Bijlage 2 Onderzoeksresultaten Vitaal Molenlanden (enquête, maart 2021)

BIJLAGE 1 De onderzoeksresultaten In deze bijlage beschrijven wij de resultaten van het onderzoek Vitaal Molenlanden voor de doelgroepen (1) inwoners, (2) ondernemers, (3) verenigingen en maatschappelijke organisaties. 1. Inwoners Bij de verdieping van de onderzoeksresultaten m.b.t. de inwoners wordt onderscheid gemaakt naar leeftijdscategorie. Als sprake is van significante geografische verschillen (per kern, voormalige gemeenten) worden deze benoemd. 1.1 de invloed van Corona Corona heeft grote impact op het leven van alle dag. Ook in Molenlanden; 66% van de inwoners, die hebben deelgenomen aan de enquête geeft aan, dat Corona veel tot zeer veel invloed heeft op het dagelijkse leven.

invloed van Cor ona op inw oner s 70

60

50

40

30

20

10

0 Inwoners

veel/zeer veel invloed

weinig invloed

1

neutraal

geen

1.2 zorgen en angsten

Legenda Jongeren: 25 jaar of jonger Jong volwassenen: 26 t/m 40 jaar Volwassenen: 41 t/m 65 jaar Ouderen: ouder dan 65 jaar

90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 jongeren

jong volwassenen

volwassenen

sociale contacten

familie en vrienden

geestelijke gezondheid

fysieke gezondheid

onderwijs en persoonlijke ontwikkeling

thuissituatie/privé

ouderen

Gevraagd naar de zorgen en angsten van inwoners als gevolg van Corona is het verlies aan sociale contacten in alle leeftijdscategorieën de grootste zorg. 77% van de geënquêteerde inwoners merkt op minder vaak op bezoek te gaan bij mensen. Daarvan ziet 84% vrienden niet of minder. 65% geeft aan familieleden niet of minder te ontmoeten. 6% geeft aan dat zij niemand minder zien dan voor Corona het geval was. Bij jongeren is zorg over school(-prestaties) en over persoonlijke ontwikkeling vervolgens een belangrijk onderwerp. Geestelijke gezondheid speelt zowel bij jongeren als jongvolwassenen een belangrijke rol. De helft van hen heeft geestelijke gezondheid vermeld in de top 5 van zorgen. Verder geeft 50% van de jongvolwassenen geeft aan zorgen te hebben over de thuis/privésituatie. Ouderen noemen zorgen over familieleden en vrienden en de (eigen) gezondheid is belangrijke thema’s waarover zorg bestaat. 2

3

1.3 de invloed van Corona op fysieke en mentale gezondheid

De negatieve invloeden van Corona worden vooral door jongeren en jongvolwassenen ervaren. 76% van de jongeren ziet Corona als een beperking van zijn/haar vrijheid. Bij jong volwassenen is dat 57%. 48% van de ouderen voelt een vrijheidsbeperking. 54% van de jongeren ziet geen perspectief en 50% ervaart eenzaamheid. Bij jong volwassenen zijn deze percentages respectievelijk 57% en 54%. Meer volwassenen (22%) en ouderen (27%) geven aan geen negatieve invloeden van Corona te ervaren, in vergelijking met jongeren (8%) en jongvolwassenen (10%). Corona heeft ook positieve invloed. Inwoners merken op meer rust (42%) te hebben en minder gehaast (39%) te zijn. Als het gaat om de fysieke gezondheid antwoordt 40% dat zij minder bewegen door corona. 27% van de inwoners geeft aan minder buiten te komen als gevolg van het Coronavirus. Een derde van de respondenten geeft aan geen invloed van corona te ervaren op zijn of haar fysieke gezondheid.

4

5

1.4 Corona en financiën

Uit de enquête wordt duidelijk dat de financiële situatie van bijna twee derde van de inwoners (65%) niet is veranderd door Corona. 19% van de respondenten geeft aan dat zijn of haar financiële situatie in het afgelopen jaar is verbeterd door Corona. 13% van de inwoners geeft aan dat de financiële situatie is verslechterd. De leeftijdscategorie 26 tot 40 jaar vermeldt ten opzichte van andere categorieën vaker zich zorgen te maken over de financiële situatie. 1.5 Wat wordt verwacht van Molenlanden?

