Havenschap - concept begroting 2024
Tekst van het document
HAVENSCHAP MOERDIJK
Begroting 2024
Behoort bij het besluit van het Bestuur d.d. 13 juli 2023
Mij bekend De netwerksecretaris,
F. van Dam
Inhoudsopgave INLEIDING .............................................................................................................................................................. 3 PROGRAMMA FINANCIERING ................................................................................................................................ 4 PARAGRAFEN......................................................................................................................................................... 5 EXPLOITATIEOVERZICHT EN MEERJARENPERSPECTIEF ..............................................................................................................6 FINANCIËLE POSITIE EN MEERJARENPERSPECTIEF....................................................................................................................7 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ...................................................................................................................8 FINANCIERING EN TREASURY .............................................................................................................................................9 BEDRIJFSVOERING .........................................................................................................................................................12 OPENBAARHEID
............................................................................................................................................................12 VERBONDEN PARTIJEN ...................................................................................................................................................12 INDICATOREN ...............................................................................................................................................................12 BIJLAGEN .............................................................................................................................................................
14 KADERNOTA ................................................................................................................................................................14 NOTA RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................................................................................................................14 NOTA WEERSTANDSVERMOGEN .......................................................................................................................................15 NOTA BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................................................15 NOTA VERBONDEN PARTIJEN ..........................................................................................................................................15
Inleiding Voor u ligt de begroting 2024 van de gemeenschappelijke regeling bedrijfsvoeringsorganisatie Havenschap Moerdijk (hierna Havenschap). Het Havenschap is vanaf 1 januari 2017 een bedrijfsvoeringsorganisatie die alleen nog maar als aandeelhouder en financier van Havenbedrijf Moerdijk NV (hierna Havenbedrijf) optreedt. Deze begroting is geënt op het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten). Op basis daarvan dient de begroting te bestaan uit:
Een beleidsbegroting, bestaande uit: een programmabegroting en een aantal verplichte paragrafen;
Een financiële begroting, bestaande uit: een overzicht van baten en lasten met toelichting en een uiteenzetting van de financiële positie met toelichting.
3
Programma Financiering Als gevolg van de verzelfstandiging per 1 januari 2017 resteren er geen activiteiten in het Havenschap Moerdijk, behoudens de taken als aandeelhouder en financieringsmaatschappij. Daarom wordt één programma “Financiering” geïdentificeerd. Doelstelling en taken gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Havenschap Moerdijk De taken van het Havenschap betreffen het bedrijfsmatig (doen) verrichten van werkzaamheden met betrekking tot het aandeelhouderschap van het Havenbedrijf en het verrichten van alle verdere handelingen, die met het vorenstaande in de ruimste zin verband houden of daartoe bevorderlijk kunnen zijn, waaronder het verstrekken van eigen vermogen en financiering aan deze vennootschap en haar groepsvennootschappen alsmede het verwerven van gronden ten behoeve van het Havenbedrijf. Verstrekken krediet Het Havenschap stelt jaarlijks voor het komende jaar een kredietlimiet vast, bij voorkeur gelijktijdig met het vaststellen van haar begroting, maar uiterlijk op 1 augustus van ieder jaar. De hoogte van de kredietlimiet is niet hoger dan het kredietplafond ter grootte van € 280.000.000. Dit is vastgelegd in de kredietovereenkomst tussen Havenschap en Havenbedrijf.
