Bijlage 1 Notitie aanvullende maatregelen voor het bestrijden van armoede

Aanvullende maatregelen voor het bestrijden van armoede 23 maart 2022

1. Aanleiding De gemeenteraden van de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden hebben moties aangenomen waarin de colleges worden opgeroepen om te onderzoeken of huidige maatregelen ter bestrijding van (kinder)armoede versterkt kunnen worden c.q. of er aanvullende maatregelen mogelijk zijn. Gemeente Gorinchem Gemeente Molenlanden

Motie Kinderarmoede 22 april 2021 Motie Onderzoek instrumentarium tegengaan armoede 13 juli 2021 Gemeente Vijfheerenlanden Actieplan armoede en schulden 4 november 2021, voortvloeiend uit eerdere motie. Naast deze moties heeft de gemeenteraad van Vijfheerenlanden op grond van hun Actieplan armoede en schulden besloten om de inkomensgrens voor minimavoorzieningen op te hogen van 120% naar 130%. Voor de gemeente Vijfheerenlanden is de verhoging ingevoerd. In dit document gaan we voor de gemeenten Gorinchem en Molenlanden ook op deze maatregel in. De drie gemeenten en Avres hebben afstemming gezocht in een onderzoek naar verbetermogelijkheden als aanvulling op de bestaande voorzieningen. De resultaten van dat onderzoek zijn in dit document beschreven.1 Het is van belang te melden dat de belangrijkste factoren voor het voorkomen en bestrijden van armoede zijn gelegen in het landelijke inkomens- en toeslagenbeleid en de wet- en regelgeving voorbehouden is aan de landelijke overheid. Zo bepaalt het Rijk de hoogte van het minimumloon, de hoogte van de bijstandsuitkeringen, de duur en hoogte van werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de hoogte en verstrekking van belastingtoeslagen. Deze factoren zijn met name bepalend voor het risico op ontstaan van armoede.

Kwijtschelding gemeentelijke belasting is niet meegenomen in deze notitie omdat gemeenten geen beleidsvrijheid op dat gebied. In het huidige landelijke regeerakkoord zijn ambities opgenomen over vermindering van armoede. Uitwerking daarvan vindt de aankomende regeerperiode plaats. Daar waar dat concreet wordt, wordt dit in ons beleid en onze uitvoering opgenomen.

2. Taken en verantwoordelijkheden Bovenstaande drie gemeenten hebben hun taken en verantwoordelijkheden wat betreft minimabeleid en -voorzieningen en schuldhulpverlening inclusief voorlichting, informatie, preventie en vroegsignalering op basis van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening en Participatiewet, overgedragen aan de Gemeenschappelijke Regeling Avres (GR Avres). Het bestuur van Avres, waar wethouders van de gemeenten zitting in hebben, is daarmee verantwoordelijk voor deze voorzieningen. De invloed van de gemeenten op landelijk beleid zoals hierboven weergegeven, is gering. De gemeenten hebben echter uiteindelijk wel een 1 In de notitie worden ook adviezen gegeven. Het implementeren van de maatregelen is voor de

gemeenten Molenlanden en Gorinchem afhankelijk van besluitvorming in de Kadernota / Perspectiefnota (i.v.m. budgetrecht). 1

zorgplicht voor haar inwoners en daarin te maken met de effecten van het rijksbeleid. En vanuit die verantwoordelijkheid willen de gemeenten armoede zoveel mogelijk bestrijden en de negatieve gevolgen van armoede voor de inwoners en de samenleving verzachten.

