Presentatie indexering gemeentelijke tarieven
Tekst van het document
Indexering gemeentelijke tarieven Informatieavond 7 maart 2024
Centrale vraag: Raadsvergadering 14 december 2023: ‘’ Past de werkwijze zoals we nu tot inflatiecorrecties komen nog steeds bij deze gemeenteraad?’’
Hierdoor behoefte aan uitleg over gehanteerde werkwijze
Agenda 1. Waarom indexeren we de tarieven? 2. Hoe indexeren we de tarieven? 3. De OZB nader bekeken 4. Nadere duiding / perspectief 5. Conclusie 6. Vragen en hoe verder?
1. Waarom indexeren we de tarieven?
De uitgaven van de gemeente (cijfers begroting 2024 x € 1 miljoen)
De inkomsten van de gemeente (INKOMSTEN 2024) € 156,3 miljoen Andere inkomsten € 27,5 miljoen (18%)
OZB € 23,1 (15%)
Rioolheffing
Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten
Lokale heffingen € miljoen (24%)
Omgevingsvergunningen Bijdragen rijk € 90,4 miljoen (58%)
€ 6,8 (4%)
Leges persoonsdocumenten € 5,4 (3%) € 1,8 (1%)
1% 0%
Overige heffingen
Waarom indexeren we de tarieven? • Opbrengsten mee laten bewegen met kostenontwikkelingen zodat de gemeentelijke uitgaven bekostigd kunnen blijven worden • Grootste inkomstenpost (bijdragen Rijk) wordt ook bijgesteld naar aanleiding van kostenontwikkelingen • Voor lokale heffingen met gemeenteraad systematiek afgesproken…
Inkomsten
Lokale heffingen
Uitgaven
Samen aan de slag voor het klimaat Prettig en veilig wonen en leven
Andere inkomsten
Economie voor een vitaal Moerdijk
Bijdragen rijk
Inwoners die ondersteuning nodig hebben
B
Partnerschap en gebiedsgericht werken
2. Hoe indexeren we de tarieven?
Welke systematiek passen we toe? Basisuitgangspunt: In het verleden heeft de gemeenteraad als beleidslijn vastgesteld dat de gemeentelijke heffingen jaarlijks in ieder geval worden verhoogd met de (verwachte) inflatie, omdat de inkomsten van de gemeente anders achter gaan lopen op de uitgaven.
Rekening houdend met:
• Diverse heffingen maximaal 100% kostendekkendheid (o.a. rioolheffing, afvalstoffenheffing) • 2 keer per jaar uitgebreide toelichting per heffing in paragraaf Lokale heffingen
Welke index gebruiken we? Geharmoniseerde consumentenprijsindex (hicp) ‘’Indexcijfer dat het prijsverloop weergeeft van een pakket goederen en diensten zoals dit gemiddeld wordt aangeschaft door alle huishoudens in Nederland en door buitenlanders op Nederlands grondgebied’’
•
Internationaal erkende maatstaf voor inflatie Instituten als de ECB, DNB, het IMF en de OESO gebruiken de hicp als maatstaf
•
Bekendheid en uitlegbaarheid richting inwoners
•
Hanteren we al geruime tijd voor indexering tarieven • Resulteerde gemiddeld in een jaarlijkse indexering van de tarieven van 1 à 2,5 procent • Extreem jaar 2022, onder andere door de fors gestegen energieprijzen
In de praktijk De tariefberekening 2024 nader uitgelegd
Twee jaar geleden… (terug naar 2022) •
Omdat de tarieven voorafgaand aan het jaar vastgesteld moeten worden, gaan we de tariefbijstelling voor 2023 berekenen.
•
Maart 2022: Centraal planbureau publiceert actuele prognoses inflatiecijfers
Consumentenprijsindex (hicp)
•
2022
2023
2024
5,9%
2,2%
0,0%
Juli 2022: Uitgangspunten tariefontwikkeling 2023 vastgesteld (Kadernota 2023)
•
December 2022: Belastingtarieven 2023 vastgesteld (formele eis)
Gedurende 2022…
2023 •
We moeten de tarieven voor 2024 gaan berekenen
•
Maart 2023: Centraal planbureau publiceert de werkelijke inflatiecijfers 2022 en actuele prognoses 2023 ev.