De hoogte van de kredietlimiet wordt elk jaar bepaald en gebaseerd op de liquiditeitsplanning van het Havenbedrijf voor het komend kalenderjaar, met een opslag van 10% voor onvoorziene uitgaven van het Havenbedrijf. De kredietlimiet voor 2024 bedraagt € 258,4 miljoen (gebaseerd op financieringsbehoefte voor 2024 uit de begroting 2023 van € 234,9 miljoen x 1,1). Op het moment dat het Havenbedrijf de begroting voor 2024 heeft vastgesteld zal dit naar verwachting leiden tot het verzoek om een bijstelling van de kredietlimiet voor 2024. Impact Corona crisis en oorlog in Oekraïne De wereldwijde pandemie heeft geen negatieve financiele impact gehad op de activiteiten van deelneming, Havenbedrijf Moerdijk N.V. en daarmee heeft de Corona crises ook geen effect gehad op Havenschap Moerdijk. De oorlog in Oekraïne: Er is geen direct economisch effect omdat het Havenbedrijf Moerdijk geen directe banden heeft met Rusland of Russische bedrijven en er geen handel plaatsvindt in fossiele brandstoffen (olie/gas/kolen) of graan. De indirecte gevolgen, zoals inflatie en rentestijging, hebben wel impact op het Havenbedrijf Moerdijk. Uiteraard worden de ontwikkelingen binnen het havengebied en het havenbedrijfsleven nauwlettend gevolgd.
4
Paragrafen In het hoofdstuk Paragrafen zijn de volgende onderdelen terug te vinden:
Exploitatieoverzicht en meerjarenperspectief
Financiële positie
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Financiering en treasury
Bedrijfsvoering
Openbaarheid
Verbonden partijen
Omdat het Havenschap geen lokale heffingen en tarieven, geen kapitaalgoederen en geen gronden in bezit heeft wordt in deze begroting geen paragraaf lokale heffingen en tarieven, paragraaf onderhoud kapitaalgoederen en geen paragraaf grondbeleid opgenomen.
5
Exploitatieoverzicht en meerjarenperspectief Programma Financiering Rente baten Opbrengsten garantiepremie Overige opbrengsten Totaal opbrengsten Rente lasten Kosten garantiepremie Overige kosten Totaal kosten RESULTAAT
Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2022-2027 3.450 6.808 6.484 4.970 3.960 28.426 2.755 320 320 320 340 340 1.960 320 27 31 31 31 31 182 31 3.797 7.159 6.835 5.341 4.331 30.568 3.106 3.450 320 27 3.797
2.755 320 31 3.106
6.808 320 31 7.159
6.484 320 31 6.835
4.970 340 31 5.341
3.960 340 31 4.331
28.426 1.960 182 30.568
0
0
0
0
0
0
0
Alle bedragen x 1.000 euro (€)
Het Havenschap kent alleen het programma Financiering. In bovenstaand overzicht zijn de opbrengsten en kosten van het programma Financiering voor 2021 tot en met 2027 weergegeven. De begroting 2024 laat een resultaat zien van € 0 omdat alle kosten van het Havenschap doorberekend worden aan het Havenbedrijf. De rente lasten en rente baten worden voor 2024 begroot op € 6.808.000. De garantiepremie bedraagt € 320.000 en geldt als vergoeding voor de deelnemers van het Havenschap, te weten de gemeente Moerdijk en de provincie Noord-Brabant, voor het garant staan van de verplichtingen van het Havenschap jegens Bancaire Instellingen. De overige kosten en overige opbrengsten worden begroot op € 31.000 en bestaan met name uit kosten voor de accountantscontrole.
