Meerjarenbegroting 2027-2030
Tekst van het document
Dit betekent dat jaarlijks terugkerende planning – en control (P&C) cyclus van gemeenten. In de | lasten moeten worden gedekt door jaarlijks terugkerende begroting stelt de gemeenteraad de na te streven effecten | baten. Éénmalige ruimte binnen de begroting (bijv. en doelen voor het komende jaar vast en worden de | door positieve resultaten binnen de grondexploitaties) daarvoor benodigde middelen beschikbaar gesteld. | kan alleen ingezet worden om éénmalige uitgaven te bekostigen. De provincie kijkt verder kritisch naar In de kadernota 2027-2030 (raadsvergadering 9 juli 2026) | opgenomen stelposten om de begroting sluitend heeft de gemeenteraad de kaders en uitgangspunten | te krijgen. Wil de provincie een dergelijke stelpost vastgesteld die als basis hebben gediend voor deze | accepteren binnen de toets van een reëel sluitende begroting 2027-2030. De afgelopen maanden is de | begroting, dan moet deze voldoen aan een aantal eisen begroting 2027-2030 verder uitgewerkt op basis van | (waaronder een voldoende concrete onderbouwing). de vastgestelde uitgangspunten uit de kadernota.
Daarbij zijn onder meer de beleidsteksten en paragrafen | Wij zijn van menig dat wij met het aanbieden van de opgesteld, budgetten en investeringen geactualiseerd | meerjarenbegroting 2027-2030 voldoen aan de eisen om en de effecten van de meicirculaire 2026 en het | in aanmerking te komen voor het repressieve toezicht. In bestuursakkoord verwerkt. | de aanbiedingsnota die gelijktijdig met de begroting aan de gemeenteraad wordt aangeboden leest u hier meer De begroting moet na vaststelling door de gemeenteraad | over terug. worden aangeboden aan de provincie. De provincie beoordeelt de begroting en bepaalt op basis van haar | In dit onderdeel van de programmabegroting wordt onderzoek het toezichtsregime voor het komende jaar. | ingezoomd op de belangrijkste (financiële) onderwerpen De provincie kan hierbij kiezen uit preventief toezicht | van de begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2028- en repressief toezicht. Bij preventief toezicht kan pas | 2030. Ingegaan wordt op de volgende onderwerpen: uitvoering gegeven worden aan de begroting (en aan in de | • Kadernota 2027-2030 loop van 2027 optredende wijzigingen van de begroting | • Begrotingspositie 2027-2030 op basis van een raadsbesluit), nadat de provincie deze | • Structureel begrotingssaldo getoetst heeft en haar goedkeuring hieraan geeft.
Bij | • Taakstellingen en stelposten repressief toezicht hoeven wijzigingen van de begroting | • Kapitaallasten slechts ter kennisname te worden ingestuurd en kan | • Algemene dekkingsmiddelen gelijk met de uitvoering gestart worden. | • Lokale heffingen • Reserves en voorzieningen Bij het oordeel over het toe te passen toezichtsregime | • Weerstandsvermogen en risicobeheersing worden in ieder geval de volgende voorwaarden | • Ontwikkeling financiële kengetallen betrokken: | • Grondslagen begroting 2027 • de meerjarenbegroting 2027-2030 is reëel sluitend, dan wel de begroting 2027 is reëel sluitend; • de begroting wordt vóór 15 november van het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar vastgesteld en toegezonden aan Gedeputeerde Staten; • de jaarrekening 2025 is sluitend of heeft een positief resultaat; • de jaarrekening van het jaar 2025 is tijdig vastgesteld aangeboden aan Gedeputeerde Staten. 93 Kadernota 2027-2030 Het college heeft voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2027-2030 de uitgangspunten gehanteerd, zoals deze door de gemeenteraad zijn vastgesteld in de kadernota 2027-2030. Op basis van de besluitvorming in de raadsvergadering van 9 juli 2026 werden onderstaande begrotingsresultaten verwacht.
(Bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Verwacht begrotingsresultaat Kadernota 2027-2030 | -2.553 | -3.587 | -1.188 | -619 Effecten bestuursakkoord (raadsbesluit 9 juli 2026) | -2.275 | -1.975 | -1.425 | -1.425 Vaststelling jaarstukken 2025 (raadsbesluit 9 juli 2026) | 148 | 408 | -201 | -14 Verwacht begrotingsresultaat op basis van raadsvergadering 9 juli 2026 | -4.680 | -5.154 | -2.814 | -2.058 Waarvan structureel | -3.231 | -4.561 | -2.767 | -2.842 Waarvan incidenteel | -1.449 | -593 | -47 | 784 Begrotingspositie 2027-2030 De afgelopen maanden is de begroting 2027-2030 nader uitgewerkt.
Na het opstellen van de kadernota zijn grofweg onderstaande acties uitgevoerd: • Het verwerken van de vastgestelde uitgangspunten in de kadernota; • Het opstellen van de beleidsteksten per programma, waarin de na te streven doelen en ontwikkelingen worden toegelicht; • Het opstellen van de paragrafen, waarin de gemeenteraad nader inzicht wordt geboden in diverse programma overstijgende onderwerpen; • Verwerking van de ingevulde productformulieren (voor alle budgetten de ramingen actualiseren en onderbouwen); • Verwerking van effecten van een aantal nagekomen ontwikkelingen om het huidige beleid te kunnen blijven voortzetten; • Actualiseren van de rente- en afschrijvingslasten, voortvloeiend uit reeds beschikbaar gestelde investeringskredieten en de vervangingsinvesteringen voor de jaren 2027 t/m 2030; • Verwerking van de uitkomsten van de meicirculaire 2026 gemeentefonds; • Verwerking van de financiële effecten van het bestuursakkoord. In onderstaande tabel zijn de financiële bijstellingen die uit deze acties zijn voortgekomen samengevat. Daarbij is inzichtelijk gemaakt wat dit betekent voor het totale begrotingsresultaat (het totale saldo van de structurele en incidentele baten en lasten).
(bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Verwacht begrotingsresultaat op basis van raadsvergadering 9 juli 2026 | -4.680 | -5.154 | -2.814 | -2.058 Gemeentefonds | 1.241 | 1.050 | 991 | 1.231 Kapitaallasten | 1.062 | 396 | -578 | 166 Personeelskosten | -527 | -547 | -587 | -587 Toerekening uren investeringen | 263 | 173 | 26 | 76 Baggerwerkzaamheden | 260 | 460 | 100 | -1.000 Leges omgevingsvergunningen | 200 | 200 | 200 | 200 Bijdrage GR Werkplein | 166 | 220 | 220 | 205 Voorzieningen onderhoud monumenten en gebouwen | -154 | -154 | -154 | -154 Leges kabels en leidingen | 150 | 150 | 150 | 150 Verkiezingen | - | 104 | - | -120 Gemeentehuis | -115 | -115 | -115 | -115 Overig | -445 | -535 | -466 | -334 Verwacht begrotingsresultaat primitieve begroting 2027-2030 | -2.580 | -3.752 | -3.027 | -2.340 Hieronder worden de verschillen uit bovenstaande tabel nader toegelicht: Gemeentefonds De raming van de uitkering gemeentefonds wordt in de begroting 2027-2030 – volgens een bestendige richtlijn – gebaseerd op de meicirculaire waarmee we voldoen aan de begrotingsrichtlijnen van de provincie als financieel toezichthouder. Doordat de meicirculaire 2026 na het opstellen van de kadernota is uitgekomen, kon in de cijfers van de kadernota 2027-2030 hier nog geen rekening mee worden gehouden. Via een informatiebrief d.d.
30 juni 2026 is de gemeenteraad geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire 2026 en de voordelige effecten die dit heeft ten opzichte van de ramingen zoals die ten tijde van de kadernota konden worden voorzien. Ondanks de positieve effecten heerst er momenteel landelijk veel onzekerheid over het gemeentefonds. U leest hier meer over in de beleidstekst van programma 5 en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Kapitaallasten De kapitaallasten (rente en afschrijvingen) m.b.t. de verwachte investeringen worden jaarlijks geactualiseerd, waarbij de afschrijvingslasten worden geraamd met ingang van het jaar na afronding van de werkzaamheden. Zoals in de kadernota is afgesproken is bij het opstellen van de begroting kritisch gekeken naar het realistisch ramen van de kapitaallasten op basis van realistische planningen en het verwachte jaar van afronding van investeringen. Dit betekent niet dat investeringen uitgesteld worden. Het doel is om een zo realistisch mogelijke raming van de kapitaallasten op te nemen in de begroting, waardoor dit voorkomt dat er onnodig beslag op de structurele begrotingsruimte wordt gelegd. Dit vraagt een planning die rekening houdt met tegenvallers en niet uitgaat van het meest optimistische scenario. Dit uit zich in deze begroting vooral in 2027 in lagere kapitaallasten.
