Bijlage 1 Slingeland eindrapportage

Slingelandse Plassen Naar een gedragen inrichting en beheer: eindrapportage

Inhoud rapportage • Opdracht en doelstelling

3

• Inleiding

4

• Uitgangspunten

5

• Het plan

7

• Definitieve plan

8

• MTB parcours

9

• Polderbos

10

• Recreatiemogelijkheden Noordelijke Plas

13

2

Opdracht en doelstelling

Doelstelling De gemeente Molenlanden wil het beheer en onderhoud van de Slingelandse Plassen anders inrichten: namelijk met en door de initiatiefnemers die bereid zijn plannen te maken èn uit te voeren. Dat betekent dat de gemeente ruimte biedt aan ideeën van inwoners en organisaties, zolang ze bereid zijn om ook zelf bij te dragen (in tijd en geld) in het beheer en onderhoud van het gebied. De gemeente heeft ten doel uiteindelijk te komen tot een maatschappelijk breed gedragen plan voor de inrichting, het onderhoud en beheer van het gebied, met een kostenneutrale exploitatie. En vanzelfsprekend moeten het plannen zijn die passen bij het gebied.

Opdracht Het opstellen van een plan voor de inrichting, beheer en onderhoud van de Slingelandse Plassen. In het plan moet in ieder geval zijn opgenomen de invulling van de verschillende functies van het gebied, de begroting en de organisatievorm. 3

Inleiding Dit boekje wordt u aangeboden door de initiatiefnemers van de Slingerlandse Plassen. Het is een document waarin de iniatiefnemers zijn vermeld, het plan voor de Slingelandse Plassen wordt toegelicht en de gegevens van contactpersonen voor als u vragen heeft. Het is een dynamisch boekje: bij nieuwe initiatieven of aanvullende plannen kan het hierop worden aangepast. Onderstaande initiatieven nemen deel aan de verdere ontwikkeling van het gebied: • Hengelsportverenigingen Den Alver en De Graafstroom • Wildbeheereenheid Alblasserwaard Oost • Natuur- en Vogelwacht de Alblasserwaard • Initiatiefgroep het Polderbos • Wielercomité Goudriaan & Ottoland/ Wielvereniging Jan van Arkel • Klankbordgroep Goudriaan

4

Uitgangspunten

Uitgangspunten

5

Uitgangspunten

6

•

De lokale functie van het gebied, met lokale voorzieningen en initiatieven, staat voorop. Recreatie als bovenregionale functie heeft een secundair belang

•

Natuur, recreatie en duurzame inrichting en beheer zijn in balans.

•

Functies worden zodanig gecombineerd dat ze elkaar versterken.

•

Bestaande functies vormen de basis voor doorontwikkeling (wandelen, fietsen, vissen, kleinschalige evenementen).

•

Zwemfunctie blijft gehandhaafd, maar er worden geen grootschalige investeringen in de bestrijding van blauwalg gedaan.

•

Bestaande infrastructuur (wandel/fietspaden en parkeerplaatsen)blijft op hoofdlijnen gehandhaafd, tenzij aanpassing voor inpassing initiatieven noodzakelijk is.

•

Alle initiatiefnemers in het gebied dragen bij aan beheer en onderhoud. Kosten voor beheer en onderhoud worden in principe gedekt door de inkomsten uit het gebied.

•

Natuurinclusief beheer is het streven voor het gehele gebied.

•

Het plan dient zich te houden aan de wet, aan de gemaakte afspraken met de provincie, en binnen het beschikbare (investerings)budget te blijven..

•

De exploitatie van het gebied verloopt kostenneutraal, waarbij ruimte wordt gelaten om met nieuwe functies. (initiatieven) inkomsten te genereren die worden ingezet ter dekking van de kosten voor beheer en onderhoud.

Het Plan



MTB-route



Polderbos



Uitbreiding recreatiemogelijkheden (extensief) rondom Noordelijke plas



In 2022 volledig wegwerken achterstallig onderhoud



Initiatiefnemers primair zelf verantwoordelijk voor de realisatie, met bijdrage uit gezamenlijk investeringsbudget

7





Uitbreiding recreatiemogelijkheden (extensief) rondom Noordelijke plas

MTB-route



Polderbos

8

MTB Parcours

9

Polderbos

Polderbos Plan op hoofdlijnen Het Polderbos is de overkoepelende projectnaam van een aantal initiatieven die bedoeld zijn om het eiland van de Slingelandse Plassen een duurzame nieuwe toekomst te geven. De verarmde landbouwgrond op het eiland wordt gedeeltelijk benut voor de aanleg van het polderbos, een combinatie van een voedsel- en een herinnneringsbos. De aanwezige elzenhagen worden hierin opgenomen. Een deel van de landbouwgrond wordt doorontwikkeld tot gevarieerd kruidenrijkgrasland. Op kleine schaal ontstaat er ruimte voor lokale agrariërs om hiermee te experimenteren. Een aantal greppels worden verbreed en/of verdiept zodat er een betere waterhuishouding ontstaat op het eiland. Er komt een natuureducatiecentrum dat als uitvalsbasis dient voor educatieve activiteiten op het eilanden en de Slingelandse Plassen als geheel. Met deze mix van functies verstrekt het Polderbos de huidige recreatieve kwaliteiten van het Polderbos. Het wordt een aantrekkelijke verblijfplaats voor inwoners uit de directe omgeving maar met bijvoorbeeld de functie van het herinneringsbos ook voor inwoners elders uit de regio.

