Bijlage 1 Jaarstukken 2025

Toegankelijkheid In het kader van de Toegankelijkheid zijn in 2025 inspecties uitgevoerd op diverse locaties in Groot-Ammers, Ottoland, Hoornaar en Noordeloos. Op basis van de rapportages worden in 2026 extra invaliden-inritten aangelegd en bestaande inritten aangepast aan de norm. Verder worden er een aantal routes met geleide-tegels aangepast. Bij een aantal (openbare) gebouwen/voorzieningen zijn - op aangeven van de Bouwcommissie - binnen en/of buiten aanpassingen gemaakt in het kader van de Toegankelijkheid: • Goudriaan, De Multistee • Noordeloos, Noorderhuis • Schelluinen, MFC • V.v. Groot-Ammers, parkeerterrein • Nieuwpoort, Sporthal Poortzicht Ook bij reconstructies houden we rekening met toegankelijkheid van de openbare ruimte. Er is regelmatig overleg geweest met de Bouwadviescommissie over dit onderwerp, van dagelijks onderhoud tot en met projecten. Gladheid en onkruid De uitvoering van de gladheidsbestrijding heeft in 2025 weinig klachten opgeleverd. De onkruidbeheersing op verharding is naar tevredenheid verlopen en heeft weinig klachten opgeleverd. Verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair Kerncijfers Areaaloverzicht objecten in de openbare ruimte: • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen ca. 6.050 st. • Overige verkeersvoorzieningen ca. 374 st. • Schrikhekken ca. 418 st. • Afvalbakken ca. 575 st.

Jaarstukken 2025 - pagina 84

• • • • • • •

Abri’s (bushokjes) ca. 23 st. Banken en picknicksets ca. 591 st. Bloembakken ca. 180 st. Hekwerken ca. 4.600 m1 Palen ca. 4.500 st. Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) ca. 1.210 st. Openbare kunst ca. 33 st.

Kaders De gemeente heeft de plicht om de openbare ruimte met de daarin aanwezige voorzieningen deugdelijk te onderhouden. Hiervoor worden de gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd. Wat hebben we gedaan in 2025? Naast het regulier onderhoud aan deze voorzieningen en oppakken van meldingen van bewoners is ook een deel van het jaarbudget uitgegeven aan incidentele schades, diefstal en vandalisme. Het kwaliteitsniveau van de straatnaam- en verkeersborden in 8 kernen is via visuele inspecties in kaart gebracht. Civieltechnische Kunstwerken Kerncijfers Areaaloverzicht: • Bruggen en duikerbruggen ca. 245 st. • Kademuren, steigers, trappen en vlonders ca. 95 st. Kaders Op basis van wetgeving geldt dat kunstwerken veilig moeten zijn en veilig gebruikt moeten kunnen worden. Dit betekent dat ze berekend moeten zijn op het verkeer dat wordt toegelaten. De eisen aan de constructie(s) zijn vastgelegd in Nen-normen. Wat hebben we gedaan in 2025? In 2025 zijn de kunstwerken geschouwd. Daarnaast zijn er een aantal bruggen nader onderzocht waarna een onderhoudsadvies is uitgebracht. Onderstaande kunstwerken zijn vervangen: • Goudriaan, brug Slingelandse Plassen Bij onderstaande bruggen zijn levensduur verlengende maatregelen uitgevoerd: • Nieuw-Lekkerland, brug Meerkoet/Tiendweg

Jaarstukken 2025 - pagina 85

• • • •

Nieuw-Lekkerland, brug Roerdomp/Vliet Nieuw-Lekkerland, brug Tiendweg wandelpad Streefkerk, brug Beneden Tiendweg Kerkepad Hoornaar, brug Doelensteeg/Oudendijk

