Bijlage 1 Visie bedrijventerreinen 1-2-2022 defintief

concept

M e e r e n b e te re r u i mte vo o r b e d r i j ve nt e r re i n e n Visie bedrijventerreinen gemeente Molenlanden Januari 2022

1

Meer en betere ruimte voor bedrijventerreinen Visie bedrijventerreinen Molenlanden

2

Inhoudsopgave Inleiding

4

Visie

6

I. II. III. IV. V. VI.

Voldoende ruimte voor bedrijvigheid Ruimte voor bedrijvigheid goed benutten Sturen op de juiste bedrijven op de juiste plek Heldere communicatie en verwachtingen Toekomstbestendige bedrijventerreinen Molenlanden in de regio

6 9 10 12 12 13

Bijlage 1: Uitvoeringsstrategie Bijlage 2: Trends en ontwikkelingen nader uitgewerkt

3

Inleiding Voor u ligt de Visie Bedrijventerreinen van de gemeente Molenlanden. We geven daarin aan hoe we de kwaliteit van onze bedrijventerreinen willen verbeteren, hoe we onze bedrijventerreinen zo goed mogelijk willen benutten en hoe we omgaan met het tekort aan ruimte voor bedrijven. Daarnaast gaan we in op de samenwerking in de regio en de communicatie met onze ondernemers. Aanleiding Bedrijvigheid op bedrijventerreinen is van groot belang voor de werkgelegenheid in de gemeente. We willen dit daarom zo goed mogelijk faciliteren, zowel kwalitatief als kwantitatief. Op kwantitatief constateren we dat er een tekort aan ruimte voor bedrijven is in onze gemeente. Bedrijven die willen uitbreiden kunnen we niet goed accommoderen en er is nauwelijks ruimte voor bedrijven die willen verplaatsen. Vanuit ondernemersverenigingen klinkt dan ook regelmatig het verzoek om ruimte te creëren voor ondernemen. Met deze visie willen we daar antwoord op bieden. Naast het bieden van kwantitatief voldoende bedrijventerreinen, is het ook belangrijk dat de terreinen kwalitatief goed op orde zijn en kwalitatief aansluiten op de vraag. Ook hier gaan we in deze visie op in. Daarbij spelen huidige en toekomstige trends en ontwikkelingen op gebied van economie, ruimte en duurzaamheid een rol.

Het gaat bijvoorbeeld om: • Energietransitie en transitie naar circulaire economie: de ambities vanuit het klimaatakkoord krijgen ook op lokaal niveau consequenties. Denk aan decentrale energieopwekking,

• •

•

•

•

•

verduurzaming van bedrijfspanden en mobiliteit en meer aandacht voor de uitwisseling van grondstoffen. Klimaatverandering: met name klimaatadaptatie (omgaan met pieken in hitte en neerslag) speelt hierbij een rol Automatisering (robotisering) en digitalisering: toenemende invloed van het internet, verdere automatisering van werkzaamheden hebben ruimtelijke consequenties maar betekenen ook iets voor de behoefte aan personeel. Behoefte informele milieus en functiemenging: meer bedrijven hebben behoefte aan een prettige verblijfsruimte en interactie rond hun bedrijf. Schaarse ruimte en discussie over verdozing: dubbel grondgebruik: er is steeds meer maatschappelijke discussie over het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen ten koste van groen of andere functies. Schaalverkleining én schaalvergroting onder bedrijven: de toename van ZZP’ers en schaalvergroting van o.a. logistieke partijen leidt tot veranderingen in de ruimtevraag. Flexibiliteit in bedrijfsvoering: onder andere onder invloed van digitalisering veranderen vraag en aanbod snel. Bedrijven willen daar sneller op in kunnen spelen en dat vraagt om flexibiliteit van o.a. personeel en bedrijfspanden.

In bijlage 2 hebben we daar een uitgebreid overzicht van opgenomen. Afbakening Visie Bedrijventerreinen Deze visie heeft betrekking op de bedrijventerreinen in onze gemeente, en de solitaire bedrijfslocaties buiten de bedrijventerreinen. Het gaat daarbij om bedrijfslocaties in bijvoorbeeld de industrie en dienstverlening, buiten de bedrijventerreinen en dorpskernen. De bedrijventerreinenvisie gaat niet over bedrijven in de detailhandel, recreatie, of agrarische bedrijfsbestemmingen buiten de bedrijventerreinen.

