11% Tussenwoning | Hoekwoning | Tweekapper | Vrijstaande woning | Appartement Bron: BAG (2024). Bewerking Stec Groep (2024). 62% van woningen met een vastgesteld energielabel is ‘groen’, veel particulier bezit nog onbekend Een belangrijke opgave binnen de bestaande woningvoorraad is het verduurzamen van woningen.

Dit speelt uiteraard ook in de gemeente Molenlanden. We zien dat op dit moment circa de helft van de woningen een energielabel heeft. Dit zijn veelal woningen in corporatiebezit en daarnaast woningen die de afgelopen tijd nieuw gebouwd of verkocht zijn. 77% van deze woningen heeft een energielabel C of hoger. We verwachten wel dat een groot deel van de woningen met een onbekend energielabel relatief slechter scoort (zie figuur 8). We zien namelijk dat particulier bezit vaak minder goed verduurzaamd is dan corporatiebezit en van die woningen is vaker het energielabel onbekend. Hetzelfde geldt voor bestaande bouw ten opzichte van nieuwbouw. Figuur 7: Woningvoorraad naar vastgesteld energielabel in de gemeente Molenlanden, 2024 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 16% | 9% | 16% | 6% 3%2%2% | 48% A | B | C | D | E | F | G | Onbekend Bron: BAG (2024). Bewerking Stec Groep (2024). Figuur 8: Woningvoorraad naar (deels) ingeschat* energielabel in de gemeente Molenlanden, 2024 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 24% | 25% | 27% | 9% | 4% 4% | 7% A | B | C | D | E | F | G Bron: BAG (2024). Bewerking Stec Groep (202 | 4). | *48% heeft een onbekend energielabel. Dit deel is ingeschat op basis van bouwjaar en woningtype.

Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 12 4.2 Kenmerken koopwoningmarkt Gemiddelde transactieprijs koopwoningen met circa 20% gestegen in periode 2020-2023 De woningmarkt is in Nederland de afgelopen jaren sterk onderhevig geweest aan prijsstijgingen. Dit heeft grote gevolgen voor de betaalbaarheid van wonen, zo ook in de gemeente Molenlanden. In de periode 2020- 2023 | zijn de transactieprijzen van koopwoningen in de gemeente met circa 20% toegenomen. Dit heeft grote gevolgen voor de bereikbaarheid van de koopwoningmarkt voor starters en doorstromers vanuit huur | woningen. Zij kunnen minder vaak dan in het verleden een stap naar een koopwoning maken. Wel valt op dat de prijzen in het jaar 2023 juist sterk afnamen ten opzichte van een jaar eerder. | Dat kwam met name door een oplopende hypotheekrente. Daardoor namen de mogelijkheden van huishoudens op de koopwoningmarkt in deze tijd niet of nauwelijks toe. Op dit moment zien we op basis van de meest recente marktinformatie van het NVM dat de transactieprijzen weer toenemen. In het COROP-gebied Zuidoost-Zuid-Holland waar de gemeente Molenlanden toebehoort, zijn de prijzen het afgelopen jaar (tweede kwartaal 2023 – tweede kwartaal 2024) met circa +14% gestegen. Dit terwijl de hypotheekrente nog steeds hoog is.

Figuur 9: Ontwikkeling gemiddelde transactieprijs in de gemeente Molenlanden, periode 2020-2023 € 500.000 € 450.000 € 400.000 € 350.000 € 300.000 € 250.000 € 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 € 0 2020 | 2021 | 2022 | 2023 Bron: CBS Statline (2024, cijfers 2014- | 2023). Bewerking Stec Groep (2024) | . Met name koopwoningvoorraad tot € 235.000 sterk teruggelopen in afgelopen vier jaar Met name voor startende huishoudens met een laag inkomen is de markt steeds krapper geworden. We zien dat deze doelgroepen een maximale hypotheek kunnen afsluiten van € 235.000 | op dit moment (medio 2024). Dit prijssegment is in de periode 2019-2023 teruggelopen van 3 | 7% van de koopwoningvoorraad naar 3%. Dit betekent dat deze doelgroep zonder eigen vermogen aangewezen | is op een huurwoning of meer vermogen moet opbouwen om de koopwoningmarkt te kunnen betreden. Ook het segment waar middeninkomens een hypotheek voor kunnen afsluiten (maximaal € 290.000) is de afgelopen jaren afgenomen van 54% tot 14%. Met name woningen tussen de € | 290.000 en € 390.000 en duurder dan € 500.000 zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen.

Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 13 Figuur 10: Ontwikkeling koopwoningvoorraad naar WOZ-waardeklassen in de gemeente Molenlanden, 2020-2024 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 Tot € 235.000 | € 235.000 tot € | € 290.000 tot € | € 390.000 tot € | Meer dan € 290.000 | 390.000 | 500.000 | 500.000 2020 | 2022 | 2024 Bron: CBS Microdata (2024). Bewerking Stec Groep (2024) . Hoge marktdruk in prijssegment tot € 390.000 We zien dat op dit moment van de te koop staande woningen in de gemeente Molenlanden in totaal 21% een vraagprijs lager dan € 390.000 heeft. Dit is aanzienlijk minder dan de omvang van dit segment volgens de indeling naar WOZ-waarden uit 2024. Het aandeel verkochte woningen in dit segment is hoger. Dit is ook terug te zien in een lager aanbodratio. Dit kan erop duiden dat de marktdruk op het betaalbare segment hoger is, waardoor dit type woning sneller verkocht wordt en dus minder lang te koop wordt aangeboden. In vergelijking met heel Nederland zien we dat de aanbodratio in deze betaalbare woningsegmenten ook lager is in de gemeente Molenlanden. Dit kan erop duiden dat de marktdruk in Molenlanden in het betaalbare koopsegment dus groter is dan het landelijk gemiddelde. Tabel 1: Huidig aanbod te koop (augustus 2024) en verkochte woningen (2023-2024) Prijsklassen | Te koop | % | Verkocht | % | Totaal | % | Aanbodratio* aug. ‘24 | aug.

’23- | Molen- | Nederland ‘24 | landen Tot € 235K | 0 | 0% | 9 | 3% | 9 | 2% | 0% | 21% € 235K tot € 290K | 3 | 3% | 32 | 9% | 35 | 7% | 9% | 23% € 290K tot € 390K | 21 | 18% | 119 | 34% | 140 | 30% | 18% | 29% € 390K tot € 500K | 23 | 20% | 72 | 20% | 95 | 20% | 32% | 33% Meer dan € 500K | 70 | 60% | 123 | 35% | 193 | 41% | 57% | 52% Totaal | 117 | 100% | 355 | 100% | 472 | 100% | 33% | 35% Bron: Funda (augustus 2024). Bewerking: Stec Groep (2024). Verkoop afgelopen jaar. *Aandeel te koop staande woningen ten opzichte van het totaal aantal verkochte woningen in afgelopen jaar. Een lager percentage betekent hogere dynamiek. Transactieprijzen weer sterk toegenomen met 14% in afgelopen jaar Op dit moment zien we op basis van de meest recente marktinformatie van het NVM dat de transactieprijzen weer toenemen. In het COROP-gebied Zuidoost-Zuid-Holland waar de gemeente Molenlanden toebehoort, zijn de prijzen het afgelopen jaar (tweede kwartaal 2023 – | tweede kwartaal 2024) met circa +14% gestegen. Dit terwijl de hypotheekrente nog steeds hoog is. Verder valt op dat de gemiddelde transactieprijs van grondgebonden woningen voor alle woningen boven of rond de betaalbaarheidsgrens ligt. Hieruit blijkt dat bijna alleen appartementen nog te betalen zijn voor huishoudens met een laag of middeninkomen.

Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 14 Tabel 2: NVM-transactiegegevens COROP-regio Zuidoost-Zuid-Holland, Q2 2024 Transacties | Gem. | Gem. transactie- | %-ontw. per m2 | Verkooptijd transactieprijs | prijs per m² | Q2 ’23 - Q2 ‘24 | (dagen) Tussenwoning | 192 | € 383.000 | € 3.580 | 16,7% | 23 Hoekwoning | 85 | € 389.000 | € 3.780 | 18,3% | 25 2-onder-1 kap | 53 | € 582.000 | € 4.185 | 15,0% | 28 Vrijstaand | 43 | € 795.000 | € 4.345 | 2,0% | 39 Appartement | 166 | € 278.000 | € 3.620 | 11,1% | 26 Totaal | 540 | € 404.000 | € 3.745 | 14,0% | 26 Bron: NVM (2024). Bewerking Stec Groep (2024). Kolom 3 afgerond op € | 100. Kolom 4 afgerond op € | 5. 4.3 Sociale huurwoningmarkt Voor inzicht in de dynamiek op de sociale huurwoningmarkt van de gemeente Molenlanden hebben we gegevens opgevraagd van het woornuimteverdeelsysteem dat in de gemeente gebruikt wordt, namelijk Woongaard. Hierdoor kunnen we voor de afgelopen paar jaar in beeld brengen hoe deze huurmarkt zich ontwikkeld heeft. Aantal reacties per woning | 1 meer dan verdubbeld in paar jaar tijd We zien dat het aantal reacties per woning in de periode 2019-2023 is toegenomen van 38 reacties gemiddeld per woning in 2019 tot gemiddeld 85 reacties per woning in 2023. Dit aantal ligt iets lager dan de piek in 2022. Mogelijk hangt dat samen met het beperkte woningaanbod dat er in 2022 was.

