Bijlage 5 RES-Impact netinfrastructuur RES regio Alblasserwaard 4-3-2021

ALBLASSERWAARD RES-IMPACT NETINFRASTRUCTUUR Janwillem de Haan | Donderdag 4 Maart 2021

1

WAT BETEKENT DE ENERGIETRANSITIE Traditioneel

Toekomstig

Volume

Decentraal

Aardgas Vraag gestuurd

Fossiel

Aanbod gestuurd

Duurzaam Centraal

2

Elektriciteit

Tijd

ELEKTRICITEITSNET AANLEGGEN TIJD, GELD EN RUIMTE Tijd opbouw elektriciteitsnet

HS

Kort

Gemiddeld

Lang

> 2,5 jaar > 0,5 jaar

Hoogspanning

Hoog

Kosten

MS

> 5 jaar

Middenspanning

Gemiddeld

Laagspanning

Laag

LS BASISDOCUMENT ENERGIETRANSITIE

3

In dit basisdocument staat de gedetailleerde impact van investeringen op zowel gas als elektriciteit.

WAT WORDT WAAR AANGESLOTEN? Duurzame opwek wordt op verschillende plekken in het net aangesloten. Het hangt af van het aan te sluiten vermogen waar op het elektriciteitsnet de zonnepanelen of windmolens wordt aangesloten.

Zon: >100 ha Wind: > 20 x 5 MW

EHS = Extra hoogspanning HS = Hoogspanning TS = Tussenspanning MS = Middenspanning LS = Laagspanning

4

Zon: 10-100 ha (<100MW) Wind: tot 20 x 5 MW

WAT WORDT WAAR AANGESLOTEN? Duurzame opwek wordt op verschillende plekken in het net aangesloten. Het hangt af van het aan te sluiten vermogen waar op het elektriciteitsnet de zonnepanelen of windmolens worden aangesloten.

Zon: 2-10 ha (<10MW) Wind: tot 2 x 5 MW Richtlijn voor aansluitafstand tot stations

Wind: < 1,75MW MS-ring Zon: 500-5.000 panelen

Wind 5km

Wind Zon 3km

EHS = Extra hoogspanning HS = Hoogspanning TS = Tussenspanning MS = Middenspanning LS = Laagspanning

5

LS-net

10km

Zon 5km

Zon: <500 panelen TS/MS station 1,75-10MVA

HS/TS station >10MVA

RES-BOD ALBLASSERWAARD VERWACHT VERMOGEN VAN 243 MW IN 2030 Aanbod en vraag naar energie • Gegevens aangeleverd voor het verwachte opgestelde vermogen aan windmolens, grootschalige zonnepanelen en kleinschalig zon in 2030. • Bijna tweederde van het totale vermogen (63%) van het RES- bod bestaat uit grootschalig zon op dak. • De verhouding tussen grootschalig zon op

dak/land en wind komt hiermee op 71% zon en 29% wind. • Voor de vraag in de regio zijn gegevens aangeleverd voor nieuwbouw woningbouw, bestaande utiliteit en industrie. • Voor de overige vraag is gebruik gemaakt van landelijk opgestelde en Stedin data aangezien hiervoor geen input is geleverd door de regio.

Samenvatting aanbod in regio Kleinschalig zon op dak (<15 kWp) Grootschalig zon op dak

Zon op land

Wind op land 0

20

40

60

80

100

Vermogen [MW] Vermogen 2030

Vermogen 2019

120

140

160

NETIMPACT – KNELPUNTEN STATIONS ARKEL EN NIEUWPOORT • • • •

Op station Arkel en Nieuwpoort treden knelpunten op vanwege de voorziene opwek Beide knelpunten kunnen naar verwachting worden opgelost voor 2030, uitgaande van tijdige besluitvorming rondom de te realiseren projecten In het diagram rechts een indicatie van de omvang van het knelpunt door het bod en de beschikbare stations capaciteit te vergelijken Indien opweklocaties bij stations met knelpunten verschoven kunnen worden naar stations met ruimte, wordt er beter gebruik gemaakt van de beschikbare netcapaciteit en worden knelpunten voorkomen.

Oplosbaar voor 2030 Ja Onzeker Nee Geen knelpunt

Opwek

Afname

INDICATIE NETIMPACT – HAALBAARHEID RES-BOD GELD

• • • •

TIJD

De daadwerkelijk benodigde werkzaamheden zijn sterk afhankelijk van de exacte locaties Beter inzicht hierin is wenselijk om tijdig de juiste knelpunten aan te kunnen pakken Planprocedures vormen een belangrijk onderdeel van de doorlooptijd en hebben grote invloed op de onzekerheid. De regio heeft daarmee zelf grote invloed op de benodigde doorlooptijd van netuitbreidingen.

AANBEVELINGEN SYSTEEM EFFICIËNTIE HOE INVESTERINGEN REDUCEREN? Zon/wind verhouding 5050 voor opwek

Verbetering mogelijk

Om de capaciteit van de stations en verbindingen goed te benutten, is een 50-50 verhouding tussen zon/wind in opgesteld vermogen ideaal. De opgave van de regio bevat 71% zon (172 MW) en 29% wind (71 MW) windinstallaties.

