CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Meerjarenbegroting 2027-2030

Raadsinformatiebijeenkomst 5 oktober 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-2030 gemeente Moerdijk83.017 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 10

Meerjarenbegroting 2027-2030 Van ambitie naar doen: Realistisch, transparant en dichtbij. Colofon Ontwerp/opmaak: John Gaasbeek, johngaasbeek.nl Fotografie: Gert van der Ros, Marcel Otterspeer, gemeente Moerdijk, Skyvisie Uitgave: september 2026 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gemeente Moerdijk. Bij het redigeren en optimaliseren van enkele teksten is generatieve AI als hulpmiddel ingezet.

Meerjarenbegroting 2027-2030 2 Gemeente Moerdijk 3 Inhoud Inleiding | 4 Leeswijzer | 7 Begrotingsprogramma's Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk | 8 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk | 20 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk | 36 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben | 57 Partnerschap in een veranderende samenleving | 75 Financiële positie 2027-2030 | 93 Staat van baten en lasten 2027-2030 | 110 Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen | 112 Paragraaf Financiering | 125 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 132 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen | 146 Paragraaf Wet open overheid (Woo) | 157 Paragraaf Grondbeleid | 159 Paragraaf Bedrijfsvoering | 168 Paragraaf Verbonden partijen | 172 Paragraaf Subsidies | 196 Bijlagen Beleidsindicatoren | 201 Overzicht incidentele lasten en baten 2027-2030 | 208 Geprognosticeerde begin- en eindbalans | 214 Meerjarig verloopoverzicht reserves en voorzieningen | 217 Overzicht structurele reservemutaties | 219 Overzicht taakvelden | 221 Inleiding Beste raadsleden, Hierbij presenteren wij u de eerste begroting van deze nieuwe bestuursperiode. Een bijzonder moment: met deze begroting geven we voor het eerst concreet invulling aan de ambities van het nieuwe college. Ons uitgangspunt daarbij is helder: van ambitie naar doen. Realistisch, transparant en dichtbij.

Vooruitblik De komende jaren werken we aan een Moerdijk waarin het prettig wonen, werken en leven is. Dat betekent dat we niet alleen vooruitkijken, maar ook vandaag concrete stappen zetten. Zo ondersteunen we inwoners bij de energietransitie en maken we werk van een groene en gezonde leefomgeving. Via de Lokale Aanpak Isolatie willen we minimaal 1.954 woningen helpen verduurzamen. We werken aan het realiseren van onze woningbouwambitie en investeren in een veilige en leefbare gemeente, met goede voorzieningen. De uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs krijgt daarbij concreet vorm, onder andere door de nieuwbouw van basisschool De Toren en een nieuwe gymzaal ter vervanging van gymzaal Droge Mark. We bouwen in 2027 woningen in Klundert, Langeweg, Moerdijk, Zevenbergen en Zevenbergschen Hoek. Moerdijk is een economische motor voor de regio, waar ook landelijke opgaven hun plek moeten krijgen. De haven, industrie en bedrijvigheid zorgen voor werkgelegenheid en kansen, maar vragen tegelijkertijd om zorgvuldige keuzes. Daarbij zoeken we steeds naar een goede balans tussen wonen, werken, landbouw, bereikbaarheid, natuur, energie en leefkwaliteit. Groei is mogelijk, maar niet onbeperkt. De ontwikkelingen rond Powerport brengen bovendien veel onzekerheid met zich mee voor Moerdijk en vragen blijvende aandacht.

Onze inzet blijft gericht op een integraal besluit dat duidelijkheid biedt aan inwoners, gebaseerd is op eerlijke voorwaarden en voorzien van ruimhartige compensatie. Tegelijkertijd zien we ook volop kansen voor de toekomst. Met de verdere ontwikkeling van NXT Moerdijk versterken we de verbinding tussen arbeidsmarkt, kennisontwikkeling, innovatie en talent. Daarnaast investeren we in betere fiets- en openbaarvervoerverbindingen, waaronder de fietsroute Breda-Prinsenbeek-Zevenbergen- (haven) Moerdijk en de busverbinding tussen Zevenbergen en Breda. Een goede bereikbaarheid is immers een belangrijke voorwaarde voor een sterke economie en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. In het sociaal domein zetten we in op goede, betaalbare en toegankelijke ondersteuning voor inwoners die dat écht nodig hebben. We leggen daarbij meer nadruk op eigen kracht en eigen (morele) verantwoordelijkheid, zodat we de zorg ook op langere termijn betaalbaar en toegankelijk houden voor onze meest kwetsbare inwoners. We werken aan één herkenbare inwonersroute en zoeken naar mogelijkheden om ondersteuning sneller en zonder onnodige wachttijden beschikbaar te maken. Tegelijkertijd willen we als gemeente dichtbij en benaderbaar blijven. Door regionaal samen te werken, inwoners beter te betrekken en te investeren in onze medewerkers bouwen we verder aan een sterke en wendbare organisatie.

Meerjarenbegroting 2027-2030 4 Gemeente Moerdijk Klimaatverandering, digitale dreigingen en geopolitieke ontwikkelingen vragen om meer weerbaarheid en veerkracht van inwoners, ondernemers en lokale overheid. Daarom versterken we de fysieke en sociale veiligheid, pakken ondermijnende criminaliteit en overlast integraal aan en vergroten de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de gemeentelijke organisatie. Financiële positie Voor 2027 is het gelukt om (met inzet van de algemene reserve) tot een structureel sluitende begroting te komen. De begroting is opgesteld zonder bezuinigingen op bestaand beleid en zonder extra lastenverzwaring voor inwoners en ondernemers. Daarbij is ook rekening gehouden met de financiële effecten van het bestuursakkoord en de daarin opgenomen nieuwe ambities. Dat de begroting voor 2027 structureel sluitend is, neemt niet weg dat de financiële positie van de gemeente de komende jaren onder druk blijft staan. Vanaf 2028 verwachten we structurele tekorten van € 3,4 miljoen in 2028, € 2,7 miljoen in 2029 en € 2 miljoen in 2030. Ook daarna voorzien we ontwikkelingen die de financiële ruimte verder kunnen beperken. De kostenbeheersing binnen het sociaal domein, de omvangrijke investeringsopgave en de daarmee samenhangende stijging van de kapitaallasten vormen hierbij belangrijke aandachtspunten.

Aan de inkomstenkant blijven er bovendien landelijk grote onzekerheden over de omvang en verdeling van de middelen die we van het Rijk ontvangen via het gemeentefonds. De komende periode onderzoeken we verder welke ombuigingen of keuzes voor meer structurele begrotingsruimte kunnen zorgen. Hier betrekken we de gemeenteraad bij, zoals afgesproken in de kadernota. Op die manier wordt gezamenlijk toegewerkt naar een structureel sluitende begroting voor 2028-2031 en naar een financiële positie die ook op langere termijn gezond en houdbaar is. Zevenbergen, 29 september 2026 Het college van burgemeester en wethouders, Aart-Jan Moerkerke Arno Fens Bennie Blom Danny Dingemans Pauline Joosten Sjoerd Elseman Meerjarenbegroting 2027-2030 5 Gemeente Moerdijk Leeswijzer Voor u ligt de begroting 2027-2030. Dit document geeft inzicht in de ambities en doelstellingen van de gemeente, de ontwikkelingen en prestaties die daarbij horen en de financiële middelen die daarvoor beschikbaar zijn. De begroting bestaat uit de vijf begrotingsprogramma’s, de paragrafen en de bijlagen. Begrotingsprogramma's De begroting is opgedeeld in vijf programma’s. Per programma en thema wordt toegelicht wat de gemeente de komende jaren wil bereiken en wat daarvoor wordt gedaan. Per thema komen de ambities en strategische doelen aan bod.

