Inbreng de heer Slager namens het Havenbedrijf Moerdijk

Inspraak Gert Slager, Havenbedrijf Moerdijk – Visie op Powerport Moerdijk 4 november 2025 Goedenavond allemaal, Namens Havenbedrijf Moerdijk allereerst dank voor de uitnodiging om onze visie op Powerport Moerdijk toe te lichten. Wij zijn blij dat we als kennispartner mogen bijdragen aan dit belangrijke gesprek over de toekomst van onze regio. Laat ik mij eerst even voorstellen. Mijn naam is Gert Slager en als Programmamanager Ruimtelijke Ontwikkeling, Milieu en duurzaamheid voor het havenbedrijf ben ik betrokken bij het proces rondom Powerport Moerdijk. Ik sta hier niet als vertegenwoordiger van de bedrijven, of namens een van onze aandeelhouders (gemeente Moerdijk en Provincie Noord-Brabant), maar namens het havenbedrijf dat kennis heeft van de behoeften, mogelijkheden en onmogelijkheden van Port of Moerdijk en de omgeving, ofwel het gebied waarnaar wordt gekeken voor Powerport Moerdijk. Powerport Moerdijk gaat wat ons betreft over de vraag hoe we ruimte maken voor de grote veranderingen die op ons afkomen – de overgang naar duurzame energie, circulaire economie en strategische autonomie. Dat is niet alleen een ruimtelijke, maar ook een economische en een breed-maatschappelijke opgave. Het raakt ons allemaal en dus zijn we ook allemaal gebaat bij een duidelijke visie.

Onze visie als havenbedrijf is dat de komst van een 380 kV-station essentieel is voor het voortbestaan van de bedrijven op Port of Moerdijk en dus ook van Port of Moerdijk zelf. Als je dat combineert met andere opgaven in het kader van de energie- en grondstoffentransitie en de ontwikkeling van het haven- en industrieterrein zelf dan is uitbreiding van het haven- en industriegebied in de oostelijke richting de meest logische oplossing. Ik licht dat graag hier toe en verwijs naar het document ‘Port of Moerdijk en Powerport: Ruimte voor groene groei’ dat wij als visiedocument op 15 oktober indienden bij de stuurgroep Powerport Moerdijk. Hoe komen wij tot onze conclusie? Onze visie is gebaseerd op drie ontwikkelingen die bepalend zijn voor de toekomst van Port of Moerdijk: 1. De energietransitie 2. De grondstoffentransitie 3. De ontwikkeling van Port of Moerdijk zelf

1. De eerste ontwikkeling die ik hier wil noemen is de energietransitie. De huidige enorme vraag naar elektriciteit zal in de nabije toekomst alleen maar groeien. Steeds meer bedrijven stappen over op duurzame processen: weg van fossiel, af van CO2-uitstoot en in plaats daarvan vooral elektrificatie. Dat vraagt om een hele stevige energie-infrastructuur; zeker voor de industrie die wij hier in Port of Moerdijk hebben. Al in 2021 is vastgesteld dat er een nieuw hoogspanningsstation voor nodig is. Dit is opgenomen in het nationale meerjarenprogramma. Nu, in 2025, is de locatie nog steeds niet bepaald en wordt ingebruikname op zijn vroegst verwacht in 2033. Verder uitstel van de locatiekeuze is echt onwenselijk, en moet los gezien worden van andere nationale keuzes waarvoor ook naar de regio Moerdijk gekeken wordt. Samen met bedrijven zoeken we naar tijdelijke oplossingen, maar de structurele oplossing is de aanleg van een nieuw 380kV hoogspanningsstation. Die aanleg heeft onze hoogste prioriteit. Het is dé levensader voor verdere verduurzaming van het haven- en industriegebied. Zonder komt de energietransitie tot stilstand. Zonder kunnen bedrijven niet verduurzamen en zullen mogelijk vertrekken.

2. De grondstoffentransitie Steeds meer bedrijven werken circulair, dus met hergebruikte of biobased grondstoffen. Dat is goed voor onze leefomgeving, goed voor het bedrijfsleven én zeker ook belangrijk voor onze strategische autonomie: minder afhankelijk zijn van import van grondstoffen. Deze omslag is niet alleen wenselijk, maar ook nationaal en Europees beleid. De Europese Circular Economy Act en de Nederlandse Nota Ruimte zetten hier zwaar op in. Ook op Port of Moerdijk zien we dat gebeuren. Bedrijven produceren emissiearm cement, winnen metalen terug uit oude apparaten en zetten plastics om in herbruikbare olie. Shell Moerdijk, de grootste werkgever, investeerde recent fors in het verduurzamen van haar installaties, zodat pyrolyseolie uit afvalplastic als grondstof wordt gebruikt. Maar de praktijk is ook duidelijk: circulaire activiteiten zijn wel ruimte-intensief. Er is meer ruimte nodig voor opslag, voor extra bewerking en voor transport. De circulaire economie groeit – en die groei vraagt letterlijk om fysieke ruimte.