Hier staat tegenover dat vanaf 2028 rekening moet worden gehouden met toenemende rentelasten. Op basis van de actuele investeringsplanning is de financieringsbehoefte van de komende jaren geactualiseerd. Om de geplande investeringen te kunnen financieren zal het naar verwachting medio 2028 nodig zijn om aanvullende leningen aan te gaan. Met de hieruit voortkomende rentelasten is in deze begroting rekening gehouden. Personeelskosten Jaarlijks wordt in de kadernota een uitgangspunt geformuleerd wat betreft het te reserveren bedrag voor de verwachte loonontwikkeling. Op die manier wordt met de effecten van verwachte loonontwikkeling aan de voorkant rekening gehouden. In de kadernota was uitgegaan van een benodigd bedrag van € 1 miljoen t.b.v. verwachte loonontwikkeling. Inmiddels zijn de salariskosten op basis van de nieuwe cao doorgerekend en in de begroting 2027-2030 verwerkt. De indexering van de lonen valt binnen het bedrag waar in de stelpost rekening mee was gehouden. Van de stelpost van € 1 miljoen resteert jaarlijks ca. € 0,2 miljoen. Doordat de huidige cao een looptijd heeft t/m 31 maart 2027, dient vanuit de resterende stelpost ook een verwachte loonindexering vanaf 1 april 2027 te worden bekostigd. Om te voorkomen dat ten tijde van het ingaan van een nieuwe cao (1 april 2027), een tekort ontstaat dient de resterende stelpost te worden opgehoogd.
Op basis van de huidige loonsom en een verwachte indexering vanaf 1 april 2027 van 1,6%, verwachten we een stelpost nodig te hebben van € 540.000. Daarnaast zijn de ramingen voor de kosten van voormalig personeel met € 177.000 verhoogd. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van het aantal (voormalige) medewerkers dat een WW- of WIA-uitkering ontvangt. Als gevolg hiervan nemen de lasten die samenhangen met uitkeringsverplichtingen toe. Daarnaast spelen de duur van de uitkeringen en de verwachte ontwikkeling van de instroom en uitstroom een rol bij de hogere raming. Op basis van de meest recente inzichten is de begroting daarom naar boven bijgesteld. Financiële positie 94 Gemeente Moerdijk Toerekening uren investeringen Conform BBV-wetgeving is het verplicht om directe personeelskosten toe te rekenen aan investeringen. Doordat ambtelijke uren aan investeringen worden toegerekend, levert dit in het betreffende jaar een voordeel op met daartegenover op termijn hogere kapitaallasten (doordat de investeringsbedragen toenemen). De ramingen zijn op basis van de actuele investeringsverwachtingen geactualiseerd. Vooral in 2026 en 2027 valt de verwachte urentoerekening m.b.t. wegbeheer hoger uit, wat een voordelig effect heeft op het begrotingsresultaat in die jaren.
Baggerwerkzaamheden Het waterschap is verantwoordelijk voor het onderhoud van de watergangen, waaronder het periodiek baggeren. Daarbij gelden wettelijke regels en afspraken over de verwerking van de vrijkomende baggerspecie. Binnen de bebouwde kom heeft de gemeente als eigenaar van aangrenzende gronden veelal een ontvangstplicht voor deze baggerspecie. Uit metingen in 2024 is gebleken dat zich in de vestinggrachten van Willemstad een aanzienlijke hoeveelheid baggerspecie ligt. Op basis van de toen bekende planning van het waterschap zijn in de Kadernota 2027-2030 extra middelen opgenomen voor de baggerwerkzaamheden in 2028 en 2029.Het waterschap heeft de meerjarenplanning voor zowel het landelijk baggeren en het stedelijk baggeren aangepast. De gemeente is hierover recent geïnformeerd. Hierdoor wijkt de actuele uitvoeringsplanning af van de planning waarmee bij de kadernota rekening is gehouden. Om de benodigde middelen beschikbaar te hebben op het moment dat de werkzaamheden worden uitgevoerd, is het noodzakelijk de eerder geraamde budgetten aan te passen aan de gewijzigde planning van het waterschap. Dit leidt tot een verschuiving waarbij de lasten in de eerstkomende begrotingsjaren neerwaarts, en in 2030 opwaarts dienen te worden bijgesteld.
Leges omgevingsvergunningen De gemeente ontvangt leges voor het behandelen van aanvragen voor bijvoorbeeld bouw- en ontwikkelactiviteiten. De hoogte van de legesopbrengsten is afhankelijk van het aantal aanvragen en vooral van de aard en omvang van de projecten waarvoor vergunning wordt aangevraagd. De opbrengsten kunnen hierdoor van jaar tot jaar sterk fluctueren. Met name enkele grotere bouwprojecten kunnen een aanzienlijke invloed hebben op de totale legesinkomsten. Het moment waarop aanvragen worden ingediend, projecten worden aangepast, uitgesteld of niet doorgaan, heeft direct gevolgen voor de daadwerkelijke opbrengsten. Hierdoor blijven de legesopbrengsten lastig te voorspellen. De raming is geactualiseerd op basis van de huidige inzichten en de ontwikkelingen die op dit moment bekend zijn. Daarbij is ook gebruikgemaakt van de ervaringscijfers van de afgelopen jaren. Op basis hiervan is de geraamde opbrengst naar boven bijgesteld van € 1,9 miljoen naar € 2,1 miljoen. Overigens geldt dat de geraamde opbrengsten maximaal 100% kostendekkend mogen zijn. Dit betekent dat de gemeente niet meer leges mag heffen dan nodig is om de kosten voor de uitvoering van de vergunningverlening te dekken. Een nadere toelichting op de kostendekkendheid van de leges is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
Bijdrage GR Werkplein Op basis van de begroting 2027-2030 van het Werkplein zijn de budgetten bijgesteld. Een groot deel van de kosten van het Werkplein heeft betrekking op het verstrekken van bijstandsuitkeringen. Gemeenten ontvangen hiervoor middelen van het Rijk, de zogenoemde BUIG-middelen. Conform het in de kadernota vastgestelde uitgangspunt is in de begroting ervan uitgegaan dat de ontwikkeling van de gemeentelijke bijdrage aan Werkplein voor deze uitkeringen gelijk oploopt met de ontwikkeling van de BUIG-middelen die we van het Rijk ontvangen. Daardoor heeft dit onderdeel per saldo geen effect op het begrotingsresultaat van de gemeente. Een aantal onderdelen van de begroting van het Werklein worden niet vanuit de BUIG - middelen gefinancierd. Op basis van de begroting van het Werkplein worden op die onderdelen (o.a. bedrijfsvoering kosten en bijzondere bijstand), lagere kosten verwacht. Financiële positie 95 Gemeente Moerdijk Voorzieningen onderhoud monumenten en gebouwen Op basis van geactualiseerde meerjarenonderhoudsplannen en kostenramingen is gebleken dat de huidige dotaties aan de voorzieningen voor onderhoud van monumenten en gebouwen onvoldoende zijn om het planmatig onderhoud op het gewenste kwaliteitsniveau uit te voeren en toekomstige onderhoudskosten evenwichtig over de jaren te spreiden.
