Bijlage 3 Raadsvoorstel en raadsbesluit d.d. 14 november 2023 wensen en bedenkingenprocedure m.b.t. de gemeentelijke reactie op het plan van aanpak Chemours

Raadsvoorstel Onderwerp

:

wensen en bedenkingen procedure m.b.t. de gemeentelijke

Zaaknummer

:

1194231

Publicatieniveau

:

Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar

: :

reactie op het plan van aanpak Chemours Wethouder Jan Lock Niet openbaar Paul Platen

Gevraagd Besluit De gemeenteraad van Molenlanden besluit:

1. Geen wensen en bedenkingen in te brengen met betrekking tot de in dit raadsvoorstel opgenomen eerste reactie van het college met betrekking tot het plan van aanpak van Chemours.

Inleiding

In de rechtszaak Gemeenten versus Chemours Netherlands B.V. c.s. zijn partijen door de

rechtbank Rotterdam opgeroepen met elkaar in gesprek te gaan. Het op 27 september 2023

gewezen tussenvonnis vormde voor partijen de aanleiding om gezamenlijk de gevolgen van dit vonnis te duiden. Het vonnis stelde de gemeenten in het gelijk, in die zin dat de uitstoot van

PFOA in de periode 1 juli 1984 tot 1 maart 1998 door de rechtbank als onrechtmatig jegens de gemeenten Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden (hierna: de gemeenten) is beoordeeld.

In de raadsinformatiebrief van 10 oktober 2023 heeft ons college aangegeven, dat "in de

komende periode op basis van het definitieve oordeel van het tussenvonnis een verkennend

gesprek wordt gevoerd tussen gemeenten en bedrijven, in aanwezigheid van de advocaten om de impact van het vonnis aan beide kanten te duiden". Op basis van deze gesprekken heeft

Chemours een plan van aanpak opgesteld. Een eerste versie daarvan hebben wij op 26 oktober

ontvangen; een tweede versie, waarop dit raadsvoorstel is gebaseerd, hebben wij 19 november jl. ontvangen (zie bijlage 1, gedateerd 17 november 2023).

In overleg met de betrokken bestuurders van de gemeenten en onze advocaat, is een eerste

reactie opgesteld over dit plan. Deze reactie is verwoord in het voorliggende raadsvoorstel. Ons college is volgens artikel 160, lid 1 sub d Gemeentewet bevoegd privaatrechtelijke

handelingen te verrichten, ook in het kader van de gesprekken met Chemours. Wij willen u op

de hoogte brengen van dit plan van aanpak en onze eerste reactie op het plan. Het is passend

-vanwege de grote impact van dit dossier op de samenleving- om uw raad in de gelegenheid te stellen om een reflectie te geven op onze reactie op het plan van aanpak in de vorm van mogelijke wensen en bedenkingen. Met de inbreng van uw raad kan ons college tot een 1

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

definitieve reactie (besluit) komen over dit plan van aanpak en dit inbrengen in de verdere gesprekken met Chemours. Als deze gesprekken leiden tot bindende afspraken, vast te leggen in één of meerdere concept vaststellingsovereenkomsten, dan leggen wij deze aan u voor alvorens overeenkomsten te sluiten. Dit besluitvormingstraject wordt deze en komende maand op gelijke wijze door de gemeenten gevolgd.

Eerdere besluiten

- B&W-besluit tot het dagvaarden van Chemours c.s. d.d. 20 april 2021

- raadsinformatiebrief d.d. 10 oktober 2023, waarmee de gemeenteraad wordt

geïnformeerd, dat op basis van het definitieve oordeel van het tussenvonnis een verkennend gesprek wordt gevoerd tussen gemeenten en Chemours

Beoogd effect

Een besluit (standpunt) (in) te nemen met betrekking tot de reactie van ons college op het door Chemours opgestelde plan van aanpak.

Argumenten

1.1 Resultaat van verkennende gesprekken met Chemours

Het verkennende gesprek met Chemours heeft tot nu drie keer plaatsgevonden.

In het eerste gesprek is gevraagd om een reflectie op het tussenvonnis. Als reactie daarop heeft Chemours tijdens een tweede gesprek een globaal plan van aanpak gepresenteerd waarmee

invulling wordt gegeven aan het tussenvonnis, namelijk dat Chemours cs aansprakelijk is voor de schade, die de gemeenten hebben geleden dan wel lijden vanwege de emissie van PFOA.