Benutting van het bestaande net

Verbetering mogelijk

Door plannen voor opwek worden met name de stations en/of verbindingen aan de oostzijde van de regio belast (Arkel, Nieuwpoort, Gorinchem). De stations aan de westzijde (Alblasserdam, Papendrecht, Zwarte Paard) en station Hardinxveld hebben nog additionele capaciteit beschikbaar.

Clustering van opwek

Verbetering mogelijk

Vraag en aanbod lokaal matchen

Verbetering mogelijk

Overig: Cable pooling, curtailment, etc.

Verbetering mogelijk

Het clusteren van opwek geeft voordelen als efficiëntere benutting en lagere maatschappelijke kosten. Het kan ruimtelijke voordelig zijn en zorgen voor meer maatschappelijk draagvlak. In het RES-bod wordt goed rekening gehouden met clustering van projecten. Echter bestaat het overgrote deel (63%) uit grootschalig zon op dak. Om het transport van energie te beperken is het slim om energie op te wekken dichtbij de locatie waar het gebruikt gaat worden. In het RES-bod lijkt vraag en aanbod redelijk te matchen aangezien de zon en windparken voorzien zijn in de nabijheid van Gorinchem en Arkel. Bij station Nieuwpoort is veel meer opwek voorzien dan vraag, wat leidt tot een knelpunt op dit station. Er zijn meerdere manieren om het energiesysteem nog beter de benutten. De RES opgave van de regio biedt ruimte voor verbetering op deze punten. In de buurt landelijk gebied Noord is zowel zon op land als wind voorzien, wat mogelijkheden tot cable pooling met zich meebrengt.

* https://www.netbeheernederland.nl/_upload/Files/Factsheet_Systeemefficientie_185.pdf

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN (1)

Wat

Aantal

Potentiële haalbaarheid voor 2030

Kosten - M€

Extra - m2

Doorlooptijd jaren

-

-

-

Nieuw te bouwen stations

0

Uit te breiden stations

2

R

26 - 32

2.000

4-5

Kabels verzwaren en distributieruimten bijplaatsen

-

6

30 - 42

3.500 – 4.000

-

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN (2) Aanbevelingen t.a.v. het RES-bod • De ambitie op het gebied van opwek is helder gedefinieerd met een sterke mate van clustering. Voor een beter integraal beeld van vraag- en aanbod is het aan te bevelen ook regio specifieke informatie aan te leveren over mobiliteit en warmtetransitie. Aanbevelingen systeemefficiëntie • Met name grootschalig gebouw gebonden zon leidt tot de capaciteitsknelpunten op station Nieuwpoort. In het vervolg van het RES proces is het aan te bevelen om gezamenlijk met de netbeheerder de exacte locaties, bijbehorend vermogen en beschikbare netcapaciteit gedetailleerder in beeld te brengen voor dit knelpunt. • De verhouding wind-zon (29% en 71%) is suboptimaal (meer zon dan wind). Gezien het feit dat wind efficiënter gebruik maakt van netcapaciteit, adviseren we de spreiding van zon-op-dak, zon-op-land en wind-op-land op regionaal niveau in balans te brengen en hiermee de benodigde netuitbreidingen te verminderen. • In buurt landelijke gebied Noord is zowel een zoeklocatie voor zon als wind. Kijk hier naar de mogelijkheden voor cable-pooling waardoor er minder aansluitingen nodig. Algemene aanbevelingen • Stedin blijft graag vroegtijdig op de hoogte van nieuwe initiatieven, zoals in de samenwerking tot nu toe. Gezien de doorlooptijden van onze werkzaamheden is het essentieel om tijdig te kunnen handelen.

• Veranker de plannen zo snel mogelijk in het omgevingsbeleid. Door de plannen te concretiseren en uit te werken middels de instrumenten in de omgevingswet, wordt de zekerheid van realisatie vergroot. Bij voldoende zekerheid en concreetheid worden de benodigde netinvesteringen opgenomen in de investeringsportfolio.

12

50-50 VERDELING ZON EN WIND EFFICIËNT GEBRUIK VAN HET ENERGIESYSTEEM • Doordat de opwekprofielen van zon en wind elkaar aanvullen, wordt de capaciteit van het net

optimaal benut. Het waait ongeveer 3x zo vaak als dat de zon schijnt (meer opbrengst per MW)

• In de dagcyclus wordt door gebruik van wind niet alleen opgewekt als de zon schijnt, maar ook op

andere momenten van de dag

• In de jaarcyclus blijkt dat het vaak waait als de zon niet schijnt, zoals in de winter. In deze periode

wekken zonnepanelen nauwelijks energie op

• Op momenten dat het zowel waait als de zon schijnt, kan door aftopping van het maximale vermogen

de piekopwek opgevangen worden

13

Bron: www.energieopwek.nl

50-50 VERDELING ZON EN WIND VERSCHIL VERMOGEN EN OPBRENGST • Systeem efficiëntie wordt vergroot door een gelijk vermogen aan zon en wind op een aansluiting te

realiseren

• Er zit een verschil tussen opgesteld vermogen en de opbrengst van dit opgesteld vermogen • Dit komt doordat het vaker waait dan dat de zon schijnt (wind heeft meer vollasturen dan zon)

Windenergie levert met dezelfde netcapaciteit ongeveer 3x zoveel energie als zon-pv De belasting van het elektriciteitsnet wordt bij het gebruik van alleen zon, een stuk hoger dan wanneer ook wind wordt ingepast

14