In de 1e bestuursrapportage 2026 (raadsvergadering 2 juli 2026) zijn de budgetten voor 2026 bijgesteld. In lijn met de bijstellingen die in 2026 zijn gedaan, worden de ramingen voor de voorzieningen vanaf 2027 bijgesteld in deze begroting. De verhoging van de dotaties zorgt ervoor dat de gemeente de onderhoudsopgave kan blijven uitvoeren. Voor de voorziening onderhoud monumenten geldt dat de verhoging grotendeels verband houdt met de toekenning van enkele SIM-subsidies met een looptijd van 2026 tot en met 2031. Hierdoor worden enkele werkzaamheden naar voren gehaald om voor subsidie in aanmerking te komen. Door de dotatie te verhogen wordt geborgd dat aan de bijbehorende instandhoudingsverplichtingen wordt voldaan. Leges kabels en leidingen De gemeente ontvangt vergoedingen voor het gebruik van gemeentelijke gronden door netwerkbeheerders en nutsbedrijven voor de aanleg, instandhouding en het beheer van kabels en leidingen. Het gaat hierbij onder andere om elektriciteits-, gas-, water- en telecommunicatienetwerken. De inkomsten uit vergoedingen voor kabels en leidingen kunnen van jaar tot jaar fluctueren. Ook de planning en fasering van projecten hebben invloed op het moment waarop deze inkomsten worden ontvangen. De werkzaamheden aan kabels en leidingen nemen de komende jaren naar verwachting toe, mede als gevolg van de landelijke opgave rondom de energietransitie.
De uitbreiding en verzwaring van elektriciteitsnetten, de aansluiting van nieuwe woningen en bedrijven en de toenemende vraag naar capaciteit vragen om extra investeringen door netwerkbeheerders. De raming is gebaseerd op de meest recente inzichten en de verwachte ontwikkelingen. Hierbij is ook rekening gehouden met de opbrengsten die in voorgaande jaren zijn gerealiseerd. Op basis hiervan is de geraamde opbrengst opwaarts bijgesteld. Verkiezingen Het budget voor verkiezingen is aangepast, waarbij de middelen zijn verschoven van 2028 naar 2030, zodat deze aansluiten bij de jaren waarin de verkiezingen plaatsvinden. Op basis van de huidige planning vinden in 2027 de Provinciale Statenverkiezingen en Waterschapsverkiezingen plaats, in 2029 de Europees Parlementsverkiezingen en in 2030 de Tweede Kamerverkiezingen en gemeenteraadsverkiezingen. In 2028 zijn geen verkiezingen gepland. Het budget wordt ingezet voor onder andere drukwerk, de aanschaf en huur van verkiezingsmaterialen en de vergoedingen voor stembureauleden. Gemeentehuis Binnen deze begrotingspost zijn de ramingen op basis van diverse ontwikkelingen bijgesteld. De kosten voor servicecontracten zijn met name verhoogd vanwege de vervanging en uitbreiding van de audiovisuele middelen in de Moerdijkzaal en de bijbehorende kosten voor onderhoud en beheer.
Daarnaast zijn de verzekeringskosten geactualiseerd op basis van de werkelijke kosten van het afgelopen jaar en zijn de huuropbrengsten naar beneden bijgesteld op basis van de actuele verwachting. Overig De overige nadelen betreft het effect van de doorrekening en actualisatie van ruim 200 andere (sub)budgetten binnen de begroting. Financiële positie 96 Gemeente Moerdijk 97 Structureel begrotingssaldo De begrotingsresultaten zijn opgebouwd uit de totale jaarlijkse baten en lasten van de gemeente, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Wanneer de baten in een jaar hoger zijn dan de lasten, ontstaat een positief begrotingsresultaat. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan resulteert dit in een negatief begrotingsresultaat. Gedeputeerde Staten (GS) houden toezicht op de financiële positie van gemeenten. Bij de beoordeling van de begroting staat de vraag centraal of deze reëel en structureel in evenwicht is. Dit betekent dat jaarlijks terugkerende (structurele) lasten worden gedekt door jaarlijks terugkerende (structurele) baten. Incidentele baten, zoals eenmalige opbrengsten uit de grondexploitatie, mogen uitsluitend worden ingezet voor incidentele uitgaven. Om dit te beoordelen wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten.
Het structurele begrotingsresultaat is het saldo van alle structurele baten en lasten en vormt het belangrijkste beoordelingscriterium voor de provincie. De provincie beoordeelt in eerste instantie of de begroting voor 2027 structureel in evenwicht is. Alleen wanneer, eventueel na correcties, sprake is van een structureel tekort, wordt ook het meerjarenperspectief betrokken bij de beoordeling. Na verwerking van bovenstaande budgetaanpassingen ontstaat het volgende meerjarenperspectief. (Bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutatie reserves | -194.012 | -187.969 | -176.804 | -180.875 Baten exclusief mutatie reserves | 189.973 | 182.821 | 172.575 | 177.379 Geraamd saldo van baten en lasten | -4.039 | -5.148 | -4.229 | -3.495 Toevoegingen aan reserves | -326 | -23 | -23 | -23 Onttrekkingen aan reserves | 1.785 | 1.419 | 1.225 | 1.178 Geraamd resultaat | -2.580 | -3.752 | -3.027 | -2.340 Incidentele lasten (excl. reservestortingen) | -8.229 | -6.031 | -5.626 | -5.599 Incidentele baten (excl.
reserveonttrekkingen) | 5.646 | 5.099 | 4.922 | 4.922 Incidentele toevoegingen reserves | -326 | -23 | -23 | -23 Incidentele onttrekkingen reserves | 981 | 241 | 47 | 0 Saldo van incidentele baten en lasten | -1.928 | -714 | -680 | -700 Structureel begrotingssaldo | -652 | -3.038 | -2.347 | -1.640 Op basis van de voorliggende begroting 2027-2030 worden de komende jaren structurele tekorten (meer structurele lasten dan baten) verwacht van €0,7 miljoen (2027), €3 miljoen (2028), €2,3 miljoen (2029) en €1,6 miljoen (2030). Uit bovenstaande tabel blijkt ook dat voor 2027 t/m 2030 de incidentele lasten de incidentele baten overstijgen. In het overzicht incidentele lasten en baten is een specificatie en nadere toelichting opgenomen. In de aanbiedingsnota (die gelijktijdig met het aanbieden van deze begroting aan de gemeenteraad wordt aangeboden) wordt nader ingegaan op het begrotingsresultaat. Zo zijn er diverse ontwikkelingen die zich na het opstellen van de begroting 2027-2030 hebben voorgedaan die nog een effect zullen hebben op het begrotingsresultaat. Ook wordt daarin toegelicht hoe tot een sluitende begroting kan worden gekomen en wordt een verdere doorkijk gegeven naar de verwachte ontwikkeling van het begrotingsresultaat na 2030.
Hierbij dient opgemerkt te worden dat bij het interpreteren van de cijfers van de meerjarenbegroting bedacht moet worden dat deze naarmate het jaar verder af komt te liggen van het begrotingsjaar (2027) steeds ‘zachter’ worden. Het is daarom niet goed om aan deze cijfers absolute waarde toe te kennen. Het betreft niet meer dan een indicatie voor de toekomst. 98 Taakstellingen en stelposten In de hierboven gepresenteerde verwachte begrotingsresultaten zijn diverse stelposten opgenomen. Meerjarig kan de volgende specificatie worden gegeven. (Bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Taakstellingen n.v.t.
Subtotaal taakstellingen | 0 | 0 | 0 | 0 Stelposten Nieuw beleid | -4.953 | -3.806 | -3.645 | -3.389 Verwachte loonontwikkeling | -540 | -540 | -540 | -540 Taakmutaties algemene uitkering • | Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) | -769 | 806 | 806 | 806 • | Eigen bijdrage Jeugdzorg | 0 | 440 | 440 | 440 • | Sturen op trajectduur jeugdzorg | 0 | 115 | 115 | 115 • | Herinvoering eigen bijdrage Wmo | 0 | 397 | 397 | 397 • | Wmo huishoudelijke hulp | 0 | 0 | 1.866 | 1.908 • | Overige taakmutaties | -111 | -107 | -139 | -134 Verwachte afrekening btw-compensatiefonds | 410 | 410 | 410 | 410 Subtotaal stelposten | -5.963 | -2.285 | -290 | 13 Totaal taakstellingen en stelposten | -5.963 | -2.285 | -290 | 13 In de begroting zijn geen taakstellingen verwerkt. Wel zijn in 2027 in totaal €6 miljoen aan stelposten opgenomen. Dit betekent concreet dat in de begroting per saldo rekening is gehouden met een totale last van ca. €6 miljoen in 2027. Hieronder worden de diverse stelposten toegelicht. Stelpost nieuw beleid De kadernota is jaarlijks het moment waarop nieuwe ontwikkelingen aan de gemeenteraad voorgelegd worden zodat op basis daarvan een integrale afweging gemaakt kan worden. Dit kan gaan om nieuwe wetgeving of nieuwe plannen en ambities van de gemeente zelf.