Waar mogelijk zijn deze gekoppeld aan indicatoren die inzicht geven in de beoogde maatschappelijke effecten. Daarnaast wordt ingegaan op relevante ontwikkelingen, randvoorwaarden en risico’s. De prestaties maken concreet welke activiteiten en resultaten in 2027 worden beoogd. Waar relevant zijn deze ook voor de daaropvolgende jaren in beeld gebracht. Per programma worden daarnaast de lasten en baten weergegeven en worden de belangrijkste verschillen met de begroting 2026 toegelicht. Paragrafen Naast de programma’s bevat de begroting verschillende (wettelijk voorgeschreven) paragrafen. De paragrafen behandelen onderwerpen die van belang zijn voor meerdere programma’s of voor de financiële en organisatorische positie van de gemeente. Voorbeelden hiervan zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering en verbonden partijen. Naast de verplichte paragrafen kan de gemeente aanvullende paragrafen opnemen. In de begroting van Moerdijk is bijvoorbeeld de paragraaf Subsidies opgenomen. Bijlagen De bijlagen bevatten aanvullende en meer gedetailleerde informatie over verschillende onderwerpen. De meeste bijlagen zijn op grond van (BBV) wetgeving verplicht. Daarnaast zijn aanvullende bijlagen opgenomen ter verdieping en onderbouwing van de begroting.

Meerjarenbegroting 2027-2030 6 Gemeente Moerdijk Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Ambitie De energietransitie is een internationale opgave die voortkomt uit het Klimaatakkoord van Parijs. We stappen over van (eindige) fossiele brandstoffen naar volledig duurzame energiebronnen, zoals zon- en windenergie. Als lokale overheid leveren wij onze bijdrage aan het doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Om deze doelen te bereiken, werken we intensief samen met inwoners, bedrijven, de agrarische sector, woningcorporaties, Stichting Energietransitie Moerdijk (STEM) en Energiek Moerdijk. Ook werken we regionaal samen met buurgemeenten en met Regionale Energie Strategie West-Brant (RES West-Brabant). Daarnaast werken we samen met de provincie Noord-Brabant en het Rijk. Als gemeente kunnen we deze opgave niet alleen uitvoeren. Strategisch doel • We leveren een evenredige bijdrage aan mondiale en Rijksdoelstellingen (inclusief het Klimaatakkoord), zoals minimaal 55% reductie van uitstoot van broeikasgassen in 2030 (t.o.v. 1990).

Effectindicatoren • Hoeveelheid geïnstalleerd vermogen voor windenergie en grootschalige zonne-energie; • Aantal gesubsidieerde isolatiemaatregelen; • Aantal woningen met energielabel D of lager; • Aantal gasaansluitingen; • Gemiddeld aardgasverbruik per woning; • Aantal woningen met zonnepanelen; • Aantal deelnemers aan energiebesparingsprojecten in de windkernen A16 en Klundert. Nieuwe ontwikkelingen Ontwikkelingen in de nationale energie-infrastructuur Moerdijk heeft een belangrijke rol in het nationale energienet van de toekomst. Veel projecten rondom de ontwikkeling van nationale energie-infrastructuur vinden hun weg naar gemeente Moerdijk. We onderzoeken aan de Ontwerptafel Powerport regio Moerdijk in hoeverre deze ontwikkelingen zijn in te passen in de omgeving met behoud van een duurzaam leefbaarheidsperspectief voor onze inwoners en gebruiksmogelijkheden van onze goede landbouwgronden. Daarbij betrekken we ook vele andere grote opgaven in het gebied. De individuele projecten gaan ondertussen in hun eigen tempo door. De komende jaren verschuiven deze projecten stap voor stap van planvorming naar uitvoering. Daardoor neemt de druk op onze organisatie verder toe. Actualisatie Energieprogramma In 2025 zijn we gestart met het opstellen van het gemeentelijk Warmteprogramma. Dit programma is de opvolger van de Transitievisie Warmte en is wettelijke verplichting.

Het vormt het overkoepelende kader en laat zien in welke wijken en kernen we tot en met 2035 starten met het proces om deze gebieden aardgasvrij te maken. De gemeente Moerdijk werkt samen met inwoners, ondernemers en partners aan een toekomstbestendige, leefbare en sterke gemeenschap. Er wordt ingezet op passende woningen, goede voorzieningen, een sociale basis en een duurzame economie met aandacht voor innovatie en energietransitie. Klimaatverandering, energietransitie en schaarste aan ruimte vragen om samenhangende keuzes, waarbij groei mogelijk is maar altijd ten dienste van welzijn en leefkwaliteit. Daarom werken we samen aan een groene, klimaatbestendige en gezonde leefomgeving. Dat doen we met slimme oplossingen voor de openbare ruimte, het verduurzamen van gebouwen en een gezamenlijke aanpak van de energietransitie. Daarbij staan transparantie, uitvoerbaarheid en betrokkenheid centraal. Thema Energietransitie Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 7 Gemeente Moerdijk In de actualisatie van het Energieprogramma zal het warmteprogramma opgenomen worden. De energietransitie is landelijk sterk in beweging en veel onderdelen zijn nog niet uitgewerkt. In deze actualisatie nemen we daarom ook alle relevante ontwikkelingen op het gebied van energie mee.

Daarbij besteden we extra aandacht aan het energiesysteem van de toekomst, met elektriciteit als belangrijkste energiebron, in combinatie met warmtenetten, groen gas en opslag. Helwijk, Klundert en windkernen A16 In Helwijk, Klundert en de windkernen A16, namelijk Moerdijk, Langeweg en Zevenbergschen Hoek, zijn we in 2024 en 2025 samen met inwoners en de woningcorporatie gestart met de zoektocht naar een alternatief voor aardgas voor het verwarmen van woningen en gebouwen. Dit vraagt veel tijd, onderzoek en inzet om samen met inwoners tot de juiste keuze te komen. Energiebesparing Isolatie De komende jaren blijven we inwoners stimuleren om isolatiemaatregelen te nemen. Via de Specifieke uitkering Lokale Aanpak Isolatie stelt het Rijk tot en met 2028 in totaal ongeveer € 3.750.000 beschikbaar. Daarmee willen we minimaal 1.954 woningen helpen bij het nemen van isolatiemaatregelen. Daarnaast gaan we meer doen om inwoners te activeren en te ondersteunen. Dat doen we onder meer met lokale (activatie)campagnes via het gemeentelijk energieloket, inzicht in de woning, advies van energiecoaches en ondersteuning bij financiering. Ook zetten we wijkgerichte communicatie en ondersteuning in, gekoppeld aan de wijken waar we met een wijkuitvoeringsplan aan de slag gaan. Van Energieloket naar Energiehuis De gemeente Moerdijk heeft een energieloket.

Daar kunnen inwoners informatie krijgen over energiebesparing, het verduurzamen van woningen en subsidies en leningen. Nog niet alle relevante onderdelen en initiatieven zijn uitgewerkt. Daar gaan we verder mee aan de slag. Zo ontwikkelt het huidige Energieloket zich door tot een Energiehuis. Hiervoor werken we intensief samen met Energiek Moerdijk en de buurgemeenten. Nieuwe energie Ons energiesysteem verandert ingrijpend. Lange tijd werd energie vooral centraal opgewekt en via netwerken naar gebruikers vervoerd. Nu spelen ook wind- en zonneparken, bedrijven, maatschappelijke organisaties en huishoudens een steeds grotere rol. Tegelijkertijd verandert de energievraag door de elektrificatie van mobiliteit, warmte en bedrijfsprocessen. Daardoor wordt het belangrijker om vraag, aanbod, infrastructuur, ruimte en betaalbaarheid goed op elkaar af te stemmen. Hoe het energiesysteem van de toekomst er precies uitziet, is nog onzeker. Techniek, wetgeving, marktontwikkelingen, netcapaciteit en maatschappelijke voorkeuren ontwikkelen voortdurend. Wel is duidelijk dat er behoefte is aan een slimmer en flexibeler energiesysteem. In zo’n systeem benutten we lokaal opgewekte energie beter, beperken we piekbelasting en stemmen we elektriciteit, warmte, mobiliteit, opslag en energiedelen beter op elkaar af.