Er is gestart met de voorbereiding voor het vervangen van: • Hoornaar, fietsersbrug Middenweg/Doelsteeg Openbare verlichting Kerncijfers Areaaloverzicht: • Lichtmasten en armaturen ca. 10.587 st. Kaders De openbare verlichting is gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid, leefbaarheid en sociale veiligheid in het donker. Hierbij wordt gebruik gemaakt van duurzame, efficiënte en energiezuinige verlichtingsmiddelen. Voor de aanwezige openbare verlichting geldt een zorgplicht voor het onderhoud. Ook moet de openbare verlichting (elektrotechnisch) veilig zijn. Wat hebben we gedaan in 2025? In 2025 is de Europese aanbesteding geweest voor het meerjarig onderhoud aan de openbare verlichting. Het contract is gegund aan CityTec. Bij diverse reconstructie-werkzaamheden is ook de openbare verlichting aangepakt. Daarnaast is grootschalig onderhoud uitgevoerd aan de dijkroute Streefkerk richting Langerak, waarbij oude armaturen en masten zijn vervangen. Er is gestart met de vervanging van verlichting in: • Nieuw-Lekkerland, Middengebied – uitvoering loopt door in 2026 Spelen Kerncijfers De gemeente beheert in totaal 137 speelplaatsen met daarop: • Speel-/sporttoestellen en speelprikkels ca. 823 st. • Hekwerken en ballenvangers ca. 2.250 m1 • Veiligheidsondergronden ca. 9.000 m2 • Kunstgrasvelden ca. 3.350 m2

Jaarstukken 2025 - pagina 86

Kaders Het beheer en onderhoud van de speelvoorzieningen is wettelijk geregeld volgens het WAS en is gericht op het in stand houden en waarborgen van de veiligheid. Wat hebben we gedaan in 2025? De openbare speel- en sporttoestellen zijn het afgelopen jaar een aantal keer geïnspecteerd en geschouwd. Geconstateerde bevindingen zijn verwerkt in het beheerpakket en gebreken zijn hersteld. Grootschalig planmatig onderhoud en vervanging zijn daar waar mogelijk integraal opgepakt bij reconstructies en herinrichtingen. Het afgelopen jaar zijn op verschillende locaties de speelplekken heringericht, zoals: • Langerak, nieuwbouw Langerak-Zuid • Nieuwpoort, schoolplein De Veste • Groot-Ammers, trapveld Julianapark • Groot-Ammers, Stellingmolen, omvormen plantsoen naar speelplek • Streefkerk, speelplek Watermunt • Giessen-Oudekerk, Dr. Gravemeijerstraat, nieuw openbaar schoolplein • Giessen-Oudekerk, H.J. van Dijkstraat, omvormen plantsoen naar speelplek • Nieuw-Lekkerland, Hoge Boezem, vervangen van kunstgras trapveld • Nieuw-Lekkerland, Vletstraat, plaatsing 3x3 Basketbal-voorziening Er is gestart met de voorbereiding van de herinrichting van speelplekken in: • Wijngaarden, Van der Hoevenstraat • Nieuw Lekkerland, Bovenkruier en Torenmolen • Streefkerk, Torenstraat • Noordeloos, Dreef Groen Kerncijfers Areaaloverzicht openbaar groen, excl. begraafplaatsen: • Gazons ca.

353.400 m2 • Bermen/”ruw” gras ca. 610.700 m2 • Bomen ca. 16.105 st. • Hagen ca. 33.700 m1 • Overige beplantingen ca. 189.500 m2

Jaarstukken 2025 - pagina 87

Kaders Het onderhoud aan openbaar groen is erop gericht een acceptabel niveau te handhaven. Het beeldkwaliteitsniveau is gesteld op B, conform het integraal beheerplan. Gebieden met een hoogwaardige of afwijkende inrichting worden op A onderhouden. Voor nieuwbouwontwikkelingen is een groennorm vastgesteld. Deze norm vereist een minimaal te realiseren hoeveelheid groenvoorzieningen. Wat hebben we gedaan in 2025? Inspecties In 2025 is weer een derde deel van het boombestand geïnspecteerd en gecontroleerd op veiligheid. Daar waar nodig zijn maatregelen getroffen. Natuurontwikkelingslocaties In het kader van klimaatadaptatie en verhogen van de biodiversiteit zijn weer een aantal natuurontwikkelingslocaties gerealiseerd. Voorbeelden hiervan zijn de Marslaan in Nieuw-Lekkerland en het Julianapark in Groot-Ammers. Op dergelijke locaties zijn functies als (natuurlijk) spelen en bewegen geïntegreerd in de planvorming en uitvoering. Bomenactie Vanuit de jaarlijkse bomenactie zijn door onze inwoners 331 bomen en 353 bessen-/ struikenpakketten afgenomen die een plek in particuliere tuinen hebben gekregen. Verbeteren groeiplaats huidig boombestand Naast aanplant van meer groen wordt ook voortdurend aandacht besteed aan behoud van het huidige areaal. Om onze bomen vitaal te houden wordt waar nodig ondergrondse groeiplaatsverbetering toegepast.