Het plan van aanpak bevat de ‘vertaling’ van hetgeen Chemours op basis van het tussenvonnis concludeert en wil doen. De inzet van Chemours is tot een (minnelijke) oplossing van het geschil te komen.

Op 10 november 2023 is de eerste versie van het plan van aanpak besproken door Chemours en een bestuurlijke delegatie. Dat gesprek was gericht op het stellen van vragen aan en het

geven van antwoorden door Chemours op die onderdelen van het plan, die toegelicht dienden te worden. Dat heeft geleid tot een nieuwe versie van het plan van aanpak (bijlage 1).

1.2 minnelijk overleg parallel laten lopen met procederen

Onze advocaat acht het raadzaam te trachten tot een overeenkomst te komen met Chemours. Zijn inschatting is dat op basis van de nog te voeren schadestaatprocedure er niet voldoende middelen beschikbaar komen om de gemeenten en hun inwoners te compenseren voor de

schade die is en wordt geleden vanwege de emissie van PFOA. Wij adviseren u hem daarin te volgen.

Het zal nog even duren voordat er een einduitspraak van de rechtbank ligt. Daarnaast is het

nagenoeg zeker dat Chemours in hoger beroep zal gaan. Een einduitspraak in eerste aanleg -bij de rechtbank- is niet eerder te verwachten dan mei/juni 2024. Daarom willen wij de

gesprekken met Chemours om te komen tot overeenstemming over hun voorstel (plan van aanpak) voortzetten.

1.3 elementen van het plan van aanpak Chemours 2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Het voorstel van Chemours in de vorm van een plan van aanpak bevat de volgende elementen:

A. Interim maatregelen

Dit betreft het aanpakken van de verontreinigde moestuinen gelegen in de zogenaamde ‘rode zone’1) en het aanpakken van de zwemplas de Merwelanden in Dordrecht.

1) de basis voor de zogenaamde ‘rode zone’ is de Bodemverwachtingskaart PFOS en PFOA Zuid-Holland, in

voorbereiding (bron: Omgevingsdienst Zuid-Holland-Zuid en provincie Zuid-Holland). Het kaartje met de ‘rode zone’ is opgenomen in het plan van aanpak van Chemours.

B. Een fonds

Chemours is bereid een fonds op te richten en te financieren. Dit fonds kan gebruikt worden voor:

de planning, het ontwerp en het opzetten van milieuprojecten, met inbegrip van

-

bronbestrijding;

herstelmaatregelen en andere acties die naar het oordeel van de gemeenten milieuschade

-

aanpakken of de volksgezondheid ten goede komen;

milieuprojecten omvatten projectstrategieën die duurzaam, wetenschappelijk onderbouwd

-

en kosteneffectief zijn op lange termijn, kunnen subsidies omvatten voor innovatie, onderzoek en onderwijs met betrekking tot bronbestrijding, herstelmaatregelen en daarmee samenhangende acties;

de terugbetaling omvatten van in het verleden gedane uitgaven voor herstelprojecten, maar

-

alleen als deze in overeenstemming waren met deze projectstrategieën.

C. Schriftelijke vastlegging

Ten aanzien van de lopende rechtszaak spelen de volgende aspecten:

de lopende bewijsopdracht van de rechter aan de gemeenten m.b.t. de onrechtmatigheid

-

van de PFOA-verontreiniging door Chemours vanaf 1 maart 1998.

het voortzetten van de rechtszaak tot het verkrijgen van een eindvonnis van de rechtbank.

-

het verlenen van kwijting/vrijwaring door de gemeenten in enige vorm.

-

Daarnaast benoemt Chemours in het plan van aanpak:

bevestiging/erkenning van de toegestane, vergunde activiteiten van de fabriek.

-

erkenning van de lopende saneringswerkzaamheden op het eigen terrein van de fabriek.

-

Hieronder gaan wij in op de drie onderdelen, te weten de interim maatregelen, het herstelfonds en het voorstel van Chemours ten aanzien van de schriftelijke vastlegging. Per onderdeel is weergegeven wat de eerste reactie van ons college op het plan van aanpak is.

Ad A. Interim maatregelen 1. moestuinen

Gezien de urgentie van de aanpak van de (verontreinigde) moestuinen gaan wij hier nu concreet op in.

1.1 gebied

3

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Chemours stelt voor de moestuinen, gemeentelijke en privé moestuinen, al dan niet in verenigingsverband, binnen een straal van 2 km rond de fabriek te saneren zonder voorafgaande monsterneming.