4

Met deze visie sluiten we aan op o.a. het Visiedocument Landbouw en de Toekomstvisie ‘Eigenheid in Verbondenheid’. Het document biedt input voor de op te stellen regionale bedrijventerreinenstrategie Zuid-Holland Zuid. Opzet van dit document Dit document vormt een kader voor hoe wij de komende jaren gaan werken aan nieuwe en bestaande bedrijventerreinen en solitaire bedrijfslocaties. Vanwege de urgentie zijn we gelijktijdig met het opstellen van de visie aan de slag gegaan met een uitvoeringsstrategie. Die is in bijlage 1 opgenomen. Aan de totstandkoming van deze visie ligt een onderzoek ten grondslag dat is uitgevoerd door Bureau BUITEN. In dit onderzoek is op basis van gesprekken met ondernemersverenigingen, verschillende disciplines binnen de gemeente en de provincie Zuid-Holland en gesprekken met kenners van de lokale markt, cijfermatige analyse en onderzoekswerk gekeken naar hoe toekomstbestendig onze bestaande terreinen zijn, hoe we dat kunnen verbeteren en naar wat mogelijke uitbreidingsgebieden kunnen zijn. Het onderzoek vormt de onderbouwing van deze visie.

5

Visie Onze visie op de toekomst van onze bedrijventerreinen bestaat uit zes kernpunten, die we elk kort toelichten. I. Voldoende ruimte voor bedrijvigheid

We willen de ruimtevraag van ondernemers in onze gemeente faciliteren. Dat betekent: bestaande bedrijventerreinen behouden, en het bedrijventerreinareaal uitbreiden, aansluitend bij de vraag en ruimtelijke omstandigheden. Bedrijventerreinen zijn van groot belang voor onze economie Bedrijvigheid op bedrijventerreinen is van groot belang voor de werkgelegenheid in de gemeente. Op de bedrijventerreinen in Molenlanden zijn ruim 450 bedrijven gevestigd, goed voor 6.700 banen, ofwel zo’n 36,4% van de werkgelegenheid in onze gemeente. Onze bedrijventerreinen zijn een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven in de sectoren industrie (ca 85% van de banen in de industrie bevindt zich op bedrijventerreinen), groothandel, transport en logistiek (ca 61% van deze sector bevindt zich op bedrijventerreinen). Maar uiteraard zijn er per bedrijventerrein verschillen.

Vanwege deze belangrijke functie voor onze economie willen we ervoor zorgen dat er kwantitatief voldoende bedrijventerreinen zijn in onze gemeente en dat deze ook kwalitatief goed op orde zijn. Vraag naar bedrijfskavels, geen aanbod Er zijn op dit moment geen bedrijfskavels meer te koop in onze gemeente, terwijl er vanuit het bedrijfsleven wel vraag is naar meer ruimte. Daarnaast is er de afgelopen jaren is er zo’n 20 hectare aan bedrijfskavels gesaneerd in onze gemeente1. Inschattingen op basis van cijfermateriaal (werkgelegenheids- en andere prognoses) laten zien dat tot 2030 een vraag is van 6,6 tot 17 hectare, en in de daaropvolgende periode tot 2040 een extra 0 tot 13 hectare. Het gaat dus in totaal om een bandbreedte van 6,6 (minimum scenario) tot 30 hectare (maximum scenario) uitbreiding tot 2040. We denken, mede op basis van signalen uit de markt, dat het verstandig is uit te gaan van de bovenste helft van deze bandbreedte, ofwel minimaal 18 ha en maximaal 30 hectare tot 2040. We willen deze vraag graag faciliteren. In eerste instantie is onderzocht of bestaande ruimte beter benut kan worden. Dat levert maar zeer beperkte ruimtewinst op, maar hebben we alsnog onderdeel gemaakt van onze visie. Zie daarvoor kernpunt II. In tweede instantie hebben we gekeken naar gebieden om ons areaal bedrijventerreinen uit te breiden. Daar gaan we in dit kernpunt op in.

We houden nadrukkelijk rekening met het landschap en de bestaande ruimtelijke schaal in Molenlanden Naast bedrijven op bedrijventerreinen, zijn in onze gemeente de agrarische en toeristisch-recreatieve sector belangrijke werkgevers. Voor

1

Periode 2015-2021. Kavels die een bedrijfsbestemming hadden, waar de bedrijven zijn vertrokken of gestopt. De helft daarvan (10 ha) betreft de kavel van Betonson in Arkel.