Een voorbeeld hiervan is het vergroten van de boomspiegels aan de Irenestraat in Groot-Ammers. Herinrichtingen Bij elke herinrichting of reconstructie wordt nadrukkelijk gezocht naar ruimte om extra groenvoorzieningen aan te brengen. In het kader van klimaat en biodiversiteit wordt hierbij ook specifiek gekeken naar de juiste soortkeuze voor de juiste locatie. Een voorbeeld hiervan is het Middengebied in Nieuw-Lekkerland waar t.o.v. de huidige situatie significant meer groen in de straten wordt aangelegd. Begraafplaatsen Kerncijfers Areaaloverzicht van in totaal 25 begraafplaatsen: • Verhardingen ca. 28.900 m2 • Groenelementen ca. 41.300 m2 • Bomen ca. 700 st. • Grafvelden ca. 39.200 m2

Jaarstukken 2025 - pagina 88

• Urnenmuren 2 st. Jaarlijks zijn er gemiddeld 260 begravingen op de begraafplaatsen in Molenlanden. Kaders Alle begraafplaatsen worden onderhouden op beeldkwaliteitsniveau A, volgens het vastgestelde ‘Beleidsdocument begraafplaatsen Molenlanden’. In het vastgestelde ‘Beheerplan begraafplaatsen 2022-2026' en het ‘Uitvoeringsplan begraafplaatsen’ zijn diverse uitvoeringsmaatregelen opgenomen die invulling geven aan de kaderstelling uit het beleidsdocument. Wat hebben we gedaan in 2025? • Voorbereiding uitbreiding begraafplaats Giessenburg, van Houwelingweg • Aanleg strooiveld begraafplaats Giessenburg, van Houwelingweg • Realisatie uitbreiding begraafplaats Hoornaar • Ruimen van ca. 500 graven • Herinrichting deel begraafplaats Nieuw-Lekkerland • Groeiplaatsverbetering oude beuken begraafplaats Nieuw-Lekkerland (oud) • Vernieuwen straatwerk begraafplaats Giessenburg, Kerkweg • Onderzoek grondwaterproblematiek begraafplaats Oud-Alblas Riolering Kerncijfers Areaaloverzicht: • Vrijverval riolering ca. 205 km • Druk- en vacuümriolering, persleidingen ca. 226 km • Pompunits en hoofdgemalen ca. 1.750 st. • Bergbezinkvoorzieningen 16 st. • Drainage ca. 12 km • Kolken ca. 14.000 st. Kaders Het rioolstelsel van de gemeente onderhouden we volgens de in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geformuleerde uitgangspunten en kwaliteitsniveaus.

Wat hebben we gedaan in 2025? In 2025 is gestart met het opstellen van een nieuw Water- en Rioleringsplan (WRP) als opvolger van het GRP. De oplevering van dit WRP is gepland in 2026. De resultaten van dit WRP worden ook verwerkt in het nieuwe Integrale Beheerplan Buitenruimte 2027-2031.

Jaarstukken 2025 - pagina 89

In de lintbebouwing zijn in 2025 een aantal maatregelen uitgevoerd aan de zogenoemde 7 prioritaire strengen van de druk- en vacuümriolering: • Afkoppelen van regenwater in een aantal strengen. Inmiddels is de streng Lekdijk in Langerak gereed en zijn alle regenwaterleidingen afgekoppeld. Daarnaast is de voorbereiding gestart voor de strengen in Ottoland en Oud-Alblas. • Er is een nieuwe vacuümtank gebouwd aan het Oosteinde in Oud-Alblas. • Ontwikkelen van geautomatiseerd besturingssysteem Real Time Control (RTC). Dit is als eerste toegepast in de streng aan de Lekdijk in Langerak. Vervolgens zijn de strengen Doetseweg en Binnendamseweg in Giessenburg en de Bazeldijk in Arkel van dit systeem voorzien. Op basis van het Uitvoeringsplan Wegen en Riolering zijn in 2025 diverse rioleringen opgepakt, waar mogelijk integraal met andere producten binnen de openbare ruimte. De uitvoeringsduur, van voorbereiding tot en met oplevering, is veelal 3 tot 4 jaar. In onderstaand overzicht staan de projecten uit het uitvoeringsplan waarvan de voorbereiding in 2025 opgestart is. Reconstructie riolering, in combinatie met wegen • Langerak, W. van Langherakelaan - start werkzaamheden Stedin gepland Q3-2026, start uitvoering reconstructie gepland Q1-2027 • Giessenburg, Dorpsstraat - start uitvoering gepland Q3-2026 • Goudriaan, Van Assendelftstraat e.o.