Als gemeente hebben we niet op alle onderdelen direct invloed, maar we kunnen lokaal wel richting geven. Dat doen we met ruimtelijke keuzes, warmteprogramma’s, laadbeleid, samenwerking met partners, ondersteuning van lokale initiatieven en de verdere ontwikkeling van energyhubs op bedrijventerreinen. Daarbij sturen we op basis van leidende principes, zoals betrouwbaarheid, duurzaamheid en rechtvaardigheid. Binnen deze onzekerheid verkennen we verschillende mogelijkheden, zoals samenwerking met lokale partners, de mogelijke rol van een gemeentelijk energiebedrijf en ondersteuning van energiegemeenschappen. Lokaal eigendom kan daarbij een belangrijke bouwsteen zijn. De eerste stappen worden onder meer gezet bij de re- powering van windpark Volkerak, de pilot energiedelen in Langeweg en de verdere ontwikkeling van energyhubs na Energyhub Dintelmond. Randvoorwaarden We kunnen de prestaties binnen dit thema alleen realiseren als we intensief samenwerken met inwoners, bedrijven, woningcorporaties, buurgemeenten, RES West-Brabant, waterschappen, de provincie en Enexis. Ook is voldoende ambtelijke capaciteit en specialistische kennis nodig voor voorbereiding, uitvoering en monitoring. Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 8 Gemeente Moerdijk Het gebruik én het opwekken van elektriciteit stijgt. Ons elektriciteitsnet is daar nog niet voldoende op ingericht.

Netcongestie speelt een steeds grotere rol en belemmert in toenemende mate de ambities van Moerdijk. Het tempo waarin het net wordt verzwaard, is te laag. Randvoorwaardelijk voor onze doelen is dus dat het net verzwaard wordt, we lokaal energie gebruiken (en het net dus minder nodig hebben) en dat we het gebruik van onze energie meer in evenwicht brengen. Risico’s Onzekerheid in landelijk beleid Energietransitie Veel belangrijke onderdelen van de energietransitie zijn nog niet uitgewerkt. Dat vraagt om volharding en om oplossingen, zowel lokaal als op provinciaal en landelijk niveau. Het uitblijven van politiek-bestuurlijke duidelijkheid over (langjarig) beleid, rollen en financiën is een groot risico voor de voortgang van de energie- en warmtetransitie. Op dit moment financieren we deze processen met geoormerkte rijksmiddelen voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Structurele (financiële) steun van het Rijk en de provincie blijft noodzakelijk. Proces van besluitvorming en vergunningprocedures Het realiseren van voldoende duurzame energie(- infrastructuur) - van windparken en zonnevelden tot warmtenetten, waterstofsystemen en slimme opslag - is noodzakelijk om onze klimaatdoelen te halen, de leveringszekerheid te garanderen en de economie toekomstbestendig te maken.

Deze projecten lopen nu vaak vast in langdurige besluitvorming, complexe vergunningprocedures en een tekort aan uitvoeringscapaciteit. Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Ontwikkelingen Powerport – participeren vanuit energietransitie • Actualisatie Energieprogramma (inclusief warmteprogramma) • Wijkuitvoeringsplannen windkernen en Helwijk • Lokaal Isolatieprogramma • Van Energieloket naar Energiehuis • Uitvoering Energieprogramma • Onderzoek lokaal energiebedrijf • Repowering windpark Volkerak • Pilot Energiedelen bij kern Langeweg • Lokaal Eigendom van energiebronnen & infrastructuur • Monitoringssysteem energietransitie Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 9 Gemeente Moerdijk 10 Thema Klimaatadaptatie Ambitie | Op die manier ontstaat een goede balans tussen De uitdagingen waar het veranderende klimaat ons voor | de bescherming van de diersoorten die in het SMP stelt merken we inwoners, bedrijven en overheid steeds | staan en beschermd zijn onder de Omgevingswet, en vaker. Daarom werkt de gemeente Moerdijk volgens de | werkzaamheden aan gebouwen of sloop daarvan. drie strategische lijnen uit de Moerdijkse Klimaatdialoog: • Gezond leef-, werk- en leerklimaat; • Klimaat en het productielandschap 2.0; | Strategisch doel • Samen met de natuur.

| • | Wij werken samen met inwoners aan een veilige, gezonde, groene en klimaatbestendige Deze strategische lijnen werken we uit in de ambitie en | leefomgeving die bestand is tegen de gevolgen van doelen uit het focusdocument van het Gemeentelijk | klimaatverandering en bijdraagt aan de leefkwaliteit, Waterplan (GWP) Moerdijk 2024-2027. Dit document | sociale samenhang en toekomstbestendigheid van vormt ook de basis voor de vergroeningsplannen die | alle kernen. we samen met inwoners voor alle kernen opstellen. Daarbij zijn beheerbaarheid en de 3-30-300-regel onze | Effectindicatoren uitgangspunten. | • Percentage verhard oppervlak binnen het stedelijk gebied, op zowel openbaar als particulier terrein, ten Daarnaast passen we bij nieuwe ontwikkelingen de | opzichte van het groenoppervlak; bodem- en watersituatie niet langer aan. In de Kamerbrief | • Percentage afgekoppeld hemelwater en gerealiseerde van 25 november 2022 is deze nieuwe koers vastgelegd: | waterberging, gemeten met de rekentool; water en bodem zijn sturend. Water zal steeds | • Aantal meldingen van wateroverlast, inclusief duiding; zichtbaarder worden in onze openbare en particuliere | • Aantal subsidieaanvragen voor ‘Moerdijk ruimte.

De definities van waterhinder en wateroverlast | Klimaatbestendig’; worden bepalend voor welke maatregelen voor de | • Aantal ontheffingen op basis van het verwerking van hemelwater we wel en niet (meer) nemen. | Soortenmanagementplan; • Afname van locaties met structurele wateroverlast en Focus voor de verwerking van hemelwater: | hittestress. 1. Hergebruik; 2. Bergen en infiltreren; | Nieuwe ontwikkelingen 3. Afvoeren naar sloten of wegen met een afwaterende | De gevolgen van klimaatverandering worden steeds functie; | nadrukkelijker zichtbaar. Lange perioden van hitte en 4. Hemelwaterriolering, waarbij bovengrondse | droogte, en hevige neerslag, zorgen ervoor dat hittestress oplossingen voorrang hebben op ondergrondse | en wateroverlast vaker voorkomen en meer impact oplossingen. | hebben op de leefomgeving. Vooral hittestress is een groeiende uitdaging voor de gezondheid, de leefbaarheid Deze aanpak gaat ook gelden voor de bestaande | en de inrichting van de openbare ruimte. bebouwde omgeving. Dat betekent dat we deze regels toepassen zodra nieuwe verharding wordt aangelegd. Dat | Daarnaast is het waterschap voornemens strengere kan gaan om een integrale herinrichting van de openbare | eisen te stellen aan de berging en verwerking van ruimte, een nieuwe woonwijk of een particulier die een | hemelwater.

Daardoor wordt het nog belangrijker om uitbouw of nieuwe bedrijfsloods bouwt. Hiervoor zetten | bij ruimtelijke ontwikkelingen voldoende ruimte te we de we de rekentool ‘klimaatrobuuste ingrepen’ in. | reserveren voor waterberging en infiltratiecapaciteit. Deze strengere eisen maken ruimtelijke ontwikkelingen We zetten ook in op het Soortenmanagementplan (SMP). | en herinrichtingsprojecten ook complexer. Al in een Daardoor kunnen particuliere en gemeentelijke projecten | vroeg stadium moet dan meer ruimte voor water doorgaan op basis van vastgelegde werkprotocollen in | worden vrijgemaakt en zijn extra afwegingen nodig bij de onze ontheffing. Zo is maatwerk per project mogelijk. | inrichting van de openbare ruimte. Op dit moment werken we aan een gemeentelijk actieplan voor de Kaderrichtlijn Water (KRW). In dit actieplan wordt uitgewerkt welke maatregelen nodig zijn om bij te dragen aan het behalen van de KRW- doelstellingen. Randvoorwaarden We kunnen de prestaties binnen dit thema alleen realiseren als we intensief samenwerken met inwoners, grondeigenaren, bedrijven, woningcorporaties, het waterschap en de provincie. Daarvoor is het nodig om te investeren in draagvlak. Ook is voldoende ambtelijke capaciteit en specialistische kennis nodig voor de voorbereiding, uitvoering en monitoring.