Consumentenprijsindex (hicp)
2022
2023
2024
11,6%
2,9%
3,2%
Werkelijke inflatiecijfer 2022 en prognose 2023 fors hoger uitgekomen dan eerder was ingeschat Consumentenprijsindex (hicp)
2022
2023
2024
Centraal economisch plan 2022
5,9%
2,2%
0,0%
Centraal economisch plan 2023
11,6%
2,9%
3,2%
Verschil
5,7%
0,7%
3,2%
De tariefberekening 2024 •
Tarieven 2022 en 2023 waren achteraf gezien dus te laag geïndexeerd Verschil
•
2022
2023
2024
5,7%
0,7%
3,2%
9,6% (tariefbijstelling 2024)
Juli 2023: Uitgangspunten tariefontwikkeling 2024 vastgesteld (Kadernota 2024)
•
December 2023: Belastingtarieven 2024 vastgesteld (formele eis)
Waarom passen we over voorgaande jaren een correctie toe? Niet corrigeren heeft een structureel effect
•
•
Uitgangspunt A: • Kosten stijgen jaarlijks met 2% • Opbrengsten jaarlijks indexeren met 2% Resultaat: • Opbrengsten en kosten zijn in evenwicht
(x 1 miljoen) 190
180
170
160
150
140
130 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Kosten en opbrengsten
Waarom passen we over voorgaande jaren een correctie toe? (x 1 miljoen)
•
•
Uitgangspunt B • Kosten stijgen in 2022 incidenteel met 11,6% • Opbrengsten jaarlijks indexeren met 2% • Geen correctie toepassen i.v.m. kostenstijging Resultaat: • Kosten en opbrengsten zijn niet in evenwicht • Verschil loopt steeds verder op
190
180
170
160
150
140
130 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Kosten
Opbrengsten
Waarom passen we over voorgaande jaren een correctie toe? (x 1 miljoen)
•
•
Uitgangspunt C (werkwijze gemeente Moerdijk) • Kosten stijgen in 2022 incidenteel met 11,6% • Opbrengsten jaarlijks indexeren met 2% • Wel correctie toepassen i.v.m. kostenstijging Resultaat • Opbrengsten brengen we (met enige vertraging) weer in evenwicht met kosten.
190
180
170
160
150
140
130 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Kosten
Opbrengsten
Correctie werkt ook andersom… •
Ook een kostendaling wordt verrekend in de tariefberekeningen
•
Voorbeeld Kadernota 2022:
Hoe verhoudt deze correctie zich tot de inflatiecijfers?
Tariefontwikkeling Moerdijk vs Inflatiecijfers 14
Werkelijke kostenstijgingen
12
Verwerken in tarieven
10 8 6 4 2 0 2012
2013
2014
2015
2016
Jaarmutatie HICP
2017
2018
Tariefontwikkeling Moerdijk
2019 Jaarmutatie CPI
2020
2021
Jaarmutatie CPI, afgeleid
2022
2023
2024
Uitzonderlijke stijging 2022 - gemeentefonds
Sinds het uitkomen van het Centraal Economisch Plan (CEP) in maart 2022 ligt de prijsontwikkeling aanzienlijk hoger. Toch was de raming van het CEP destijds de definitieve raming voor het deel van het accres dat voor het opvangen van prijsontwikkelingen is bedoeld. Deze dekking voor gemeente-uitgaven is daarmee voor het jaar 2022 niet volledig geïndexeerd. Dit werkt structureel door op de gemeentebegrotingen. Vanwege de uitzonderlijke stijging van de prijzen sinds het uitkeren van de prijsbijstelling voor het jaar 2022 met de meicirculaire, wijkt het kabinet eenmalig af van de reguliere systematiek. Bij de Voorjaarsnota 2023 en dus de Meicirculaire 2023 wil het kabinet nu een extra prijsbijstelling uit te keren die terugkijkt naar het jaar 2022. Dit extra accres wordt dan gebaseerd op de desbetreffende indices voor prijsontwikkelingen voor het jaar 2022 van het Centraal Economisch Plan 2023.
3. De OZB nader bekeken
Hoe worden de OZB tarieven berekend?