- start uitvoering onder voorbehoud gepland Q4-2026 • Kinderdijk, Molenstraat incl. afkoppelen Schanspolder - start uitvoering gepland Q4-2026 • Groot-Ammers, Ambachtsweg/Nijverheidsweg - start uitvoering gepland Q4-2026 • Noordeloos, ontwikkeling Noordeloos Oost - start uitvoering gepland Q3-2026 • Bleskensgraaf NO, incl. Wilgenpad (ged.) - start uitvoering gepland Q2-2027 Water Kerncijfers Areaaloverzicht: • Open water (sloten en plassen) ca. 311.400 m2 • Beschoeiingen ca. 30.900 m1 • Natuurlijke oevers ca 12.400 m1 • Kleine duikers ca. 4.600 m1 Kaders Het waterschap zorgt voor het onderhoud van de A-watergangen (weteringen en de grotere sloten). Kleinere sloten ('schouwsloten') moeten worden onderhouden door eigenaren van percelen die aan deze sloten grenzen, waaronder de gemeente. Dit onderhoud moet gebeuren volgens eisen die in de Keur van Waterschap Rivierenland staan. De waterkwaliteit in watergangen dient te verbeteren om bij te dragen aan een groter doel, de Kader Richtlijn Water (KRW).

Jaarstukken 2025 - pagina 90

Wat hebben we gedaan in 2025? • Binnen diverse reconstructieprojecten uit het Uitvoeringsplan Wegen en Riolering zijn duikers en stukken beschoeiing aangepakt • Baggeren Nieuw-Lekkerland • Voorbereiden baggeren Goudriaan • Vervangen diverse beschoeiingen in de gehele gemeente Sportaccommodaties Kerncijfers Areaaloverzicht: • 1 korfbalvereniging met 2 wedstrijdvelden • 11 voetbalverenigingen met 30 wedstrijdvelden • Sportgebouwen 10 st. • Zwembaden 6 st. Kaders De gemeentelijke sportaccommodaties worden onderhouden volgens het vastgestelde ‘Vastgoed- en accommodatiebeleid’. Het onderhoud aan de gebouwen op sportaccommodaties vindt plaats volgens genoemd beleid, en is - gebundeld met de overige gemeentelijke gebouwen - verwoord onder het kopje Gebouwen. De onderdelen die vanuit Buitenruimte onderhouden worden, zijn hieronder verwoord. Renovatie/vervanging Voor de buitensportaccommodaties van de korfbal- en voetbalverenigingen is voor de zogenaamde basisvoorzieningen (velden, leunhekken, omliggende paden e.d.) een Meerjarenplan (MJP) Sportvelden opgesteld en opgenomen in het investeringsprogramma. Dit MJP voorziet in de renovatie c.q. vervanging van de basisvoorzieningen aan het einde van de levensduur. Onderhoud Uitgangspunt van het accommodatiebeleid is dat verenigingen een keuze hebben kunnen maken welke onderhoudswerkzaamheden men als vereniging zelf ter hand neemt.

