Raadsinformatiebijeenkomst Update Powerport

Update: Powerport regio Moerdijk Raadsinformatiebijeenkomst, 15 april 2025

Opzet avond 1) Opening & toelichting op proces Danny Dingemans 2) Presentatie van de resultaten van de technische verkenning Simon Dona 3) Traject tot “scope besluitvorming” Christophe van der Maat 4) Gemeentelijke inzet Katja de Haan 5) Insprekers ▪ Yvon van Nieuwenhuizen, ZLTO Moerdijk ▪ Raoul Nuijten, namens de kerngroep leefbaarheidsvisie Dorp Moerdijk

Proces Ontwerptafel

Juni 2025

Ontwerptafel

Inventarisatie

Verkenning: ruimte binnen de hekken Amer en HiM?

Verkenning: ruimte buiten de hekken Amer en HiM?

gereed

gereed

gereed

Totaalplan incl. participatie

“Scope” Besluit

Nota Ruimte

Losse energieprojecten lopen door (projectenprocedure vanuit rijk)

Presentatie technische verkenning Simon Dona

Powerport regio Moerdijk Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk presentatie Raadsinformatiebijeenkomst Gemeente Moerdijk – 15 april 2025

Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk •

Opdrachtgevende partijen: ministeries KGG, VRO en I&W, provincie Noord-Brabant, gemeente Moerdijk, Drimmelen en Geertruidenberg, Waterschap Brabantse Delta.

•

Opdrachtnemend onderzoeksconsortium: DONA Stedenbouw, Studio Bereikbaar, Strategy Unit, KAW architecten en adviseurs, STIJL Advocaten

Inleiding op het gebied

>1.500ha groei in HiM in de afgelopen 30 jaar (gem. >50ha per jaar)

Woningen, natuur, landbouw, infra, energie en industrie steeds meer in elkaars vaarwater Hoe houden we de Brede Welvaart op peil? (welzijn, materiële welvaart, gezondheid, arbeid, vrije tijd, wonen, samenleven, veiligheid en milieu)

Lage Zwaluwe Geertruidenberg Moerdijk

Drimmelen

Zevenbergschen Hoek

Hooge Zwaluwe

Made Klundert

Noordhoek

Zevenbergen Terheijden

Raamsdonksveer

Powerport regio Moerdijk • • •

Knooppunt buis, weg, spoor en water Tussen Havens Rotterdam, Antwerpen, Zeeland en Brabantse stedenrij Onderdeel SRBT en WBW

Accommodeert …

Actuele ruimtevraag

Een unieke knoop van nationaal en Europees belang Bijdragend aan de autonomie en weerbaarheid; concurrentiekracht en duurzaamheid •

Rijksclaims op het gebied vanuit KGG (energie), EZK (toekomst industrie) en I&W (Zeehavenstrategie)

•

Realisatie energietransitie

•

Concurrerend houden basischemie

•

Terugwinnen kritieke grondstoffen (circulair)

•

Kritieke infra tbv weerbaarheid

•

Het industriecluster verandert van belang: van XXL logistiek (LPM) naar strategische locatie in landsbelang: energievoorziening, autonomie op materialen

Voorontwerp Nota Ruimte

Ruimtelijk Voorstel Brabant

Programma Energie Hoofdstructuur

>40 projecten

“Het 380150kV station (reeds aanwezig in het Amergebied) is een eerste dominosteen in een lange rij met andere energieprojecten”

Stapeling van ruimteclaims

Lopende energieprojecten

2025-2030. De geïnventariseerde ruimtevraag voor een toekomstbestendig en duurzaam Haven- en Industriegebied bedraagt 190 - 300 hectare

• 380-150-20kV station, o.a. voor de elektrificatie van Shell (POM 380: 28 ha, afhankelijk van de configuratie kan dit oplopen tot 40ha) • 1 aanlanding Wind op Zee (Nederwiek III: 5,5) (uit PEH)

Groeivraag huidige industrie • Autonome groei Haven- en Industriegebied (110 - 240 ha)

(autonome groei)

Overige ontwikkelingen • Truckparking, huisvesting arbeidsmigranten en aanverwante faciliteiten die onlosmakelijk gepaard gaan met de groei van

HiM (>25 ha, om te voorzien in huidige behoefte, exclusief lopende realisatie LPM - op basis van bestaande plannen) • Waterberging en inpassing infrastructuur.