3. De verschillende onderwerpen met verbetermogelijkheden 3.1 Inleiding Om inwoners duurzaam uit een armoede of achterstandssituatie te begeleiden, werkt een integrale aanpak beter dan alleen richten op werk en/of inkomstenverbetering. Door de basisvaardigheden en arbeidsvaardigheden te vergroten, een gezonde leefstijl te bevorderen door voeding en bewegen en het sociaal netwerk te versterken, zijn inwoners beter in staat om hun situatie duurzaam te verbeteren. Daarmee zijn we als gemeenten natuurlijk al enige tijd bezig. We werken bijvoorbeeld via het regionaal Taalpact aan de bestrijding van laaggeletterdheid (incl. digitale vaardigheden en laaggecijferdheid) samen met Bibliotheek aan Zet, taalaanbieders en lokale participatie- en taalprojecten. Daarnaast werken we via buurtsportcoaches en Bewegen Werkt van Avres aan een gezondere leefstijl. Onze Sociale Teams werken integraal op alle leefgebieden en van 0 tot 100 jaar. We werken via lokale projecten zoals “Jij bent in Beeld” (Molenlanden) en lokale participatie SamenDoen (Vijfheerenlanden) aan versterking van de basisvaardigheden, sociale vaardigheden en werknemersvaardigheden. En via de nieuwe wet Inburgering worden integrale plannen gericht op zelfredzaamheid en participatie aangeboden aan statushouders. Dit in acht nemend is enige afbakening voor deze notitie gewenst.

Wij richten ons in deze notitie specifiek op maatregelen die direct gericht zijn op het verminderen van de gevolgen van armoede. Daarbij beperken wij ons niet uitsluitend tot financiële maatregelen omdat het effect daarvan veelal niet structureel is. Daarnaast is dit effect beperkt omdat het zwaartepunt van de relevante beïnvloedingsfactoren bij het rijksbeleid ligt. Hieronder schetsen wij, gerangschikt op een aantal onderwerpen, de mogelijke maatregelen om het effect van de huidige voorzieningen te verbeteren. Buiten beschouwing zijn gelaten de bestaande voorzieningen gericht op arbeidsparticipatie van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt of een arbeidsbeperking die mede bijdragen aan het bestrijden van armoede. Hetzelfde geldt voor het beleid gericht op versterken van basisvaardigheden, laaggeletterdheid en zelfredzaamheid. Wij hebben ook in den lande naar voorbeelden gekeken die voor onze gemeenten en Avres relevant zijn en bij kunnen dragen aan het versterken van bestaande voorzieningen.

3.2 Perspectief op een betere toekomst Dit gaat om maatregelen die mogelijkheden bieden om terugval in armoede te voorkomen. 3.2.1 Aanpassing inkomensgrens voor minimavoorzieningen Inwoners die vanuit een uitkeringssituatie een arbeidsinkomen krijgen, raken vaak direct andere inkomensondersteunende maatregelen kwijt. Hierdoor kan het netto inkomen lager uitvallen dan toen zij nog een uitkering ontvingen. Daarom kunnen inwoners met een inkomen tot 120% (Molenlanden en Gorinchem) of 130% (Vijfheerenlanden) van het sociaal minimum gebruik maken van de voorzieningen voor minima van Avres. Om terugval in armoede te voorkomen, zijn er verschillende opties mogelijk wat betreft deze inkomensgrens: 1) volledig verhogen voor alle minimaregelingen, 2) stapsgewijs verhogen en 3) selectief verhogen.

2

Optie 1: Inkomensgrens volledig verhogen naar 130% Een mogelijkheid om terugval te voorkomen is het ophogen van de inkomensgrens voor minimaregelingen van 120% naar 130% van de bijstandsnorm. Een maatregel die de gemeente Vijfheerenlanden al in gaat voeren. Tussen de 1000 en 1500 huishoudens in de regio vallen in deze inkomenscategorie. Exacte cijfers hierover zijn niet bekend. De groep die feitelijk recht heeft zal kleiner zijn, want sommige huishoudens hebben een te hoog vermogen om gebruik te kunnen maken van de minimaregelingen. De grootste groep (ruim 60%) in de inkomensklasse 120% tot 130% zijn de inwoners met een uitkering inkomensverzekering. Dat zijn mensen met een WW, Wajong, WIA of AOW. Voordeel: Het is gunstig voor de doelgroep die tussen de 120% en de 130% inkomen van het minimumloon valt. Zij kunnen gebruik maken van voorzieningen waar ze eerder geen recht op hadden. Nadeel: De armoedeval wordt er niet mee opgelost, maar de grens wordt verschoven. Bij iedere inkomensgrens hoort onvermijdelijk een zekere armoedeval ten opzichte van de situatie van wel of geen recht op minimavoorzieningen. Bij verhoging van de inkomensgrens voor de lokale tegemoetkoming zal ook de armoedeval verschuiven naar een iets hoger inkomen. Armoedeval wordt met name veroorzaakt door landelijke regelingen zoals afbouw toeslagen. Dat kan gevolgen hebben voor de prikkel om te gaan werken.