6
Financiële positie en meerjarenperspectief Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Eigen Vermogen Algemene reserve
97.265
97.265
97.265
97.265
97.265
97.265
Totaal Eigen Vermogen
97.265
97.265
97.265
97.265
97.265
97.265
141.481
98.531
130.570
115.596
115.108
94.607
-
-
-
-
-
-
141.481
98.531
130.570
115.596
115.108
94.607
86.400
59.285
104.373
61.726
41.796
56.839
Totaal netto-vlottende schulden, met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
86.400
59.285
104.373
61.726
41.796
56.839
Totaal beschikbaar
325.146
255.081
332.208
274.587
254.169
248.711
97.265
97.265
97.265
97.265
97.265
97.265
141.481
98.531
130.570
115.596
115.108
94.607
Totaal financiële vaste activa
238.746
195.796
227.835
212.861
212.373
191.872
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige verstrekte kasgeldleningen
86.400
59.285
104.373
61.726
41.796
56.839
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar
86.400
59.285
104.373
61.726
41.796
56.839
Totaal benodigd
325.146
255.081
332.208
274.587
254.169
248.711
0
0
0
0
0
0
Beschikbaar op lange termijn
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen Kasgeldleningen (in combinatie met renteswaps) Totaal vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Netto-vlottende schulden, met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Kasgeldleningen
Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Overige uitzettingen met rentetypische looptijd van één jaar of langer
Saldo beschikbaar als werkkapitaal Alle bedragen x 1.000 euro (€)
7
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het Havenschap heeft een bedrag van € 97.265.000 aan eigen vermogen beschikbaar om niet begrote financiële risico’s te kunnen dekken. Dit bedrag is geheel aangewend ten behoeve van de financiële vaste activa (deelneming Havenbedrijf). Algemene reserves (per 1 januari 2024)
€ 97.265.000
Het risico voor het Havenschap is het mogelijk afwaarderen op de waarde van de deelneming in het Havenbedrijf. De waarde van de deelneming wordt gebaseerd op verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde indien deze duurzaam is. Er zijn op dit moment geen aanwijzingen dat van dit laatste sprake zou zijn. In de onderstaande tabel zijn de verplichte kengetallen terug te vinden: Realisatie 2022 Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapacitiet
37 -23 30 0 nvt nvt
Begroting 2023 32 -19 38 0 nvt nvt
Begroting 2024 18 -15 29 0 nvt nvt
Begroting 2025 17 -9 35 0 nvt nvt
Begroting 2026 22 -8 38 0 nvt nvt
Begroting 2027 22 -13 39 0 nvt nvt
8
Financiering en treasury Algemeen Voor het Havenschap geldt dat de passiva bestaat uit eigen vermogen en vreemd vermogen. Er is dus sprake van financiering met vreemd vermogen. In de kredietovereenkomst is opgenomen dat: Het Havenbedrijf is gehouden er voor zorg te dragen dat het Havenschap te allen tijde aan haar verplichtingen uit hoofde van de Financieringsinstrumenten kan voldoen, voor zover deze Financieringsinstrumenten zijn benut om krediet aan het Havenbedrijf te verstrekken. Aanvullend is het Havenbedrijf verplicht tot betaling van alle kosten die het Havenschap maakt om uitvoering te geven aan de kredietovereenkomst. Een garantiepremie moet worden betaald ter grootte van € 320.000 per jaar als vergoeding voor de deelnemers van het Havenschap, te weten de gemeente Moerdijk en de provincie Noord-Brabant. De vergoeding is voor het garant staan van de verplichtingen van het Havenschap jegens Bancaire Instellingen. Bij de invulling van de financiering wordt het treasurystatuut van het Havenschap en het financieringsbeleid van het Havenbedrijf gevolgd. Algemene ontwikkelingen rentebeleid De wereldeconomie was snel aan het herstellen van de coronacrisis, de uitgebroken oorlog in Oekraïne heeft wel echter wel zijn weerslag op de wereldeconomie. De sterk gestegen inflatie heeft in 2022 geresulteert in forse stijgingen van de rentes.