Conform de financiële verordening worden de lasten van voorziene nieuwe ontwikkelingen in de begroting gereserveerd in de stelpost nieuw beleid. Daarmee reserveren we ruimte in de begroting, in afwachting van het afzonderlijke raadsbesluit over de daadwerkelijke inzet van de middelen. Ook de middelen die voortkomen uit het bestuursakkoord zijn opgenomen in de stelpost nieuw beleid. Dit conform het raadsbesluit van 9 juli 2026, waarin is besloten om de financiële effecten van het bestuursakkoord te verwerken in de begroting. In de bijlage van de aanbiedingsnota is een specificatie opgenomen van de stelpost nieuw beleid. Stelpost verwachte loonontwikkeling De salariskosten zijn op basis van de huidige cao doorgerekend en in de begroting 2027-2030 verwerkt. Doordat de huidige cao een looptijd heeft t/m 31 maart 2027, dient in de begroting rekening te worden gehouden met een verwachte loonindexering vanaf 1 april 2027. Op basis van de huidige loonsom en een verwachte indexering vanaf 1 april 2027 van 1,6%, verwachten we een stelpost nodig te hebben van €540.000. Hiermee wordt voorkomen dat ten tijde van het ingaan van een nieuwe cao (1 april 2027), een mogelijk tekort ontstaat.
Stelpost taakmutaties algemene uitkering Binnen de stelpost taakmutaties algemene uitkering is rekening gehouden met een aantal stelposten die samenhangen met landelijke ontwikkelingen ten aanzien van het gemeentefonds: • In 2027 wordt in de vorm van een stelpost rekening gehouden met een verwachte last van €0,8 miljoen t.b.v. klimaat en energiebeleid. Dit heeft betrekking op de middelen die gemeenten tot en met 2027 van het Rijk ontvangen voor de uitvoering van klimaat- en energietaken. Deze middelen worden in eerste instantie op een stelpost gereserveerd, waarmee de beschikbaar gestelde middelen beschikbaar blijven om mogelijke toekomstige lasten die hieruit voortvloeien te kunnen dekken. Op dit moment is nog niet duidelijk op welke wijze de CDOKE-middelen na 2027 beschikbaar worden gesteld. De provinciaal toezichthouder staat vanaf 2028 toe dat gemeenten rekening houden met een verwachte opbrengsten ter hoogte van de lasten die zij hiervoor in de begroting opnemen (voor de gemeente Moerdijk is dit € 0,8 miljoen vanaf 2028). Hierdoor is de verwerking vanaf 2028 per saldo budgettair neutraal voor gemeenten. • Verder is vanaf 2028 rekening gehouden met 2 stelposten m.b.t. de Jeugdzorg.
Dit heeft te maken met de intentie van het Rijk om vanaf 1 januari 2028 landelijk een eigen bijdrage voor Jeugdzorg in te voeren en nadere afspraken te maken over hoe beter gestuurd kan worden op de trajectduur binnen de Jeugdzorg, wat vanaf 2028 tot lagere lasten moet leiden. Het Rijk heeft deze verwachte besparingen vanaf 2028 gekort op het gemeentefonds. Dit zou tot een nadeel voor gemeenten leiden. Omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt, mogen gemeenten hier (net als afgelopen begroting) een stelpost voor opnemen. Dit vanuit de gedachte dat tegenover deze lagere ontvangsten vanuit het Rijk op termijn lastenbesparingen moeten ontstaan voor gemeenten. • Daarnaast zijn 2 stelposten opgenomen m.b.t. de Wmo. De eerste stelpost heeft te maken met het plan van het Rijk om voor de voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Het Rijk verwacht dat dit de druk op het gebruik van Wmo-voorzieningen verlaagt. Daardoor zou de Wmo voor gemeenten langer betaalbaar blijven. Inmiddels is bekend geworden dat de ingangsdatum is verschoven naar 1 januari 2028. Net als in de begroting van vorig jaar mogen gemeenten een stelpost opnemen omdat tegenover de verlaging van het gemeentefonds op termijn hogere opbrengsten zouden moeten ontstaan.
Verder is in het coalitieakkoord van kabinet Jetten een maatregel opgenomen waarbij de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening met ingang van 1 januari 2029 wordt geschrapt. In de meicirculaire 2026 is daarom landelijk een uitname van € 1,4 miljard uit het gemeentefonds gedaan. Voor de inwoners die niet in staat zijn de huishoudelijke hulp zelf te regelen blijft deze taak bij de gemeente. Voor dit vangnet wordt landelijk jaarlijks € 430 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Het is nog onduidelijk hoe dit vangnet eruit komt te zien en wie hiervan gebruik kan maken. Als gevolg hiervan kunnen gemeenten nog niet inzichtelijk maken wat de daadwerkelijke financiële gevolgen zijn van het nieuwe beleid. Voor de meerjarenbegroting 2027-2030 staat de provinciaal toezichthouder daarom toe een stelpost vanaf het begrotingsjaar 2029 op te nemen van de netto-uitname uit het gemeentefonds ter hoogte van € 1,01 miljard (€ 1.440 miljoen minus € 430 miljoen). Stelpost verwachte afrekening btw-compensatiefonds Tot slot is in de begroting een stelpost opgenomen m.b.t. de verwachte afrekening van het btw-compensatiefonds (BCF). Het BCF is een regeling waarmee gemeenten de betaalde btw voor bepaalde activiteiten kunnen terugvragen. Met ingang van 2015 is het BCF geplafonneerd, waarbij het BCF en het gemeentefonds communicerende vaten zijn.
Als de gezamenlijke btw-declaraties van gemeenten onder het plafond van het BCF blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname. Gemeenten mogen in hun begroting rekening houden met de (verwachte) afrekening van het BCF . Omdat de hoogte hiervan erg onzeker is, zijn in het verleden afspraken tussen de provinciaal toezichthouders en het ministerie van BZK gemaakt over wat een reële hoogte van deze ruimte is. Afgesproken is dat de laatst gerealiseerde afrekening de maximaal toegestane ruimte is die gemeenten mogen ramen in hun begroting. Voor de raming in de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 wordt de definitieve afrekening van de ruimte onder het BCF-plafond gebruikt van het jaar 2025. Deze gerealiseerde ruimte is bekendgemaakt in de meicirculaire 2026. Bovenstaande stelposten die in de begroting zijn verwerkt zijn in overeenstemming met de voorschriften van de provinciaal toezichthouder. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de aanvullende begrotingscirculaire van de provincie en het begrotingsadvies 2027-2030 van de VNG. Financiële positie 99 Gemeente Moerdijk 100 Kapitaallasten Investeringen hebben een meerjarig financieel effect op de gemeentelijke begroting. Een kenmerk van een investering is dat het gebruik en het nut ervan zich over meerdere jaren uitstrekken.
Naarmate de tijd verstrijkt, neemt de waarde van een investering af. Deze waardevermindering wordt tot uitdrukking gebracht in afschrijvingen. Daarnaast brengen investeringen rentelasten met zich mee als gevolg van de financiering die nodig is om de investeringen te realiseren. De afschrijvings- en rentelasten samen vormen de kapitaallasten. Het gemeentelijke beleid rondom het activeren, waarderen en afschrijven van vaste activa is vastgelegd in de Notitie waarderings- en afschrijvingsbeleid 2024. Conform dit beleid wordt op een investering afgeschreven vanaf het boekjaar volgend op het jaar waarin de investering gereedkomt of wordt verworven. Jaarlijks wordt bij het opstellen van de begroting een prognose gemaakt van de toekomstige kapitaallasten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen: 1. Al beschikbaar gestelde investeringskredieten: investeringen waarvoor de gemeenteraad eerder middelen beschikbaar heeft gesteld en die momenteel worden uitgevoerd of reeds in het verleden zijn afgerond en waar sindsdien op wordt afgeschreven op basis van de verwachte gebruiksduur. 2. Vervangingsinvesteringen: investeringen die conform de financiële verordening jaarlijks bij het vaststellen van de begroting door de gemeenteraad beschikbaar worden gesteld.