Voor deze werkzaamheden krijgen de verenigingen een marktconforme onderhoudsvergoeding. Afstemming over en controle op de onderhoudswerkzaamheden vindt jaarlijks plaats. Wat hebben we gedaan in 2025? In 2025 zijn volgens het Meerjarenplan Sportvelden 5 natuurgras- en 1 kunstgrasveld gerenoveerd: Natuurgrasvelden: • Vv Nieuw-Lekkerland • Vv Groot-Ammers

Jaarstukken 2025 - pagina 91

• • •

Vv Schelluinen ASV Arkel Vv Peursum

Kunstgrasveld: • Vv SteDoCo Bij vv De Zwerver zijn ook de paden, leunhekken en ballenvangers rondom het kunstgrasveld vervangen. Gebouwen Een extern adviesbureau heeft in 2025 - op basis van de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) - de jaarplannen opgesteld. Zij hebben ook zorggedragen voor de uitvoering van de werkzaamheden. De gemeente heeft hierbij de regie gevoerd. De gyminventaris in de sporthallen is periodiek gekeurd. Bij afkeur is reparatie of vervanging uitgevoerd, waarmee de veiligheid weer geborgd is. Voor de kerktorens is in 2025 een deel van de toegekende onderhoudssubsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (periode 2019–2025) ingezet. Daarnaast is de subsidie voor de periode 2026–2031 aangevraagd. Vanuit het lange termijnplan voor verduurzaming zijn diverse maatregelen uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn de sporthal van Molenaarsgraaf, Ottoland en Nieuw- Lekkerland, waar alle verlichting is vervangen door ledverlichting. Totaaloverzicht omvang arealen Kapitaalgoederen Onderdeel Wegen • Totale lengte wegen • Asfaltverharding • Elementenverharding (klinkers en tegels) • Overige verharding Objecten in de openbare ruimte • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen • Overige verkeersvoorzieningen • Schrikhekken • Afvalbakken • Abri’s • Banken en picknicksets • Bloembakken • Hekwerken • Palen

Jaarstukken 2025 - pagina 92

Hoeveelheid

Eenheid 175 325.000 1.210.000 20.000

km m2 m2 m2

6.050

st.

374 418 575 23 591 180 4.600

st. st. st. st. st. st. m1

• •

4.500 1.210 33

st. st. st.

245 95

st. st.

Openbare verlichting • Lichtmasten en armaturen

10.587

st.

Spelen • Speelplaatsen • Speel-/sporttoestellen en speelprikkels • Hekwerken en ballenvangers • Veiligheidsondergronden • Kunstgrasvelden

137 823 2.250 9.000 3.350

st. st m1 m2 m2

Openbaar groen (excl. begraafplaatsen) • Gazons • Bermen/”ruw” gras • Bomen • Hagen • Overige beplantingen

353.361 610.715 16.105 33.708 189.502

m2 m2 st. m1 m2

Begraafplaatsen • Verhardingen • Groenelementen • Bomen • Grafvelden • Urnenmuren

25 28.900 41.250 700 39.200 2

st. m2 m2 st. m2 st.

Riolering • Vrijverval riolering • Druk- en vacuümriolering, persleidingen • Pompunits en hoofdgemalen • Bergbezinkvoorzieningen • Drainage • Kolken

205 226 1.750 16 12 14.000

km km st st km st.

Stedelijk water • Open water (sloten en plassen) • Beschoeiingen

311.350 30.878

m2 m1

Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) Openbare kunst

Civieltechnische kunstwerken • Bruggen en duikerbruggen • Kademuren, steigers, trappen en vlonders

Jaarstukken 2025 - pagina 93

• •

Natuurlijke oevers Kleine duikers

Gebouwen • Huisvesting gemeentelijke diensten • Voormalige bibliotheek • Peuterspeelzalen • Verzamelgebouwen • Gebouwen op begraafplaatsen • Kerktorens • Stadhuis Nieuwpoort • Dorpshuizen/buurtcentra • Jeugdhonken • Binnensportaccommodatie • Voetbalkantine • Woningen • Overige gebouwen (o.a. theehuisjes) • Woningen aangekocht in Nieuw-Lekkerland ten behoeve van project Hoogspanningsmasten

Jaarstukken 2025 - pagina 94

12.400 4.623

m1 m1

5 1 4 6 24 16 1 6 3 8 1 4 5 17

st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st.

Paragraaf Financiering In deze paragraaf komt het gemeentelijke financieringsbeleid aan de orde mede op basis van de wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO). De focus van het financieringsbeleid is gericht op het beperken van financieringsrisico’s en het beheersen van de gemeentelijke schuldpositie.