6

deze sectoren, maar ook voor bewoners, bezoekers en natuur heeft het landschap en de schaal ervan grote waarde. We vinden het kleinschalige, open, groene karakter van onze ruimtelijke inrichting een belangrijke leidraad voor de planning van nieuwe (uitbreidingen van) bedrijventerreinen. Het landschap heeft ook voor een groot deel de huidige wegenstructuur in het gebied bepaald. Onze wegen zijn belangrijke levensaders voor de bewoners, maar hebben een beperkte capaciteit qua aantal vervoersbewegingen, verkeersveiligheid en belasting. De bereikbaarheid is daarom een tweede punt waar we zo goed mogelijk rekening mee houden bij de planning van nieuwe (uitbreidingen van) bedrijventerreinen. We willen bij het toevoegen van ruimte voor bedrijven aansluiten bij de wensen van ondernemers, en bij kansen in ons grondgebied. Maar we vinden ook landschap en mobiliteit twee belangrijke factoren. Daarnaast willen (en deels moeten) we bij het toevoegen van ruimte voor bedrijven ook met aantal andere ruimtelijke factoren rekening houden (zie kader). Uitbreiden op plekken waar dat logisch is vanwege de vraag én de ruimtelijke omstandigheden Om aan de vraag te voldoen moet er dus nieuwe ruimte worden gecreëerd.

Uitgangspunt is dat we bedrijventerrein gaan toevoegen op een klein aantal plekken waar dat logisch is vanwege de vraag van ondernemers én waar het zo goed mogelijk aansluit bij de complexe ruimtelijke omstandigheden in Molenlanden.

(zie bijlage 1) gaan we nader in op deze zoekgebieden, de prioritering en wat vervolgstappen zijn die we gaan zetten. Complexe samenhang van factoren De ruimtelijke situatie in Molenlanden is complex. Bij de uitbreiding van het bedrijventerreinenareaal, moet met veel beperkende factoren rekening worden gehouden, zoals bodemdaling, landschappelijke kwaliteit, beschermde natuur, molenbiotopen, wegcapaciteit en riolering. Kansrijke factoren om op aan te sluiten (bijvoorbeeld verbeteringen in de infrastructuur) beperkt. Uit het achterliggende onderzoek bij deze visie blijkt dat er in onze gemeente geen potentiële uitbreidingsgebieden (zoekgebieden) zijn die op al deze factoren goed scoren. Om tot een prioritering te komen hanteren we de volgende indeling: • Harde beperkingen: zoals molenbiotopen en natura 2000-gebieden. Dit zijn wettelijk vastgelegde beperkingen, waar geen uitzonderingen op gemaakt kunnen worden. • Beperkingen die leiden tot extra kosten: dit zijn factoren die eventuele aanleg van een (uitbreiding van) een bedrijventerrein compliceren en duurder maken, maar waar in theorie een (technische) oplossing voor gevonden kan worden. Denk aan gebieden met sterke bodemdaling en een complexe situatie rond riolering. • Zachte factoren waarvoor maatregelen getroffen kunnen worden om het negatieve effect te verminderen.

Het zijn factoren waar geen wettelijk kader voor is, en waarbij ook geen technische oplossing voor handen is. Denk aan aanleg van een terrein in een landschappelijk waardevol gebied. Hoe zeer de bebouwing ook wordt ingepast in het landschap, het karakter ervan al altijd veranderen door de aanleg van een bedrijventerrein.

Prioriteren van verschillende gebieden Met het landschap en bereikbaarheid als belangrijkste leidraad, rekening houdend met een aantal andere factoren, hebben we een aantal zoekgebieden onderzocht. Deze gebieden verschillen qua status en daarmee ook qua doorlooptijd tot realisatie. In de uitvoeringsstrategie