Hiervan kan het volgende overzicht gegeven worden: (Bedragen x €1.000) | Investeringen | Investeringen | Investeringen | Investeringen 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omschrijving Wegen | 5.101 | 5.101 | 5.101 | 5.101 Rioleringen | 6.121 | 4.140 | 3.005 | 3.262 Openbaar groen | 1.509 | 1.612 | 1.711 | 1.711 Sportaccommodaties | 422 | 243 | 875 | 1.173 Openbare verlichting | 442 | 453 | 443 | 532 Bruggen | 0 | 0 | 545 | 230 Tractie | 240 | 100 | 0 | 182 Afvalinzameling | 0 | 0 | 55 | 0 IT-investeringen | 330 | 330 | 330 | 330 Telefoons | 65 | 65 | 130 | 65 Totaal | 14.230 | 12.044 | 12.195 | 12.586 In het raadsvoorstel tot vaststelling van de begroting wordt voorgesteld om de hiervoor opgenomen investeringsbedragen voor 2027 beschikbaar te stellen. Het betreft de vervangingsinvesteringen die gepland staan om in 2027 te starten. Voor de vervangingsinvesteringen is rekening gehouden met een uitvoeringstermijn van twee jaar. De vervangingsinvesteringen in de riolering worden conform het ‘kostendekkingsplan gemeentelijk waterprogramma’ (raadsvergadering d.d. 12 maart 2026) voor 50% gedekt uit de middelen die via de jaarlijkse rioolheffing in de voorziening riolering zijn opgebouwd. Voor nadere informatie over het beheer, onderhoud en de voorgenomen investeringen in de belangrijkste gemeentelijke kapitaalgoederen wordt verwezen naar de paragraaf Kapitaalgoederen. 3.
Nieuwe investeringen (stelpost nieuw beleid): investeringen waarvoor nog besluitvorming door de gemeenteraad nodig is. Conform de financiële verordening is voor het daadwerkelijk beschikbaar stellen en inzetten van de benodigde middelen eerst een afzonderlijk raadsbesluit nodig. Tot het moment van dit besluit worden in de stelpost nieuw beleid middelen gereserveerd zodat op termijn deze zaken daaruit gedekt kunnen worden. In de bijlage van de aanbiedingsnota is een specificatie te vinden van de middelen die in de stelpost nieuw beleid zijn gereserveerd. 101 Hoewel in de begroting dus wel middelen hiervoor zijn gereserveerd, zijn deze lasten in de begroting dus niet terug te vinden als kapitaallasten zoals die op de volgende pagina’s worden geschetst. Ontwikkeling kapitaallasten De totale kapitaallasten bestaan uit de afschrijvings- en rentelasten. Omdat deze lasten jaarlijks ten laste van de exploitatie komen, vormen zij een structureel onderdeel van de begroting. De ontwikkeling van de kapitaallasten geeft daarmee inzicht in het financiële beslag van de gerealiseerde en geplande investeringen op de structurele begrotingsruimte.
(Bedragen x €1.000) | B2027 | B2028 | B2029 | B2030 Afschrijvingen | 7.030 | 8.506 | 9.687 | 10.594 Rente | 1.417 | 2.211 | 2.518 | 2.656 Totale kapitaallasten | 8.447 | 10.717 | 12.204 | 13.250 Totale lasten begroting | 194.012 | 187.969 | 176.804 | 180.875 Kapitaallasten als % van totale lasten | 4% | 6% | 7% | 7% Er is geen landelijke norm voor het aandeel van de kapitaallasten in de totale begrotingslasten. Wel geeft dit inzicht in het deel van de begroting dat nodig is voor de lasten van de reeds eerder beschikbaar gestelde investeringskredieten en vervangingsinvesteringen. Een stijging van het aandeel betekent niet automatisch dat de financiële positie verslechtert. Een hoger aandeel impliceert dat de gemeente de komende jaren relatief veel investeert in voorzieningen, gebouwen of infrastructuur. Zolang de gemeente voldoende financiële ruimte houdt om ook andere uitgaven en toekomstige investeringen te kunnen blijven dekken hoeft dit geen probleem te zijn. Voor de beoordeling van de financiële positie moet een specifiek kengetal daarom altijd in samenhang met andere financiële aspecten worden bekeken. Voorbeelden hiervan zijn het structurele begrotingssaldo, de reservepositie, het weerstandsvermogen en de andere financiële kengetallen die iets zeggen over de financiële positie van de gemeente.
Hieronder wordt nader inzicht gegeven in de opbouw van de kapitaallasten (afschrijvingen en rente). Afschrijvingen De afschrijvingslasten die voortkomen uit de reeds beschikbaar gestelde investeringskredieten en de benodigde vervangingsinvesteringen ontwikkelen zich als volgt: Afschrijvingslasten (bedragen x € 1.000) 12.000 | Overig Afval 10.000 Economische havens en waterwegen 8.000 | Samenkracht en burgerparticipatie Riolering 6.000 Onderwijshuisvesting 4.000 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie 2.000 | Sportaccommodaties Overhead - | Verkeer en vervoer R2025 | B2026 | B2027 | B2028 | B2029 | B2030 In bovenstaande tabel is te zien dat de afschrijvingslasten de komende jaren toenemen van ca. € 7 miljoen in 2027 tot € 10,6 miljoen in 2030. Vooral binnen te taakvelden ‘verkeer en vervoer’ , ‘sportaccommodaties’ en ‘openbaar groen en (openlucht) recreatie)’ nemen de afschrijvingslasten de komende jaren fors toe. De toenemende afschrijvingslasten t.b.v. verkeer en vervoer hebben o.a. betrekking op de hierboven toegelichte vervangingsinvesteringen die de komende jaren worden voorzien voor wegbeheer, bruggen en openbare verlichting. Vooral op het gebied van wegbeheer staan de komende jaren forse vervangingsinvesteringen begroot. Ook nemen de afschrijvingslasten toe op basis van eerder door de gemeenteraad beschikbaar gestelde investeringskredieten. Dit betreft bijv.
de aanleg van het fietspad Zevenbergen-Moerdijk (raadsvergadering d.d. 13-7-2023), de aanleg van de Randweg Klundert (raadsvergadering d.d. 3 november 2022), de verlengde Zuidrand en Zuidrandtunnel (raadsvergadering d.d. 28 september 2023) en de herinrichting Doelstraat-Molenstraat (raadsvergadering d.d. 4 december 2025). Ook de afschrijvingslasten t.b.v. de sportaccommodaties nemen de komende jaren toe. Dit betreft de vervangingsinvesteringen die de komende jaren worden voorzien t.b.v. de sportaccommodaties en eerder door de gemeenteraad beschikbaar gestelde investeringskredieten. Dit betreft bijv. investeringen t.b.v. de Kogelvangers (raadsvergadering d.d. 12 september 2024, de nieuwe gymzaal bij basisschool de Regenboog (raadsvergadering d.d. 11 september 2025) en De Niervaert (raadsvergadering d.d. 29 januari 2026). Tot slot nemen de afschrijvingslasten t.b.v. openbaar groen en (openlucht) recreatie de komende jaren toe. Dit betreft grotendeels de afschrijvingslasten die ontstaan n.a.v. de vervangingsinvesteringen die de komende jaren worden voorzien. De investeringen op basis van het uitvoeringsprogramma Vergroening (raadsvergadering d.d. 12 maart 2026) maken daar ook onderdeel van uit. Voor de volledigheid dient te worden opgemerkt dat de afschrijvingslasten voor een deel van de investeringen worden gedekt uit reserves of voorzieningen.
Zo worden de afschrijvingen van diverse investeringen (conform raadsbesluit) gedekt uit de reserve ‘afschrijvingslasten investeringen’ en worden de afschrijvingslasten m.b.t. afval en riolering vanuit het oogpunt van 100% kostendekkendheid doorberekend in de gemeentelijke tarieven. Rente en financiering Naast de afschrijvingslasten maken ook rentelasten onderdeel uit van de kapitaallasten van de gemeente. Rentelasten ontstaan wanneer de gemeente leningen aantrekt, bijvoorbeeld om investeringen te kunnen betalen. De gemeente financiert haar uitgaven voornamelijk met jaarlijks terugkerende inkomsten, zoals de algemene uitkering uit het gemeentefonds en lokale heffingen. Omdat inkomsten en uitgaven niet altijd op hetzelfde moment plaatsvinden en de komende jaren relatief veel investeringen staan gepland, is soms externe financiering nodig. In de begroting is rekening gehouden met onderstaande rentelasten: €- €500 €1.000 €1.500 €2.000 €2.500 €3.000 B2026 B2027 B2028 B2029 B2030 Saldo rentebaten en lasten (bedragen x € 1.000) Financiële positie 102 Gemeente Moerdijk 103 De rentelasten nemen de komende jaren naar verwachting toe. Waar in de begroting 2026 van €1 miljoen aan netto rentelasten wordt uitgegaan, neemt dit de komende jaren naar verwachting toe tot circa €2,7 miljoen in 2030.