Stapeling van ruimteclaims

Programma Energie Hoofdstructuur (0-200ha)

2030-2050. Om de strategische nationale en provinciale ambities te realiseren komt bovenop de 190 - 300 hectare nog eens een additionele vraag.

• 1-2 aanlandingen Wind op Zee in Moerdijk (11 ha, bron: VAWOZ, PEH) • Mogelijk een extra 380kV station Moerdijk (20 hectare, bron: PEH) • Elektrolyse (75 ha - voor Moerdijk en Geertruidenberg samen) (bron: PEH) • Grootschalige batterij (105ha – voor Moerdijk en

Geertruidenberg samen) (bron: PEH) -> kan mogelijk buiten de Powerport landen

Overige ontwikkelingen • Grootschalige logistiek (10-90 ha) (bron: Magazine feiten en

cijfer Brabantse Bedrijventerreinen 2024) -> kan mogelijk buiten de Powerport landen • Beleidskeuze: Circulaire Economie (vraagt nadere studie) • Geothermie (1-2ha per bron) • Bijbehorende faciliterende voorzieningen

• Waterberging en inpassing infrastructuur.

Inpassing infrastructuur

• Delta Rhine Corridor = 140 hectare (20km x 70m) (scopebesluit genomen, RCR-project, ondergronds) • 380kV Krimpen-Crayenstein = 30 tot 45 hectare (10-15km x 30m) (tracéprocedure loopt, RCR-project,

De inpassing van strategische infrastructuur tbv grootschalige ontwikkelingen heeft een invloedsgebied van circa 265-280 hectare (indicatief).

bovengronds) • 380kV Rilland-Tilburg = 90 hectare (30km x 30m) (Tracébesluit reeds genomen, RCR- project, bovengronds) • Warmteleiding = 5 hectare (20km x 2m) (privaat initiatief, ondergronds)

Kunnen we de vraag beïnvloeden?

Beïnvloedbare ruimtevraag Typologie en locatie

• Het is - vanuit het oogpunt van de beoogde activiteiten - logisch dat alle ruimtevragers (met name elektrificatie, circulair en logistiek)

naar dit gebied kijken. Er zijn weinig andere plekken in Nederland met vergelijkbare knoopwaarde die voor deze activiteiten geschikt zijn. • De projecten kennen nauwelijks tot geen mogelijkheden om compacter uitgevoerd te worden. Integendeel, netto 5,5 hectare Nederwiek III vraagt in de praktijk om >10 hectare ruimte. Ook POM 380kV station is verdubbeld. • De aard en grootte van een deel van de ruimtevraag gaat slecht samen met intensiveren en/of deconcentreren.

Groeiende knoopwaarde = groeiende ruimtevraag • In de aanwezige knoopwaarde ligt een zichzelf

versterkend effect verscholen. Immers: hoe beter de aantakking op infra voor energie, water, weg, spoor en buis geregeld is, hoe aantrekkelijker de plek wordt voor diverse ruimtevragers.

Is er ruimte ‘binnen de hekken’?

Ruimte binnen de hekken: Direct beschikbare fysieke en milieuruimte nihil • 0ha direct ruimte-aanbod (ruimte die er is loopt vast op geluidsruimte en stikstof) • 50ha ruimte te maken met hogere milieucategorie, maar.. loopt vast op milieuruimte

• <195 ruimte te maken met functionele beperkingen, 50ha gefragmenteerd uit te plaatsen (bedrijven buiten kernprofiel uitkopen tegen zeer hoge kosten, lagere milieu-categorie); <95ha Strategische reserve Roode Vaart (incl. haven; beperkt geschikt voor circulair en energie); 50ha Amergebied (slechts milieucat. 2-3, nabij natuur en wonen.

