Memo met bijlagen - Omissie participatiebepaling Wgr in ontwerpregelingen

Memo Aan Van Datum Portefeuillehouder

Aan college van B&W en de gemeenteraad Ineke Vonk en Arjen van den Broek 15 november 2023 Aart-Jan Moerkerke

Onderwerp

Omissie ten aanzien van participatiebepaling Wgr in ontwerpregelingen

Inleiding Onlangs zijn door het college alle voorstellen behandeld over de ontwerpwijzigingen van de verschillende gemeenschappelijke regelingen waaraan onze gemeente deelneemt en zijn deze doorgestuurd naar de raad voor zienswijzen. Uit de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (verder: Wgr) vloeit voort dat per 1 juli 2024 de regelingen op een aantal onderdelen moeten worden aangepast, hetzij door een invulling van een bepaald voorschrift of door op te nemen dat er geen verdere invulling aan een voorschrift wordt gegeven. De provincie heeft een brief gestuurd over een specifieke bepaling in deze wet (zie bijlagen). De provincie stelt dat er in ieder geval bij een aantal regelingen geen juiste invulling aan de participatieverplichting uit de Wgr is gegeven.

Waar gaat het over? Artikel 10 lid 7 Wgr schrijft voor:

‘Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op grond van deze regeling betrokken worden.’ In het oorspronkelijke wetsvoorstel was deze bepaling enigszins anders geformuleerd waardoor ook de keuze gemaakt kan worden om niets te regelen met betrekking tot participatie. Op het laatst is deze keuzevrijheid op basis van een amendement van kamerlid Bromet vervallen. In de eerste bijeenkomsten en webinars over de aanpassingen van de Wgr werd deze wijziging niet altijd besproken maar na verloop van tijd gebeurde dit wel.

Werkgroep had andere interpretatie De werkgroep die vorig jaar is geformeerd op initiatief van burgemeesters Depla en Weterings en de GR-en OMWB, VRMWB, RWB, GGD West-Brabant en GGD Hart van Brabant heeft toen ook een notitie opgesteld over hoe om te gaan met de wijzigingen van de Wgr (Kader wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen). Deze notitie stelde dat ook afgezien zou kunnen worden van het opnemen van een participatiemogelijkheid. Kortgezegd heeft de werkgroep zich voor haar standpunt gebaseerd op de oorspronkelijke Memorie van Toelichting en niet de Memorie van Antwoord met betrekking tot het gewijzigde artikel 10 lid 7 Wgr. Zo is vermoedelijk het narratief ontstaan en wijd verspreid geraakt in Midden- en West-Brabant dat er afgezien kan worden van een verplichte bepaling over participatie. Vanuit de gemeente Zundert is hierop in een vroeg stadium gewezen, maar dit heeft nooit weerklank gevonden.

Standpunt provincie wordt onderschreven De provincie Noord-Brabant neemt deel aan onder meer de gemeenschappelijke regelingen voor de drie omgevingsdiensten en het Havenschap. Daarom is vanuit de provincie ook gekeken naar de ontwerpwijzigingen én geconcludeerd dat bij deze omgevingsdiensten geen goede invulling is gegeven aan artikel 10 lid 7 Wgr. In de genoemde brief van de provincie wordt daar uitgebreid op ingegaan. Zij attendeert geadresseerden op de uitleg van het genoemde artikel in relatie tot de Memorie van Antwoord naar aanleiding van het amendement Bromet.

Wat betekent dit voor Moerdijk? De verplichting om invulling te geven aan de participatie geldt voor de volgende regelingen waarin Moerdijk participeert: • • • • • • • • • • • •

GR Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant GR Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant GR Regio West-Brabant GR Regionale Ambulancevoorziening Brabant-Midden-West-Noord GR Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen GR Belastingsamenwerking West-Brabant GR GGD West-Brabant GR West-Brabants Archief GR WVS-groep GR ISD Werkplein Hart van West-Brabant GR Regionaal Bureau Leren GR Havenschap Moerdijk

In een aantal van deze regelingen zijn al wel bepalingen over participatie opgenomen maar in andere gevallen is dit (bewust) achterwege gelaten. Het gaat dan om: • • • • • • • •

GR Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant GR Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant GR Regio West-Brabant GR Regionale Ambulancevoorziening Brabant-Midden-West-Noord GR Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen GR Belastingsamenwerking West-Brabant GR Regionaal Bureau Leren GR Havenschap Moerdijk

Hoe gaat het verder? In De6 verband is besproken de colleges en de raden over deze situatie te informeren en hier bij de zienswijze aandacht voor te vragen zodat de omissie kan worden hersteld. In de procedure betekent dit dat de regelingen dit meenemen in de definitieve regeling en dat de colleges vervolgens aan de raden toestemming vragen om de definitieve regeling vast te mogen stellen. 29 november staan de ontwerpregelingen op de agenda van de commissie en 14 december op de agenda van de raad.

