12 - jeugd

Uitwerking Financiële Opgave 2026 e.v. Beleidsterrein Onderwerp Portefeuille Behandelend ambtenaar

: : : :

Jeugd Jeugdgezondheidszorg beperken tot strikt wettelijke taak Wethouder Harmen Akkerman Anouk Groenen / Marije Mulder

Korte toelichting op het onderwerp en bijbehorende activiteiten Doel van de JGZ is het bevorderen en beschermen van de gezondheid en de ontwikkeling van alle kinderen en jongeren. De JGZ vaccineert, volgt groei en ontwikkeling, screent (op bijvoorbeeld aangeboren hartafwijkingen, heupdysplasie), signaleert en onderneemt actie (bijvoorbeeld bij taalachterstand, problemen in de gezinssituatie), is vraagbaak, informeert, geeft voorlichting en adviseert. Gezinnen met kinderen worden zo vanaf het allereerste begin preventief ondersteund. De Dienst Gezondheid en Jeugd stuurt op de uitvoering van het basispakket (als gedelegeerd opdrachtgever). Gemeenten sturen daarnaast op maatwerkafspraken, zo hebben gemeenten meer slagkracht om in te zetten op (lokale) prioriteiten. Dit kan per gemeente of met een aantal gemeenten samen. Voor Molenlanden gaat dit om diverse producten, zoals: begeleiding van kwetsbare zwangeren (Voor- en Prezorg), pedagogische ondersteuning en de verbinding met het onderwijs en het Sociaal Team. Eén van de bezuinigingsmogelijkheden is het beperken van de jeugdgezondheidszorg tot de strikt wettelijke taak. Het maatwerkdeel bestaat in onze eigen begroting uit een bedrag van € 160.000. Ze ontvangen een hoger bedrag, maar dat deel wordt bekostigd vanuit landelijke OAB-gelden en GALA budgetten.

Dit loopt wel t/m 2025, dus zou mogelijk op termijn om een verhoging van ons budget kunnen vragen.

Het wettelijke kader en mate van beleidsvrijheid Het maatwerkdeel voor de jeugdgezondheidszorg zijn aanvullende afspraken die gemeenten maken. Het betreft hier geen wettelijke taak. Wel kunnen de basistaken niet helemaal los gezien worden van het maatwerk. Op dit moment loopt de bestuursopdracht toekomstbestendige JGZ bij de DG&J. Dit gaat over de governance van het basispakket. Echter, één van de bevindingen uit het onderzoek van Hiemstra & de Vries is dat er nog meer schaalvoordeel gecreëerd kan worden op het niveau van de maatwerkafspraken. Als gemeenten meeliften met afspraken van andere gemeenten kan dat zorgen voor lagere kosten. Daarnaast loopt de bestuursopdracht ombuigingen bij de DG&J: hier wordt gekeken naar het besparingspotentieel op de uitvoering van de wettelijke taken van de verschillende dienstonderdelen.

De uitgangspunten van het huidige beleidsmatige kader -

-

Uitvoeringsplan Visie Sociaal Domein 2024-2025: we zetten meer in op voorkomen in plaats van op genezen en oplossen, meer normaliseren en minder problematiseren, informatie, hulp en ondersteuning met zo min mogelijk drempels. Document Molenlanden - Bijlage 1 Visie sociaal domein 2024-2027 - iBabs Publieksportaal We zetten de lijn van ‘Onze kinderen nabij’ voort in het implementatieplan Hervormingsagenda Jeugd. De hervormingsagenda Jeugd bevat verschillende onderdelen die ook de Jeugdgezondheidszorg raken. Het gaat hierbij om preventie en vroegsignalering, integratie van zorg en ondersteuning, versterken van de basiszorg en de doorontwikkeling van het jeugdgezondheidszorgsysteem. Deze onderdelen moeten bijdragen aan een betere, efficiëntere en meer samenhangende zorg en ondersteuning voor jeugdigen. Deze bezuiniging gaat dus in tegen het kader van de hervormingsagenda.

Toetsing aan de vijf perspectieven uit de Toekomstvisie Molenlanden 2050 De inzet van jeugdgezondheidszorg draagt in ieder geval bij aan de volgende perspectieven vanuit de toekomstvisie: • Onze dorpen en stad zijn divers en krachtig Het maatwerk van Jong JGZ bevat preventieve maatregelen die bijdragen aan een veilig en toegankelijk leefklimaat voor alle inwoners en hanteren een proactieve en integrale aanpak. • Wij zijn een betrokken en toegankelijke samenleving voor iedereen Het maatwerk van Jong JGZ draagt bij aan een toegankelijke samenleving voor iedereen.