50ha fysieke ruimte, maar geen milieuruimte (geluid, stikstof) en belemmering op veiligheid

50ha fysieke ruimte, maar geen milieuruimte (geluid, stikstof) en belemmering op veiligheid

Is er ruimte ‘buiten de hekken’?

Ruimte buiten de hekken: Geen significante oplossingsruime regionaal en nationaal De tendens is juist dat er wordt gezocht naar kansen om grote ruimtevragers actief uit te plaatsen

Nationaal. • Eerste resultaten van studie KGG toont aan dat ook in andere Zeehavenclusters het ruimteaanbod zeer beperkt is.

Regionaal. • De tendens is dat er wordt gezocht naar kansen om grote ruimtevragers actief uit te plaatsen, in plaats van nieuwe te faciliteren. • Er zijn op enkele plekken wel transformatiekansen. De omvang op de schaal van de totale opgave voor Powerport is daarbij niet substantieel.

Uitgangspunten ingetekend

Basiskaart

Ruimte buiten de hekken: Powerport Vraagt om fundamentele keuze • De compensatieplanologie werkt niet meer. De randvoorwaarde leefbaarheid vanuit de dorpen zet alle groeiruimte van het HiM en Amer op slot (zowel in m2 als in milieuruimte). • De keuze om tot uitbreiding over te gaan kan alleen gemaakt worden in combinatie met een fundamentele keuze. Uitbreiding heeft direct grote consequenties en leidt per definitie tot transformatieopgaven en prioriteringsvraagstukken. Makkelijke keuzes zijn er niet.

• Er is een integrale en duurzame visie nodig op de toekomst van de regio met aandacht voor alle facetten (energie, industrie, leefbaarheid, mobiliteit, landbouw, water, natuur, economische profilering en brede welvaart).

Top inzichten Belangrijke leerpunten: • 1. Urgentie: er loopt al een inpassingsstudie van de converter in Geertruidenberg en besluitvorming voorkeurslocatie POM 380 kV station wordt op korte termijn beoogd. • 2. Profiel en positionering: het industriecluster verandert van

belang: van XXL logistiek naar strategische locatie in landsbelang: energievoorziening, autonomie op materialen • 3. Existentiële patstelling: Behoud van concurrentiepositie van het HiM kan niet zonder strategische uitbreiding (energie, autonome groei). Leefbare dorpen stellen harde en houdbare

grenzen aan de groei. • 4. Bovendien: Investeren in locatiewaarde (energie, infrastructuur) werkt als een magneet op industrie met eigenschappen zeehaven, multimodaal, hoog energieverbruik, hoge milieucategorie. Naast bestaande sectoren de gewenste omstandigheden voor circulaire economie. Dat is een beleidskeuze. • 5. Brede Welvaart: Met de systematiek van Brede Welvaart wegen we de impact van de ruimtelijke varianten. De methodiek als onderlegger hanteren voor de participatie.

Advies Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk:

We constateren dat: • Powerport regio Moerdijk is een cruciale sleutellocatie voor het waarmaken van nationale en provinciale ambities voor economie, energie, grondstoffen en klimaat

• Project voor project leidt tot suboptimale resultaten voor economie EN leefbaarheid • Daarom stellen we voor: een proces starten om samen met industrie, bewoners en andere grondgebruikers te onderzoeken wat de toekomst van de regio wordt: gebiedsvisie Powerport regio Moerdijk • En vragen daarvoor de bestuurders van Rijk, provincie, gemeenten en waterschap om daar een gezamenlijke opdracht voor te formuleren op basis van de resultaten van dit onderzoek (scopebesluit)

• Die afspraak wordt op het BOL van juni bekrachtigd waarna het ontwerpend onderzoek in een participatief proces start.