Specifiek voor ons betekent dit dat we de raad adviseren om bij het overwegen van zienswijzen, via amendering van het raadsvoorstel “RV - Verzamelvoorstel aanpassingen gemeenschappelijke regelingen in verband met aanpassingen Wet Gemeenschappelijke Regelingen - 1016423”, ook aandacht te vragen voor een goede invulling van artikel 10 lid 7 van de WGR daarwaar het de regelingen betreft die geen aandacht schenken aan participatie in de concept-regeling. Hiervoor zal het onderstaande tekstvoorstel bij de griffie worden aangeleverd.

Besluit: De regionaal voorbereidde zienswijzen van de GR Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant, GR Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant, GR Regio West-Brabant, GR Regionale Ambulancevoorziening Brabant-Midden-West-Noord, GR Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen, GR Belastingsamenwerking West-Brabant, GR Regionaal Bureau Leren, GR Havenschap Moerdijk aan te vullen met de tekst: De gemeenteraad van Moerdijk heeft geconstateerd dat in de ontwerpregeling de wettelijk verplicht participatiebepaling op grond van artikel 10 lid 7 van de WGR ontbreekt en verzoek het algemeen bestuur in de definitieve regeling een passende participatiebepaling op te nemen. Mocht een GR niet voldoen aan hetgeen gesteld in artikel 10 lid 7 dan kan de raad toestemming onthouden wegens strijd met het algemeen belang of strijd met het recht (artikel 1 lid 4 Wgr). Als er wel iets over participatie wordt opgenomen maar de raad vindt dat dat niet voldoende is, dan zou mogelijk een beroep kunnen worden gedaan op ‘strijd met het algemeen belang’. Van een dergelijke strijd kan sprake zijn als er onverantwoorde financiële risico’s worden genomen, als de gemeenteraad vindt dat er teveel zeggenschap verloren gaat of wanneer blijkt dat niets of niet afdoende met de ingediende zienswijzen is gedaan. Beide scenario’s zijn echter niet erg aannemelijk.

Bijlagen: -

Bijlage Statenmededeling Onderdeel participatie bij aanpassing van gemeenschappelijke regelingen

Statenmededeling

Onderwerp

Onderdeel participatie bij aanpassing gemeenschappelijke regelingen op grond van gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen

Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Aanvulling betreffende onderdeel participatie in gemeenschappelijke regelingen

Aanleiding De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is gewijzigd per 1 juli 2022. Op basis van deze wetswijziging moeten alle gemeenschappelijke regelingen hierop worden aangepast voor 1 juli 2024. Provinciale Staten zijn hierover geïnformeerd via een Statenmededeling van 28 maart 2023, nummer 5233959. Gedeputeerde Staten nemen deel in zes gemeenschappelijke regelingen. De besturen van vijf gemeenschappelijke regelingen hebben het afgelopen jaar een ontwerp wijziging van de gemeenschappelijke regeling opgesteld en toegezonden aan de deelnemers. GS hebben op 10 oktober 2023 de volgende drie Statenvoorstellen vastgesteld, waarmee de ontwerp wijzigingen van vijf gemeenschappelijke regelingen aan PS zijn toegezonden, waarbij PS in de gelegenheid zijn gesteld om hun zienswijze te geven op de ontwerp wijziging.  Statenvoorstel 61/23A: Zienswijze op ontwerpwijzigingen van de gemeenschappelijke regelingen ODZOB, ODBN en OMWB 2024  Statenvoorstel 58/23A: Zienswijze op ontwerp wijziging van Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Havenschap Moerdijk;  Statenvoorstel 59/23: Zienswijze op ontwerp wijziging van Gemeenschappelijke Regeling siteholderschap werelderfgoed Hollandse Waterlinies. Daarnaast is een Statenvoorstel 57/23A aan PS toegezonden betreffende uittreden bij de gemeenschappelijke regeling Kleinschalig Collectief Vervoer

Datum

31 oktober 2023 Documentnummer

5346843

Noordoost-Brabant. Het bestuur van deze gemeenschappelijke regeling heeft nog geen ontwerp wijziging van de regeling toegezonden aan de deelnemers.