Financieringsbeleid De gemeente streeft ernaar benodigde leningen tegen een zo’n laag mogelijk tarief aan te trekken en tegelijkertijd de renterisico’s zoveel als mogelijk te beheersen. Daartoe wordt bij het afsluiten van leningen rekening gehouden met de liquiditeitsbehoefte en de rente risiconorm. In 2025 is de rente gedurende het hele jaar door de ECB 3x met 0,25% verlaagd en daalde zodoende van 2,75% naar 2,00%. Met deze reeks van verlagingen is geld lenen voor Molenlanden goedkoper geworden maar in 2025 hebben we ons niet begeven op de kapitaalmarkt. De verwachting is overigens dat de ECB in 2026 de rente noodgedwongen zal moeten verhogen gezien de ontwikkelingen op de oliemarkt en daarmee sterk samenhangende inflatie. We blijven dit monitoren.

Financieringsportefeuille en renteontwikkeling In onderstaande tabel zijn de wijzigingen in onze langlopende leningenportefeuille verwerkt. Mutaties vaste schuld in 2025 Bedragen x € 1.000

Stand per 01-01-2025 Nieuwe geldleningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Renteaanpassing Stand per 31-12-2025

43.911 0 2.288 0 0 41.623

Het gewogen gemiddelde rentepercentage over onze langlopende leningenportefeuille was 1,40%. De aan de taakvelden door te berekenen rente is gebaseerd op de rekenrente. De rekenrente is bij de begroting 2025 vastgesteld op 1,5%. Op basis van de BBV-notitie rente, moet bij de jaarrekening de rekenrente bepaald worden. Als de afwijking ten opzichte van de begroting kleiner is dan 25% mag de rekenrente van de begroting worden gehandhaafd. Bij de jaarrekening is de rekenrente ongewijzigd gebleven. De totale rentelasten bestaan uit de rente over het vreemd vermogen en de rente die aan voorzieningen wordt toegevoegd, Molenlanden berekend echter geen rente over het eigen vermogen en de voorzieningen. Op basis van de boekwaarde investeringen per 1-1-2025 (vaste activa) en de boekwaarde grondexploitaties per 1-1-2025 wordt € 28.221 rente doorberekend aan de taakvelden en aan de grondexploitaties.

Jaarstukken 2025 - pagina 95

De totaal doorberekende rente is ca. € 7.000 lager dan de totale rentelasten waardoor sprake is van een nadelig renteresultaat. Renteresultaat Bedragen x €

De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend Rente projectfinanciering Rentebaten projectfinanciering Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente eigen vermogen Rente voorzieningen

615.403 -451.410 163.993 -28.221 0 0 -28.221 0 0 135.772 2.725.903 -2.719.094 6.809

Aan taakveld toe te rekenen rente Totaal aan taakvelden toegerekende rente Totaal nadelig Renteresultaat 2025 op het taakveld Treasury Renterisiconorm en renterisico’s Bedragen x € 1.000 Renterisico Kortlopende schulden Langlopende schulden Totaal

Gemiddeld rente %

Restant hoofdsom

Laatste jaar van aflossing

n.v.t. 1,40

n.v.t. 41.623 41.623

n.v.t. 2040*

*Gemiddelde jaar van aflossing van de leningenportefeuille.

Renterisico's De gemeente beheerst renterisico's door onder andere de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

Jaarstukken 2025 - pagina 96

Kasgeldlimiet De overheid stelt grenzen aan het totaal van kort opgenomen geld (kasgeld), omdat rentefluctuaties grote gevolgen kunnen hebben voor de rentelasten in de (meerjaren)begroting. De kasgeldlimiet is 8,5% van het begrotingstotaal. Kasgeldlimiet

1e kw.

2e kw.

3e kw.

4e kw.

Kasgeldlimiet Opgenomen geld kasgeld (< 1 jaar) Ruimte onder kasgeldlimiet

11.546 0 11.546

11.546 0 11.546

11.546 0 11.546

11.546 0 11.546

Bedragen x € 1.000

Als voor het derde achtereenvolgende kwartaal de kasgeldlimiet (ruimte onder kasgeldlimiet is negatief) wordt overschreden, m oet de gemeente de provincie op de hoogte stellen en een plan voorleggen. Meestal is de oplossing om kort geld om te zetten in lang geld. In 2025 is er sprake van een liquiditeitsoverschot en waren alle kwartalen binnen de gestelde normen.