6

“Waar moet Molenlanden meer aandacht aan geven”?, is één van de vragen die aan inwoners is voorgelegd. De antwoorden op deze vraag levert het volgende beeld op:

Alle leeftijdscategorieën noemen het bieden van financiële (nood)steun aan degenen, die dat nodig hebben als belangrijkste onderwerp. Daarna volgt het in stand houden van ontmoetingsplekken, zoals dorpshuizen, in de kernen. Gevolgd door het meedenken in mogelijkheden en kansen in deze tijd met beperkingen en het verduidelijken van de Corona-maatregelen. Jongeren en jong volwassenen (25 tot 40 jaar) noemen vaker dan andere leeftijdscategorieën meedenken over kansen en mogelijkheden. Ook het bieden van een ‘luisterend oor’ voor inwoners en ondernemers met mentale zorgen wordt door hen vaker genoemd. Volwassenen en ouderen geven vaker aan dat de gemeente meer aandacht mag hebben voor het (door-)verwijzen naar het juiste loket. Dat thema wordt vaker als eerste prioriteit genoemd door inwoners van voormalig Giessenlanden dan door inwoners van voormalig Molenwaard. Het financieel bijstaan van verenigingen, stichtingen en andere organisaties staat vaker in de top 5 van aandachtspunten van inwoners van voormalig Giessenlanden dan van inwoners van voormalig Molenwaard. Op het niveau van kernen zijn de volgende verschillen te zien. In vergelijking met het totaalbeeld vinden inwoners uit Hoornaar het verlenen van financiële noodsteun aan ondernemers belangrijker. Inwoners uit Nieuwpoort het bijstaan van inwoners die het financieel moeilijk hebben belangrijker vergeleken met het totaal.

Inwoners uit Noordeloos vinden het verduidelijken van de Coronamaatregelen belangrijker vergeleken met respondenten uit de andere kernen. Ook het meedenken over 7

nieuwe kansen en het in stand houden van ontmoetingslocaties in kernen vinden inwoners uit Noordeloos belangrijker. Aan de inwoners is gevraagd om als het gaat om de toekomst met en na Corona tips te geven aan de gemeente Molenlanden, Naast de onderwerpen die hiervoor aan de orde zijn gekomen, zijn de volgende ‘rode draden’ te onderscheiden: 

Houd fysiek contact, luister naar inwoners, communiceer helder en duidelijk met inwoners, geef eerlijke informatie.



Kijk naar wat wel kan en stimuleer dit ook. Kijk hoe je ontmoeting kunt faciliteren binnen de maatregelen.



Zet in op mensen die het moeilijk hebben, kwetsbare groepen, jongeren (denk ook aan de leeftijd boven 18 jaar), ondernemers (kleine middenstand), en ook op specifieke problematiek, zoals huiselijk geweld.

2. Ondernemers In dit hoofdstuk beschrijven wij de resultaten van het onderzoek Vitaal Molenlanden (fasen 1 t/m 3) voor de doelgroep ondernemers. Daar waar een verdieping is uitgevoerd op resultaten, gebeurt dat naar bedrijfsgrootte. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen: • ZZP’ers • Micro onderneming 1 tot en met 4 medewerkers • Kleine onderneming 5 tot en met 9 medewerkers 8

• Middelgrote onderneming 10 tot en met 49 medewerkers • Grote onderneming 50 medewerkers of meer Als sprake is van significante verschillen per branche dan worden deze benoemd. 2.1 de invloed van Corona We starten met een algemene duiding van de invloed van Corona in de regio (Alblasserwaard). Niet alle sectoren in de regio Alblasserwaard zijn even hard getroffen, vooral binnen de detailhandel zijn de verschillen groot. Er wordt veel ‘met handjes gewerkt’ in de regio en dat heeft voordelen. Hierdoor lijkt de regio minder zwaar onderhevig aan de crisis.

Voor sommige sectoren geldt zelfs, dat er een tekort is aan medewerkers. Het zou goed zijn om na te denken over hoe medewerkers bij organisaties die nu overeind worden gehouden, terwijl dit niet duurzaam is, kunnen worden ingezet bij de sectoren die handen tekort komen.

Duidelijk wordt ook dat het voor ondernemers scherp aan de wind zeilen en dat zij terughoudend zijn met investeren.

Er heerst een grote onrust bij detailhandelaren of de keten wel blijft bestaan. Denk aan de vaak enorme voorraden en de leveringsdruk die op leveranciers en fabrikanten kan komen te liggen.