In totaal werden toen 190 woningen aangeboden. In 2023 waren dit er 249. Figuur 11: Aantal reacties per woning in de gemeente Molenlanden, 2019-2023 120 100 80 60 40 20 0 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 Bron: Verhuurrapportage Woongaard (2019-2023). Bewerking Stec Groep (2024). Meeste reacties op woonhuizen, appartementen minder geliefd Onderscheid makend naar woningtypen zien we dat de meeste reacties komen op woonhuizen. Deze variëren van tussenwoningen tot twee-onder-een-kappers. Op appartementen (zowel | zonder als met lift) komen daarentegen beduidend minder reacties binnen. Mogelijk komt dit doordat voor bijvoorbeeld appartementen met lift vaker regelingen gelden waarbij senioren voorrang krijgen. Andere doelgroepen zullen dan minder vaak reageren, gezien de beperktere | kans die ze vervolgens hebben om de woning toegewezen te krijgen, 1 Enkel woningen waarop reacties zijn gegeven via het aanbodmodel zijn meegenomen in deze analyse. Woningen met directe bemiddeling of die via een lotingsysteem zijn aangeboden, kunnen namelijk de algehele trend vertroebelen. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden 15 Figuur 12: Aantal reacties per woningtype in de gemeente Molenlanden, 2019-2023 Bron: Verhuurrapportage Woongaard (2019-2023). Bewerking Stec Groep (2024).

Goedkoopste huurwoningen ontvangen meeste reacties Onderscheid makend naar prijsklasse zien we dat de goedkoopste huurwoningen het meeste aantal reacties kennen. Dit komt mogelijk doordat op deze woningen het grootste aantal huishoudens kan reageren. Wel zien we dat het aantal woningen dat verhuurd wordt tot de liberalisatiegrens ook in aantal reacties per woning toeneemt. Figuur 13: Aantal reacties per prijssegment in de gemeente Molenlanden, 2019-2023 Bron: Verhuurrapportage Woongaard (2019-2023). Bewerking Stec Groep (2024). Gemiddelde wachttijd juist hoger op duurdere woningen, gemiddelde wachttijd opgelopen tot bijna 6 jaar Ondanks dat er minder reacties zijn op duurdere huurwoningen, zien we dat de gemiddelde wachttijd (tijd van inschrijving tot toekenning woning) juist bij de duurdere woningen hoger ligt. Mogelijk komt dit doordat juist huishoudens die niet of nauwelijks in aanmerking komen voor de goedkopere woningen uiteindelijk kiezen voor een duurdere huurwoning.

Ook valt op dat de wachttijd voor het totaal aan toegewezen 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 2019 2020 2021 2022 2023 Kwaliteitskortingsgrens Lage aftoppingsgrens Hoge aftoppingsgrens Liberalisatiegrens Boven liberalisatiegrens 0 20 40 60 80 100 120 140 2019 2020 2021 2022 2023 Benedenwoning Bovenwoning Appartement zonder lift Appartement met lift Woonhuis Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 16 woningen sterk is opgelopen in de afgelopen paar jaar. Dit betreft | een toename van 3,6 jaar in 2019 naar 5,8 jaar in 2023. Dat is een toename van twee extra wachtjaren in vijf jaar tijd. Dit laat zien dat in de afgelopen paar jaar de druk op het sociale huursegment sterk is toegenomen in de gemeente Molenlanden. Dit is onder andere het gevolg van de sterk gestegen koopwoningprijzen. Huurders kunnen minder snel doorstromen naar een koopwoning en starters op de woningmarkt zijn eerder aangewezen op een huurwoning. Figuur 14: Wachttijd per woningtype in de gemeente Molenlanden, 2019-2023 14 12 10 8 6 4 2 0 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 Kwaliteitskortingsgrens | Lage aftoppingsgrens | Hoge aftoppingsgrens Liberalisatiegrens | Boven liberalisatiegrens | Totaal Bron: Verhuurrapportage Woongaard (2019-2023). Bewerking Stec Groep (2024).

Actief woningzoekenden afkomstig uit brede regio, invloed van woonruimteverdeelsyteem zichtbaar We hebben via Woongaard in beeld van waar de huishoudens afkomstig zijn die in 2023 gereageerd hebben op een woning in de gemeente Molenlanden. In totaal waren er 4.532 unieke huishoudens die op beschikbaar woningaanbod gereageerd hebben. Daaruit valt op dat een groot deel van hen afkomstig is uit de gemeente Gorinchem (629, | 14%). Dit zijn er zelfs meer dan uit de eigen gemeente afkomstig waren (592,13%). Het lage aandeel woningzoekenden uit de eigen gemeente wijst op een bredere regionale aantrekkingskracht van het sociale huurwoningaanbod in Molenlanden. Mogelijk speelt hierbij het woonruimteverdeelsysteem een rol. Veel huishoudens die gereageerd hebben op een woning in de gemeente Molenlanden zijn namelijk afkomstig uit een andere gemeente die is aangesloten bij Woongaard. Zo zijn er veel huishoudens afkomstig uit Vijfheerenlanden | (9%), Tiel (6%) en Altena (5%). Dit terwijl er uit aangrenzende gemeenten die niet zijn aangesloten op dit woonruimteverdeelsysteem juist weinig actief woningzoekenden afkomstig zijn. 4.4 Woonsituatie huishoudens Bepaling inkomensgrenzen op basis van toewijzingsregels sociale huurwoningen De inkomensgrenzen in dit woningbehoefteonderzoek zijn gekozen op basis van de toewijzingsregels voor sociale huurwoningen.