Schatting van de kosten: Jaarlijkse extra kosten op basis van de jaarrekening Avres 2021 voor het ophogen van de grens van alle minimaregelingen: Gorinchem Molenlanden

€ 73.000 € 26.000

Optie 2: Inkomensgrens stapsgewijs verhogen Door een staffel in te bouwen in de bijdragen van minimavoorzieningen, bijvoorbeeld van 100% tot 130% draagkrachtgrens, kan de armoedeval geleidelijker verlopen en kan men wennen aan deze situatie. Bijvoorbeeld bij 110% minimumloon ontvangt men 200 euro per jaar extra, bij 120% 150 euro en bij 130% 100 euro. Dus de aanvullende inkomensondersteunende maatregelen worden geleidelijk afgebouwd naarmate het inkomen hoger is. Voordeel: Er kan fijnmaziger worden ondersteund. Het effect bouwt wel evenredig af naarmate het inkomen hoger is. Deze maatregel lost echter de armoedeval bij het aanvaarden van een hoger inkomen niet op. Nadeel: Dit is een voor de uitvoering complexe maatregel die vraagt dat de bijdrage wordt afgestemd op het inkomen en dit ook wordt gevolgd en aangepast. De extra administratieve druk (en daarmee de kosten) staat niet in verhouding tot het aantal mensen dat hiermee geholpen wordt. En de maatregel is lastig uit te leggen aan de cliënten. Optie 3: Inkomensgrens selectief verhogen naar 130% In Molenlanden en Gorinchem hebben gezinnen met een inkomen hoger dan 120% van het sociaal minimum geen recht meer op gemeentelijke regelingen. Landelijke regelingen bouwen ook af. Het treft die gezinnen harder omdat de bedragen voor de kindregelingen relatief hoog zijn ten opzichte van de andere minimaregelingen.

3

Voordeel: Een ophoging van de inkomensgrens voor alleen kindregelingen tot 130% is gunstig voor gezinnen met een inkomen tussen de 120% en 130%. Nadeel: De inkomensgrens selectief verhogen leidt tot meer uitvoeringskosten en hogere kosten voor het gebruik van minimaregelingen. Een armoedeval blijkt niet voorkomen te kunnen worden. Het vergt extra duidelijke communicatie wanneer er voor verschillende minimaregelingen verschillende draagkrachtgrenzen worden gehanteerd. Schatting van de jaarlijkse kosten: enkel kindregelingen (Stichting Leergeld, inclusief uitvoeringskosten): Gorinchem Molenlanden