De stijging hangt vooral samen met de verwachte financieringsbehoefte als gevolg van de investeringen in de komende jaren. Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de komende jaren aanvullende leningen zullen moeten worden afgesloten ter financiering van deze investeringen. Voor de volledigheid dient te worden opgemerkt dat in de begroting, conform de financiële verordening, gebruik wordt gemaakt van de wettelijke mogelijkheid om bespaarde rente over reserves en voorzieningen te berekenen. Dit is een rekenkundige rentevergoeding over middelen die de gemeente zelf beschikbaar heeft en geen rente die daadwerkelijk wordt betaald. Deze bespaarde rente maakt dan ook geen onderdeel uit van de hierboven genoemde rentelasten. Voor een nadere toelichting op het rentebeleid en de gehanteerde uitgangspunten wordt verwezen naar de paragraaf Financiering. Algemene dekkingsmiddelen De gemeente kent een aantal algemene dekkingsmiddelen die de gemeenteraad naar eigen inzicht mag besteden. Voor een deel zijn de algemene dekkingsmiddelen niet beïnvloedbaar. U moet daarbij denken aan de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor een deel kan de gemeente de omvang van haar algemene dekkingsmiddelen zelf bepalen. Dit gedeelte wordt afgebakend door het eigen belastinggebied (zie ook de paragraaf lokale heffingen).
(Bedragen x €1.000) (-/- = nadeel) | Begroting 2027 | Begroting 2026 Algemene uitkering (incl. Integratie- en decentralisatie uitkeringen) | 86.923 | 81.799 Belastingen | 28.425 | 26.583 Dividenden/ winstuitkeringen | 68 | 60 Saldo financieringsfunctie | 4.442 | 4.278 Totaal algemene dekkingsmiddelen | 119.858 | 112.720 Belastingen De belastingen bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB) en de toeristenbelasting. In de paragraaf lokale heffingen wordt hier nader op ingegaan. Algemene uitkering uit het gemeentefonds De algemene uitkering bedraagt voor de gemeente Moerdijk in 2027 naar verwachting circa €87 miljoen. Dit is substantieel hoger dan dat op dit moment in 2026 wordt verwacht. Dit is een logisch gevolg van het feit dat de omvang van het gemeentefonds dient mee te bewegen met verwachte volume- en prijsontwikkelingen. Dit vanuit de gedachte dat gemeenten gecompenseerd moeten worden voor een toenemend aantal inwoners, woningen, wegen etc. (volumeontwikkelingen) en hogere prijzen (prijsontwikkelingen). De jaarlijkse toe- of afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. Bij de berekening van de algemene uitkering is uitgegaan van de meicirculaire gemeentefonds 2026. Dividenden/ winstuitkeringen Onze gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkering uit het aandelenbezit Bank Nederlandse Gemeenten. Voor 2027 is een dividend van €68.000 geraamd.
Saldo financieringsfunctie Conform de Financiële verordening vindt in de begroting en de jaarrekening toerekening van rente over de reserves en voorzieningen aan de programma’s plaats (bespaarde rente). Op basis van de wettelijk voorgeschreven berekeningsmethode, is uitgegaan van een rentepercentage van 2,99%. Op basis van de omvang van de reserves en voorzieningen bedraagt de verwachte bespaarde rente in 2027 €4,5 miljoen. Lokale heffingen Naast de uitkering uit het gemeentefonds vormen de lokale heffingen een belangrijke inkomstenbron van de gemeente. Voor 2027 zijn de tarieven vastgesteld op basis van de uitgangspunten uit de kadernota 2027-2030. In hoofdlijnen zijn daarbij de volgende uitgangspunten gehanteerd: Uitgangspunten • Algemene prijsindexatie: de tarieven worden verhoogd met 1,6%; • OZB: bij de geraamde opbrengsten is rekening gehouden met verwachte nieuwbouw; • Afvalstoffenheffing: er wordt uitgegaan van een tariefsverhoging van 4,89% (wat in lijn ligt met de in de kadernota verwachte 5%); • Rioolheffing: er wordt uitgegaan van een tariefsverhoging van 3,6% (wat bestaat uit 1,6% reguliere prijsindexatie en 2% extra indexatie op basis van het Kostendekkingsplan riolering (raadsbesluit d.d.
12 maart 2026); • Lokale lastendruk: voor een meerpersoonshuishouden met een koopwoning met een gemiddelde waarde van € 458.000 komt de lokale lastendruk in 2027 uit op circa € 1.081. Dit is een stijging van circa 3,5% ten opzichte van 2026 (€ 1.045) Kostendekkendheid Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kostendekkendheid van de lokale heffingen in 2027. 33% 20% 3% 48% 97% 100% 100% 100% - 1.000 2.000 3.000 4.000 5.000 6.000 7.000 Marktgelden Begraaf- en onderhoudsrechten Leges - Europese dienstenrichtlijn Leges - Algemene dienstverlening Leges - Omgevingswet Rioolheffing havenschap Rioolheffing gemeente Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht Kostendekkendheid 2027 (bedragen x € 1.000) Lasten Baten Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing geldt het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. De hiervoor genoemde tariefstijgingen zijn nodig om deze kostendekkendheid te realiseren. Ook voor leges geldt dat de opbrengsten maximaal 100% van de gemaakte kosten mogen bedragen. • De leges voor omgevingsvergunningen en ruimtelijke procedures zijn na de tariefverhoging naar verwachting circa 97% kostendekkend. Er wordt bewust enige marge aangehouden, omdat de opbrengsten van deze leges sterk kunnen fluctueren. Hiermee wordt voorkomen dat de maximale kostendekkendheid van 100% wordt overschreden. • Voor algemene dienstverlening bedraagt de kostendekkendheid circa 48%.
Voor een groot deel heeft dit betrekking op het verstrekken van identiteitsdocumenten en rijbewijzen. Hiervoor hanteert de gemeente de landelijk vastgestelde tarieven. • De kostendekkendheid van de leges die vallen onder de Europese Dienstenrichtlijn, zoals vergunningen voor evenementen en horeca, bedraagt circa 3%. De opbrengsten zijn met ongeveer € 39.000 relatief beperkt, terwijl de uitvoering van deze taken relatief veel gemeentelijke capaciteit vraagt. Een verhoging van de tarieven zou daarom leiden tot forse tariefstijgingen, terwijl dit slechts beperkt extra inkomsten oplevert. Financiële positie 104 Gemeente Moerdijk 105 Tot slot bedraagt de kostendekkendheid voor de begraaf- en onderhoudsrechten en marktgelden respectievelijk 20% en 33%. Een nadere toelichting op de geraamde opbrengsten, de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, de kostendekkendheid en de gevolgen voor de lokale lastendruk is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Reserves en voorzieningen Bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente is het belangrijk om ook de omvang van de gemeentelijke reserves en voorzieningen in ogenschouw te nemen. Deze worden vaak gezien als de ‘spaarpotjes’ van de gemeente. Algemene reserve De algemene reserve bestaat uit componenten waaraan de raad (nog) geen bestemming heeft gegeven.