Naar verwacht zet deze trend zich nog door in 2023. Financieringsbehoefte en –positie Aan het begin van 2024 bedraagt de financieringsbehoefte van Havenbedrijf Moerdijk NV naar verwachting € 204,4 miljoen (prognose maart 2023) . Deze zal in de loop van 2024 naar verwachting oplopen naar € 234,9 miljoen. Leningenportefeuille o/g
Bedrag (x € 1miljoen)
Stand per 1 januari 2024
204,4
Nieuwe lang lopende vaste leningen
0,0
Nieuwe kortlopende variabele leningen
0,0
Mutatie kasgeldleningen
31,0
Reguliere aflossingen
-0,5
Vervroegde aflossingen
0,0
Stand per 31 december 2024
234,9
In het verleden zijn een drietal renteswaps afgesloten. Een renteswap zet de rente typische looptijd van variabel om naar vast. Hiermee wordt het risico op rentestijgingen afgedekt. Inmiddels is één renteswap afgelopen, een tweede zal in oktober 2023 aflopen. In onderstaand tabel zijn de details van de in 2024 resterende renteswap terug te vinden. 9
Overzicht renteswaps
Ingangsdatum
Rabobank
17-11-2008
Einddatum
Hoofdsom
1-10-2029
50.000
50.000
-
50.000
50.000
50.000
-
50.000
Totaal Alle bedragen x 1.000 euro (€)
Restant som Afname som Restant som 1-1-2024 2024 31-12-2024
Percentage 4,3600 vast
Per 1 oktober 2010 is een financieringsovereenkomst gesloten tussen de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten) en het Havenschap Moerdijk met een looptijd tot en met 31 december 2011 en een jaarlijks stilzwijgende verlenging. Deze overeenkomst bestond uit een kasgeldovereenkomst van maximaal € 145 miljoen zonder beschikbaarheid garantie en een krediet in rekening-courant van € 5 miljoen. Medio 2022 heeft BNG deze overeenkomst opgezegd per 31-12-2022. Per 2-1-2023 is een financieringsovereenkomst gesloten tussen de NWB (Nederlandse Waterschapsbank) en het Havenschap Moerdijk met een looptijd van 5 jaar. Deze kredietfaciliteit, zonder bereidstellingsprovisie, bedraagt maximaal € 100 miljoen. Per 1 januari 2024 zal naar verwachting ca. € 73,4 miljoen aan kasgeldleningen opgenomen zijn (prognose maart 2023). Per 31 december 2024 zal dit naar verwachting ca. € 104,4 miljoen zijn. Omvang per 01-01-2024 Omvang per 31-12-2024 73.371 104.373
Kasgeldleningen
De restant schuld op de opgenomen vaste geldleningen bedraagt per 31 december 2024 ca. € 130,6 miljoen. Vaste geldleningen Ingangsdatum BNG BNG BNG BNG BNG NWB NWB BNG BNG BNG Totaal
22-08-2002 15-08-2005 15-08-2005 01-02-2005 15-01-2007 13-11-2020 01-07-2021 22-7-2022 22-7-2022 22-7-2022
Einddatum
Hoofdsom
22-08-2027 15-08-2030 15-08-2030 01-02-2031 15-01-2032 13-11-2030 01-10-2029 22-7-2025 22-7-2032 22-7-2034
3.800.000 600.000 1.800.000 1.000.000 3.250.000 45.000.000 50.000.000 14.500.000 8.000.000 10.000.000 137.950.000
Restantschuld 1-1-2024 608.000 226.560 679.679 426.810 1.590.383 45.000.000 50.000.000 14.500.000 8.000.000 10.000.000 131.031.431
Aflossing in Restantschuld 2024 31-12-2024 152.000 456.000 28.903 197.657 86.709 592.969 46.569 380.241 147.410 1.442.973 0 45.000.000 0 50.000.000 0 14.500.000 0 8.000.000 0 10.000.000 461.591 130.569.840
Alle bedragen x 1.000 euro's (€)
Rekening-courant Voor lopende betalingen kan gebruik worden gemaakt van de afgesloten rekening-courant overeenkomsten: Rabobank
max. faciliteit
€
250.000
Tijdelijke belegging beschikbare geldmiddelen Tijdelijke belegging van beschikbare geldmiddelen doen zich niet voor. Toetsing aan de normen van de Wet Fido Het risico van kortlopende financiering wordt beperkt met een zogenaamde kasgeldlimiet, volgens welke de totale omvang van de vlottende schuld op enig moment aan een maximum is gebonden, zijnde 8,2% 10