Advies Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk:

•

Betrokkenen en stakeholders in beeld brengen en afspraken maken hoe zij een rol krijgen in de participatie bij de uitwerking naar een gebiedsvisie.

•

Ons uitgangspunt van handelen is brede welvaart •

Wat is de toekomstige woonkwaliteit in de regio en wat is het perspectief voor de landbouw?

•

Hoe gaan we om met de wateropgaven en natuur?

•

Kiezen voor een profiel dat bijdraagt aan de nationale en regionale doelen en ambities vraagt ontegenzeggelijk om een perspectief voor de lokale belangen van bewoners, boeren en ondernemers. Als de inrichting van het gebied grootschalig verandert tbv nationale vraagstukken moeten daar nieuwe kansen voor hen tegenover

staan.

Powerport regio Moerdijk Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk presentatie Raadsinformatiebijeenkomst Gemeente Moerdijk – 15 april 2025

Traject tot “scope besluit” Christophe van der Maat

Mijn opdracht 1. ‘Onafhankelijk procesregisseur’ 2. Van fase 2b, via fase 2C met scopebesluit, naar fase 3 participatie

3. Gezamenlijk verhaal t.b.v. scopebesluit: ambities, randvoorwaarden, gerichte participatie;

Gezamenlijke ambitie 1. Nationaal strategisch profiel in ontwikkeling; 2. Nalaten ‘samen te kiezen’ is een doen;

3. Profiel moet selecterend werken: kwalitatief (meerwaarde) ipv kwantitatief 4. Onafwendbare ruimtevraag: extra impact op de leefomgeving * Concurrerend houden bestaande gewenste industrie (basis-chemie); * Energietransitie * Circulaire economie

Randvoorwaarden ▪ Geloofwaardige, gelijktijdige en structurele versterking Brede Welvaart ▪ Maatschappelijke ‘License to operate’ ▪ Zorgvuldig ruimtegebruik ▪ Werkend systeem ▪ Stop het incrementele: ontwerp ‘zo toekomst vast als mogelijk’ ▪ Moerdijkregeling ▪ Perspectief voor de agrarische sector

Gerichte participatie ▪ Vraagstuk van geografische focus aanbrengen in scope ▪ Vertrekkend vanuit geformuleerde randvoorwaarden

▪ Factor tijd

Gemeentelijke inzet Katja de Haan

Gemeentelijke positiebepaling Omgevingsvisie december 2023

1)

We onderkennen belang van verduurzaming

2)

Kaders Havenstrategie 2013 gelden nog steeds: • Waarborging leefbaarheid en toekomstperspectief inwoners. • Ontwikkeling in balans met omgeving.

3)

Nieuwe opgaven: • Wat elders kan, elders doen • Binnen het hek van het HiM

4)

Indien onhaalbaar, dan afspraken maken over structurele meerwaarde & investeringen.

5)

Integrale aanpak, met participatie, aan tafel

Aanvullende boodschap

1)

Integraal totaalplan: • Geregisseerde groei (i.p.v. project voor project) • Gericht op goed functionerend gebied & brede welvaart • Scope 2050: “wat voor gebied is dit?” • Duidelijk & geloofwaardig • Cyclische leefbaarheidsdiscussie moet stoppen • Niet kiezen, wel doorgaan is onaanvaardbaar

2) Herstel met onmiddellijke ingang Moerdijkregeling 3) Wij blijven investeren in Moerdijk: bv gunning uitvoering kades Waterfront

Reflectie na verkenning Ontwerptafel 1.

Nationale opgave: extra lading: strategische autonomie & concurrentiekracht

2.

Perspectief HiM? • Zonder ingrijpen toekomst onder druk (1,2 MRD investeringen on hold) • Tegelijkertijd zeer schaarse locatiewaarden: zeehaven, multimodaal, hoge milieucategorie, en straks … groot aanbod energie

3.

Geïnventariseerde ruimtevraag > dan beschikbare ruimte

4.

Spreiding opgave biedt onvoldoende oplossing

5.