Ondanks dat medewerkers geen reden hebben om zich zorgen te maken, omdat hun baan verdwijnt, doen zij dit toch.

9

Hieronder de grafiek, die de invloed van Corona op Molenlandse ondernemingen in beeld brengt.

58% van de ondernemers geeft aan dat Corona een zeer negatieve of negatieve

invloed heeft gehad op de onderneming gedurende het afgelopen jaar. 22% meldt dat corona geen invloed heeft gehad op de onderneming. Voor 19% van de

ondernemers heeft Corona een positieve invloed of zelfs zeer positieve invloed gehad gedurende het afgelopen jaar.

35% van de ondernemers heeft zijn/haar onderneming (deels) moeten sluiten. Bij 26% zijn de werkzaamheden veranderd. 23% van de ondernemers geeft aan dat er niets is veranderd door Corona. De uitsplitsing op basis van het aantal medewerkers laat nagenoeg geen verschillen zien als het gaat om de invloed van Corona heeft op een onderneming.

Wel noemenswaardig is dat ZZP’ers en grote ondernemingen vaker aangeven dat Corona geen invloed heeft gehad op de onderneming dan andere categorieën. We hebben ook gekeken naar de invloed van Corona per branche. Daar kwam het

volgende naar voren. Corona heeft voornamelijk een positieve uitwerking gehad op handel en retail.

Bij de branches consultancy en dienstverlening, industrie en transport en logistiek geeft het merendeel van de ondernemingen aan, dat Corona geen invloed heeft 10

gehad op de onderneming. Echter binnen deze branches zijn ook ondernemingen, die melden dat Corona negatief heeft uitgepakt.

Branches waar Corona negatieve invloed heeft op ondernemingen zijn: bouw en

vastgoed, communicatie en media en land- en tuinbouw. Een zeer negatieve invloed heeft Corona gehad op horeca en evenementen, recreatie en toerisme en de gezondheidszorg.

2.2 zorgen en angsten

52% van de ondernemers antwoordt geen zorgen te hebben over de gevolgen van Corona. 48% heeft dat wel. De zorgen die worden genoemd gaan voornamelijk over de bestaansonzekerheid van de onderneming, financiële zorgen en de angst voor de (mentale) gezondheid van zichzelf en van medewerkers.

2.3 Corona en omzet(-verwachtingen)

11

Ongeveer de helft van de ondernemers (49%) geeft aan een omzetdaling te zien in 2020 in vergelijking tot 2019. 15% van de ondernemers geeft aan een omzetdaling tussen de 0 tot 24% te zien in 2020 in vergelijking tot 2019. 18% van de ondernemers geeft aan dat de omzet in 2020 gelijk is gebleven ten opzichte van 2019. Eén op de vier ondernemers (25%) geeft aan een omzetstijging te zien in 2020 in vergelijking tot 2019. 20% van de ondernemers geeft aan een stijging tussen de 0 en 24% te zien in 2020 in vergelijking tot 2019. Naast de mogelijke financiële invloed geeft 35% van de ondernemers aan (deels) gesloten te zijn (geweest). Een kwart van de ondernemers (26%) geeft aan dat de werkzaamheden zijn veranderd. 23% van de ondernemers geeft aan dat er niets is veranderd door Corona. Voor 2021 is de omzetverwachting van ondernemers als volgt. 42% van de ondernemers geeft aan een omzetdaling te verwachten in 2021 in vergelijking tot 2019. Daarvan verwacht 28% een omzetdaling tussen de 0 tot 49%. 24% van de ondernemers geeft aan te verwachten dat de omzet in 2021 gelijk zal blijven ten opzichte van 2019. Eén op de vier ondernemers (27%) geeft aan een omzetstijging te verwachten in 2021 in vergelijking tot 2019. De grootste categorie, 23% van de ondernemers, geeft aan dat de stijging tussen de 0 en 24% zal zijn in vergelijking tot de omzet over 2019.

2.4 gebruik van steunregelingen

12

De meerderheid van de ondernemers (61%), geeft aan geen gebruik te maken van regelingen. Toelichtingen die hierbij worden geven zijn dat ondernemers het niet nodig hebben, geen omzetverlies hebben of niet in aanmerking komen voor (één van) de regelingen.