Renterisiconorm De renterisiconorm beperkt de omvang van de jaarlijkse aflossingen en de leningen die voor renteherziening in aanmerking komen. De renterisiconorm is 20% van het begrotingstotaal. Renterisiconorm

Bedragen x € 1.000

Renterisiconorm Aflossingen Ruimte onder renterisiconorm

2025

2026

2027

2028

24.881 2.288 22.593

26.102 2.288 23.814

27.764 2.288 25.476

28.760 2.288 26.472

In alle jaren is er ruimte binnen de grenzen van de renterisiconorm.

Schatkistbankieren Per Ultimo 2025 was er voor € 25.312k. aan overtollige middelen ondergebracht bij het Rijk.

EMU-saldo Met de vernieuwing van het BBV is het verplicht gesteld om het EMU-saldo te presenteren in zowel de begroting als in de jaarstukken.

Jaarstukken 2025 - pagina 97

Het EMU saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de gemeente, berekend op transactiebasis en volgens de Europese regelgeving. De EU-lidstaten mogen een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de Rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. Investeringen tellen niet mee in het stelsel van baten en lasten, daarbij wordt uitgegaan van de jaarlijkse kapitaallasten van de investeringen. Investeringen in een bepaald jaar tellen wel volledig mee in het EMU-saldo. Het aandeel in het EMU-tekort betreft een inspanningsverplichting, er staat momenteel geen sanctie op een eventuele overschrijding van het toegestane EMU-tekort. EMU-Saldo Bedragen x € 1.000

1.Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit de reserves (zie BBV, artikel 17c) 2.Mutatie (im)materiële vaste activa 3.Mutatie voorzieningen 4.Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst 5.Bij verkoop (im)materiële vaste activa EMU-Saldo Berekening: (: 1 - 2 + 3 - 4 - 5 = EMU saldo)

Jaarstukken 2025 - pagina 98

Jaarrekening 2024 4.827

Begroting 2025 -2.381

Jaarrekening 2025 9.365

12.166 172 -1.197

28.357 -2.160 0

8.268 -2.056 -1.030

0 -6.314

0 32.898

0 -4.453

Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen In deze paragraaf is op basis van de kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college hieronder beschreven welke acties er worden ondernomen om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Bedrijfsvoering helpt de organisatie om de beleidsdoelstellingen en maatschappelijke opgaven te realiseren. We professionaliseren van binnenuit, maar zijn gericht op buiten, op onze inwoners en ondernemers. De visie op bedrijfsvoering is onze leidraad voor de levering, sturing, beheersing en ontwikkeling van onze diensten. Zo draagt de bedrijfsvoering bij aan de Molenlandse dienstverlening en de Molenlandse manier van werken.

Toelichting rechtmatigheidsverantwoording en uitkomsten Verbijzonderde Interne Controle In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording zijn over 2025 onrechtmatigheden geconstateerd op het gebied van de begrotingsuitvoering (met name overschrijdingen op investeringskredieten), de formele rechtmatigheid binnen subsidieverstrekkingen en inkopen, en de naleving van de aanbestedingswetgeving, inclusief het gemeentelijk inkoopbeleid. Voorts is vastgesteld dat het voorwaardencriterium bij subsidies niet in alle gevallen is nageleefd. Daarnaast zijn signalen en bevindingen uit de uitgevoerde frauderisicoanalyse werkzaamheden en het misbruik- en oneigenlijk gebruik (M&O) meegenomen, waaronder specifiek de toetsing van de toepassing van het vierogenprincipe binnen het betalingsproces en de uitgevoerde data-analyse op de wijzigingen in de crediteurenstamgegevens en de verrichte handmatige betalingen. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden concludeert de verbijzonderde interne controle (VIC) dat er geen indicaties zijn voor materiële fraude of onregelmatigheden binnen de onderzochte processen. In deze paragraaf hebben wij, volgens de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en in lijn met de gemaakte afspraken met de raad, de oorzaken toegelicht van de geconstateerde afwijkingen en onrechtmatigheden die uitkomen boven de rapporteringsgrens.