van de begrotingsomvang. Voor het Havenschap komt dit in 2024 neer op een bedrag van 8,2% van € 7.159.000 is € 587.000. Het Havenschap sluit alleen maar kortlopende financieringen af als hier kortlopende leningen aan het Havenbedrijf tegenoverstaan staan. Hierdoor blijft de netto vlottende schuld altijd onder de toegestane kasgeldlimiet. Renterisiconorm Terzake van de vaste financiering stelt de wet een norm waaraan het renterisico van de portefeuille als geheel moet voldoen. Deze norm wordt aangeduid als renterisiconorm en bedraagt 20% van de begrotingsomvang met een minimum van € 2,5 miljoen. Kasgeldleningen in combinatie met renteswaps worden opgenomen bij de opgave van de renterisiconorm. Het renterisico m.b.t. kasgeldleningen in combinatie met renteswaps doet zich in principe pas voor op de einddatum, of eventueel eerder op een break clause moment van het betreffende renteswap contract. Doelstelling is dat de leningenportefeuille zo wordt gespreid, dat de te lopen renterisico’s gelijkmatig over de jaren worden gespreid. In 2024 vindt geen renteherziening plaats. Het Havenschap voldoet daarmee aan de gestelde norm, zie ook onderstaande tabel: Begroting 2023
Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
1a 1b 2 3a 3b 4
Renteherziening op vaste schuld o/g Renteherziening op vaste schuld u/g Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b) Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte uitzettingen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a-3b)
5 6 7
Betaalde aflossingen Herfinanciering (laagste van 4 en 5) Risico op vaste schuld (2 + 6)
10.449 0 0
462 0 0
14.974 0 0
488 0 0
20.501 0 0
8 9 10
RENTERISICONORM Stand van de vaste schuld per 1/1 Het bij ministeriele regeling vastgestelde percentage Risiconorm van begrotingsomvang (minimaal 2.500)
141.481 20% 2.500
131.031 20% 2.500
130.570 20% 2.500
115.596 20% 2.500
115.108 20% 2.500
10 7 11
TOETS RENTERISICONORM Renterisiconorm Renterisico op vaste schuld Ruimte (+) c.q. Overschrijding (-) (10-7)
2.500 0 2.500
2.500 0 2.500
2.500 0 2.500
2.500 0 2.500
2.500 0 2.500
0 0 0 0 0 0
Alle bedragen x 1.000 euro (€)
Banken stellen geen eisen bij het verstrekken van kredieten aan het Havenschap, omdat uit artikel 16.1 van de Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Havenschap Moerdijk volgt dat de deelnemers garant staan voor door het Havenschap aangetrokken gelden.
11
Bedrijfsvoering In het Havenschap vinden, behoudens het optreden als aandeelhouder en financier van Havenbedrijf, geen activiteiten plaats. Het Havenschap heeft geen personeel in dienst. Het bestuurlijk proces en de voorbereiding van de besluitvorming wordt verzorgd door de netwerksecretarissen van het Havenschap. Deze functie wordt gezamenlijk uitgevoerd door een medewerker van de gemeente en een medewerker van de provincie, waarbij de werkzaamheden in onderling overleg worden uitgevoerd en vervanging kan worden geregeld. De administratie wordt verzorgd door het Havenbedrijf. Wat het Havenbedrijf doet voor het Havenschap is vastgelegd in een overeenkomst van opdracht tot levering van diensten.
Openbaarheid Op dit moment zijn er geen beleidsvoornemens met betrekking tot de Woo. Actieve openbaarmaking van de Woo is nog uitgesteld door het uitstel van PLOOI.
Verbonden partijen Het Havenschap heeft een 100% belang in het Havenbedrijf.
Indicatoren Het Havenbedrijf rapport periodiek aan het Havenschap over de volgende indicatoren. Nr
Indicatoren per kwartaal
1
Norm advies accountant**
Rapportage
Frequentie
Aan de NV verstrekte financiering versus kredietplafond overeenkomst.
Kwartaalrapportage en jaarverslag HbM NV
4 per jaar
2
Solvabiliteitsratio (EV/TV)
Kwartaalrapportage en jaarverslag HbM NV
4 per jaar
3
Interest coverage ratio NV. (EBITDA/rentekosten)
>1
Kwartaalrapportage en jaarverslag HbM NV
4 per jaar
4
Debt/EBITDA NV. (waarbij Debt = rentedragende schulden)
Afnemend
Kwartaalrapportage en jaarverslag HbM NV
4 per jaar
5
Rentelasten
Kwartaalrapportage en jaarverslag HbM NV
4 per jaar
6
Gemiddelde rente (rentekosten/ rentedragende schulden)
Kwartaalrapportage en jaarverslag HbM NV
4 per jaar
12
Nr
Indicatoren per jaar
Norm advies accountant**
Rapportage
Frequentie
7
(Boek)waarde activa NV dat als onderpand dient voor de verstrekte financiering versus aangetrokken financiering.