Kijkend naar de verschillende rijkssteunregelingen dan wordt er het meest gebruik gemaakt van de NOW-regeling (tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid -personeelslasten 20%), de ToZo-regeling (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers – levensonderhoud/bedrijfskapitaal 17%) en de TVL-regeling (Tegemoetkoming Vaste Lasten 17%). 5% van de respondenten (7 ondernemingen/zzp-ers) geeft aan een beroep te hebben gedaan op het noodsteunfonds van Molenlanden. 2.5 nieuwe kansen door Corona

13

De meerderheid van de ondernemers (66%) geeft aan dat Corona in het afgelopen jaar niet tot nieuwe kansen, samenwerkingen of activiteiten heeft geleid. Eén op de vijf van de ondernemers (19%) geeft aan dat Corona nieuwe kansen heeft geboden. Voorbeelden hiervan die worden genoemd, zijn: bezorgen, online activiteiten, webshop opzetten en gaan samenwerken met ondernemers in de aangrenzende sector. 2.6 behoefte aan informatie en steun

14

46% van de ondernemers geeft aan geen behoefte te hebben aan informatie of steun. De overige behoeften aan informatie en/of steun zijn divers. Het vaakst worden genoemd (het verduidelijken van) de overheidsmaatregelen’ (17%) en financiën (15%). Bezien op basis van de bedrijfsgrootte wijken de volgende punten af van het totaalbeeld: -

Middelgrote en grote ondernemingen geven vaker aan behoefte te hebben

aan informatie over veiligheid en gezondheid in vergelijking met de andere ondernemingen.

-

Grote ondernemingen geven vaker aan behoefte te hebben aan informatie over personeel en diensten (personeelsoverschot of personeelstekort).

-

ZZP’ers geven relatief vaak aan behoefte te hebben aan informatie over het

zoeken naar nieuwe markten en verdienmodellen voor de onderneming. Ook geven ZZP’ers, in vergelijking met de andere categorieën vaker aan geen behoefte te hebben aan informatie en/ of steun.

-

Kleine ondernemingen geven relatief vaak aan behoefte te hebben aan informatie over (het verduidelijken) van de coronamaatregelen.

Op brancheniveau leveren de antwoorden op de vraag “Op welk gebied heeft uw onderneming behoefte aan informatie en/of steun?”, het volgende beeld op. Bouw en vastgoed

Ruim een derde van de ondernemingen uit de branche bouw en vastgoed geeft aan geen behoefte te hebben aan informatie en/of steun. Daarnaast wordt het

verduidelijken van de overheidsmaatregelen genoemd en informatie over de veiligheid en gezondheid. Horeca en evenementen

Een derde van de ondernemingen uit deze branche heeft behoefte aan informatie en/of steun op financieel gebied. Het aandeel ondernemingen dat geen behoefte heeft aan informatie en/ of steun is lager in vergelijking met andere branches. Gezondheidszorg

De resultaten van de branche gezondheidszorg komen in hoofdlijnen overeen met

het totaalbeeld. Echter, er is (in vergelijking met het totaalbeeld) meer behoefte aan

informatie en/ of steun over de veiligheid en gezondheid van medewerkers, klanten en leveranciers.

Recreatie en toerisme

15

De resultaten van deze branche zijn meer gespreid in vergelijking met andere branches. Het aandeel ondernemingen dat geen behoefte heeft aan informatie en/of steun is lager in vergelijking met andere branches. Transport en logistiek De resultaten van deze branche zijn meer gespreid in vergelijking met andere branches. Het aandeel ondernemingen dat geen behoefte heeft aan informatie en/of steun is lager in vergelijking met andere branches.

2.7 Wat wordt verwacht van Molenlanden?

18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 ondernemers financiële (nood)steun aan ondernemers persoonlijk contact meedenken over kansen en mogelijkheden

verduidelijken Coronamaatregelen financieel bijstaan van verenigingen c.s.

Op de vraag waar Molenlanden meer aandacht aan mag geven in tijden van Corona wordt de antwoordmogelijkheid ‘Het verlenen van financiële noodsteun als vangnet voor ondernemers’ het vaakst genoemd in de top 5. Ook wordt deze antwoordmogelijkheid het vaakst op 1 gezet in de top 5. Het verduidelijken van wat wel en niet kan onder de coronamaatregelen van de overheid komt op een tweede plaats van meest genoemde antwoorden. Persoonlijk contact met ondernemers komt op plek 3. Bijna één op de drie ondernemers (32%) geeft een tip aan de gemeente Molenlanden. De meest gegeven tips gaan over het aandacht geven aan ondernemers, het 16

persoonlijke contact en het in gesprek blijven. Ook het bieden van maatwerk en snelheid/doorlooptijden van procedures (vergunningen) worden genoemd.