Ook hebben wij uiteengezet welke maatregelen al zijn getroffen en welke acties wij ondernemen om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Met de inzet van deze maatregelen streven wij ernaar om significante processen binnen onze organisatie verder te versterken en de (financiële) rechtmatigheid beter te borgen. Achtereenvolgens worden in deze paragraaf de volgende onderwerpen behandeld: de controleaanpak met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording en de inrichting van de verbijzonderde interne controle, de vormgeving van de tweede verdedigingslinie, de oorzaken van de afwijkingen ten aanzien van de begrotingsonrechtmatigheid, het voorwaardencriterium en het criterium met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik.

Jaarstukken 2025 - pagina 99

Samenhang verbijzonderde interne controle en rechtmatigheidsverantwoording Er is een analyse uitgevoerd om onderscheid te maken tussen significante en niet-significante processen en posten binnen de gemeentelijke bedrijfsvoering. Bij het inschatten van de risico’s zijn verschillende aspecten meegenomen, waaronder de aard en het karakter van het proces en de bijbehorende posten, de financiële omvang in relatie tot het betreffende proces, en relevante interne en externe ontwikkelingen zoals wijzigingen in processen of aanpassingen in het normenkader. Ook zijn ervaringen uit het verleden en branchevergelijkingen, bijvoorbeeld op het gebied van inkoop en aanbesteding binnen gemeenten, meegenomen. Daarnaast zijn signalen uit eerdere controle bevindingen vanuit de eerste, tweede en derde lijn, en de externe accountant meegenomen bij de inrichting van de controlewerkzaamheden. Voor elk kernproces (17 in totaal) is een koppeling gemaakt met de van toepassing zijnde rechtmatigheids- en getrouwheidscriteria. Op basis van bovenstaande factoren is er invulling gegeven aan de elementen waarschijnlijkheid en omvang van potentiële impact op de financiële verantwoording. Dit in combinatie met de analyse op de frauderisicofactoren heeft geresulteerd in een risicoscore (laag, middel of hoog).

Deze risicoscore is mede relevant voor het bepalen van de scope van de werkzaamheden die ingericht zijn om het geïdentificeerde risico te mitigeren. De van toepassing zijnde totale risicoscore en de kwaliteit van de uitgevoerde Interne Controle –werkzaamheden (hierna: IC) is bepalend voor de omvang van de verbijzonderde interne controle. Hoe lager de risicoscore en hoe beter de kwaliteit van de uitgevoerde ICwerkzaamheden, des te beperkter de VIC-werkzaamheden kunnen zijn. Deze risicoanalyse is een iteratief proces, vindt voortdurend gedurende het jaar plaats, omdat bevindingen aanleiding kunnen zijn om de aanpak bij te stellen. Bovenstaande is samengevat in de door ons opgestelde controlematrix, die fungeert als overkoepelend document en dient als onderbouwing bij de werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording. Hiermee kunnen wij als gemeente aantonen dat sprake is van een intern beheerst proces bij de totstandkoming van de rechtmatigheidsverantwoording. Tot slot hebben wij de stellige uitspraken en aanbevelingen uit de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV vertaald naar een praktische checklist. Deze checklist stelt ons in staat om niet alleen de relevante aandachtspunten te identificeren, maar ook systematisch vast te leggen op welke wijze onze gemeente aan elk van deze punten invulling geeft.

Op deze manier zijn de aanbevelingen van de Commissie BBV concreet en toetsbaar geïntegreerd in onze rechtmatigheidsverantwoording. Inrichting tweede verdedigingslinie Het doel van de VIC-functionaris is het vaststellen of deze beheersmaatregelen effectief zijn in het mitigeren van risico’s zowel in opzet en bestaan als de werking. De focus ligt op de financiële rechtmatigheid en het toetsen van kritieke punten in de processen, bekend als 'key controls'. Dit proces omvat het evalueren van de effectiviteit, efficiëntie en rechtmatigheid van belangrijke interne beheersingsmaatregelen en het beoordelen van de inhoudelijke juistheid en volledigheid van de uitkomsten van deze processen. De onafhankelijkheid en objectiviteit binnen de inrichting van onze interne beheersing worden geborgd door een heldere taak- en rolverdeling volgens het principe van de Three Lines of Defence. De eerste lijn is verantwoordelijk voor de uitvoering van processen en de interne controle

Jaarstukken 2025 - pagina 100