Datum

31 oktober 2023 Documentnummer

Een van de vijf punten waarop een keuze moet worden gemaakt bij de aanpassing van de gemeenschappelijke regelingen betreft participatie. In de hiervoor genoemde statenmededeling is opgenomen dat de keuze om geen mogelijkheid te geven tot participatie in de gemeenschappelijke regeling tot de opties behoort, maar dat dit ook in de gemeenschappelijke regeling dient te worden verwerkt. Bij de ontwerp wijziging van de Omgevingsdiensten en Havenschap Moerdijk is er voor gekozen om geen participatiemogelijkheid open te stellen. Recent is ons college van GS er door juristen op geattendeerd dat het een onjuiste veronderstelling was dat in een gemeenschappelijke regeling de keuze kan worden gemaakt om geen participatie open te stellen. Kernboodschap

1. Op grond van de wetswijziging Wgr dient een vorm van participatie te worden opgenomen in gemeenschappelijke regelingen. De gewijzigde WGR maakte het oorspronkelijk mogelijk om in een gemeenschappelijke regeling op te nemen dat geen mogelijkheid van participatie wordt geboden. In het wetsvoorstel betreffende de Wgr-wijziging (Kamerstuk 35513, nr. 2) was in eerste instantie in artikel 10, zevende lid het volgende opgenomen over participatie:

Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent of en indien dit het geval is de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding uitvoering en evaluatie van beleid op grond van deze regeling betrokken worden. In de bijbehorende Memorie van Toelichting (Kamerstuk 35513, nr. 3) stond:

Deze wijziging ziet erop dat in elke regeling wordt afgesproken hoe om te gaan met participatie. Dat kan nog steeds inhouden dat deze mogelijkheid niet geboden wordt, maar dat is dan een bewuste keuze, waar de gemeenteraad mee dient in te stemmen. Echter, gedurende de behandeling bij de Tweede Kamer is het voorstel geamendeerd middels ‘het Amendement van het lid Bromet over een vaste plek van burgerparticipatie in het verlengd lokaal bestuur’ (Kamerstuk 35513, nr. 10). Conform het amendement is artikel 10, zevende lid, van de Wgr als volgt vormgegeven:

Een regeling als bedoeld in het tweede lid houdt bepalingen in omtrent de wijze waarop ingezetenen van de deelnemende gemeenten en belanghebbenden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op grond van deze regeling betrokken worden.

2/4

5346843

Blijkens de Memorie van Antwoord (Kamerstuk 35513, nr. C) bij de behandeling van het voorstel in de Eerste Kamer heeft de wetgever over het gewijzigde voorstel het volgende overwogen:

Datum

31 oktober 2023 Documentnummer

[...] Het genoemde amendement zorgt voor een aanscherping van het voorstel dat de regering gedaan heeft. Het originele voorstel liet de ruimte om per regeling een afweging te maken of er mogelijkheden voor participatie zouden komen. Op grond van dit aangenomen amendement moeten in de regeling bepalingen worden opgenomen over de wijze waarop participatie plaatsvindt. Dat betekent wel dat de invulling per regeling kan verschillen. Het petitierecht lijkt de minimale invulling te zijn. Een inspreekrecht gaat verder. [...] Dit heeft er toe geleid dat een bepaalde vorm van participatie dient te worden opgenomen in de wijziging van de gemeenschappelijke regelingen. 2. De ontwerp wijzigingen van de GR Omgevingsdiensten en de GR

Havenschap Moerdijk bevatten geen participatie. Bij het opstellen van de ontwerp wijziging van de GR Omgevingsdiensten en de GR Havenschap Moerdijk, werd nog uitgegaan van de optie om er voor te kiezen geen participatiemogelijkheid op te nemen in de GR. Voor deze optie is gekozen, omdat het beleidsarme regelingen betreft. Dit is toegelicht in de betreffende Statenvoorstellen. Voor deze gemeenschappelijke regelingen is het nodig om alsnog een vorm van participatie op te nemen in de GR. In de GR Hollandse Waterlinies is al de mogelijkheid tot participatie opgenomen in de ontwerp wijziging.