Deze regels zijn per 1 januari 2022 aangepast en vervolgens geïndexeerd. In onderstaand overzicht zijn de inkomensgrenzen per 1 januari 2024 gegeven. Wanneer we werken met historische gegevens indexeren we dit terug naar de situatie van toen, maar wel op basis van hoe nu de grenzen bepaald worden. • Lage inkomens met passend toewijzen (primaire doelgroep corporaties): bij 95% van de woningen die corporaties toewijzen aan huishoudens met een inkomen onder de grens voor huurtoeslag (passend toewijzen) moet de kale huur onder de zogenoemde aftoppingsgrens liggen. Voor Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 17 eenpersoonshuishoudens geldt een inkomensgrens van € | 27.725 en voor meerpersoonshuishoudens een inkomensgrens van € | 37.625. De inkomensgrens voor ouderen ligt iets lager (€ 27.225 / € 36.675). • Lage inkomens zonder passend toewijzen (secundaire doelgroep corporaties): ook deze huishoudensgroep behoort tot de doelgroep van de sociale huur. In principe moeten corporaties vanaf 2022 92,5% van de woningen toewijzen aan de doelgroep (lage inkomens). 7,5% mag dus vrij worden toegewezen. Indien hierover afspraken zijn gemaakt met de gemeente en de huurdersorganisatie mogen corporaties tot maximaal 15% vrij toewijzen en dus 85% aan de doelgroep.

Eenpersoonshuishoudens in de doelgroep van sociale huur mogen maximaal een inkomen van € | 44.035 hebben en meerpersoonshuishoudens een inkomen van maximaal € | 48.625. Voor deze doelgroep geldt dat ze niet een passende woning voor huurtoeslag toegewezen hoeven te krijgen. • Middeninkomens: er is geen vaste inkomensgrens voor middeninkomens2. In dit onderzoek gaan we uit van een maximaal inkomen van € 66.000 per huishouden. Dit is in 2024 gelijk aan een huishoudensinkomen van ongeveer | 1,5 keer modaal. • Hoge inkomens: alle huishoudens die meer dan 1,5x modaal verdienen . Dit zijn huishoudens met een inkomen van € | 66. | 000 of hoger in 2024. Relatief veel huishoudens met een hoog inkomen in de gemeente Molenlanden In de gemeente Molenlanden wonen relatief weinig huishoudens die tot de primaire doelgroep van woning- corporaties behoren (lage inkomens met passend toewijzen). Waar in heel Nederland 37% van de huishoudens tot deze doelgroep behoort, is dit in de gemeente Molenlanden 21%. Van de overige inkomensgroepen zijn er juist relatief veel huishoudens. Dit zorgt ervoor dat het aandeel woningzoekenden in de sociale huurwoningmarkt kleiner is, al zien we in de vorige paragraaf dat huishoudens uit andere gemeenten met een laag inkomen ook naar een sociale huurwoning in de gemeente Molenlanden zoeken.

Tabel 3: Huishoudens naar inkomensgroep, 2022 Inkomensgroep | Molenlanden | Nederland Lage inkomens met passend toewijzen | 3.555 | 2.940.575 (tot € 27.725 / € 37.625) | (21%) | (37%) Lage inkomens zonder passend toewijzen | 3.235 | 1.191.460 (€ 27.725 / € 37.625 tot € 47.699 / € | (19%) | (15%) 52.671) Middeninkomens | 2.725 | 908.820 (€ 47.699 / € 52.671 tot € 66.000) | (16%) | (11%) Hoge inkomens | 7.645 | 2.895. | 275 (> € 66.000) | (45%) | (36%) Totaal | 17.440* | 7.936.130 (100%) | (100%) Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). *Van 2% van de huishoudens in de gemeente Molenlanden is het inkomen onbekend. 2 Voor middenhuurwoningen wordt via de Wet betaalbare huur die op 1 juli 2024 in werking is getreden wel een inkomensgrens gehanteerd. De inkomensgrens in 2024 | voor eenpersoonshuishoudens is € 62.191 en voor meerpersoonshuishoudens is dit € 82.921. Hiermee rekening houdend zijn er in de gemeente Molenlande | n 4.665 | huishoudens met een middeninkomen in plaats van de 2.725 | huishoudens die wij rekenen tot de middeninkomens (1,5x modaal). Er komt dus een groter aantal huishoudens in aanmerking voor een middenhuurwoning, dan de doelgroep middeninkomens die wij in ons onderzoek onderscheiden.

Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 18 Te weinig passende woningen voor huishoudens met een laag of middeninkomen We zien dat er op dit moment onvoldoende passende woningen zijn voor huishoudens met een laag of middeninkomen in de gemeente Molenlanden. Zo zijn er in ieder geval (los van het onbekende deel ) 4.650 passende koop- | en huurwoningen voor de 6.790 huishoudens met een laag inkomen (68%) en 1.550 passende woningen voor de 2.725 huishoudens met een middeninkomen (57%). Dit wordt veroorzaakt door de beperkte huurwoningmarkt en de sterk gestegen koopwoningprijzen in de gemeente Molenlanden. Hierbij geldt dat huishoudens die al voor langere tijd met een laag inkomen in een koopwoning wonen hier weinig last van hebben. Huishoudens die willen doorstromen vanuit een huurwoning of vanuit het ouderlijk huis de koopwoningmarkt willen betreden hebben echter te maken met meer concurrentie.