Jaarverslag HbM NV
1 per jaar
8
Ontwikkeling actuele waarde activa dat als onderpand dient voor de verstrekte financiering versus aangetrokken financiering.
Jaarverslag HbM NV
1 per jaar
9
Bij GR: renterisicoprofiel: resterende looptijd aangetrokken leningen en rentepercentage versus resterende looptijd verstrekte leningen bij NV en bijbehorende rentepercentage.
Jaarstukken HM GR
1 per jaar
De NV een sluitende meerjarenbegroting laat zien in samenhang met een Jaarverslag HbM NV stabiel of verbeterend risicoprofiel.
1 per jaar
10
Ontwikkeling risicoprofiel NV
11
Renterisiconorm GR
Jaarrekening HM GR, begroting HM GR
2 per jaar
12
Kasgeldlimiet GR
Jaarrekening HM GR, begroting HM GR
2 per jaar
** tijdens BVO vergaderering 28/6/2018
13
Bijlagen In de financiële beleids- en beheersverordening, vastgesteld in de Raad van Bestuur vergadering van 21 december 2016, is in artikel 2 vastgelegd dat: - De Kadernota; - De Nota reserves en voorzieningen; - De Nota weerstandsvermogen; - De Nota Bedrijfsvoering; - De Nota Verbonden partijen; als bijlagen bij de begroting worden gevoegd. Onderstaande nota’s zijn toegespitst op de situatie dat bij het Havenschap behoudens het optreden als aandeelhouder en financier van Havenbedrijf, geen activiteiten plaatsvinden. Vandaar dat onderstaande nota’s een beknopt van toepassing zijnde uitwerking kennen.
Kadernota Deze kadernota/-brief gaat in op de kaders waaraan de begroting dient te voldoen. De begroting en het meerjarenperspectief dienen jaarlijks zelfstandig sluitend te zijn. De begroting wordt opgesteld in overeenstemming met de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten).
Nota reserves en voorzieningen De nota reserves en voorzieningen gaat in op welke reserves en voorzieningen het Havenschap kent en hoe het Havenschap met deze reserves en voorzieningen omgaat. Op de reserves en voorzieningen zijn o.a. artikel 41 tot en met artikel 45 van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) van toepassing. Reserves zijn onderdeel van het eigen vermogen (artikel 42 BBV). Stortingen en onttrekkingen dienen via de winst- en verliesrekening te lopen en bij de winstbestemming c.q. verliesbestemming ten gunste of ten laste van de betreffende reserve te worden gebracht. Het Havenschap kent alleen een algemene reserve. Aan dit eigen vermogen is geen specifieke bestemming gegeven (artikel 43 BBV). Het Havenschap kent geen voorzieningen.
14
Nota weerstandsvermogen In deze nota wordt ingegaan op het weerstandsvermogen. Bij het weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin het Havenschap in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen. De algemene reserve wordt volledig aangemerkt als weerstandsvermogen.
Nota Bedrijfsvoering In deze nota wordt ingegaan op de bedrijfsvoering. In het Havenschap vinden, behoudens het optreden als aandeelhouder en financier van het Havenbedrijf, geen activiteiten plaats. Het Havenschap heeft geen personeel in dienst. Het bestuurlijk proces en de voorbereiding van de besluitvorming wordt verzorgd door de netwerksecretarissen van het Havenschap. Deze functie wordt gezamenlijk uitgevoerd door een medewerker van de gemeente en een medewerker van de provincie, waarbij de werkzaamheden in onderling overleg worden uitgevoerd en vervanging kan worden geregeld. De administratie wordt verzorgd door het Havenbedrijf. Wat het Havenbedrijf doet voor het Havenschap is vastgelegd in een overeenkomst van opdracht tot levering van diensten.
Nota Verbonden partijen In deze nota wordt aandacht geschonken aan partijen waarin het Havenschap zowel bestuurlijk als financieel belang heeft. Het Havenschap heeft een 100% belang in het Havenbedrijf.
15