3. Verenigingen en maatschappelijke organisaties 3.1de invloed van Corona

17

De ruime meerderheid van de verenigingen (89%) geeft aan minder activiteiten te hebben georganiseerd gedurende het afgelopen jaar. Ruim de helft van de verenigingen (57%) geeft aan minder inkomsten te hebben ontvangen gedurende het afgelopen jaar. 30% van de respondenten benoemd een andere invloed die corona heeft gehad op de vereniging en 1% van de verenigingen geeft aan dat het coronavirus geen effect heeft gehad op de vereniging. 3.2 angsten en zorgen

De meerderheid van de verenigingen (60%) geeft aan angsten te hebben over haar vereniging, stichting of organisatie veroorzaakt door corona. Zorgen die worden genoemd gaan voornamelijk over de angst om leden, vrijwilligers en/ of sponsoren te verliezen. Daarnaast worden er ook zorgen geuit over de financiële situatie en het voortbestaan van de vereniging, stichting of organisatie. Verenigingen die aangeven geen zorgen of angsten te hebben (40%) geven in de toelichtingen aan het financieel verwachten te redden, steun te ervaren en/of een goede band met de leden te hebben. 3.3 Corona en financiën

18

31% van de respondenten geeft aan dat Corona geen invloed heeft op de financiële situatie van haar vereniging, stichting of organisatie. Ruim de helft van de respondenten (56%) geeft aan minder opbrengsten binnen te krijgen maar het op te kunnen vangen. Slechts 8% van de verenigingen, stichtingen of organisaties geeft aan in financiële problemen te komen of al financiële steun (nodig) te hebben. Er zijn nog geen verenigingen, stichtingen of organisaties die door financiële problemen hebben moeten stoppen.

19

3.4 genomen maatregelen

Het grootste deel van de verenigingen en maatschappelijke organisaties (76%) geeft aan dat zij de gemiste inkomsten en/of hogere kosten kan opvangen met haar eigen reserves of geen maatregelen hoeft te nemen. 3.5 gebruik van steunregelingen

De meeste respondenten (64%) geven aan geen gebruik gemaakt te hebben van (financiële) corona-ondersteuning. Het grootste gebruik wordt gemaakt van rijksregelingen (28%). 20

3.6 nieuwe kansen en samenwerking

De meeste verenigingen (59%) geven aan dat corona niet tot nieuwe kansen, samenwerkingen of activiteiten heeft geleid. 41% van de verenigingen geeft aan dat corona wel tot nieuwe kansen, samenwerkingen of activiteiten geleid heeft. De nieuwe kansen, samenwerkingen en activiteiten die worden genoemd gaan voornamelijk over het online voortzetten van activiteiten. 3.7 Informatie en steun

37% van de verenigingen, stichtingen of organisaties geeft aan geen behoefte te hebben aan informatie of steun. 20% van de verenigingen, stichtingen of 21

organisaties geeft aan behoefte te hebben aan informatie over wet en regelgeving. Daarnaast geeft eveneens 20% van de verenigingen, stichtingen en organisaties aan kennis te willen delen met andere verenigingen, stichtingen en organisaties.

3.8 Wat wordt verwacht van Molenlanden?

Verenigingen zetten ‘Het verduidelijken van wat wel en niet kan kijkende naar de coronamaatregelen van de overheid’ het vaakst op de eerste plek in de top 5. Maar kijkende naar de totale top 5, dan wordt het antwoord ‘Het financieel bijstaan van verenigingen, stichtingen en organisaties’ het vaakst opgenomen in de top 5. Daarnaast geven verenigingen aan dat de gemeente Molenlanden ook aandacht mag geven aan het in stand houden van ontmoetingslocaties in kernen, zoals dorpshuizen. 3.9 Toekomst met en na Corona

22

44% van de verenigingen zijn neutraal over hoe zij de rest van het jaar 2021 zien. Een kwart van de verenigingen is positief of zeer positief over de rest van 2021. Eén op de vijf verenigingen is negatief of (zeer) negatief over de rest van 2021.

23