7

Nieuwe (uitbreidingen van) bedrijventerreinen van hoge kwaliteit Om ervoor te zorgen dat de nieuwe gebieden toekomstbestendig worden ingericht, stellen we de volgende eisen: • Een goede organisatiegraad, met financiering: verplichte afdracht om parkmanagement op het terrein te financieren. Bij uitbreidingen sluiten we – als die er is - aan bij de bestaande parkmanagementorganisatie; • Een klimaatadaptieve inrichting; • Als de netcapaciteit het toestaat, zonnepanelen aanbrengen op de daken. Is de netcapaciteit niet toereikend dan zorgen we ervoor dat de daken van bedrijfspanden er in elk geval voor geschikt zijn en/of we een alternatieve oplossing (bijvoorbeeld lokale uitwisseling van energie) vinden; • Bij de uitbreiding van bedrijventerreinen neemt de behoefte aan arbeidskrachten toe. Dit kan leiden tot een extra vraag naar de inzet van arbeidsmigranten. De ontwikkelaar van het bedrijventerrein en de te vestigen bedrijven geven we de taak om samen met de gemeente te zoeken naar een (voor alle betrokkenen) passende ruimtelijke oplossing voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Dit is een aanvulling ten opzichte van het bestaande beleid rond arbeidsmigranten (Beleidsnotitie Arbeidsmigranten, 2019). Hiermee sluiten we overigens aan bij het in ontwikkeling zijnde Omgevingsbeleid van de provincie op dit onderwerp.

8

II. Ruimte voor bedrijvigheid goed benutten

We willen de bestaande bedrijventerreinen in onze gemeente zo goed mogelijk benutten. We willen nieuwe bedrijfsruimte toevoegen, maar we vinden het ook van belang de bestaande bedrijventerreinen zo goed mogelijk te benutten. Onderzoeken laten zien dat we met het verhogen van de maximale bouwhoogte en het beter benutten van via water ontsloten kavels (iets) efficiënter kunnen omgaan met de schaarse ruimte. We stimuleren en faciliteren dit. Zeker aan de westkant kenmerkt onze bedrijvigheid zich door de ligging aan het water. Watergebonden bedrijvigheid is dan ook van belang voor onze economie. Het aantal watergebonden kavels is beperkt, nieuwe watergebonden kavels toevoegen is niet of nauwelijks mogelijk, en de vraag neemt licht toe. We willen er daarom voor zorgen dat de watergebonden kavels, alleen worden gebruikt door watergebonden bedrijvigheid. Ook dit stimuleren en faciliteren we. In de uitvoeringsstrategie (zie bijlage) gaan we nader in op hoe we dit stimuleren en faciliteren.

9

III. Sturen op de juiste bedrijven op de juiste plek

We gaan waar dat kan, sturen op het type bedrijven dat zich vestigt op bedrijventerreinen. We gaan werken met een afwegingskader voor de uitbreiding van bedrijventerreinen en solitaire bedrijfsvestigingen. Een derde kernpunt van de visie is dat we streven naar ‘de juiste bedrijven op de juiste plek’. Daarmee bedoelen we: voorkomen dat er onnodig complexe situaties ontstaan met bijvoorbeeld onnodig veel verkeer, (geluids)overlast of onlogische combinaties van functies. Zowel bedrijven als bewoners profiteren ervan als bijvoorbeeld transportbedrijven aan een goede ontsluitingsweg gevestigd zijn en als kleinschalige ondernemers met veel lokale binding nabij hun woonplaats (en die van hun werknemers) kunnen starten of doorgroeien met een bedrijf. We werken daarvoor met een aantal uitgangspunten, die we uitwerken in een afwegingskader. Daarmee bieden we helderheid aan initiatiefnemers en bestaande bedrijven, transparantie in de beoordeling van initiatieven en het zorgt ervoor dat we kunnen bijsturen om onnodig complexe situaties te voorkomen of op te lossen. Daarnaast stemmen we af met onze buurgemeenten (zie ook verderop) om ervoor te zorgen dat er in Molenlanden en direct omliggende gebieden er een zekere variatie is in het type bedrijventerreinen voor verschillende typen bedrijvigheid.