11

Polderbos Plan op hoofdlijnen Met de aanleg van enkele wandelpaden wordt het Polderbos goed toegankelijk, ook voor mindervaliden. De randen van het eiland zijn in gebruik bij sportvissers. Bij de herinrichting van de randzones van het eiland wordt hier nadrukkelijk rekening mee gehouden. Het Polderbos wordt niet toegankelijk voor auto’s, fietsers of fietscrossers. Het handhaven van (een deel van) de parkeerplaats in het hart van de Slingelandse Plassen is nodig, zodat mensen met een kwetsbare gezondheid het Polderbos kunnen betreden. Ook voor het vervoer van kinderen naar het natuur- en educatiecentrum vraagt parkeergelegenheid in de directe omgeving van de entree. De werkzaamheden op het Polderbos gebeuren grotendeels op basis van vrijwillige inzet. Er wordt nauw samengewerkt met de gemeente en de andere initiatiefnemers om het deelgebied goed in te richten en te beheren. Daarbij wordt gebruikgemaakt van de inzet van professionals, bijvoorbeeld voor graafwerkzaamheden en het beheer van het grasland. Er zijn contacten gelegd met een zorgorganisatie om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt op te leiden tot (assitent)voedselboswachters. Mensen met een beperking helpen mee om het voedselbos aan te planten en te beheren en de oogst te verwerken. Fasegewijze aanleg Het planten van de eerste (fruit)bomen en voedselstruiken is in november 2021 gepland.

De aanleg gebeurt fasegewijs; de werkzaamheden worden over één of twee seizoen uitgesmeerd, mede ook omdat er veel gebruik wordt gemaakt van vrijwilligers. Het planten van de herinneringsbomen wordt sowieso over een langere periode uitgesmeerd. Het natuureducatiecentrum kent eveneens een fasegewijze ontwikkeling en groeit van een eenvoudig natuurlokaal in het eerste jaar door naar een volwaard natuureducatiecentrum. Het perspectief Het Polderbos Slingeland wordt een aantrekkelijke en inspirerende ontmoetingsplaats voor mensen die willen genieten van wat de natuur ons biedt. Dat is rust en natuurbeleving in de eigen omgeving, maar ook het genieten van verschillende eetbare gewassen in het voedselbos, variërend van aardbeien tot walnoten, en van bramen tot venkel. Het Polderbos versterkt de biodiversiteit en is daarmee een plaats om, zij het op beperkte schaal, te experimenteren met nieuwe teeltvormen als aanvulling op de reguliere land- en tuinbouw. De rust in het Polderbos nodigt uit om stil te staan bij momenten van verlies en rouw. Met de aanplant van herinneringsbomen in het voedselbos wordt het Polderbos daarmee een waardevolle herinneringsplaats. Het Polderbos is met een natuur- en educatiecentrum ook een leerplaats, waar schoolkinderen en hun ouders op een eenvoudige, speelse en aansprekende manier kennismaken met hun omgeving. Het Polderbos is tot slot een werkplaats.

Het bos moet worden aangelegd en beheerd. Dit is met name het werk van vrijwilligers, maar ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en hun begeleiders zullen de handen uit de mouwen steken.

12

Recreatie Noordelijke Plas Strand en weides Rondom het strand worden de speelmogelijkheden voor kinderen uitgebreid. Er worden speeltoestellen toegevoegd die verbindend zijn tussen water, strand en de speelweiden. Verder zijn er tal van mogelijkheden rondom de Noordelijke plas om natuur en spelen te gaan combineren door het plaatsen van nieuwe speeltoestellen. Dit stimuleert de fantasie en creativiteit en helpt bij het ontdekken van allerlei nieuwe dingen in de natuur. Kinderen stimuleren in hun natuurlijke fantasie, ze komen buiten namelijk in contact met materialen, planten en insecten. Verder zijn er nu diverse bankjes in het gebied die beperkt bruikbaar zijn voor minder valide en tegelijkertijd erg geconcentreerd zijn op 1 plek. De zitmogelijkheden rondom de noordelijke pas worden uitgebreid en bruikbaar gemaakt voor minder valide. Dus meer gelegenheden creëren die tegelijkertijd toegankelijk zijn voor alle bezoekers, dus ook met rolstoel, etc. Tot slot worden de weides rondom de noordelijke plas natuurlijker ingericht ,met bijvoorbeeld struiken, hegjes, etc. wat de bezoekers meer gevoel van rust en privacy geeft. Zwemplas Het blijven bieden van zwemmogelijkheden heeft een hoge prioriteit. Er zijn een aantal factoren die van invloed zijn hierop.

De zwemplas heeft rondom het strand een aantrekkende werking op watervogels en is daarnaast gevoelig voor het vuil wat op het strand aanspoelt en daar achterblijft. De initiatiefgroep wil rondom de bestaande zwemgelegenheid werk maken van een zwemgelegenheid die afgescheiden wordt van de totale plas door bijvoorbeeld een afscheiding te plaatsen van hout wat vuil niet doorlaat en een afwerende werking heeft op watervogels. Dit voorkomt veel vuil in het zwemgedeelte wat nu wordt afgescheiden door een ballenlijn. De mogelijkheid ontstaat ook om dan dit afgescheiden gebied makkelijker te onderhouden en daarvoor de waterkwaliteit te verhogen. Hiermee zou blauwalg mogelijk beter bestreden kunnen worden. Verder zorgt het in ieder geval voor een schonere zwemgelegenheid en kan dit ook makkelijker geschoond worden van bagger of doorgespoeld worden.

13