€ 19.000 € 12.000

Advies: Met het verhogen van de inkomensgrens voor minimavoorzieningen wordt niet in alle gevallen een armoedeval voorkomen. Daarom wordt geadviseerd dit niet te doen. Het stapsgewijs verhogen van de inkomensgrens is qua uitvoering en communicatie complex en inefficiënt. Met het verhogen van de inkomensgrens voor alleen Stichting Leergeld kom je een kleine groep ouders tegemoet. Deze maatregel werkt niet preventief want het voorkomt geen armoede. 3.2.2 Vergroten psychologisch, sociaal en maatschappelijk kapitaal Met deze maatregelen bieden we inwoners de mogelijkheid om weerbaarder te worden, zodat men in deze complexe samenleving beter keuzes kan maken die in hun belang of in het belang van hun situatie zijn. Dat voorkomt problemen achteraf. Dat kan door: o wilskrachtoefeningen, gedragsbeïnvloeding, motiverende gespreksvoering, oplossingsgericht coachen door professionals. o Mogelijkheden bieden tot netwerkvergroting. Dit vindt vooral lokaal plaats, bijvoorbeeld via Sociaal Teams o.a. via groepswerk, welzijnsstichtingen en lokale participatieprojecten. Advies: Deze maatregelen zijn onderdeel van lokaal beleid en worden voortgezet met aandacht voor basisvaardigheden. Het organiseren van deze maatregelen is aan de gemeenten. Avres kan hierbij ondersteuning leveren.

3.2.3 Verder uitrollen stress-sensitieve dienstverlening Avres heeft in de schuldhulpverlening een stress-sensitieve dienstverlening toegepast. Dat wil zeggen dat er rekening mee wordt gehouden dat langdurige stress en mentale en fysieke spanningen door de financiële- of schuldensituatie, leidt tot een afname van de vaardigheden om de juiste keuzes te maken en beslissingen te nemen. Als daarmee in de dienstverlening en hulpverlening geen rekening wordt gehouden, zullen de positieve effecten en resultaten verminderen of achterwege blijven. Het is van belang om deze benadering breder toe te passen dan alleen in deze situaties. Ook in andere situaties die tot stress leiden zoals eenzaamheid, werkloosheid, inactiviteit, geestelijke en lichamelijke beperkingen, is het gewenst dat hiermee rekening wordt gehouden. Partners daarin zijn bijvoorbeeld de lokale Sociaal Teams, Wmo uitvoeringsorganisaties, Sociaal Raadslieden enz. Advies: Deze methodiek via maatwerk lokaal delen en aanreiken aan de partners in het lokale netwerk via Avres. 4

3.2.4 Energiebesparende tips en maatregelen Door de toenemende energieprijzen hebben meer inwoners te maken met energiearmoede. Energiecoaches kunnen tips geven ten aanzien van gedrag en energiebesparende maatregelen om de energiearmoede tegen te gaan. De gemeente Gorinchem zet hiervoor de financiële middelen van de landelijke regeling Aanpak energiearmoede. Advies: Ervaringen delen en ook in andere gemeenten deze aanpak volgen.

3.3

Kansen voor kinderen en jongeren

Deze maatregelen richten zich op de jeugd. Het gaat om het versterken van hun vaardigheden en kennis, zodat ze de juiste keuzes maken en vermijdbare financiële problemen zo veel mogelijk worden voorkomen. 3.3.1 Gezonde financiële start jongeren: we maken de overgang van 18- naar 18+ zo soepel mogelijk We zien dat veel jongeren en hun ouders moeite hebben om de financiële overgang van 18naar 18+ op een adequate manier op te pakken. De inkomenssituatie verandert drastisch. Er moeten diverse maatregelen en voorzieningen aangevraagd of omgezet worden. Dat gaat vaak niet goed met tekorten of schulden tot gevolg. Door een tool te bieden bijv. een digitale checklijst kan deze overgang soepeler verlopen. Bijvoorbeeld via een app: Kwikstart app of een digitale checklijst via rijksoverheid.nl en deze onder de aandacht brengen. Advies: Een toepassing passend bij de doelgroep uitwerken en op verschillende manieren aanbieden bijv. via brief/verjaardagskaart of social media. 3.3.2 Herhaling van voorlichting aan kinderen (op basis- en middelbaar onderwijs) Avres heeft op meerdere scholen voor voortgezet onderwijs voorlichting gegeven om te leren bewust om te gaan met geld. Dit bleek nuttig en positief te worden gewaardeerd.