Verder moeten de uitgangspunten uit het Gemeentelijk Waterplan, de Klimaatstrategie en het principe ‘Water en Bodem sturend’ worden geborgd in ruimtelijke plannen en bij vergunningverlening. Risico’s De effecten van klimaatverandering ontwikkelen zich sneller dan we de leefomgeving kunnen aanpassen. Daardoor kunnen wateroverlast, droogteschade en hittestress toenemen. Deze extreme weersomstandigheden kunnen ook leiden tot hogere beheer-, onderhouds- en investeringskosten dan eerder voorzien. De ambities binnen dit thema vragen veel van de schaarse ruimte, vooral in de bestaande kernen. Daardoor kan ruimtegebrek ontstaan, wat de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen en andere ruimtelijke opgaven belemmert. De uitkomsten van het KRW-actieplan kunnen leiden tot extra investeringen en aanvullende beheermaatregelen. Naast financiële gevolgen voor de gemeentelijke begroting kunnen de eisen vanuit de Kaderrichtlijn Water ook gevolgen hebben voor de haalbaarheid en voortgang van ruimtelijke ontwikkelingen en economische ambities. Ook kunnen mogelijk strengere eisen van het waterschap voor waterberging ervoor zorgen dat ruimtelijke ontwikkelingen en onderhoudsprojecten technisch ingewikkelder worden of financieel niet haalbaar zijn.

Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Definiëren locaties waterberging voor de bestaande kernen en buitengebied • Evalueren klimaatsubsidies • Versterking dijktraject Willemstad-Noordschans en dijktraject Drimmelen- Moerdijk • Uitvoeren acties voortkomend uit actieplan hitte • Opstellen nieuw GWP 2028-2031 • Uitvoeren GWP 2028-2031 • Opstellen KRW-actieplan Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 11 Gemeente Moerdijk Thema Leefomgeving Ambitie We blijven werken aan een groene, klimaatbestendige en gezonde leefomgeving in de hele gemeente Moerdijk. Bij ruimtelijke ontwikkelingen en projecten wegen we klimaat, duurzaamheid en leefkwaliteit integraal mee. Zo zorgen we voor een goede balans tussen ontwikkeling en leefbaarheid. Strategisch doel • Bij vraagstukken over gebiedsontwikkeling streven we naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. Daarbij kijken we naar de bijdrage van ontwikkelingen aan de doelen voor gezondheid, duurzaamheid, klimaat en leefbaarheid. Effectindicatoren • Aantal ingekomen milieuklachten; • Aantal m2 gesaneerde asbestdaken; • Resultaten van de meetstations voor luchtkwaliteit Moerdijk; • CO2-reductie door toezicht op de energiebesparingsplicht voor bedrijven. Nieuwe ontwikkelingen Omgevingsvisie De omgevingswet is gebaseerd op de beleidscyclus, die start met de Omgevingsvisie.

De uitvoering van de visie vindt plaats via programma’s of regels in het omgevingsplan. De Omgevingsvisie Moerdijk 2040 maakt nu een afweging over geschikte locaties, bijvoorbeeld voor woningbouw. Als deze locaties niet voldoende zijn voor de extra ambities uit het bestuursakkoord, dan is het noodzakelijk om de Omgevingsvisie te herijken. Omgevingsplan De gemeente heeft tot 2032 de tijd om een gebiedsdekkend omgevingsplan op te bouwen. Inmiddels is fase 1, Centrum Zevenbergen, vastgesteld. Fase 2, de woonwijken van Zevenbergen, is in voorbereiding. We gebruiken de volledige overgangsperiode om te komen tot een gebiedsdekkend omgevingsplan, op basis van het Transitieplan Omgevingsplan Moerdijk. Dit plan herijken we jaarlijks. De regels uit gemeentelijke verordeningen die effect hebben op de fysieke leefomgeving, moeten worden opgenomen in het omgevingsplan. Voor deze regels moet de gemeente afwegen of zij deze wil behouden en, zo ja, hoe deze in het omgevingsplan worden opgenomen. Voor deze vertaling wordt een lost project opgestart. Vertaling regels ‘bruidsschat’ De milieuregels die bij de invoering van de Omgevingswet zijn gedecentraliseerd, zijn als zogenoemde ‘bruidsschat’ opgenomen in het huidige omgevingsplan. Voor deze regels moet iedere gemeente zelf afwegen of zij deze wil behouden, schrappen of wijzigen. Voor deze vertaling wordt een los project opgestart.

Daarbij is samenwerking met de OMWB essentieel. Onderdeel hiervan is ook dat de geluidzones van industrieterreinen moeten worden omgezet naar de nieuwe systematiek van geluidproductieplafonds (GPP’s). De omzetting naar GPP’s van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk ligt op dit moment stil, in afwachting van de besluitvorming over Powerport. Daarom halen we de omzetting van de geluidzone van industrieterrein Dintelmond naar voren in de planning. Randvoorwaarden Voordat de geluidzone van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk wordt omgezet in geluidproductieplafonds, moeten er goede afspraken zijn gemaakt met het ministerie en de provincie over een eventuele verruiming van de geluidruimte. Risico’s Als ontwikkelingen worden voorgesteld op locaties die niet in de Omgevingsvisie zijn voorzien, is het noodzakelijk om eerst de Omgevingsvisie te actualiseren. In dat proces kan een integrale afweging worden gemaakt of de ontwikkeling op die plek de juiste is, of dat andere, meer geschikte locaties, voor handen zijn. Ontwikkelingen in het kader van Powerport Moerdijk vormen een bedreiging voor de leefbaarheid van omliggende kernen en het gebruik van het landelijk gebied voor onder andere agrarische activiteiten. Een toename van bebouwing, verkeersbewegingen en geluid kan de leefbaarheid in de omgeving van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk verder onder druk zetten.

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 12 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Uitvoering totstandkoming gebiedsdekkend Omgevingsplan, realisatie loopt tot uiterlijk 2032 • Geluidproductieplafonds Haven- en Industrieterrein Moerdijk • Geluidproductieplafonds Dintelmond • Basis Geluid Emissies gemeentelijk wegen • Geluidproductieplafonds Schansdijk – De Koekoek wordt dezonering • Geurbeleid en geurgevoelige functies en locaties, bepalen referentiepunten • Actualiseren beleid luchtkwaliteit • Actualiseren bodem en beleid voormalige stortplaatsen • Evaluatie en herijking omgevingsvisie • Vertaling regels bruidsschat naar omgevingsplan • Vertaling regels gemeentelijke verordeningen naar omgevingsplan • Implementeren beleidcyclus omgevingswet Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 13 Gemeente Moerdijk Thema Circulaire Economie Ambitie We kunnen er niet omheen dat een toekomstbestendige gemeente circulair is. Daarom werkt de gemeente Moerdijk toe naar een circulaire economie, waarin grondstoffen zo lang mogelijk in gebruik blijven en afval zoveel mogelijk wordt voorkomen. In de komende periode stellen we lokaal circulair beleid op dat aansluit bij landelijke doelen en verplichtingen.

Zo zorgen we ervoor dat circulariteit niet ad hoc wordt toegepast, maar structureel wordt meegenomen in gemeentelijke besluitvorming, beleid en uitvoering. Om dit te bereiken, verankeren we circulariteit stap voor stap in de gemeentelijke organisatie, besluitvorming, projecten en samenwerkingen. Vanuit onze verschillende rollen als overheid, opdrachtgever, gebiedsregisseur en samenwerkings- partner nemen we onze verantwoordelijkheid in de transitie naar een circulaire economie. Strategisch doel • De gemeente Moerdijk draagt actief bij aan de transitie naar een circulaire economie door circulariteit steeds verder te verankeren in gemeentelijk beleid, inkoop, gebiedsontwikkeling, projecten en samenwerking. Daarnaast werkt de gemeente gericht aan het terugdringen van de hoeveelheid restafval per inwoner. De huidige hoeveelheid restafval is nog hoog, waardoor sprake is van een aanzienlijke opgave om landelijke doelstellingen op het gebied van afvalscheiding, grondstoffenhergebruik en afvalreductie te behalen. Effectindicatoren • Afname van het aantal kg restafval per inwoner per jaar; • Afvalscheidingspercentage. Nieuwe ontwikkelingen Beleid lokale circulaire economie Nederland werkt toe naar een volledig circulaire economie in 2050. Gemeenten krijgen steeds meer verantwoordelijkheid om circulariteit te verankeren in hun beleid en uitvoering.