•
De benodigde OZB opbrengst wordt berekend door deze te indexeren met in de Kadernota vastgestelde percentage (2024: 9,6%)
•
Deze benodigde opbrengst wordt gedeeld door de economische waarden (WOZ waarden) van alle panden in de gemeente Moerdijk met peildatum 1 januari (jaar t-1)
•
Daar komt het tarief (%) uit wat gehanteerd moet worden om de benodigde opbrengst te kunnen realiseren
Benodigde ozb opbrengst
Tarief 2024 Economische waarden (WOZ waarden) per 1 januari 2023
Hierbij houden we rekening met de waardestijging van panden
Als gemiddelde woningwaarde stijgt
Dan daalt het OZB-tarief
% Woningwaarde
OZB-tarief
Een voorbeeld: 2024
2023 Waarde € 300.000
OZB tarief 0,0726%
Te betalen 2023: € 217,80
Waarde € 318.000 (+6%)
OZB tarief 0,0750% (+3,3%)
Te betalen 2024: € 238,73 (+ 9,6%)
Tarieven worden dusdanig berekend dat gemiddelde aanslag ozb 9,6% hoger (dus alleen inflatiecorrectie) zal liggen dan de aanslag over 2023.
Welke factoren zijn van invloed op de uiteindelijke opbrengsten (OZB)?
Tarief
Voorafgaand aan jaar vastgesteld
Grondslag
(economische waarden objecten)
Afwijkingen ten opzichte van inschattingen m.b.t. o.a.: - Nieuwbouw - Bezwaarschriften
OZB Opbrengst
De ozb opbrengsten (begroot en werkelijk) Totale OZB opbrengsten (x € 1.000) 25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
2014
2015
2016
2017
2018 Begroting
2019 Jaarrekening
2020
2021
2022
2023 Bron: Paragraaf lokale heffingen begroting en jaarrekening * Werkelijk 2023 = raming 2e berap 2023
De ozb opbrengsten (begroot en werkelijk) OZB opbrengsten woningen (x € 1.000)
OZB opbrengsten niet - woningen (x € 1.000)
20.000
20.000
18.000
18.000
16.000
16.000
14.000
14.000
12.000
12.000
10.000
10.000
8.000
8.000
6.000
6.000
4.000
4.000
2.000
2.000
2014
2015
2016
2017 Begroting
2018
2019
2020
Jaarrekening
2021
2022
2023
Totaal periode 2014-2023 Begroot: € 130.391.000 Werkelijk: € 130.430.000 Verschil: € 39.000
2014
2015
2016
2017 Begroting
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Jaarrekening Bron: Paragraaf lokale heffingen begroting en jaarrekening * Werkelijk 2023 = raming 2e berap 2023
4. Nadere duiding / perspectief
Hoe verhoudt Moerdijk zich tot andere gemeenten? www.Coelo.nl Veel vergelijkingscijfers beschikbaar Aandachtspunt: Vergelijken van tarieven op zich zegt niet alles •
Laag tarief in combinatie met een hoge grondslag (woningwaarde) kan tot een hoge belastingaanslag leiden
•
Gemeente met veel dure (bedrijfs)panden behaalt met een bepaald tarief een hogere opbrengst
•
Dergelijke verschillen in belastinggrondslag worden via het verdeelsysteem gemeentefonds gedeeltelijk gecompenseerd
OZB aanslag gemiddelde woningwaarde Gemiddelde OZB aanslag 2023: - Gemeente Moerdijk:
€ 281
- Landelijk gemiddelde:
€ 403
Bron: www.coelo.nl
OZB tarief niet-woning
OZB tarief 2023 (eigenaar + gebruiker): - Gemeente Moerdijk:
0,5771%
- Landelijk gemiddelde:
0,5381%
Bron: Bron: www.coelo.nl www.coelo.nl
Benchmark totale woonlasten 2023 per gemeente
Bron: www.coelo.nl
Conclusie
Conclusie •
We indexeren de tarieven om de inkomsten te laten meebewegen met de kostenstijgingen zodat we ook in de toekomst de gemeentelijke voorzieningen kunnen blijven bekostigen
•
Daarvoor gebruiken we de breed bekende en internationaal gehanteerde geharmoniseerde consumentenprijsindex (hicp)
•
In 2022 extreme kostenstijgingen die nog niet (volledig) waren verrekend in de tarieven en daarom alsnog in de tariefberekening 2024 zijn verwerkt
•
De gerealiseerde OZB-opbrengsten liggen in lijn met wat we vooraf begroten
•
De gemiddelde woonlasten komen overeen met het landelijk gemiddelde
Vragen en hoe verder?
Vragen en hoe verder? • Er moet een systematiek zijn waarmee de inkomsten in evenwicht worden gehouden met de kostenontwikkelingen • Voorstel om bestendige gedragslijn en systematiek voort te zetten • Kadernota het moment om kaders hierover vast te stellen