Door dit structureel te borgen in de dienstverlening van Avres zorgen we er voor dat alle jongeren in onze regio zich beter bewust zijn van mogelijke keuzes en financiële gevolgen. Dit zou een plustaak zijn voor Avres. Eerder werd SAMSAM gefinancierd uit projectgelden. Advies: Samen met scholen onderzoek doen naar de behoefte en bij positief resultaat via Avres en gemeente laten organiseren. 3.3.3 Jongeren perspectief fonds of een vergelijkbare vorm JPF biedt een innovatieve aanpak aan jongeren van 18 tot en met 27 jaar die door schulden belemmerd worden in hun maatschappelijke ontwikkeling. Het gaat om een aanpak van de schulden met intensieve trajectbegeleiding. Pluspunt is dat het een integrale aanpak is. Er is nader onderzoek nodig om te kijken wat de behoefte in onze regio is en hoe we een dergelijke aanpak kunnen organiseren en inzetten. Advies: Onderzoek doen naar de behoefte in onze gemeenten en de (technische) mogelijkheden o.a. naar de benodigde saneringskredieten. 3.3.4 Promotie van de Week van het geld De Week van het geld is een initiatief van het platform Wijzer in geldzaken. Onder het motto ‘jong geleerd is oud gedaan’ wil het platform kinderen en jongeren voorbereiden op financiële redzaamheid in de toekomst. De Week van het geld is een aanjager voor het structureel stimuleren van financiële vaardigheden van kinderen en jongeren, zowel op school als thuis.

5

Tijdens de Week van het geld worden er allerlei (gratis) activiteiten georganiseerd, bijvoorbeeld gastlessen op scholen. Advies: De Week van het geld jaarlijks in de gemeenten promoten.

3.4

Preventie van armoede en schulden

Dit is een set aan maatregelen die zich richten op het voorkomen en vroegsignaleren van financiële problemen. 3.4.1 Aanpak levensgebeurtenissen Dit gaat vooral over voorlichting over en begeleiding bij verandering in financiële situatie bij levensgebeurtenissen zoals scheiding, overlijden, verlies van werk, samenwonen etc. In onze complexe samenleving weet niet elke inwoner goed om te gaan met wijzigingen in de leefsituatie en de goede maatregelen te nemen. Denk aan het ingewikkelde systeem van belastingtoeslagen en uitkeringen. Door op slimme en duidelijke wijze inwoners in deze situaties te ondersteunen, kan worden voorkomen dat er financiële problemen en schulden ontstaan. Advies: Onderzoek doen naar een bruikbaar (digitaal) instrument waarnaar bij levensgebeurtenissen verwezen kan worden en onder welke voorwaarden dit aangeboden kan worden. 3.4.2 Uitbreiding vroegsignalering schulden (CAK signalen, onderwijsinstellingen, geloofsgemeenschappen, huisarts) In de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening is geregeld dat de gemeenten signalen ontvangen van een aantal instanties over recente betalingsachterstanden bijv. ziektekostenverzekeraars, woningbouwcorporaties. Avres voert deze taak namens de gemeente uit. Maandelijks ontvangen zij signalen van bovengenoemde partijen en koppelen de signalen om de juiste vervolgstap (bellen, brief, huisbezoek) te kiezen.

Naast deze wettelijke verplichtingen zijn er nog meer mogelijkheden om relevante signalen te krijgen en op te pakken. Zo verstrekt het CAK overzichten aan de gemeenten van inwoners met langdurige achterstanden in betaling van de zorgpremies. Advies: De huidige vroegsignalering van betaalachterstanden en verwerking van WGS signalen wordt geëvalueerd in het 1e kwartaal 2022 en daarna volgt een nader advies over verbetermogelijkheden. 3.4.3 Sluitende ketenaanpak schulden In Gorinchem wordt extra ingezet op een sluitende ketenaanpak schulden. Met deze aanpak willen we bereiken dat problematische schulden zoveel als mogelijk worden voorkomen en dat inwoners die schulden hebben goed worden ondersteund bij het oplossen van hun schulden. In 2021 is ten eerste de focus gelegd op het vergroten van bekendheid van ondersteuningsmaatregelen onder inwoners. Door middel van een communicatiecampagne worden inwoners gemotiveerd om op tijd hulp te vragen en wordt hen duidelijk gemaakt waar zij terecht kunnen bij financiële problemen. Daarnaast is er aandacht besteed aan het versterken van het netwerk van maatschappelijke partners zodat zij van elkaar weten wat ze aan inwoners kunnen bieden en zo ook gemakkelijker kunnen doorverwijzen. In 2022 worden de communicatiecampagnes en de netwerkbijeenkomsten herhaald. Advies: Dit is een lokale maatregel. Ervaringen worden gedeeld. 6