Het Circulair Materialenplan (CMP), dat sinds eind 2025 van kracht is, biedt beleidsmatige kaders en concrete handvatten voor circulair grondstoffengebruik, afvalbeheer en het maken van circulaire keuzes. Daarnaast werken overheden binnen de Krachtenbundeling Rijk-Regio voor de Circulaire Economie samen aan thema’s zoals circulair inkopen, ruimte voor circulaire economie, vergunningverlening en kennisdeling. De resultaten van deze samenwerking ondersteunen gemeenten bij het verder integreren van circulariteit in beleid en uitvoering. De toenemende aandacht voor circulair en biobased bouwen vergroot de noodzaak om gemeentelijke ambities en kaders voor circulariteit vast te leggen. Daardoor wordt circulariteit steeds vaker onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen, gebiedsontwikkelingen en gemeentelijke projecten. Afvalscheiding en inzameling De transitie naar een circulaire economie vraagt om een verschuiving van afvalbeheer naar grondstoffenbeheer. Het Circulair Materialenplan (CMP) stimuleert hoogwaardige verwerking van materialen, meer hergebruik en afvalpreventie. Daarom is het noodzakelijk om de gemeentelijke afvalinzameling en afvalstoffenheffing opnieuw te bekijken, zodat deze blijven aansluiten bij circulaire ambities en toekomstige ontwikkelingen. De opgave is daarbij aanzienlijk, omdat de hoeveelheid restafval nog hoog is.

Tegelijkertijd kunnen ontwikkelingen rondom inzamel- en verwerkingscontracten vanaf 2027 gevolgen hebben voor de kosten van afvalinzameling en -verwerking. Dit benadrukt het belang van verdere afvalscheiding, afvalpreventie en hergebruik van grondstoffen. Randvoorwaarden De gemeente kan de transitie naar een circulaire economie niet alleen realiseren. Ook bedrijven, onderwijsinstellingen en inwoners moeten daaraan bijdragen. Om minder restafval te produceren en meer grondstoffen te hergebruiken, moeten inwoners hun afval beter scheiden. Goede communicatie en voorlichting helpen daarbij. Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 14 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Lokaal circulair economie beleid formuleren met eigen doelen en ambities • Herijking afvalstoffeninzameling en afvalstoffenheffing Voor het bereiken van de doelen op het gebied ‘Van Afval Naar Grondstof’ is het een randvoorwaarde dat wij onze inwoners stimuleren hun grondstoffen beter te scheiden. Het scheidingsgedrag bepaalt de mate van succes. Risico’s Het behalen van onze circulaire doelen kost tijd en vraagt om veranderingen in gedrag, samenwerking en werkwijzen. Als inwoners afval onvoldoende scheiden, gaan grondstoffen verloren en blijft de hoeveelheid restafval hoog.

In combinatie met mogelijke wijzigingen in inzamel- en verwerkingscontracten vanaf 2027 kan dit leiden tot hogere kosten voor de gemeente en een stijgende afvalstoffenheffing. Ook landelijke ontwikkelingen en nieuwe wet- en regelgeving hebben invloed op het tempo en de manier waarop wij uitvoering geven aan onze circulaire ambities. Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk 15 Gemeente Moerdijk 16 Lasten en baten 2027 bedragen x €1.000 Lasten: €18.149 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 7.2 Riolering | 7.3 Afval | 7.4 Milieubeheer Baten: €16.792 -10.000 -9.000 -8.000 -7.000 -6.000 -5.000 -4.000 -3.000 -2.000 -1.000 7.2 Riolering | 7.3 Afval | 7.4 Milieubeheer Overzicht taakvelden Begroting 2026 | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting Onderdeel (bedragen x €1.000) | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo 2026 | 2026 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 7.

Volksgezondheid en milieu | 17.173 | -16.059 | 1.114 | 18.149 | -16.792 | 1.357 | 1.559 | 1.508 | 1.517 7.2 Riolering | 7.030 | -8.226 | -1.196 | 8.112 | -9.367 | -1.256 | -1.271 | -1.307 | -1.306 7.3 Afval | 5.521 | -6.685 | -1.164 | 5.600 | -7.023 | -1.422 | -1.404 | -1.417 | -1.410 7.4 Milieubeheer | 4.622 | -1.148 | 3.474 | 4.437 | -402 | 4.035 | 4.234 | 4.232 | 4.232 Saldo baten en lasten | 17.173 | -16.059 | 1.114 | 18.149 | -16.792 | 1.357 | 1.559 | 1.508 | 1.517 0.10 Mutaties reserves | 0 | -50 | -50 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat na bestemming | 17.173 | -16.109 | 1.064 | 18.149 | -16.792 | 1.357 | 1.559 | 1.508 | 1.517 17 Analyse Programma 1 Baten en Lasten Programma 1 | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenbegroting (Cijfers x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal Lasten | 17.823 | 17.173 | 18.149 | 17.319 | 16.922 | 17.159 Totaal Baten | -17.093 | -16.059 | -16.792 | -15.760 | -15.414 | -15.642 Resultaat voor bestemming | 730 | 1.114 | 1.357 | 1.559 | 1.508 | 1.517 Storting in reserves | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserves | -161 | -50 | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat na bestemming | 569 | 1.064 | 1.357 | 1.559 | 1.508 | 1.517 Verschil t.o.v. 2026 | 293 Samenvatting verschillen t.o.v.

2026 Totaal | 293 Afval | -258 Riolering | -60 Overig | -139 Milieubeheer | 750 Het verschil op programma 1 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2027 ten opzichte van 2026 bedraagt €293.000 nadelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van 2 %. Ten opzichte van 2026 zijn de totale lasten binnen dit programma met ca. €976.000 toegenomen en de opbrengsten met ca. €733.000 toegenomen. Voornamelijk de opbrengten voor milieubeheer dalen als gevolg de specifieke uitkering voor energie en klimaatbeleid, die door het rijk is omgezet naar een decentralisatieuitkering binnen het gemeentefonds. Hierdoor worden deze baten nu onder programma 5 verantwoord. Daarnaast geldt dat binnen dit programma vanuit het oogpunt van 100% kostendekkendheid zowel de lasten als opbrengsten toenemen binnen de onderdelen riolering en afval. 18 Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2026 is weergegeven. Onderwerp | Bedrag | % | V/N | Toelichting (x €1.000) Afval | -258 | -5% | V | Voor de afvalstoffenheffing geldt dat deze maximaal 100% kostendekkend mag zijn.

Conform dit principe zijn op basis van de verwachte (hogere) kosten in 2027, de tarieven met 4,89 % verhoogd (wat in lijn ligt met de in de kadernota verwachte 5%). Door het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid zou er in feite geen voordeel of nadeel op de afval gerelateerde posten zichtbaar moeten zijn. Een deel van de kosten is echter opgenomen onder andere programma's in de begroting, zoals overheadkosten en de betaalde btw. Door een toename op deze overige kosten is er een voordelig verschil binnen programma 1. Een verdere toelichting op de afvalstoffenheffing is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Riolering | -60 | -1% | V | Alle kosten en opbrengsten m.b.t. riolering worden gesaldeerd en het overschot wordt toegevoegd aan de voorziening riolering. In feite zou er dus geen voordeel of nadeel op de post riolering zichtbaar moeten zijn. Een deel van de kosten is echter opgenomen onder andere programma's in de begroting, zoals overheadkosten en de betaalde btw. Door een toename op deze overige kosten is er een voordelig verschil binnen programma 1. De opbrengstraming van de rioolrechten is gebaseerd op de aangepaste tarieven voor 2027. Hierbij is uitgegaan van een indexering met 3,6% (1,6% reguliere prijsindexatie conform de kadernota + 2% extra indexatie op basis van raadsbesluit d.d. 12 maart 2026).