Tabel 4: Betaalbaarheidsgrenzen en omvang woningvoorraad naar prijsklasse gemeente Molenlanden Inkomensgroep | Betaalbare klasse | Aantal | Passende huur- | Passende | Aandeel huur en koop | huis- | woningen* | koopwoningen | passend houdens Lage inkomens met | Koop: tot € | 3.555 | 3.440 | 0 | 97% passend toewijzen | 170.000 | (21%) (tot € 27.725 / € | Huur: tot € 650,53 37.625) | / € 697,07 Lage inkomens zonder | Koop: € 170.000 - | 3.235 | 900 | 310 | 37% passend toewijzen | € 235.000 | (19%) (€ 27.725 / € 37.625 | Huur: € 650,53 - tot € 47.699 / € | € 879,66 52.671) Middeninkomens | Koop: € 235.000 | – | 2.725 | 225 | 1.325 | 57% (€ 47.699 / € 52.671 | € 290 | .000 | (16%) tot € 66.000) | Huur: € 879,66 - € 1.157,95 Hoge inkomens | Koop: > € | 7.645 | 150 | 10.570 | 140% (> € 66.000) | 290.000 | (45%) Huur: > € 1.157,59 Bron: Hypotheker.nl, CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). *Huurprijzen van particuliere woningen betreft deels een inschatting door het CBS. Van een deel van de woningvoorraad is prijs of eigendom onbekend. Met name jongeren met laag inkomen hebben koopwoningmarkt nog niet betreden De mate waarin krapte ontstaat in het betaalbare segment is sterk afhankelijk van de mate waarin huishoudens met een laag inkomen al in een koopwoning wonen.

Zij nemen dan immers de (over)waarde op hun woning mee als zij een volgende stap op de woningmarkt willen zetten. Vaak kunnen zij hierdoor in een ander prijssegment zoeken dan starters of doorstromers vanuit de huurwoningmarkt met een vergelijkbaar inkomen. In totaal woont 38% van de huishoudens met een laag inkomen met passend toewijzen in een koopwoning. In heel Nederland is dit percentage | aanzienlijk lager (31%). Voor lage inkomens zonder passend toewijzen is dit in de gemeente Molenlanden 55%. Een groot deel van hen heeft de afgelopen jaren waarschijnlijk geprofiteerd van de stijging van de koopwoningprijzen en zal bij verkoop van hun huidige woning van overwaarde gebruik kunnen maken. Het valt op dat met name oudere huishoudens met een laag inkomen in een koopwoning wonen. Dit komt doordat zij de koopwoningmarkt hebben kunnen betreden in een tijd dat de prijzen veel lager lagen en de koopwoningen voor hen beter bereikbaar waren. Jongere huishoudens wonen daarentegen vaker in een Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 19 huurwoning. Aangezien het huursegment in Molenlanden relatief klein is en de wachttijden gemiddeld bijna 6 jaar kan een ander deel van de jongeren die graag in een woning wil wonen nog gedwongen in het ouderlijk huis wonen.

Tabel 5: Woonsituatie huishoudens met laag inkomen (met en zonder passend toewijzen) per huishoudenstype in de gemeente Molenlanden Huishoudenstype | Koop (%) | Tot | Aftopping- tot | Middenhuur | Dure huur aftoppings- | liberalisatie- | (%) | (%) grens (%) | grens (%) Alleenstaand <35 jaar | 36% | 50% | 14% | 0% | 0% Alleenstaand 35 tot 55 jaar | 30% | 57% | 12% | 0% | 0% Alleenstaand 55 tot 75 jaar | 44% | 48% | 8% | 0% | 0% Alleenstaand >75 jaar | 41% | 47% | 9% | 3% | 0% Stel zonder kinderen <35 | 44% | 56% | 0% | 0% | 0% jaar Stel zonder kinderen 35 tot | 44% | 56% | 0% | 0% | 0% 55 jaar Stel zonder kinderen 55 tot | 63% | 31% | 7% | 0% | 0% 75 jaar Stel zonder kinderen >75 | 55% | 37% | 8% | 0% | 0% jaar Stel met kinderen | 65% | 28% | 5% | 1% | 0% Eenouder | 33% | 51% | 16% | 0% | 0% Totaal | 46% | 42% | 9% | 2% | 1% Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). Deel midden- en hoge inkomens bezet sociale huurwoningen We zien dat een deel van de huishoudens met een midden- dan wel hoog inkomen nog in een woning tot de liberalisatiegrens woont. Dat zijn woningen die eigenlijk bedoeld zijn voor huishoudens met een laag inkomen. Met name huishoudens met een middeninkomen wonen nog veel in een sociale huurwoning tot de liberalisatiegrens (22%).