Daarvoor gaan we werken met een aantal uitgangspunten, die we opdelen in algemene uitgangspunten en uitgangspunten voor specifieke situaties: bestaande bedrijvigheid op bedrijventerreinen, bestaande verspreide bedrijvigheid en nieuwe bedrijventerreinen. Algemene uitgangspunten • Bedrijven op bedrijventerreinen in onze gemeente zijn relatief vaak MKB-bedrijven, veelal in de industrie, en vaker dan in de rest van Nederland ook in de vorm van watergebonden bedrijvigheid en agrifood-bedrijven. Daarnaast valt op dat er in onze gemeente een aantal (hoog)technologische bedrijven is gevestigd. Bedrijven in de industrie en technologie zorgen veelal voor een behoorlijke afgeleide werkgelegenheid, bij onder andere toeleveranciers, afnemers en dienstverleners. • Dit gevarieerde, in onze gemeente gewortelde MKB, met de nadruk op industrie en technologie, is (en blijft) wat ons betreft de belangrijkste doelgroep voor onze bedrijventerreinen. • We vinden onze gemeente geen geschikte vestigingsplaats voor grote logistieke centra (d.w.z. L, XL of XXL-kavels beginnend bij ca 2,5 à 3 ha, oplopend tot meer dan 10 ha) of datacenters. Deze ontwikkelingen faciliteren we niet. • Detailhandel staan we in principe niet toe op bedrijventerreinen, maar voor bepaalde categorieën (zoals PDV en GDV2) kunnen we, onderbouwd en onder voorwaarden, uitzonderingen maken.

Dit hebben we in het verleden ook gedaan op een aantal plaatsen. Bestaande bedrijventerreinen • We beginnen niet vanaf ‘0’. We hebben in onze gemeente te maken met de (historische) vestiging van bedrijven op uiteenlopende plekken. Veel van deze bedrijven doen het economisch goed, en zijn in de loop

2

Perifere Detailhandelsvestigingen of Grootschalige Detailhandelsvestigingen, bijvoorbeeld een bouwmarkt, autozaak of badkamerwinkel.

10

der jaren steeds verder uitgebreid. We zijn blij met deze economische ontwikkeling. Maar soms heeft dat ertoe geleid dat qua formaat en vervoers-bewegingen niet altijd meer op de meest logische plek gevestigd. We gaan ze echter niet actief verplaatsen. • Als gemeente hebben we beperkte sturingsmogelijkheden op bestaande bedrijventerreinen. We zetten daarom vooral in op zachte beïnvloeding op natuurlijke momenten, waarmee mogelijk winwinsituaties kunnen ontstaan (een betere vestigingslocatie voor het bedrijf, schuifruimte voor andere ondernemers, ruimtelijk gunstigere situaties). Bestaande solitaire bedrijvigheid • Uitbreiding van de bedrijfskavels van verspreide solitaire bedrijvigheid (zie definitie in de inleiding) beperken we. Uitbreiding staan we alleen toe als dat aanvaardbaar is op die plek (o.a. op gebied van milieu, vervoersbewegingen, landschap, natuur en bereikbaarheid) en als de oppervlakte toe te voegen bedrijfsbestemming elders in de gemeente wordt gecompenseerd door een bedrijfsbestemming te saneren of transformeren. • Waar mogelijk willen we solitaire bedrijvigheid in het buitengebied faciliteren en stimuleren om zich te verplaatsen naar bedrijventerreinen. We focussen op bedrijven die hier voor open staan en onderzoek naar willen doen. Door de complexe ruimtelijke situatie is deze opgave echter niet eenvoudig.

Zo is er niet altijd de mogelijkheid de achterblijvende bedrijfskavel te transformeren naar wonen, bijvoorbeeld omdat de capaciteit van de riolering beperkt is of omdat het niet haalbaar is het woningtype te realiseren waarvan de Woonvisie aangeeft dat er behoefte aan is. In de op te stellen omgevingsvisie gaan we nader in op deze integrale afweging.

dit moment onderzoeken zien we als basis voor nieuwe (uitbreidingen van) bedrijventerreinen in de toekomst. Als er andere initiatieven vanuit de markt komen, beoordelen we die op dezelfde manier, zoals ook in kernpunt I toegelicht. • Uit analyses blijkt dat het gemiddelde MKB op bedrijventerreinen met kavels van maximaal 0,5 ha goed uit de voeten kan. Daar richten we ons dan ook primair op bij de beoogde nieuwe uitbreidingen. Aan de rand van onze gemeente passen op een enkele plek ook bedrijven van grootschaliger karakter. Zeker voor bestaande bedrijventerreinen en verspreide bedrijvigheid is het niet realistisch te verwachten dat over 5 jaar dit al tot grote veranderingen heeft geleid. Dit beleid is vooral bedoeld om helderheid en perspectief te schetsen én de juiste voorwaarden te scheppen.