Een verdere toelichting op de rioolrechten is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Milieubeheer | 750 | 22% | N | De deelnemersbijdrage aan de GR OMWB (€66.000 N) en de GR Nazorg gesloten stortplaatsen (€77.000 N) stijgt ten opzichte van 2026. De hogere deelnemersbijdragen zijn conform de begrotingen 2027 van de betreffende GR-en zoals die eerder in de gemeenteraad zijn behandeld. Verder worden vanaf 2026 de middelen die gemeenten ontvangen t.b.v. energie en klimaatbeleid door het Rijk niet meer beschikbaar gesteld als specifieke uitkering, maar via een decentralisatie uitkering binnen het gemeentefonds. Die middelen worden verantwoord binnen programma 5. Enkel het restant van de Specifieke uitkering wordt nog binnen dit budget als opbrengst verantwoord. Overig | -139 | - | V | Diverse kleinere verschillen (< €50.000). Totaal | 293 | N Verbonden Partijen Aan de realisatie van de doelstellingen “Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen • Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’. 19 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk De gemeente Moerdijk wil een sterke, leefbare en toekomstgerichte gemeenschap zijn.

Daarbij werken we samen met inwoners, ondernemers en partners. We zorgen voor voldoende en diverse woonmogelijkheden, sterke voorzieningen in de kernen en een sociale basis die mensen verbindt en ondersteunt. Moerdijk vervult een belangrijke rol als economische motor in de regio. Daarbij letten we op duurzaamheid, innovatie en leefkwaliteit. We besturen transparant en koersvast. Daarbij zoeken we steeds de juiste balans tussen wonen, werken, natuur, energie en bereikbaarheid. Zo blijft Moerdijk een aantrekkelijke en veilige gemeente om te wonen, werken en recreëren. Met oog voor wat onze gemeente en onze inwoners uniek maakt. Thema Wonen Ambitie | • Groei van het aantal inwoners; We willen de woningmarkt in beweging krijgen. Ook | • Aantal verstrekte startersleningen; zorgen we voor voldoende betaalbare en passende | • Aantal verstrekte stimuleringsleningen. woningen en voor leefbare kernen. Daarbij hanteren we vier uitgangspunten: | Nieuwe ontwikkelingen 1. We maken de volgende stap op de woningmarkt | Wet versterking regie op de volkshuisvesting mogelijk; | De Wet versterking regie op de volkshuisvesting is op 1 juli 2. In Moerdijk is goed wonen mogelijk voor elke | 2026 in werking getreden. Gemeenten moeten daardoor portemonnee; | afspraken maken over: 3.

Iedere kern krijgt de kans om zich te ontwikkelen en | • de betaalbaarheidsopgave, uiterlijk 31 december 2026; vitaal te blijven; | • de verdeling van aandachtsgroepen over de regio, 4. In Moerdijk bouwen we aan een inclusieve | uiterlijk 31 december 2027; samenleving. | • een volkshuisvestingsprogramma dat deze afspraken bevat, uiterlijk 1 juli 2027 vastgesteld door het college; • een gelijkluidende urgentieregeling in de Strategisch doel | huisvestingsverordening, uiterlijk 31 december 2027 • Wonen is voor ons meer dan alleen huizen bouwen. | vastgelegd door de gemeenteraad. We willen dat onze gemeente een aantrekkelijke plek blijft om te wonen, werken, ondernemen en recreëren. | Regionale samenwerking en interbestuurlijk toezicht Daarom voegen we voldoende passende woningen | wordt geïntensiveerd toe en stimuleren we doorstroming. Zo werken we | Door deze wet gaan gemeenten intensiever aan leefbare dorpen en een vitaal buitengebied. | samenwerken. Daarbij worden twee regio-indelingen Dat helpt ook verenigingen, winkels, horeca en het | gebruikt: openbaar vervoer. Zo blijft Moerdijk een gemeente | • de woningbouwregio, voor afspraken over de met sterke, hechte gemeenschappen en een gezonde | betaalbaarheidsopgave; bevolkingsopbouw. | • de woningmarktregio, voor afspraken over aandachtsgroepen en urgentiegroepen.

Effectindicatoren • Aantal vergunde woningen; | De provincie Noord-Brabant wil deze regio’s zoveel • Aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen; | mogelijk gelijk laten lopen. Voor Moerdijk betekent • Groei woningvoorraad; | dit dat wij onderdeel worden van de woningbouw- en woningmarktregio Stedelijke Regio West-Brabant. Voor de huisvesting van aandachtsgroepen vallen we deels ook in de Stedelijke Regio Breda-Tilburg. Daardoor wordt het maken van verdeelafspraken en een gelijkluidende urgentieregeling complexer. De regionale afspraken moeten bovendien worden vastgelegd in lokaal beleid. Daardoor is regionale samenwerking minder vrijblijvend. Provincie en Rijk houden ook toezicht op de uitvoering van de wet. Als gemeenten onderling geen afspraken maken, kan de provincie sturen op wat gemeenten moeten realiseren. Voor de verdeling van aandachtsgroepen kan wettelijk worden bepaald welk percentage van de vrijkomende woningen aan deze groepen wordt toegewezen. Ook kunnen Rijk en provincie instructies geven of ingrijpen als gemeenten de wet onvoldoende uitvoeren. Mismatch aanbod van en vraag naar woningen In het woningbouwprogramma zijn voldoende woningen opgenomen om te voldoen aan de kwantitatieve vraag naar woningen. Dat is exclusief de extra woningbouwopgave van 700 woningen uit het bestuursakkoord.

Kwalitatief sluit het woningbouwprogramma nog niet goed aan op de vraag van alle woningzoekenden. Het aantal kleine huishoudens groeit sterk, terwijl we nog vooral bouwen voor gezinnen. Daar sturen we de komende periode op bij, voor zover dat mogelijk en wenselijk is. Randvoorwaarden Integraliteit Wonen is meer dan een dak boven het hoofd. Inwoners moeten niet alleen een passende woning hebben, maar Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 20 Gemeente Moerdijk zich ook thuis voelen in hun buurt, kunnen meedoen in de samenleving en - als dat nodig is - toegang hebben tot passende ondersteuning en zorg. Dat vraagt om nauwe samenwerking tussen de verschillende clusters en domeinen binnen onze organisatie. Ook moeten we de inzet van gemeentelijke instrumenten integraal afwegen. We kunnen deze opgaven niet alleen uitvoeren. Daarvoor werken we samen met medeoverheden, woningcorporaties, huurdersorganisaties, welzijns- en zorgorganisaties en marktpartijen. Nieuwbouw en aanpak van de bestaande woningvoorraad Voor onze ambities zijn voldoende capaciteit (intern en extern), financiën en ruimte nodig. Ook zijn subsidies, voldoende netcapaciteit, ruimte binnen de stikstofkaders en intensieve samenwerking met betrokken partners belangrijk.

Denk aan medeoverheden, woningcorporaties, huurdersorganisaties, welzijns- en zorgorganisaties, ontwikkelaars, makelaars en Energiek Moerdijk. Woonwagenstandplaatsen Voor uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen zijn extra middelen nodig. Eerst onderzoeken we waar en onder welke voorwaarden uitbreiding mogelijk is. Daarna kunnen we nieuwe standplaatsen realiseren. Ook hiervoor gelden de randvoorwaarden die bij ‘Nieuwbouw en aanpak van de bestaande woningvoorraad’ zijn genoemd. Risico’s Leefbaarheid borgen Woningbouw helpt bij het behoud van voorzieningen en de leefbaarheid, maar geeft geen garanties. Daarvoor zijn de keuzes van inwoners, maatschappelijke partners en marktpartijen van groter belang. Er ligt niet alleen een opgave om woningen te bouwen voor vitale woningzoekenden, maar ook voor senioren en aandachtsgroepen. Waar dat mogelijk is, ondersteunen we inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig en met regie op het eigen leven in hun vertrouwde omgeving te blijven wonen, of om daar weer naartoe terug te keren. Woningbouw We programmeren én organiseren om de woningbouwambitie in de komende jaren waar te maken. Het aantal woningen dat netto per jaar wordt toegevoegd, inclusief sloop en onttrekking, blijft daarbij wel afhankelijk van ontwikkelingen. Om de woningbouwproductie op peil te houden, zet Moerdijk in op alles wat de gemeente kan doen.