Beperkte doorstroommogelijkheden voor deze inkomensgroep kunnen reden zijn voor het langer bewonen van een dergelijke woning. Deze beperkte doorstroming vergroot de krapte in het sociale huursegment. Tabel 6: Woonsituatie naar inkomensgroepen in de gemeente Molenlanden Inkomensgroep | Koop (%) | Tot | Aftoppings- | Middenhuur | Dure huur aftoppings- | grens tot | (%) | (%) grens (%) | liberalisatiegr ens (%) Lage inkomens met | 38% | 51% | 9% | 2% | 1% passend toewijzen Lage inkomens zonder | 55% | 33% | 9% | 2% | 1% passend toewijzen Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 20 Middeninkomens | 75% | 16% | 6% | 3% | 1% Hoge inkomens | 91% | 5% | 2% | 1% | 1% Totaal | 71% | 21% | 5% | 2% | 1% Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024) . 4.5 Woonlasten Niet enkel de huurlasten of hypotheekaflossing is bepalend in de ervaren betaalbaarheid van wonen. Ook overige woonlasten spelen een cruciale rol. Om deze reden hebben we zowel voor huurders als kopers in beeld gebracht wat hun totale woonlasten zijn in vergelijking met hun inkomen. Zo brengen we in beeld waar betaalbaarheidsvraagstukken het sterkst knellen en voor welke doelgroepen bijvoorbeeld hoge energielasten een grote rol spelen in hun mogelijkheden om andere uitgaven te doen.

Woonquote het hoogst voor ouderen en het laagst voor gezinnen Wat opvalt is dat met name alleenstaande 75- | plussers een groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan hun woonlasten. 38% van de alleenstaande 75- | plussers is meer dan 30% van hun besteedbaar huishoudensinkomen kwijt aan woonlasten (vaste + bijkomende lasten). Sowieso ligt bij alleenstaanden dit aandeel fors hoger dan bij stellen. Met name stellen met kinderen hebben een zeer lage woonquote. Zo is 49% van de stellen met kinderen minder dan 15% van hun inkomen kwijt aan woonlasten. Mogelijk komt dit doordat zij rekening houden met hogere overige lasten voor bijvoorbeeld het onderhouden van hun kinderen.

Figuur 15: Woonquote per doelgroep in de gemeente Molenlanden, 2022 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% Alleenstaand tot 35 jaar | 3%7% | 14% | 25% | 21% | 30% Alleenstaand 35 tot 55 jaar | 5% | 8% | 17% | 21% | 19% | 30% Alleenstaand 55 tot 75 jaar | 5% | 13% | 16% | 19% | 16% | 31% Alleenstaand 75 jaar of ouder | 2%7% | 14% | 18% | 21% | 38% Stel met kinderen | 23% | 26% | 23% | 14% | 7% 6% Stel zonder kinderen tot 35 jaar | 8% | 31% | 32% | 16% | 6%6% Stel zonder kinderen 35 tot 55 jaar | 13% | 26% | 29% | 15% | 8% | 8% Stel zonder kinderen 55 tot 75 jaar | 19% | 26% | 23% | 16% | 9% | 8% Stel zonder kinderen 75 jaar of ouder | 6% | 25% | 23% | 23% | 12% | 11% Eenouder | 9% | 15% | 20% | 20% | 18% | 18% Totaal | 15% | 21% | 22% | 17% | 11% | 14% Minder dan 10% | 10% tot 15% | 15% tot 20% | 20% tot 25% | 25% tot 30% | Meer dan 30% Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). Woonquote veruit het hoogst bij huurders van particulieren Als we onderscheid maken naar de eigendomssituatie voor de totale woonlasten zien we grote verschillen terug. Zo zien we dat met name huurders bij particulieren een zeer groot deel van hun inkomen aan woonlasten kwijt zijn. In totaal is 50% meer dan 30% van hun inkomen daaraan kwijt. Niet enkel bij kopers (8%), maar ook bij huurders van een woningcorporatie (24%) is dit aandeel fors lager.

Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 21 Figuur 16: Woonquote per eigendomssituatie in de gemeente Molenlanden, 2022 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% Koop | 20% | 27% | 23% | 14% | 7% | 8% Particuliere huur | 6% | 7% | 10% | 13% | 14% | 50% Corporatiehuur | 1% 7% | 19% | 26% | 22% | 24% Minder dan 10% | 10% tot 15% | 15% tot 20% | 20% tot 25% | 25% tot 30% | Meer dan 30% Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). Bijkomende kosten spelen sterkere rol bij ouderen We hebben de woonlasten nog verder opgedeeld naar de vaste lasten (huurprijs of hypotheekaflossing) en de bijkomende lasten (waaronder energielasten). Wanneer we dit vervolgens per doelgroep tot elkaar verhouden, | dan valt op dat met name bij ouderen energielasten een groter deel van hun totale woonlasten in beslag nemen (zie onderstaande figuur). Dit komt doordat zij bijvoorbeeld vaak hun woning al (grotendeels) hebben afbetaald en/of hun woning nauwelijks of niet hebben verduurzaamd. Stijgende energieprijzen hebben voor hen dus relatief veel effect, zeker wanneer hun woonquote (en dat is bij ouderen relatief vaak) wel hoog is.