Op basis van vragen die wij hebben gesteld in het gesprek op 10 november heeft Chemours nu in het plan van aanpak voorzien in sanering zonder monsterneming van álle moestuinen in de gehele rode zone.

Het college acht dit een goede stap, maar wil op basis van een deskundigenadvies een nader

oordeel vormen over de technische aspecten verbonden aan de sanering van moestuinen, zoals de wijze van saneren, de diepte van de sanering, kwaliteit van de grond, het vervangen van

grond in kweekkassen en bij fruitbomen, en dergelijke. Ook het bevoegd gezag in het kader

van de Wet bodembescherming (de gemeente Dordrecht voor haar grondgebied en de provincie Zuid-Holland voor de overige gemeenten) dient hierbij te worden betrokken.

Chemours stelt voor aan de grenzen van de rode zone, waar onduidelijkheid bestaat of de het gebied binnen de rode zone valt, door het nemen van monsters te bepalen of daar aanwezige moestuinen aangepakt moeten worden. Dit vindt het college te beperkt. Monsterneming zal moeten plaatsvinden in een ruimere cirkel rond de rode zone, zo mogelijk in het hele gele gebied op de kaart.

1.2 Vergoeden kosten

Chemours stelt voor de om de werkelijke kosten te vergoeden van het aanpakken van

moestuinen (gemeentelijke en privé) al dan niet in verenigingsverband. Ons college stemt

hiermee in onder voorwaarde dat ook plant- en overig materiaal, dat verloren gaat bij sanering, vergoed wordt tegen de werkelijke kosten.

Voor de privé moestuinen stelt Chemours een vergoeding voor sanering te geven tegen een m2-prijs met een nader te bepalen maximumbedrag. Daar gaan wij niet mee akkoord. Het

college zet in op het compenseren van de werkelijk gemaakte kosten voor sanering inclusief een vergoeding van plant- en overig materiaal dat verloren gaat bij de sanering.

1.3 slootwater

Met betrekking tot slootwater dat wordt gebruikt voor irrigatie van moestuinen wordt door

Chemours voorgesteld binnen de 2 km zone uit te gaan van een grenswaarde van 0,33 µg/l

voor PFOA. Dit conform de waarde die door onderzoeksbureau Arcadis wordt aangehouden in haar rapport “PFAS in grond en water moestuinen Dordrecht, Papendrecht, Sliedrecht en Molenlanden”. Chemours stelt voor te voorzien in irrigatiewater door bijvoorbeeld een regenwatertank te plaatsen of een aansluiting op de openbare watervoorziening.

Wij kunnen hiermee instemmen. Ons college vindt echter dat de door Chemours voorgestelde maatregelen ten aanzien van het slootwater binnen de 2 km zone, ook genomen moeten worden in de rode zone buiten de 2 km, indien daar de waarde van 0,33 µg/l wordt

overschreden. In dat geval vindt ons het college het nodig dat op korte termijn onderzoek

wordt gedaan naar de oorzaak daarvan. Ons college is van mening dat vervolgens bepaald moet worden wat op langere termijn nodig is om die oorzaak weg te nemen.

1.4 uitvoering

Chemours stelt voor om voor de uitvoering van de maatregelen een team te vormen waar de gemeenten en Chemours deel van uitmaken. Dit vindt het college te beperkt. Het college wil met Chemours tot overeenstemming komen over het instellen en bekostigen van een

4

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

projectteam, dat de sanering voorbereidt, coördineert en uitvoert, inclusief communicatie met inwoners.

1.5 planning

Voor wat betreft de planning is het belangrijk dat zo snel mogelijk wordt gestart met de aanpak van moestuinen binnen de 2 km zone rond de fabriek. Vervolgens kan de rest van de rode zone worden aangepakt, en kan gestart worden met monsterneming op de grens van de rode zone en daarbuiten. Het bevoegd gezag dient in te stemmen met de maatregelen.

2. Zwemplas Merwelanden Dordrecht

Gezien de urgentie van de aanpak van Merwelanden gaan wij hier nu concreet op in.