1

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000

De meerjarenraming zoals opgenomen in de Begroting 2025 Onderdeel

2025

2026

2027

2028

Maatwerk Jong JGZ

160.000

160.000

160.000

160.000

Mogelijke beleidsmatige keuzes •

het financiële effect van het stoppen met maatwerk Als de gemeente voornemens is de subsidie van 2026 te gaan afbouwen of stopzetten, dan geldt de verplichting om de ontvanger tijdig op de hoogte stellen (4:51 Awb). De partij moet de mogelijkheid hebben maatregelen te treffen om de gevolgen te ondervangen. Aangezien het hier gaat om een langdurige subsidierelatie (drie of meer achtereenvolgende jaren), moet er rekening gehouden worden met afbouw van minstens één jaar. Dit betekent dat in ieder geval niet vanaf 2026 een besparing van 160.000 gerealiseerd kan worden Door het stoppen met maatwerk zal je in eerste instantie een besparing kunnen realiseren van 80.000 op het huidige budget vanaf 2026 en 160.000 vanaf 2027. Echter zijn vroegtijdige interventies gericht op gezinnen met jonge kinderen ook vanuit financieel perspectief te prefereren. Preventieve interventies als Voor- en Prezorg dragen bij aan minder criminaliteit en kindermishandeling en aan de beperking van de kosten van de gespecialiseerde jeugdzorg (DG&J) en Veilig Thuis. Preventie is kosteneffectief, elke geïnvesteerde euro in de preventieve programma’s als Voor- en Prezorg (ongeveer 7 gezinnen op jaarbasis) levert – volgens meerdere onderzoeken - een rendement van tenminste 20 procent op, op de middellange of langere termijn.

Bij het wegvallen van preventieve ondersteuning door JGZ (ongeveer 120 contacten), komen meer ondersteuningsvragen bij het sociaal team (SJT) te liggen. Dat betekent een verschuiving van vragen, wachttijden nemen toe en ook is de verwachting dat de instroom naar meer gespecialiseerde zorg toeneemt. Dit betekent dus een verschuiving van kosten in plaats van een daadwerkelijke besparing.

•

de maatschappelijke impact van het stoppen met maatwerk Circa 14% van de kinderen heeft geen goede start bij de geboorte door vroeggeboorte, een te laag geboortegewicht of een combinatie daarvan. Kinderen met een valse start krijgen later vaker problemen als groei- en (psychische) ontwikkelingsproblemen. Preventieve interventie bij beginnende problematiek kan problemen op latere leeftijd verminderen, te voorkomen of op zijn minst beheersbaar te houden. De JGZ is laagdrempelig en heeft een groot bereik: ruim 99 procent van alle nul tot en met vier jarigen en rond 93 procent van de jeugd tot achttien jaar bezoekt de JGZ. JGZ is de enige partij die vrijwel alle jeugdigen in beeld heeft en dus vroeg kan ingrijpen om erger te voorkomen. De hoge opkomst wordt verklaard door de combinatie van medische en psychosociale zorg en opvoedingsondersteuning. De bezuiniging houdt ook in dat er geen pedagogische ondersteuning meer geboden wordt en dat er geen verbinding meer gezocht wordt met aanpalende domeinen wat breed kijken en integraal werken moeilijker maakt. JGZ is een partij die veel samenwerkt en zichtbaar is in diverse netwerken, van taalontwikkeling tot kansrijke start.

Door te bezuinigen op de samenwerking met het Sociaal Team en onderwijs kan er een minder grote bijdrage geleverd worden aan het signaleren van problemen, het geven van voorlichting en aan cliëntgerichte samenwerkingen. Ook treft het direct andere initiatieven of netwerksamenwerkingen zoals kansrijke start of de LimonadeBrigade.

•

impact op ambtelijke organisatie door het stoppen met maatwerk Vraagt op de korte termijn meer ambtelijke inzet om dit af te bouwen. Op de langere termijn kan er een kleine besparing gerealiseerd worden op de ambtelijke inzet.

•

bijbehorende risico’s Er is risico op bezwaar- en beroepsprocedures, dit kan leiden tot extra kosten en kan van invloed zijn op de beslissing. Meerdere ombuigingsvoorstellen voor het sociaal domein hebben effect op onze preventieve basis. Op het moment dat op welke manier dan ook deze preventieve basis verslechterd wordt zal dit direct dan wel indirect effect hebben op meerdere onderdelen in het sociaal domein. Het risico is daarmee groot dat de ombuiging slechts een verschuiving van kosten is, in plaats van een daadwerkelijke besparing.

•

benodigde bestuurlijke besluitvorming Besluitvorming over het maatwerk loopt niet via de GR DG&J en kan via het college.

2

Gemeente Molenlanden • Postbus 5 • 2970 AA Bleskensgraaf www.molenlanden.nl • info@molenlanden.nl • 088 75 15 000