3.4.4 Versterking lokale netwerken Er zijn meerdere vindplaatsen waar signalen binnenkomen over inwoners die in financiële problemen verkeren. Dit zijn bijvoorbeeld Stichting OBAF, de Wijkwinkel in Vianen en geloofsgemeenschappen. Door het netwerk en de samenwerking met deze vindplaatsen uit te breiden, wordt het bereik vergroot. Dit uiteraard met inachtneming van privacywetgeving. Het is een keuze hoe actief de benadering en ondersteuning is op deze signalen. Wordt volstaan met een passief aanbod voor ondersteuning, bijvoorbeeld via brief of gaan we proactiever en outreachend te werk? We kunnen de samenwerking met huisartsen, scholen, diaconieën van kerken en maatschappelijke organisaties zoals de voedselbank, de speelgoedbank, het Leger des Heils etc. versterken zodat zij signalen door kunnen geven over schrijnende armoedesituaties of gericht en begeleid kunnen doorverwijzen naar bijvoorbeeld Avres of het Sociaal Team. Advies: Avres meer laten aansluiten op de lokale netwerken. O.a. door inzet op lokaal werken via ambitiedocument. 3.4.5 Verbreden inzet preventief budgetbeheer Op dit moment voert Avres in opdracht van de gemeente Gorinchem een pilot preventief budgetbeheer uit.

Dat houdt in dat Avres het inkomen beheert voor inwoners waarvan verwacht wordt of die ervan blijk hebben gegeven, dat zij door omstandigheden (tijdelijk) niet in staat zijn op een goede manier met hun inkomen en financiën om te gaan. Bijvoorbeeld voor de doelgroep GGZ /Beschermd Thuis. Avres betaalt de vaste lasten en de inwoners ontvangen zak- en kleedgeld. Dit voorkomt het ontstaan van betalingsachterstanden, schulden en huisuitzettingen. Tot nu toe werd dit instrument uitsluitend ingezet als onderdeel van een schuldhulpverleningstraject. In de praktijk kan het noodzakelijk blijken om dit instrument ook als preventieve voorziening aan te bieden in de gemeenten Vijfheerenlanden en Molenlanden. De pilot in Gorinchem loopt op dit moment. Er zijn aardig wat aanmeldingen geweest, maar meestal ging het om mensen waarvan de schulden toch al behoorlijk opgelopen waren. Die kunnen terecht bij de reguliere dienstverlening van Avres. Het is daarom beter om eerst de evaluatie af te wachten, om te bezien of het instrument een waardevolle aanvulling voor de al bestaande dienstverlening vormt. Advies: In 2022 worden de resultaten van de pilot geëvalueerd en afhankelijk van de resultaten wordt besloten over verdere uitrol naar Vijfheerenlanden en Molenlanden.