Het plan van aanpak is gericht op de doelstelling de zwemwaterkwaliteit van de plas aan te

pakken om beperkingen voor het zwemmen als gevolg van gehalte PFOA of HFDO-DA (GenX) weg te nemen. Het college onderschrijft deze doelstelling maar vindt dat in het plan van aanpak ontbreekt, dat door Chemours het uiterste gedaan wordt om voor komend

zwemseizoen de beperkingen voor het zwemmen in de Merwelanden op te heffen. Het college kan instemmen met het voorstel van Chemours om op de korte termijn het

waterschap Hollandse Delta -via de Gemeente Dordrecht- te vragen data met betrekking tot de kwaliteit van het water van de plas beschikbaar te stellen aan Chemours, zodat vervolgens kan

worden bezien of er een nadere monsterneming noodzakelijk is en hoe deze vormgegeven zou moeten worden.

Ad B. Fonds

Voor het fonds is een nadere verkenning nodig door de gemeenten over wat daaronder moet

vallen. Denk daarbij aan de reikwijdte, de omvang, doelgroepen en thema's, claims van derden, compensatie van waardevermindering terreinen en vertraging van (woningbouw) projecten. Pas als dit globaal in beeld is, kan gesproken worden over de omvang van het fonds. Belangrijk

aspect in de vervolggesprekken is ook een compensatie van eventuele schade, die nu nog niet bekend is.

Verder heeft Chemours aangegeven open te staan voor het compenseren van eventueel

waardeverlies in bijvoorbeeld de agrarische sector in de Alblasserwaard. Hoewel dit niet is

opgenomen in het plan van aanpak en niet direct tot gemeentelijk eigendom hoort, spannen de

gemeenten zich wel in om openingen te creëren voor inwoners en ondernemers, die alleen baat hebben bij compenseren van waardeverlies, omdat saneren niet uitvoerbaar is.

Ad C. Schriftelijke vastlegging

Als het gaat om de voorstellen van Chemours ten aanzien van de rechtszaak en vrijwaring

wordt geadviseerd te blijven inzetten op het vragen van een eindvonnis. Het vrijwaren van schade is aan de orde als de gemeenten voor het verleden, het heden en de toekomst

voldoende zijn gecompenseerd voor schade alsmede voor eventueel op hen verhaalde schade. Een ander aspect dat hierbij speelt is de financiële garantstelling van Chemours. Chemours

dient ten genoegen van de gemeenten aan te tonen, dat zij de maatregelen opgenomen in het (over een te komen) maatregelenpakket kan (laten) financieren.

Op het aspect bevestiging/erkenning van toegestane vergunde activiteiten blijft ons college op het standpunt staan dat “nul uit de pijp” onze inzet blijft. Als het gaat om erkenning van de

lopende saneringswerkzaamheden op het eigen terrein van Chemours in Dordrecht acht ons 5

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

college dit onderdeel de bevoegdheid van de gemeente Dordrecht in het kader van de Wet

bodembescherming. Dit valt buiten het bereik van de gesprekken tussen de vier gemeenten en Chemours.

2. Geen wensen en bedenkingen te geven

Ons college is volgens artikel 160, lid 1 sub d Gemeentewet bevoegd privaatrechtelijke

handelingen te verrichten, ook in het kader van de gesprekken met Chemours. Het is echter

van belang dat wij uw raad op de hoogte stellen van dit plan en van onze eerste reactie. Het is passend –vanwege de grote impact van dit dossier op de samenleving– om uw raad in de

gelegenheid te stellen om uw reflectie te geven op deze eerste reactie in de vorm van wensen en bedenkingen (conform artikel 169, lid 4 Gemeentewet).

Wij stellen u voor geen wensen en bedenkingen met betrekking tot de bij Argumenten

geformuleerde reactie te geven, omdat deze reactie recht doet aan de gemeentelijke en

inwonersbelangen, die bij dit dossier zijn betrokken. Zij biedt een goede basis voor de inzet van de gemeenten bij de verdere gesprekken met Chemours.

3. Geheimhouding opgelegd

Geheimhouding met betrekking tot het voorliggende voorstel alsmede de daarbij gevoegde

bijlagen is noodzakelijk. Openbaarmaking dient achterwege te blijven vanwege respectievelijk vertrouwelijk meegedeelde bedrijfsgegevens, het financieel belang van de gemeente alsmede

het goed functioneren van de bestuursorganen. Ons college heeft om deze redenen op grond van artikel 87 Gemeentewet in samenhang met artikel 5.1, lid 1 sub c (vertrouwelijke

bedrijfsgegevens) en lid 2 subs b (financiële belangen gemeente) en i (goed functioneren van ons college) geheimhouding opgelegd m.b.t. het voorliggende voorstel en de bijbehorende

bijlagen. Het opheffen van geheimhouding (door uw raad) is aan de orde als de drie genoemde redenen voor het opleggen van geheimhouding niet meer aan de orde zijn.