Denk aan investeren in (personele) capaciteit, actief grondbeleid waar nodig, onderzoek naar vernieuwende woonconcepten en het benutten van subsidies. Nieuwbouw, aanpak bestaande woningvoorraad en uitbreiding woonwagenstandplaatsen Als we niet aan de randvoorwaarden kunnen voldoen, bestaat het risico dat nieuwbouwprojecten of aanpassingen aan de bestaande woningvoorraad niet doorgaan of later worden opgeleverd. Op basis van de periodieke provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose wordt de minimale woningbouwopgave voor Moerdijk vastgesteld. Woningbouwprojecten van 10 woningen of meer moeten regionaal worden afgestemd. De provincie vraagt daarbij ook om een ruimtelijke onderbouwing. Dat is ingewikkeld, omdat nog niet vaststaat of een project regionaal wordt goedgekeurd. Daardoor moeten ontwikkelaars en/of de gemeente al investeren zonder zekerheid dat het project doorgaat. Ook wet- en regelgeving, procedures, inspraak, bezwaren en beroep kunnen projecten vertragen of moeilijker uitvoerbaar maken. De capaciteit bij de Raad van State speelt daarbij ook een rol. Betaalbaarheid en financiële haalbaarheid De stapeling van eisen en wensen zet de financiële haalbaarheid van projecten onder druk. Dat geldt voor zowel nieuwbouw als de aanpak van de bestaande woningvoorraad. Daardoor komt ook het toevoegen van betaalbare woningen onder druk te staan.

In het uiterste geval kunnen projecten daardoor niet worden uitgevoerd. Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 21 Gemeente Moerdijk Woningbouwprogrammering 2027 2028 2029 2030 • Fijnaart - Centrumplan • Helwijk – Pr. Christinastraat • Klundert - Bolwerk • Klundert - Noordschans • Klundert - 't Hooft • Klundert - Westschans • Langeweg – Kloosterlaan • Moerdijk – Café de Put • Moerdijk - Haakonstraat • Moerdijk - Haakonstraat/ Steenweg • Moerdijk – Julianastraat • Moerdijk - Waterfront • Noordhoek – gem. kavel • Standdaarbuiten - Groenvliet • Willemstad - Volkstuinen • Willemstad – Willemstad-Oost • Zevenbergen - IJshof • Zevenbergen - Kop Roode Vaart • Zevenbergen - Kristallaan • Zevenbergen - Oevers Roode Vaart • Zevenbergen – Zevenbergen-Noord – Zoete zijde/ Vloeivelden • Zevenbergen – Zevenbergen-Oost Markvelden-Midden • Zevenbergen – Zevenbergen-Oost Markvelden-Noord • Zevenbergen - Zevenbergen-Oost Markvelden-Zuid Zevenbergen – Zevenbergsche Hoeve • Zevenbergschen Hoek - Sporenbergstraat Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Actualiseren volkshuisvestingsprogramma (indien noodzakelijk) • Uitvoeren volkshuisvestingsprogramma • Vaststellen huisvestingsverordening • Prestatieafspraken Woonkwartier – Huurdersvereniging Fijn Wonen – Gemeente Halderberge – Gemeente Moerdijk • Aan de bestaande woningbouwprogrammering 700 woningen toevoegen • Onderzoek naar

uitbreidingsmogelijkheden woonwagenlocaties • Uitbreiden van het aantal woonwagenstandplaatsen • Inzetten van een doorstroommakelaar Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 22 Gemeente Moerdijk Ambitie De bereikbaarheid van voorzieningen in onze dorpen en steden, het haven- en industrieterrein en de omliggende gemeenten blijft belangrijk. Goede bereikbaarheid draagt bij aan de leefbaarheid, veiligheid en toegankelijkheid van onze omgeving. Voor inwoners is het essentieel dat werk- en woonlocaties goed bereikbaar zijn, met de auto, fiets of het openbaar vervoer. Dat bevordert veilige en duurzame mobiliteit, vooral voor scholieren, ouderen en werkenden. Voor de agrarische sector is een veilige en goed toegankelijke infrastructuur onmisbaar om landbouwgronden goed te bereiken en te gebruiken. Ook de bereikbaarheid van winkels en sportaccommodaties is belangrijk voor het dagelijks leven in onze dorpen en buurten. Zo maken we prettig wonen en actief meedoen in de samenleving mogelijk. Verkeersveiligheid is een belangrijke basis voor prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk. We willen dat inwoners zich veilig kunnen verplaatsen: te voet, op de fiets en met de auto.

Strategisch doel • We borgen en verbeteren verkeersveiligheid en bereikbaarheid in een groeiend en verduurzamend Moerdijk, binnen de kaders van de Omgevingswet en het vastgestelde mobiliteitsprogramma. • Woningen, voorzieningen en landbouwgronden zijn goed en veilig bereikbaar. We investeren in veilige infrastructuur en veilig gedrag. • We werken aan een veilige en leefbare woonomgeving waarin sluipverkeer geen overlast veroorzaakt en lopen, fietsen en ontmoeten vanzelfsprekend en prettig zijn. Effectindicatoren • Lager ongevalsrisicocijfer op onze gemeentelijke wegen; • Aantal activiteiten voor gedragsverandering en bewustwording (mensgerichte maatregelen); • Ontvangen subsidies of cofinanciering vanuit regio, provincie en/of Rijk. Nieuwe ontwikkelingen Uitvoeringsprogramma als afgeleide van het mobiliteitsprogramma Het mobiliteitsprogramma is in 2026 vastgesteld. Het geeft richting aan de keuzes voor verkeer, verkeersveiligheid, bereikbaarheid en mobiliteit. Ook is het richtinggevend voor de periode tot 2040-2050. De volgende stap is een uitvoeringsprogramma dat hieruit voortkomt. Daarin werken we op operationeel niveau uit wat we per project gaan doen op het gebied van verkeer en mobiliteit. Financiële afspraken en aanvragen voor verkeersveiligheid en bereikbaarheid Als gemeente investeren we stevig in regionale samenwerking om onze bovenlokale doelen te bereiken.

Voor extra financiële middelen voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid moeten vooral op provinciaal en regionaal niveau afspraken worden gemaakt binnen stedelijke regio’s en/of tussen stedelijke regio’s, Rijk en gemeenten. Verbetering van OV- en fietsnetwerken in West-Brabant en Moerdijk Zie toelichting in programma 3. Sluipverkeer lokaal en regionaal aanpakken Samen met partners in de regio onderzoeken we hoe we de effecten van sluipverkeer kunnen verminderen. We nemen maatregelen tegen sluipverkeer rondom Zevenbergschen Hoek en Moerdijk, en betrekken bewoners daarbij. Randvoorwaarden Vastgesteld mobiliteitsprogramma en uitvoeringsprogramma Voor een integrale aanpak van mobiliteitsvraagstukken in Moerdijk is een vastgesteld mobiliteitsprogramma essentieel. Ook voor de uitvoering van het uitvoeringsprogramma is dit een belangrijke voorwaarde.