3.4.6 Versterking Sociale Raadsliedenfunctie over hele werkgebied Er is niet in het hele werkgebied van Avres sprake van een zogenaamde Sociale Raadslieden-functie. In de gemeente Molenlanden is die er tot op heden niet geweest. Daar is volstaan met vrijwillige inzet via de Stichting OBAF en Schuldhulpmaatje. De Stichting OBAF is door omstandigheden genoodzaakt om hun werkzaamheden te beëindigen. Dit maakt dat er een hiaat ontstaat die maar deels met bestaande voorzieningen wordt opgevuld. Mede door de toenemende complexiteit van veel regelgeving en voorzieningen is het nodig om ook in Molenlanden een Sociale Raadslieden-functie aan te bieden. Dat vraagt samenwerkingsafspraken met aanbieders daarvan. In de gemeente Vijfheerenlanden wordt in brede zin gekeken naar noodzaak en implementatie van laagdrempelige inloopvoorzieningen, waarbij ook gekeken wordt naar de benodigde functies. In Gorinchem is deze functie al aanwezig.

7

Advies: Deze maatregel is onderdeel van lokaal beleid. Molenlanden onderzoekt de mogelijkheden voor aansluiting bij deze functie o.a. ter vervanging van de werkzaamheden van de Stichting OBAF.

3.5

Financiële ruimte door inkomensondersteuning

3.5.1 Organiseren van diensten van bedrijven voor minima / minimapas. Sommige gemeenten bieden inwoners tot een bepaalde inkomensgrens een minimapas o.i.d. aan. Daarmee kunnen ze bij ondernemers en winkeliers een korting krijgen. In onze gemeenten is deze mogelijkheid al eerder verkend. Daaruit bleek dat dit een forse organisatie met aanzienlijke kosten met zich meebrengt. Dat maakt dit een minder effectief middel. Via Stichting Leergeld A/V worden al veel inwoners op een goede manier bereikt. Vijfheerenlanden heeft desondanks besloten naast de Stichting Leergeld A/V een minimapas aan te gaan bieden via deze stichting. Meerkosten zijn voor rekening van gemeente Vijfheerenlanden. Advies: Gelet op organisatiekosten en het goed functioneren van de Stichting Leergeld A/V vooralsnog niet toepassen en de resultaten van het project van Vijfheerenlanden afwachten. 3.5.2 Aanbod diensten van bedrijven via de Stichting Anders In de Drechtsteden functioneert al enige tijd een Stichting Anders. Dit is een particulier initiatief. De stichting koppelt gratis diensten van ondernemers aan inwoners die dit door omstandigheden zelf niet meer kunnen doen of betalen. Het gaat om een vraaggerichte aanpak met een diversiteit aan diensten van verschillende bedrijven. Bedrijven kunnen zich aanmelden en hun diensten aanbieden en inwoners kunnen zich met een concrete vraag melden.

Recent is ook in de A/V een dergelijk initiatief gestart met een onderzoek naar de haalbaarheid. Hoewel het een particulier initiatief is kunnen de gemeenten en Avres dit ondersteunen met koppeling aan partners en netwerken en via communicatie. De Stichting Anders is in onze regio gestart met het benaderen van Molenlandse ondernemers. Advies: Activiteiten van de Stichting Anders waar nodig ondersteunen mede gericht op uitbreiding naar Gorinchem en Vijfheerenlanden. 3.5.3 Amsterdamse bijverdienpremie Vanaf 1 maart 2021 verstrekt Amsterdam een premie als bijstandsontvangers parttime werken of gaat werken. Hiermee beloont de gemeente parttime werk. De gemeente vult inkomsten aan met een bijstandsuitkering. Extra werk wordt beloond met een premie. De premie wordt opgebouwd als men inkomsten uit werk heeft en wordt automatisch verstrekt. De premie is 30% van de inkomsten uit arbeid. Advies: In het coalitieakkoord staat benoemd dat de bijverdiengrenzen in de Participatiewet verruimd gaan worden. Advies is daarom om deze ontwikkeling af te wachten en geen onderzoek te doen naar de mogelijkheden van een eigen regeling. 3.5.4 Inflatiecorrectie CPI Veel bedragen en premies van uitkering en minimavoorzieningen zijn als een vast bedrag vastgesteld in regelingen en verordeningen zonder rekening te houden met inflatie en prijscorrecties. Afgelopen jaren is er niet geïndexeerd.