Nieuwe (uitbreidingen van) bedrijventerreinen • De uitbreiding van bedrijventerreinen is complex, zoals we ook hebben toegelicht onder kernpunt I van deze visie. De zoekgebieden die we op

11

IV. Heldere communicatie en verwachtingen

We verbeteren onze communicatie en hebben meer aandacht voor verwachtingsmanagement. Ondernemers hebben baat bij zekerheid over wat wel en niet mogelijk is. Op een aantal plekken in de gemeente hebben we dit de afgelopen jaren niet kunnen bieden. Deze visie is een eerste stap om hen meer duidelijkheid te bieden. Daarnaast willen we ervoor zorgen dat dit in de toekomst niet meer voorkomt. In onze aanpak hebben we daarom meer aandacht voor de communicatie met ondernemers en verwachtingsmanagement. Dat wil overigens niet zeggen dat alle wensen van de ondernemers worden opgevolgd. Wij zijn als gemeente verantwoordelijk voor de afweging van verschillende belangen. Daar horen helaas soms langlopende processen bij, bijvoorbeeld doordat afstemming met de provincie en andere partijen nodig is, er andere belangen meespelen en onderzoeken moeten worden uitgevoerd. Maar door onze communicatie en verwachtingsmanagement te verbeteren; de korte lijnen tussen bedrijven en accountmanagement te handhaven; tussen accountmanagement en de beleidsafdelingen de lijnen te verkorten; een goede overdracht bij de wisseling van personeel en bestuurders te verzorgen en een duidelijk afwegingskader te bieden, zorgen we er samen voor dat dit in de toekomst wordt voorkomen. Meer daarover leest u in de uitvoeringsstrategie.

V. Toekomstbestendige bedrijventerreinen

We gaan werken aan toekomstbestendigheid van de bestaande terreinen, en pakken daarbij eerst de ‘voorwaardelijke’ aspecten op. Bij het goed benutten van onze bestaande bedrijventerreinen, hoort ook het op peil houden van de kwaliteit van deze terreinen. Op verschillende vlakken wordt er in de toekomst iets van bedrijventerreinen verwacht. Denk aan het bedrijventerrein als een prettige arbeidsplaats, een goede plek om te ondernemen, een klimaatadaptieve plek, een plek waar de economie een transitie doormaakt naar duurzaam en circulair of een energiezuinig, energieneutraal of zelfs energiepositief terrein. Bedrijven zijn economische dragers, maar vaak ook grote energieverbruikers. Met de verduurzaming van bedrijventerreinen kunnen we daarom een grote stap zetten richting onze klimaat- en duurzaamheidsambitie, zoals onder andere in de transitievisie warmte, de lokale adaptatiestrategie en de RES Alblasserwaard is verwoord. We willen als gemeente samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en andere partijen werken aan het toekomstbestendig maken van onze bedrijventerreinen. Het onderzoek van Bureau BUITEN laat zien dat er op het vlak van toekomstbestendigheid verschillende kansen en uitdagingen liggen op onze terreinen. Er ligt een herstructureringsopgave op enkele terreinen, op een aantal terreinen kan de organisatiegraad verbeterd worden. Er zijn ook kansen om groen toe te voegen.

Daarnaast zijn er uitdagingen op gebied van de capaciteit van het stroomnet. Een toereikende organisatiegraad en netcapaciteit zijn belangrijke voorwaarden om bedrijventerreinen toekomstbestendiger en duurzamer te maken. We gaan daarom als eerst aan de slag met het onderzoeken

12

van de uitbreidingsmogelijkheden van de netcapaciteit en het stimuleren en faciliteren van het verbeteren van de organisatiegraad.

VI. Molenlanden in de regio

We blijven continu in gesprek met onze buurgemeenten en de provincie. We hebben onze eigen visie op de ontwikkeling van bedrijventerreinen in onze gemeente. We grenzen aan de zuid- en oostkant over land aan verschillende gemeenten. Deze grenzen zijn bestuurlijk en beleidsmatig ‘hard’, maar voor inwoners en ondernemers een stuk zachter. Afstemming met onze buurgemeenten is dus van belang en wordt ook gevraagd vanuit de provincie. De provincie is daarmee een tweede relevante gesprekspartner in de regio. Zo hebben we voor ontwikkelingen die in totaal groter zijn dan 3 hectare specifieke toestemming nodig van de provincie. Bovendien moeten we voldoen aan diverse provinciale regelgeving. We blijven dus continu in gesprek met onze buurgemeenten en de provincie.

Foto onder: Rom-S

13