Brede welvaart en leefbaarheid onder druk. Inwoners en agrariërs hebben behoefte aan duidelijkheid en perspectief

6.

Erkenning: fundamentele keuze is nodig

Verzoek om mandaat raad - 1 Raadsbesluit 8 mei 2025

1) Kennisnemen van de bevindingen Ontwerptafel Powerport 2) Kennis van het voornemen tot nemen gezamenlijk “scopebesluit” (rijk, provincie en gemeenten) 3) Instemmen met Moerdijk als gelijkwaardige deelnemer

4) Oproep aan college om bij scopebesluit: a. belang optimaal behartigen, positiebepaling Omgevingsvisie als uitgangspunt b. komen tot geloofwaardig en toekomstbestendig besluit • gericht op goed functionerend systeem • borging brede welvaart, leefbaarheid en perspectief voor de haven • en herstel indexering Moerdijkregeling (herstel vangnet vooruitlopend op uitkomst Ontwerptafel)

Verzoek om mandaat raad - 2 Raadsbesluit 8 mei 2025 5) Kennisnemen van financiële en praktische ondersteuning aan ZLTO om samen met alle agrariërs (leden en niet-leden) tot standpuntbepaling te komen. 6) Kennisnemen van voornemen college om in te gaan op verzoek van dorpstafel Zevenbergschen Hoek tot ondersteuning bij opstellen Leefbaarheidsvisie. 7) De kosten die de gemeente maakt voor rijksopgaven naar redelijkheid aan de rijksoverheid door te belasten.

Communicatie & Participatie Uitgangspunt: • Transparante communicatie • Participatie • Moerdijk.nl/energieprojecten

BOL Besluit

Totaalplan incl. participatie

?

Besluit

?

?

Rol raad 8 mei Mandaat “scope” besluit

Definitieve afspraken

“scope” besluit

Opstellen totaalplan, incl. participatie

• RIB bij alle mijlpalen, raadsinformatiebijeenkomst na elke fase • Klankbordgroep raad: elke 10 weken (2025: 24 juni, 30 sep, 9 dec)

Nota Ruimte

• Raadsbesluit: mandaat scopebesluit, aanpak daarna wordt nog uitgewerkt

Inspreker: Yvon van Nieuwenhuizen, ZLTO Moerdijk

Inspraak 15 april 2025 gemeenteraad Moerdijk

Optelsom van opgaven Omgevingsvisie: Visie 2040: zeekleipolders (die iets lager gelegen zijn dan de overige polders in Moerdijk) verziltingsvraagstuk. Overige visies: - Nieuw Prinsenland (zuid-west) - “geworteld wonen”(zuid-oost) - Groen-Blauwe mantel (rondom HIM) - Natuur Netwerk Nederland - Ecologische Verbindings Zones Energie opgave: - Delta Rhine Corridor west – oost - Uitbreiding 380 kV - 380-150-20 kV station in Moerdijk - Zoekgebied Nederwiek 3 en 4 - Zoekgebied: Crayensteijn 380 kV - Delta Rhine Corridor noord-zuid? - Geothermie/warmtenet Bestaande/gerealiseerde industrie - HIM - LPM - Dintelmond - Diverse kleinere bedrijventerreinen Buiten gemeentelijk - Regio West Brabant: Plant Based regio - Stedelijke regio Breda Tilburg en West Brabant West - Waterwingebied Drimmelen - Ruimtelijk voorstel NBr.: Verziltingsgebied

Uitgangspunt Voor ons als voedselproducenten en beheerders van een vitaal buitengebied is een zorgvuldige omgang met landbouwgrond een logisch uitgangspunt. • Noordwestelijk Brabant laat zich kenmerken als vruchtbare delta. • De hoge kwaliteit van onze gronden maken het gebied: • vruchtbaar en klimaat robuust, • de waterbeschikbaarheid is goed, • de verkaveling is optimaal • de stikstofproblematiek is minder belemmerend dan elders in Brabant.