Er kan voor worden gekozen om deze bedragen jaarlijks bij te stellen met het landelijke prijsindexcijfer voor inflatiecorrectie. 8

Het gaat om de indexering van de volgende regelingen: • • • •

Chronisch zieken Regionaal declaratiefonds (volwassenen) Collectieve zorgverzekering (gemeentelijke bijdrage) Individuele inkomenstoeslag

Het voorstel is om het CPI (consumentenprijsindex) te hanteren van september van het voorgaande jaar. Schatting kosten jaarlijks: Berekend op basis van realisatie 2021 en CPI september 2021 (exclusief combinatie indexatie + stijging 130%) Gorinchem Molenlanden Vijfheerenlanden

€ 35.000 € 10.000 € 25.000

Advies: CPI index toepassen op de relevante regelingen met ingang van 1 januari 2023 en vervolgens het jaarlijkse indexcijfer verwerken. Uitgangspunt is CPI van september van het voorafgaande jaar. De gemeenten houden in de begroting rekening met de extra uitgaven. 3.5.5 Communicatie en promotie van minimaregelingen Een lang bekend probleem is dat inwoners in een kwetsbare situatie onvoldoende op de hoogte zijn van ondersteunende voorzieningen. Daarbij zijn zij vaak niet in staat om daar gepast gebruik van te maken omdat het hen aan de basisvaardigheden ontbreekt. Via intensievere en gerichte communicatie bijvoorbeeld op vindplaatsen of via intermediairs en partners kunnen extra inspanningen ingezet worden om deze doelgroep beter te bereiken en in beeld te krijgen. Advies: Avres werkt met de gemeenten en betrokken maatschappelijke partners samen om de informatievoorziening verder te verbeteren. 3.5.6 Toepassing kostendelersnorm De bijstandsuitkering wordt verlaagd als de bijstandsontvanger kosten kan delen met inwonenden. In de praktijk leidt dit in sommige situaties tot financiële problemen en zelfs tot dak- en thuisloosheid. Er is landelijk veel te doen om de onredelijke gevolgen van deze bepalingen in de wetgeving. Verwacht wordt dat een nieuw kabinet een versoepeling zal instellen.

Tot die tijd kan met maatwerk een oplossing worden geboden in situaties waar dit tot problemen leidt. Advies: In het landelijk coalitieakkoord is opgenomen dat de kostendelersnorm niet meer gaat gelden voor personen tot 27 jaar. In de tussentijd voert Avres maatwerk uit. Bij de gemeente Tilburg onderzoeken wat de ervaringen daar zijn met de uitbreiding en gebruiken bij de uitvoering (verwachting wetswijziging 1-1-2023). 3.5.7 Gewenningsperiode samenwoning Er zijn gemeenten zoals Tilburg, die een regeling toepassen om inwoners die zijn gaan samenwonen en kosten delen te laten wennen aan deze situatie. En daarmee de uitkering niet direct volledig te verlagen. Dit raakt ook het vorige actiepunt.

9

Advies: Actief onderzoek doen bij gemeenten die dit toepassen (Tilburg) en voorstel doen over toepassing. Uitvoering geven aan de aangenomen moties aan de deelnemende gemeenten. Eventuele kosten op te nemen in de begroting(swijziging) Avres. 3.5.8 Deelnemers schulddienstverleningstraject mogen direct gebruik maken van alle minimaregelingen Inwoners uit Vijfheerenlanden in een schulddienstverleningstraject (minnelijk of WSNP) mogen gebruik maken van de minimaregelingen vanaf 1-1-2022. Dit zonder dat er een inkomens- of vermogenstoets plaatsvindt. Het enkele feit dat men deelneemt aan en toegelaten is tot een dergelijk traject is voldoende. In Molenlanden en Gorinchem wordt dit niet toegepast. Dossiers op jaarbasis Gorinchem Molenlanden

160 75

Inschatting jaarlijkse meerkosten € 32.000 € 15.000

Advies: Deze maatregel ook in Molenlanden en Gorinchem toepassen.

10