3. De derde ontwikkeling waarop wij onze visie baseren is de ontwikkeling van Port of Moerdijk zelf. Port of Moerdijk biedt werk aan ruim 20.000 mensen direct en indirect en biedt mogelijkheden om bedrijven in de hoogste milieucategorie te vestigen. Het haven- en industrieterrein is een economische motor voor Brabant en Nederland en heeft potentie om te groeien. Port of Moerdijk is een van de vijf zeehavens van nationaal belang en ook onderdeel van één van de vijf geografisch samenhangende industriële clusters van Nederland. Daarnaast zijn we een Europees multimodaal knooppunt gelegen op twee Europese transportcorridors waar water, spoor, weg en buisleidingen samenkomen. Wat kansen biedt om over te schakelen van wegtransport naar schonere modaliteiten – een belangrijke bijdrage aan verdere verduurzaming. De landelijke Ruimtelijke Economische Visie wijst de grote industrieclusters, waaronder Moerdijk, aan als “centra van groene groei”. Onze haven vervult die rol al: bedrijven verduurzamen, recyclen, elektrificeren, en doen dat in ketens die steeds hechter worden. Maar dat betekent ook: meer bedrijvigheid, meer logistiek, meer vervoersstromen – en dus meer ruimtebehoefte.

De vraag is nu : ‘Wat is in onze visie met deze ontwikkelingen de meest logische oplossing voor de ruimtevraag?’ Allereerst is ons gevraagd om te kijken ‘binnen de hekken’: zien wij mogelijkheden om de ruimtevraag van Powerport op het bestaande terrein van Port of Moerdijk op te vangen? Ons antwoord daarop is duidelijk: dat is niet mogelijk, want inbreiding of herstructurering levert onvoldoende en alleen versnipperde ruimte op. Op dit moment hebben we nog ongeveer 80 hectare uitgeefbare grond beschikbaar in de hoogste milieucategorieën. Die gronden zijn bij uitstek geschikt voor de circulaire economie. Daarmee kunnen we op korte termijn wel een deel van de vraag invullen, mits de bijbehorende milieuruimte — zoals geluid en stikstof — ook beschikbaar komt. Voor energieprojecten ligt dat anders. De beschikbare gronden zijn daar veel minder geschikt voor, onder andere vanwege de veiligheidseisen en de kabelroutes die zulke projecten vragen. Herstructurering is een optie in theorie, maar in de praktijk stuiten we op forse beperkingen. De milieuruimte is beperkt, het uitkopen van bestaande bedrijven is kostbaar en juridisch zeer ingewikkeld, en bovendien ontstaat dan hooguit een versnipperd aanbod aan gronden dat niet goed aansluit bij de behoefte. Kortom: de totale ruimtevraag is simpelweg te groot om binnen de hekken van het haven- en industrieterrein op te vangen.

De meest logische stap = uitbreiding in oostelijke richting Om ruimte te blijven bieden aan de grondstoffentransitie, de energietransitie én de ontwikkeling van Port of Moerdijk zelf, zien wij uitbreiding in oostelijke richting als de meest logische en toekomstbestendige keuze. Waarom oostelijk? •

Daar sluit het nieuwe gebied het beste aan op het bestaande haven- en industrieterrein, zowel praktisch als in het profiel van multimodale zeehaven van nationaal belang.

•

Het ligt aan het water van het Hollands Diep en kan dat water benutten voor duurzaam transport én voor koelwater

•

Er kunnen kades en voldoende diepgang gerealiseerd worden voor binnenvaart en ook shortsea schepen

•

Het gebied ligt gunstig ten opzichte van bestaande infrastructuur: spoor, buisleidingen en wegen.

•

Milieuruimte en veiligheidszonering zijn daar beter te realiseren.

•

En ook de fysieke beveiliging is eenvoudiger te organiseren.

Een uitbreiding in zuidoostelijke richting ligt verder van de haven af, zonder directe water- of spoorverbinding. Dat zou complexer, duurder en minder duurzaam zijn.

Tot slot, Powerport Moerdijk is een opgave maar ook een kans voor groene groei – voor bedrijven, voor de omgeving en voor Nederland als geheel. Havenbedrijf Moerdijk staat klaar om zijn rol te pakken in de energietransitie en de circulaire economie. Maar het kan alleen slagen als we het samen doen: in balans met de omgeving, in verbinding en met respect voor bewoners en bedrijven. Met zorgvuldige besluitvorming voor de lange termijn en bovenal duidelijke communicatie. Alleen dan kan Powerport Moerdijk uitgroeien tot goed voorbeeld van hoe Nederland ruimte maakt voor de economie van de toekomst.

Dank u wel.