Deze reserve heeft als belangrijkste functie het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers en vormt een belangrijk deel van het weerstandsvermogen van de gemeente. De omvang van de algemene reserve bedraagt per 1 januari 2026 €35,7 miljoen. Hierbij geldt dat deze stand een momentopname is omdat door de gemeenteraad besluiten zijn genomen waarbij de algemene reserve in de toekomst wordt ingezet voor de dekking van uitgaven of waarbij is besloten om juist middelen toe te voegen aan de algemene reserve. Op basis van de nu bekende gegevens en de raadsbesluiten die tot en met 9 juli 2026 zijn genomen kan de volgende prognose worden gegeven van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve: (Bedragen x €1.000) Stand algemene reserve per 31-12-2025 (jaarrekening 2025) | 35.743 Genomen raadsbesluiten | 6.536 Powerport - Herstel indexering Moerdijkregeling (raad 23-10-2025) | -225 Meerjarenbegroting 2026-2029 Reserve Onderwijshuisvesting (raad 6-11-2025) | 1.500 Meerjarenbegroting 2026-2029 Reserve Nieuwkomers (raad 6-11-2025) | 6.700 Grondexploitatie Markvelden-Zuid (raad 12-3-2026) | -150 Invulling verduurzaming en meerjarige exploitatie zwembaden Moerdijk (raad 12-3-2026) | -956 Bestemming jaarrekeningresultaat 2025 (raad 9-7-2026) | 3.035 Vaststelling jaarstukken 2025 – toevoeging restant reserve nieuwkomers (raad 9-7-2026) | 1.490 Vaststelling jaarstukken 2025 –
toevoeging restant reserve onderwijshuisvesting (raad 9-7-2026) | 256 Vaststelling jaarstukken 2025 – toevoeging middelen realisatiestimulans aan reserve ruimtelijke | -273 ontwikkeling (raad 9-7-2026) Verwacht jaarrekeningresultaat 2026 (o.b.v. raadsbesluiten t/m september 2026) | -4.841 Prognose stand algemene reserve per 1-1-2027 | 42.279 Aan te houden weerstandsvermogen (conform paragraaf weerstandsvermogen en | 19.500 risicobeheersing) Prognose vrij te besteden ruimte algemene reserve per 1-1-2027 | 22.779 Op basis van de raadsbesluiten tot en met de gemeenteraad van 17 september 2026 bedraagt de totale omvang van de algemene reserve van de gemeente Moerdijk per 1-1-2027 naar verwachting circa €42,3 miljoen. Daarvan wordt circa €19,5 miljoen aangehouden t.b.v. het benodigde weerstandsvermogen. Dit bedrag is voor het afdekken van de risico’s die vermeld zijn in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’. Daarmee resteert een verwachte ‘vrije ruimte’ van circa €22,8 miljoen. Hierbij geldt dat bovenstaand overzicht een momentopname is. Zo is het daadwerkelijke jaarrekeningresultaat 2026 nog niet bekend en kunnen ook eventuele positieve/negatieve jaarrekeningresultaten in de komende jaren in de toekomst nog tot een toename/afname leiden van de algemene reserve.
Daarnaast kan de besluitvorming over het wegenbeheerplan 2026-2030 (raadsvergadering 29 oktober 2026) nog van invloed gaan zijn op de omvang van de algemene reserve. Daarin wordt namelijk voorgesteld om ten behoeve van het 106 inlopen van de achterstand op fiets- en voetpaden een voorziening achterstand wegen in te stellen, hier een bedrag van € 4 miljoen in te doteren en dit te dekken vanuit de algemene reserve. Dit is nog niet in bovenstaand overzicht verwerkt. Bestemmingsreserves Naast de algemene reserve beschikt de gemeente over diverse bestemmingsreserves. Deze middelen zijn afgezonderd van de algemene reserve omdat de gemeenteraad hier een bepaald doel aan heeft gegeven. Alleen op basis van een raadsbesluit kan aan deze afgezonderde gelden een andere bestemming worden gegeven. De omvang van de bestemmingsreserves bedraagt per 1 januari 2027 naar verwachting €49,1 miljoen. In de bijlage is een overzicht opgenomen van het verwachte meerjarige verloop van de bestemmingsreserves. Voorzieningen Tot slot beschikt de gemeente over een aantal voorzieningen. Voorzieningen worden aangehouden ter afdekking van kwantificeerbare onzekerheden, b.v. verliesverwachtingen grondexploitatie en om een gelijkmatige verdeling van kosten over een aantal begrotingsjaren te krijgen, zoals voorziening wegen en voorziening riolering.
De omvang van deze voorzieningen bedraagt per 1 januari 2027 naar verwachting €32,7 miljoen. In de bijlage is een overzicht opgenomen van het verwachte meerjarige verloop van de voorzieningen. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Een andere belangrijke vraag bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente is in hoeverre de gemeente in staat is om financiële tegenvallers op te vangen. Om dat te kunnen beoordelen is inzicht nodig in de omvang en achtergronden van de aanwezige risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. De risico’s worden periodiek geïnventariseerd. De meest recente inventarisatie vond plaats bij de jaarrekening 2025. Voor de begroting 2027 zijn de belangrijkste risico’s opnieuw beoordeeld. Op basis van deze inventarisatie is per risico een inschatting gemaakt van het maximale financiële effect én de kans dat het risico zich daadwerkelijk voordoet. Samen bepalen deze factoren de benodigde omvang van het weerstandsvermogen. Dit wordt afgezet tegen het beschikbare weerstandsvermogen (de algemene reserve). De gemeenteraad heeft vastgesteld dat de weerstandratio minimaal 1,0 moet zijn. Dit houdt in dat de beschikbare buffer voldoende moet zijn om alle geïnventariseerde risico’s volledig te kunnen opvangen. In onderstaande grafiek is de meerjarige ontwikkeling van de weerstandsratio weergegeven.
Meerjarige ontwikkeling weerstandsratio € 50.000 | (bedragen x € 1.000) | 2,5 € 40.000 | 2,0 € 30.000 | 1,5 € 20.000 | 1,0 € 10.000 | 0,5 € - | 0,0 JR 2017 | JR 2018 | JR 2019 | JR 2020 | JR 2021 | JR 2022 | JR 2023 | JR 2024 | B 2026 | JR 2025 | B 2027 Benodigd weerstandsvermogen Beschikbaar weerstandsvermogen (algemene reserve) Weerstandsratio Figuur 1 Meerjarige ontwikkeling weerstandsratio De weerstandsratio (groene lijn) ligt de afgelopen jaren gemiddeld genomen op 1,7 (1,0 is voldoende en 2,0 is uitstekend). De ratio van het weerstandsvermogen komt in de begroting 2027 uit op 2,2. De weerstandsratio is met 107 0,3 gestegen ten opzichte van de jaarrekening 2025. Het benodigde weerstandsvermogen is €0,75 miljoen gestegen doordat een aantal risico’s wordt hoger ingeschat. Het saldo van de algemene reserve is €6,6 miljoen gestegen als gevolg van het overhevelen van enkele bestemmingsreserves en het toevoegen van de bestemming van het positieve jaarrekeningresultaat 2025. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de paragraaf ’Weerstandsvermogen en risicobeheersing’. Ontwikkeling financiële kengetallen Bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente kan ook gekeken worden naar diverse financiële kengetallen.
Deze kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie. Gemeenten zijn vanuit de (BBV) wetgeving verplicht om in de begroting en jaarrekening diverse kengetallen op te nemen. Er zijn geen wettelijke normen vastgelegd voor de kengetallen. Wel zijn er een aantal signaleringswaarden geformuleerd die kunnen helpen bij de beoordeling van de kengetallen. Hieronder is de meerjarige ontwikkeling van de kengetallen in beeld gebracht. De algehele conclusie is dat de kengetallen een positief beeld laten zien, maar dat deze de komende jaren naar verwachting wel wat minder positief worden. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat we de komende jaren naar verwachting geldleningen zullen moeten gaan aantrekken ter financiering van de geplande investeringen. Voor een nadere toelichting op de financiële kengetallen wordt ook verwezen naar de paragraaf ’Weerstandsvermogen en risicobeheersing’. Dit toont de verhouding tussen de | Dit toont hoeveel we van ons bezit schuld en de inkomsten. | financieren met eigen vermogen.