Figuur 17: Bijkomende lasten ten opzichte van totale woonlasten in de gemeente Molenlanden, 2022 0% | 5% | 10% | 15% | 20% | 25% | 30% | 35% | 40% Alleenstaand tot 35 jaar | 18% Alleenstaand 35 tot 55 jaar | 20% Alleenstaand 55 tot 75 jaar | 25% Alleenstaand 75 jaar of ouder | 29% Stel met kinderen | 29% Stel zonder kinderen tot 35 jaar | 24% Stel zonder kinderen 35 tot 55 jaar | 26% Stel zonder kinderen 55 tot 75 jaar | 34% Stel zonder kinderen 75 jaar of ouder | 38% Eenouder | 31% Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2022). Bewerking Stec Groep (2024). 4.6 Zorggebruik Een belangrijk aspect van huishoudens, zeker met het oog op de toekomst, is hun zorggebruik . We verwachten immers dat door een toenemende vergrijzing van Nederland de vraag naar zorg door reguliere huishoudens zal toenemen. In deze paragraaf staan we stil bij de verschillende zorgstelsels waar reguliere huishoudens zorg uit kunnen ontvangen en door welke doelgroepen deze zorg gebruikt wordt. Later in dit onderzoek staan we stil bij hoe de verwachte huishoudensontwikkeling van invloed is op het verwachte zorggebruik in de toekomst. Op welke manier deze zorgvraag bestaat is verder toegelicht in de Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 22 woonzorgvisie van de gemeente Molenlanden. In dit onderzoek beperken we ons op de impact die dit zorggebruik heeft op de huidige woonwensen en toekomstige woonbehoefte.

955 huishoudens hebben gebruik gemaakt van een vorm van jeugdhulp Via de Jeugdwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor hulp die aan jeugdigen (tot achttien jaar met uitloop tot 23 jaar) geleverd wordt. Deze hulp bestaat uit | ondersteuning en zorg aan jeugdigen en/ of hun ouders/verzorgers. Ook het bevorderen van zelfstandig maatschappelijk functioneren valt hieronder. Jeugdhulp kan onderverdeeld worden in jeugdhulp zonder en met verblijf. Bij jeugdhulp met verblijf woont de jeugdige niet meer bij de ouders, maar bijvoorbeeld in een pleeggezin, gezinshuis of instelling. In dit onderzoek richten we ons met name op de huishoudens die jeugdhulp zonder verblijf ontvangen en waarbij de jeugdige dus ambulante zorg ontvangt. Op basis van CBS Microdata zien we dat dit bij in totaal 955 huishoudens in de gemeente Molenlanden het geval is. Logischerwijs waren dat op dat moment allen gezinnen. Aangezien we echter de situatie van huishoudens aan het eind van het kalenderjaar als uitgangspunt nemen (31 december 2021) komt het voor dat ook overige doelgroepen gedurende het jaar gebruik hebben gemaakt van dit type zorg. 1.395 huishoudens maakten gebruik van een voorziening via de Wet maatschappelijke ondersteuning De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is een gedecentraliseerde wet. Dit houdt in dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de aanspraak die op deze wet gemaakt wordt.

Deze wet moet het mogelijk maken dat personen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Hiervoor worden verschillende voorzieningen aangeboden, waarbij onderscheid wordt gemaakt in algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen. De maatwerkvoorzieningen (denk aan hulp bij het huishouden of een rolstoel) worden via een indicatie aan personen afgegeven. Reguliere huishoudens maken vaak gebruik van dit type zorg, aangezien deze ook met name gericht is voor thuiswonende zorgbehoevenden. In totaal zijn er 1.395 huishoudens in de gemeente Molenlanden die in 2021 zorg vanuit de Wmo2015 hebben ontvangen. Dit kunnen meerdere personen per huishouden zijn geweest. Met name 75- | plussers maken vaak gebruik van de Wmo. In totaal behoort 63% van | de huishoudens die gebruik maakt van dit type zorg tot deze doelgroep. Figuur 18: Gebruik Wmo2015 naar huishoudenstype, 2021 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 2% | 9% | 6% | 18% | 63% | 2% A&S < 35 jaar | Gezinnen | A&S 35-55 jaar | A&S 55-75 jaar | A&S > 75 jaar | Overig Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2021). Bewerking Stec Groep (2024).

1.240 huishoudens maakten gebruik van wijkverpleging via de Zorgverzerkeringswet De Zorgverzekeringswet (Zvw) stelt een ziektekostenverzekering (basispakket) verplicht voor alle Nederlandse ingezetenen en mensen die in het buitenland wonen maar uit Nederland inkomsten uit arbeid ontvangen. De zorg die via de Zvw geleverd wordt kan bestaan uit een behandeling, dienst of product. In het Besluit zorgverzekering (Bzv) staan de vormen van zorg opgesomd die in het basispakket van de zorgverzekering vallen. Dit zijn onder meer sommige eerstelijnszorg zoals een huisarts, maar ook wijkverpleging. Andere eerstelijnszorg, zoals de kosten van een bezoek aan een tandarts of fysiotherapeut vallen (gedeeltelijk) buiten dit basispakket. Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 23 In dit onderzoek richten we ons met name op personen en/of huishoudens voor wie hun zorggebruik invloed heeft op hun woningbehoefte. Het gebruik van wijkverpleging is daarbij een cruciale factor. Dit betekent immers dat deze personen ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te kunnen wonen. Deze personen hebben vaak echter geen 24-uurszorg nodig, doordat ze een groot deel van de tijd wel zelfredzaam zijn. In totaal zijn er 1.240 huishoudens in de gemeente Molenlanden die in 2021 gebruik hebben gemaakt van wijkverpleging. Dit kan ook van tijdelijke aard zijn geweest.