Uitgangspunt • Naast de voedselproductie, levert de agrarische sector ook een grote bijdrage aan maatschappelijke diensten. Denk hierbij aan: • • • •

Waterinfiltratie Koolstofvastlegging, Verhogen van de (bodem)biodiversiteit Zorgdragen voor een aantrekkelijk landschap met een grote recreatieve waarde.

Standpunten ZLTO 1. Hoogwaardige landbouwgrond verdient bescherming. 2. In het verlengde daarvan hebben agrarisch ondernemers recht op economisch perspectief. 3. Door de ruimtevraag dreigt het gebied te worden overbelast. Dit kan de agrarische structuur en leefbaarheid aantasten. Houdt hier nadrukkelijk rekening mee bij het leggen van de ruimtepuzzel. 4. Heb aandacht voor de stapeling van opgaven. Deze beperkt zich niet tot de ca. 1000 ha die nodig is voor Powerport zelf, maar wordt verhoogd met de hectaren die nodig zijn voor de aanleg van kabel- en leidingentracés. Ook dat heeft blijvende impact op de kwaliteit van de landbouwgrond. Kies voor de minst schadelijke methode van aanleg.

• 5. Kijk ook goed naar de landbouwstructuur, nu en voor straks, voordat tracékeuzes worden gemaakt. Onder een goede landbouwstructuur verstaan wij: een goede verkaveling, het bij elkaar houden van eenheden van bouwkavels en bebouwing, ontwatering, bodemstructuur et cetera. Als er gekozen wordt voor een tracé waar landbouwstructuur geraakt wordt, zorg dan dat deze in stand blijft, of verbetert. Ook al kost dit meer. • 6. De gevolgen van de stapeling van opgaven zullen ongetwijfeld leiden tot stijgende grondprijzen waardoor bedrijfsontwikkeling en verduurzaming van de sector in de knel komt. Dit effect beperkt zich niet tot het plan gebied maar zal effect hebben in de hele regio. • 7. Deze ruimtevraag bemoeilijkt onze mogelijkheid om te kunnen voldoen aan de maatschappelijke opgave zoals extensivering van de landbouw en een meer plantaardige regio.

• 8. Kijk voor de beoordeling van gezondheidseffecten voor mens en dier niet alleen naar (bedrijfs)woningen, maar naar alle gebouwen op een bouwvlak. • 9. Compensatiegelden moeten landen in verbetering van de agrarische structuur. • 10. Compenseer de mogelijk negatieve effecten op bestaande natuur als gevolg van de Powerport-infrastructuur, niet automatisch op landbouwgrond in deze gemeenten. • 11. Tenslotte is het nu al van belang dat er middelen worden gereserveerd voor een agrarisch gebiedscoördinator. Deze persoon krijgt bij de daadwerkelijke realisatie de opdracht om agrarisch perspectief -op gebieds- en bedrijfsniveau- zo groot mogelijk te houden

Gevolgen in beeld! “Slagroompunt” model Onherstelbare schade aan: - Bodemstructuur! - Biodiversiteit - Waterbergingscapaciteit

Opstellen visie ZLTO Moerdijk en Amerstreek werken op dit moment aan een landbouwvisie! Hiermee worden alle opgaven, kansen en bedreigingen in kaart gebracht waar we als landbouw voor staan de komende jaren. • Gevolgen door Powerport opgaven • Overige opgaven zoals: • BOS 2.0 • Kaderrichtlijnwater • Vogel habitatrichtlijn • Extensivering • ????

Werkt U ook mee aan een toekomstbestendige vitale regionale land- en tuinbouw?

• Wij herhalen onze bereidheid om mee te denken en mee te werken aan een veelzijdige Powerport regio, die naast haar maatschappelijke opgaven op alle fronten vitaal, productief en aantrekkelijk is.

Bedankt voor de aandacht Vragen??

Inspreker: Raoul Nuijten, kerngroep Leefbaarheidsvisie Moerdijk

De grens

4 zoekgbieden