150% | Netto schuldquote | 90% | Solvabiliteit 120% 90% | 60% 60% | 30% 30% 0% | 0% 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 | 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Dit toont hoe groot de (boek)waarde | Dit toont hoe de belastingdruk in de van de grondexploitaties is vergeleken | gemeente zich verhoudt vergeleken met onze totale baten. | met het landelijk gemiddelde. 50% | Grondexploitatie | 120% | Belastingcapaciteit 40% | 110% 30% 100% 20% 10% | 90% 0% | 80% 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 108 Dit toont hoeveel structurele ruimte we hebben om onze lasten te dragen. 5% | Structurele exploitatieruimte 4% 3% 2% 1% 0% -1% | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 -2% -3% -4% -5% Grondslagen begroting 2027 Bij de samenstelling van de begroting 2027 is uitgegaan van de volgende grondslagen: Financiële structuur -salarissen en sociale lasten: | o.b.v. cao 2025- 2027 (t/m 31 maart 2027) -percentage loonontwikkeling (stelpost) | 1,60% v.d. loonsom (voor periode vanaf 1 april) -norm opleidingen, vorming en training | 1,90% v.d. loonsom -norm vervangingen wegens ziekte | 1,60% v.d. loonsom -kostenontwikkeling (m.u.v.
beheerplannen) | Divers (is per budget beoordeeld) -kostenontwikkeling beheerplannen | 3,67% -inflatiecorrectie lokale heffingen | 1,60% - renteomslag | 2,50% - rente eigen vermogen (bespaarde rente) | 2,99% -basis raming uitkering gemeentefonds | meicirculaire 2026 Fysieke structuur (verwacht per 1-1-2027) -aantal woningen | 17.371 -oppervlakte in land (in ha.) | 15.919 -oppervlakte binnenwater (in ha.) | 2.483 Sociale structuur (verwacht per 1-1-2027) -inwoners | 38.687 -inwoners jonger dan 18 jaar | 6.484 -inwoners ouder dan 75 jaar | 4.682 109 Staat van baten en lasten 2027-2030 (bedragen x €1.000) Programma / onderdeel | Ramingen begroting 2027 | Ramingen begroting 2028 | Ramingen begroting 2029 | Ramingen begroting 2030 (cijfers x €1.000) | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo | Baten | Lasten | Saldo 1. Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk | -16.792 | 18.149 | 1.357 | -15.760 | 17.319 | 1.559 | -15.414 | 16.922 | 1.508 | -15.642 | 17.159 | 1.517 2. Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk | -5.552 | 41.623 | 36.070 | -5.552 | 43.989 | 38.437 | -4.509 | 44.851 | 40.342 | -4.510 | 46.774 | 42.264 3. Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk | -25.086 | 29.161 | 4.075 | -21.889 | 27.027 | 5.138 | -12.725 | 17.826 | 5.101 | -14.998 | 19.969 | 4.971 4.
Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben | -19.870 | 70.988 | 51.119 | -19.574 | 69.787 | 50.213 | -19.477 | 69.849 | 50.372 | -19.307 | 69.608 | 50.301 5 Partnerschap in een veranderende samenleving | -1.697 | 12.400 | 10.703 | -1.570 | 8.556 | 6.986 | -1.249 | 6.399 | 5.149 | -1.249 | 6.260 | 5.011 Overige onderdelen Algemene dekkingsmiddelen | -120.346 | 488 | -119.858 | -117.846 | 595 | -117.251 | -118.571 | 615 | -117.956 | -121.043 | 855 | -120.188 Overhead | -630 | 21.134 | 20.504 | -630 | 20.627 | 19.996 | -630 | 20.273 | 19.643 | -630 | 20.181 | 19.550 Heffing vennootschapsbelasting | 0 | 59 | 59 | 0 | 59 | 59 | 0 | 59 | 59 | 0 | 59 | 59 Bedrag onvoorzien | 0 | 10 | 10 | 0 | 10 | 10 | 0 | 10 | 10 | 0 | 10 | 10 Resultaat voor bestemming | -189.973 | 194.012 | 4.039 | -182.821 | 187.969 | 5.148 | -172.575 | 176.804 | 4.229 | -177.379 | 180.875 | 3.495 Mutaties reserves Programma 1 Programma 2 | -899 | 0 | -899 | -775 | 0 | -775 | -775 | 0 | -775 | -775 | 0 | -775 Programma 3 | -219 | 326 | 107 | -418 | 23 | -395 | -218 | 23 | -195 | -218 | 23 | -195 Programma 4 | -569 | 0 | -569 | -128 | 0 | -128 | -134 | 0 | -134 | -88 | 0 | -88 Programma 5 | -98 | 0 | -98 | -98 | 0 | -98 | -98 | 0 | -98 | -98 | 0 | -98 Sub-totaal mutaties reserves | -1.785 | 326 | -1.459 | -1.419 | 23 | -1.396 | -1.225 | 23 | -1.202 | -1.178 | 23 | -1.155 Resultaat na bestemming | -191.758 |
194.338 | 2.580 | -184.240 | 187.992 | 3.752 | -173.800 | 176.827 | 3.027 | -178.557 | 180.897 | 2.340 Meerjarenbegroting 2027-2030 Paragrafen 111 Paragraaf Lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen bestaan uit de gemeentelijke belastingen en rechten. Naast de onroerende-zaakbelastingen (OZB) zijn de afvalstoffenheffing, de reinigingsrechten en de rioolheffing van groot belang voor het totaalbeeld van de lokale lasten. In dit onderdeel van de paragraaf wordt een beeld gegeven van de geraamde opbrengsten 2026 en 2027 van de diverse gemeentelijke belastingen/rechten, de kwijtschelding gemeentelijke belastingen en de gevolgen voor de lastendruk gezinsgebonden belastingen. Deze inkomsten geven de huidige situatie weer zoals in de begroting 2027 is opgenomen. Overzicht lokale heffingen Onderstaande tabel geeft weer welke inkomsten uit lokale heffingen worden geraamd als dekkingsmiddel in de begroting 2027. Ten opzichte van 2026 zullen deze inkomsten met 7,27% stijgen.
(Bedragen x €1.000) | Begroting | Begroting | Mutatie | Mutatie in % Product | 2026 | 2027 | nominaal Onroerende-zaakbelastingen (OZB) | 26.357 | 28.085 | 1.728 | 6,56% Toeristenbelasting | 226 | 314 | 88 | 38,94% Afvalstoffenheffing/ reinigingsrecht | 5.987 | 6.325 | 338 | 5,65% Rioolheffing Moerdijk | 5.438 | 5.674 | 236 | 4,34% Rioolheffing Havenbedrijf | 1.919 | 2.129 | 210 | 10,94% Leges | 3.326 | 3.728 | 402 | 12,09% Marktgelden | 33 | 28 | -5 | -15,15% Begraaf- en onderhoudsrechten | 196 | 180 | -16 | -8,16% Totaal lokale heffingen | 43.482 | 46.463 | 2.981 | 7,27% Tariefbeleid Zoals afgesproken in de kadernota wordt voor 2027 een prijsindex gehanteerd van 1,6%. Voor de jaren 2027, 2028 en 2029 wordt de nullijn gehanteerd. Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. De tariefdifferentiaties, zoals tussen één- en meerpersoonshuishoudens bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, blijven gehandhaafd. Naast de tariefsaanpassingen is rekening gehouden met autonome ontwikkelingen, zoals nieuwbouw en verbouw. 112 Toelichting per heffing Onroerendezaakbelastingen (OZB) De opbrengsten m.b.t. onroerende-zaakbelastingen gelden als een algemeen dekkingsmiddel. Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente waaraan geen specifiek bestedingsdoel is verbonden. Deze middelen zijn dus naar eigen inzicht te besteden.
Met ingang van 2027 gelden weer nieuwe vastgestelde taxatiewaarden (WOZ-waarden) naar een waardepeildatum van 1 januari 2026. De nieuwe taxatiewaarden zijn pas in het najaar van 2026 bekend. In de begroting is vooralsnog uitgegaan van de economische waarden naar de oude waardepeildatum 1 januari 2025 en een aanpassing van de huidige tarieven met het prijsindexcijfer van 1,6%. De OZB-tarieven voor 2027 worden definitief vastgesteld in de belastingverordening, die de raad in december 2026 ter vaststelling krijgt aangeboden. In deze voorstellen wordt uitgegaan van de nieuwe taxatiewaarden. Uitgangspunt daarbij blijft dat bij een stijging van de totale economische waarden de tarieven zullen dalen, terwijl bij een daling van de waarden de tarieven zullen stijgen. Dit zodat in 2027 de gemiddelde OZB aanslag 1,6% hoger zal zijn dan in 2026. Dit kan overigens wel betekenen dat in individuele gevallen de aanslag OZB hoger of lager zal zijn. Dit wordt dan veroorzaakt door een afwijking van de nieuwe taxatiewaarde t.o.v. de gemiddelde ontwikkeling. Ten opzichte van 2026 wordt wel rekening gehouden met een meeropbrengst op basis van autonome ontwikkelingen (nieuwbouw en verbouw). Voor de berekening van de OZB-tarieven 2027 wordt rekening gehouden met: • Nieuwe taxatie-uitkomsten; • Autonome ontwikkelingen (nieuwbouw/verbouw/objecten in aanbouw); • Kwijtschelding €0.