3. In het vervolgproces dient een aangepaste bepaling over participatie te worden opgenomen in de definitieve ontwerp wijziging van de GR Omgevingsdiensten en de GR Havenschap Moerdijk. De wijziging van een gemeenschappelijke regeling, die is aangegaan door Gedeputeerde Staten en colleges van B&W, wordt in twee stappen voorgelegd aan PS en betrokken gemeenteraden. De eerste stap is dat PS en gemeenteraden een zienswijze kunnen geven op de ontwerp wijziging van een gemeenschappelijke regeling. De ontwerp wijzigingen voor de GR Omgevingsdiensten en de GR Havenschap Moerdijk liggen momenteel voor bij PS en gemeenteraden om een zienswijze te geven. Daarom willen we u nu informeren, zodat u deze aanvulling kunt betrekken bij uw zienswijze. Nadat PS en gemeenteraden de gelegenheid hebben gehad om een zienswijze kenbaar te maken, zullen de besturen van de GR begin 2024 een reactie geven op de ingebrachte zienswijzen. Daarbij zal ook worden overwogen of aanpassing van de ontwerp wijziging nodig is. Ons college zal hierbij inbrengen dat alsnog een vorm van participatie dient te worden opgenomen in de definitieve ontwerp wijziging.

3/4

5346843

De tweede stap richting PS is dat de definitieve ontwerp wijzigingen begin 2024 worden voorgelegd aan PS en gemeenteraden voor het geven van toestemming aan GS en colleges van B&W om de gewijzigde regeling aan te gaan.

Datum

31 oktober 2023 Documentnummer

5346843

Consequenties De GR-en zullen volgens de geschetste tijdlijn worden aangepast aan de gewijzigde Wgr. Europese en internationale zaken nvt Communicatie Ons college zal deze statenmededeling onder de aandacht brengen van de besturen van de gemeenschappelijke regelingen en de Brabantse colleges van burgemeester en wethouders. Vervolg 15 december 2023

PS-vergadering, waarin PS hun zienswijze kunnen geven op het ontwerp van de aangepaste GR-en

Januari/februari 2023 het bestuur van de GR voorziet de zienswijzen van reactie en legt definitief ontwerp GR voor aan GS Mei 2024

PS-vergadering, waarin PS wordt gevraagd om toestemming voor de aangepaste GR-en.

Juni 2024

Vaststelling + publicatie van de aangepaste GR-en

Bijlagen nvt

Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, de voorzitter,

de secretaris,

mr. I.R. Adema

drs. P.J. Buijtels

4/4

Provincie Noord-Brabant

Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC 's-Hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12

Aan: - de besturen van de drie Brabantse Omgevingsdiensten - het bestuur van Havenschap Moerdijk - de Brabantse colleges van burgemeester en wethouders

Fax (073) 680 76 80 www.brabant.nl IBAN NL86INGB0674560043

Bereikbaarheid openbaar vervoer en fiets: www.brabant.nl/route

Onderwerp

Onderdeel participatie bij aanpassing van gemeenschappelijke regelingen Datum

31 oktober 2023 Ons kenmerk

C2323360/5346843

Geachte bestuur, geacht college,

Uw kenmerk

De Wet gemeenschappelijke regelingen is op 1 juli 2022 gewijzigd en deze wijzigingen moeten 1 juli 2024 verwerkt zijn in de gemeenschappelijke regelingen. De Provincie Noord-Brabant neemt deel aan meerdere gemeenschappelijke regelingen. Voor de implementatie van de wetswijziging is een vijftal onderwerpen relevant, waaronder participatie.

Contactpersoon

E.M. (Esther) Kiekebelt Telefoon

(06) 52 79 41 22 Email

ekiekebelt@brabant.nl

Recent hebben wij kennis genomen van een omissie bij de ontwerp wijziging van een aantal gemeenschappelijke regelingen. Bij enkele beleidsarme gemeenschappelijke regelingen waar de Provincie deel aan neemt, is het ontwerpvoorstel om geen participatie mogelijk te maken. Deze ontwerp wijzigingen zijn toegezonden aan Provinciale Staten, teneinde Provinciale Staten in de gelegenheid te stellen een zienswijze in te dienen. Wij zijn er op geattendeerd dat de voorgestelde variant niet mogelijk is. Vandaag heeft ons college Provinciale Staten hierover geïnformeerd middels bijgevoegde statenmededeling. Als gewaardeerd regiopartner van onze Provincie wensen wij u met dit schrijven eveneens op de hoogte te stellen.

Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, de voorzitter,

de secretaris,

mr. I.R. Adema

drs. P.J. Buijtels

Bijlage(n)

1