Thema Bereikbaarheid en verkeersveiligheid Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 23 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Uitvoering mobiliteitsprogramma • Opstellen uitvoeringsprogramma als afgeleide van het mobiliteitsprogramma • Afschalen N285, inclusief brug over de Roode Vaart met inlaatvoorziening • Willemstad, diverse aanpassingen aan de wegen rondom de Ruigenhilpolder • Reconstructie Oude Heijningsedijk • Maatregelen Achterdijk en instellen bebouwde komgrenzen • Reconstructie Noordhoek • Herinrichting Zeestraat-Willem Alexanderlaan • Herinrichting Doelstraat-Molenstraat • Cofinanciering en subsidies genereren vanuit Rijk/regio in die mate die aansluit bij de investering die we doen als gemeente in regionale samenwerkingen Risico’s Afhankelijkheid van partijen die subsidies en cofinanciering verstrekken Om de kwaliteit van mobiliteit en verkeersveiligheid te waarborgen of te verbeteren, zijn soms subsidies of cofinanciering van Rijk en/of provincie nodig. Andere overheden kunnen daarbij andere keuzes maken. Dat heeft invloed op onze plannen. Gewijzigde planningen van derden Een deel van de maatregelen of werkzaamheden hangt af van projecten of ontwikkelingen van derden. Denk aan vertraging of versnelling in een bouw- of infraproject, bijvoorbeeld van nutsbedrijven of projectontwikkelaars.

Als de planning tijdens de uitvoering moet worden aangepast, kan dat risico’s geven voor de uitvoering zelf, zoals extra kosten of uitstel, en voor inwoners, zoals minder vertrouwen in de gemeentelijke planning. Soms spelen ook netcongestie en beperkte netcapaciteit een rol. Positionering in de regio Een goede positie in de regio is belangrijk om goede afspraken met provincie en/of Rijk te maken. Het vergroot ook de kans op extra financiële middelen. Daarom investeren we stevig in regionale samenwerking. We willen daar zo goed mogelijk in gepositioneerd zijn, zodat deze inzet ook echt iets oplevert. Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 24 Gemeente Moerdijk Veiligheid is verdeeld over twee programma's: de fysieke leefomgeving valt onder programma 2; de overige veiligheidsopgaven, economie, haven en regionale samenwerking vallen onder programma 3. Ambitie Moerdijk ontwikkelt zich naar een gemeente die vanuit het programma Fysieke Leefomgeving integraal stuurt op een veilige, duurzame, aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving. Opgaven, projecten, beheer en gebiedsontwikkeling bekijken we steeds meer als één geheel. De openbare ruimte die we nu aanleggen, moet ook over 20 tot 30 jaar nog passen bij onze ambities.

Maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulariteit, energietransitie, gezondheid en veiligheid vragen om ruimte en om vooruitdenken, in zowel nieuwe als bestaande openbare ruimte. De focus ligt daarom niet alleen op instandhouding, maar ook op verbetering en maatschappelijke waarde, binnen een uitvoerbare en betaalbare leefomgeving. Daarnaast zetten we in op veilige en leefbare kernen. We versterken de fysieke en sociale veiligheid, pakken ondermijnende criminaliteit en overlast integraal aan en vergroten de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de gemeentelijke organisatie. Daarbij versterken we ook de regierol en positie van de gemeente binnen het veiligheidsnetwerk. Strategisch doel • We hebben veilige, leefbare en toekomstbestendige kernen met een sterke sociale structuur. De openbare ruimte is schoon, heel, veilig en klimaatbestendig, met aandacht voor groen, langzaam verkeer en waterberging. Zie ook Programma 1. • Het integraal beheer van de openbare ruimte is zichtbaar en herkenbaar voor inwoners. Ambities, capaciteit en financiële middelen zijn met elkaar in balans, waarbij we sturen op haalbaarheid en uitvoerbaarheid. • We beperken sociale en fysieke veiligheidsrisico’s en bestrijden ondermijnende criminaliteit, met extra aandacht voor haven, industrie en spoor.

Effectindicatoren Leefomgeving • Tevredenheid van inwoners over de openbare ruimte (Inwonerspeiling); • Tevredenheid over de afhandeling van meldingen openbare ruimte; • Aantal meldingen openbare ruimte; • Percentage areaal dat voldoet aan het vastgestelde kwaliteitsniveau; • Aantal hittegerelateerde klachten tijdens warme dagen, afgezet tegen de beschikbaarheid van schaduwlocaties; • Ontwikkeling van het aantal bomen en de boomkroonbedekking in de kernen. Veiligheid • Aantal meldingen en signalen via diverse kanalen; • Aantal casussen sociale veiligheid; • Aantal opgelegde maatregelen op grond van de Opiumwet en de Wet aanpak woonoverlast; • Voortgang van Port of Moerdijk Veiliger; • Voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen uit het VNG-programma (41 maatregelen). Nieuwe ontwikkelingen Weerbaarheid Klimaatverandering, digitale dreigingen en geopolitieke ontwikkelingen vragen om meer weerbaarheid en veerkracht van inwoners, ondernemers en de gemeentelijke organisatie. Daarom zet de gemeente Moerdijk samen met de Veiligheidsregio, maatschappelijke partners en inwoners in op het versterken van de fysieke, digitale en sociale weerbaarheid. Met de inwerkingtreding van de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke) krijgen aangewezen organisaties aanvullende eisen op het gebied van risicobeheersing en een meldplicht voor incidenten.

De gemeente bereidt zich hierop voor en versterkt waar nodig haar rol binnen het lokale en regionale veiligheidsnetwerk. Regionale samenwerking Voor opgaven in de fysieke leefomgeving werken we regionaal samen. Door kennis, capaciteit en uitvoering te bundelen, stemmen we beleid af en pakken we gezamenlijke vraagstukken efficiënt op. Thema Veilige buurt Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 25 Gemeente Moerdijk Ontwikkeld beheer Vanuit ambities en wetgeving vragen alle onderdelen in de openbare ruimte om een plek. Die ruimte is schaars en wordt steeds schaarser. Daarom moeten we al vroeg in de planvorming keuzes maken. Zo kunnen we een openbare ruimte realiseren die kwalitatief goed, passend en haalbaar is. In 2025 is hiervoor het programma Fysieke Leefomgeving vastgesteld. Op basis daarvan werken we verder aan een integrale benadering van onze beheeropgave, binnen de beschikbare capaciteit en middelen. De komende jaren bouwen we aan een toekomstgerichte manier van beheren van onze openbare ruimte. In 2027 start het proces om duidelijk te krijgen wat de verschillende onderdelen nodig hebben en welke keuzes daarvoor nodig zijn. In elk geval wordt herzien beleid opgesteld voor: • Openbare verlichting; • Gemeentelijk Waterplan. Wegen Het wegenbeheer staat voor een steeds grotere en complexere opgave.

Een groot deel van de verharding bereikt het einde van de technische levensduur. Tegelijk is het gebruik van wegen intensiever en zwaarder geworden. Ook vragen klimaatverandering, energietransitie en woningbouw ruimte en afstemming in de openbare ruimte. Er is bovendien veel uitgesteld werk. Dat komt boven op het reguliere onderhoud en de vervanging. Veiligheid en bruikbaarheid blijven de ondergrens voor het wegennet. We zetten extra in op klein onderhoud en op fiets- en voetpaden. Zo houden we de openbare ruimte toegankelijk voor iedereen. Europese natuurherstelverordening In 2024 is de Europese natuurherstelverordening vastgesteld. Deze wet verplicht lidstaten om beschadigde natuur actief te herstellen. De wet wordt stapsgewijs ingevoerd en ook gemeenten krijgen daarin een rol. Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 26 Gemeente Moerdijk Voor gemeenten zijn vooral deze doelen belangrijk: • geen nettoverlies van groene stedelijke ruimte en boomkroonbedekking in stedelijke ecosysteemgebieden in 2030 ten opzichte van 2024; • maatregelen voor bestuivende insecten, zodat het aantal bestuivers niet verder afneemt in 2030; • verbetering van biodiversiteit en bodemkwaliteit in de landbouw, door stijgende trends in o.a. vlinders, vogels en organische koolstof in de bodem. En met meer variatie in het landschap.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d7fad974-4449-4d33-9a31-baacfa73f64d?agendaItemId=11c37c25-9145-49a2-aac2-698a4bb8e429