Kanttekeningen

1.1 Uitkomst van de gesprekken is niet te voorspellen

In dit voorstel wordt ingegaan op de inzet van ons college voor de vervolggesprekken met Chemours. Nog niet te voorspellen valt of deze inzet daadwerkelijk wordt gehonoreerd.

Voor veel maatregelen uit het plan van aanpak is capaciteit nodig, bijvoorbeeld van extern

deskundigen, projectleiders, communicatieadviseurs en aannemers. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt is dit een reëel risico.

1.2 Voorbereiding van acties kost tijd

Voor een aantal maatregelen (denk aan Merwelanden) dienen (vervolg)metingen plaats te

vinden. Dit kost tijd en heeft daarmee invloed op de snelheid waarmee acties kunnen worden uitgevoerd.

1.3 Ambtelijke capaciteit Molenlanden is (te) beperkt

De huidige ambtelijke capaciteit (één dag per week) is zeer beperkt. Wij zullen een nadere

afweging maken ten aanzien van de ambtelijke capaciteit, die nodig is voor het vervolg van dit traject.

Extra uitleg bij de kosten 6

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

De kosten van dagvaarding en advocaatkosten worden betaald uit de daartoe bestemde SPUK-

regeling. Ook een (klein) deel van de ambtelijke kosten (twee uur per week) ter begeleiding van het gehele proces wordt daar uit gedekt. Het overige gedeelte van de ambtelijke uren wordt gedekt door de exploitatiebegroting van de gemeente(n). De fase waarin het proces nu

verkeert, maakt dat er meer ambtelijke capaciteit nodig is dan gedekt kan worden door de

exploitatiebegroting (zie hiervoor Kanttekeningen). Overigens heeft Chemours in het gesprek

op 10 november jl. aangegeven de kosten van ambtelijke (project-) begeleiding van uitwerking en uitvoering van het plan van aanpak te willen betalen. Dat biedt echter niet de zekerheid dat Chemours schriftelijk gaat vastleggen, dat ambtenarenkosten worden vergoed. De rechtbank heeft namelijk in haar tussenvonnis bepaald, dat deze kosten worden gemaakt ter uitvoering

van de publieke taak en in het algemeen belang. Om die reden hoeft Chemours van de rechter ambtenarenkosten niet te vergoeden.

Communicatie

Dit voorstel is afgestemd met de drie andere gemeenten, Dordrecht, Sliedrecht en Papendrecht. De drie verkennende gesprekken met Chemours hebben met een bestuurlijke en ambtelijke

vertegenwoordiging uit Dordrecht en Molenlanden plaatsgevonden. Uw raad en de raden van Dordrecht, Sliedrecht en Papendrecht worden in de gelegenheid gesteld in een geheime

vergadering wensen en bedenkingen te uiten met betrekking tot de eerste reactie van de colleges op het plan van aanpak, gepresenteerd door Chemours.

Vervolgstappen

Als uw wensen en bedenkingen bekend zijn, kan ons college een besluit nemen over onze

definitieve reactie op plan van aanpak. Dit wordt dan de inzet van ons college (in afstemming

met de colleges van de overige gemeenten) in de verdere gesprekken met Chemours. Als deze gesprekken leiden tot afspraken vastgelegd in een of meerdere vaststellingsovereenkomsten, dan zal ons college die aan uw raad voorleggen voor wensen en bedenkingen alvorens deze overeenkomsten met Chemours te sluiten.

Bijlagen:

1. Plan van aanpak van Chemours d.d. 17 november 2023 (geheim)

7

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Raadsbesluit Onderwerp

Zaaknummer

Portefeuillehouder

:

: :

wensen en bedenkingen procedure m.b.t. het

gemeentelijk standpunt op het plan van aanpak Chemours 1194231

Wethouder Jan Lock

[Vult Secretariaat in!!] De raad van de gemeente Molenlanden: Gelet op het bijbehorende raadsvoorstel;

8

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

Besluit:

wensen en bedenkingen ter kennis van het college van Burgemeester en Wethouders te brengen met betrekking tot de in dit raadsvoorstel opgenomen eerste reactie van het college met betrekking tot het plan van aanpak van Chemours.

Aldus besloten tijdens de openbare raadsvergadering van de gemeente Molenlanden, gehouden op [vult het Secretariaat in ]

de griffier,

de voorzitter,

Marjolein Teunissen

Theo Segers

9

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000