Net zoals voor voorzieningen via de Wmo2015 geldt dat de wijkverpleging met name is gebruikt door alleenstaanden en stellen ouder dan 75 jaar (57%). Figuur 19: Gebruik wijkverpleging naar huishoudenstype, 2021 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 1% | 14% | 2% | 24% | 57% | 2% A&S < 35 jaar | Gezinnen | A&S 35-55 jaar | A&S 55-75 jaar | A&S > 75 jaar | Overig Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2021). Bewerking Stec Groep (2024). 380 huishoudens maakten gebruik van Wlz-thuis, maar aandeel thuiswonenden neemt toe De Wet langdurige zorg (Wlz) regelt zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen, mensen met een handicap en mensen met een psychische aandoening. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) beoordeelt of iemand in aanmerking komt voor zorg uit de Wlz. Dit is het geval wanneer iemand intensieve zorg of toezicht nodig heeft. Deze persoon kan vervolgens een keuze maken over de leveringsvorm van de zorg, bijvoorbeeld thuis in de eigen (zorggeschikte/geclusterde) woning of in een instelling. In 2021 was er bij 380 huishoudens in Molenlanden sprake van het gebruik van Wlz-thuis. Dit komt zowel onder gezinnen als ouderen voor. Naar de toekomst toe verwachten we wel dat dit aantal sterk zal toenemen. Door de vergrijzing, net als bij ander zorggebruik, maar ook door de extramuralisering van ouderenzorg.

Het aantal verzorghuisplekken mag namelijk nog maar beperkt toenemen, wat ervoor zorgt dat in de toekomst meer ouderen zorg ‘thuis’ moeten ontvangen. Dit kan in de vorm zijn van zorggeschikte woningen. In hoofdstuk 6 | , waar we de woningbehoefte aan ouderenhuisvesting toelichten, | gaan we hier nader op in. Figuur 20: Gebruik Wlz-thuis naar huishoudenstype, 2021 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% 4% | 46% | 4% | 11% | 26% | 9% A&S < 35 jaar | Gezinnen | A&S 35-55 jaar | A&S 55-75 jaar | A&S > 75 jaar | Overig Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2021). Bewerking Stec Groep (2024). Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 24 17% van huishoudens maakt gebruik van een vorm van zorg, met name ouderen Wanneer we vervolgens onderscheid maken in wel of geen zorggebruik door huishoudens (ongeacht het type zorggebruik), zien we dat 3.035 huishoudens in 2021 zorg gebruikten in de gemeente Molenlanden. Dat is 17% van alle huishoudens. Er zijn wel duidelijke verschillen tussen doelgroepen. Zo zien we dat het zorggebruik met name onder alleenstaanden en stellen ouder dan 75 jaar groot is (45%). Daarna volgen gezinnen (17%), met name door het gebruik van jeugdhulp.

Figuur 21: Zorggebruik naar huishoudenstypen, 2021 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% A&S < 35 jaar | 5% | 95% Gezinnen | 17% | 83% A&S 35-55 jaar | 8% | 92% A&S 55-75 jaar | 10% | 90% A&S > 75 jaar | 45% | 55% Totaal | 17% | 83% Ja | Nee Bron: CBS Microdata (2024, cijfers 2021). Bewerking Stec Groep (2024). Woningbehoefte-onderzoek gemeente Molenlanden | 25 5. | Demografie en verhuizingen Demografische ontwikkelingen hebben een grote invloed op de woonwensen en dus opgaven van de toekomst. In dit hoofdstuk brengen we daarom op gemeenteniveau, met uitsplitsingen naar kernniveau, de ontwikkeling van het aantal personen en huishoudens in beeld. Dit doen we inclusief onderliggende ontwikkelingen zoals vergrijzing, huishoudensverdunning en (binnenlandse en buitenlandse) migratiestromen. Dit vormt de basis voor de doorkijk naar de toekomst. 5.1 Demografische ontwikkeling Vanaf 2015 toename van 1.815 inwoners (+4%) en 1.385 huishoudens (+8%) Sinds 2015 is het aantal inwoners van de gemeente Molenlanden in totaal met 1.815 | personen toegenomen. Daarnaast zien we ook een groei van het aantal huishoudens met in totaal 1.385 huishoudens. De procentuele toename van het aantal huishoudens (+8%) is daarmee sterker dan de toename van het aantal inwoners (+4%).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://molenlanden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/bc5f877c-04a2-4ae6-b8d7-d0caec491da6?agendaItemId=f60d0c18-acac-4d92-8543-217004d998b0