CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Getekende bijlage 1 - Aanbiedingsnota begroting 2027-2030

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2027-2030 gemeente Moerdijk13.718 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

1e begrotingswijziging 2027 4.1.1 Hoe is het begrotingsresultaat opgebouwd? De begrotingsresultaten zijn opgebouwd uit de totale jaarlijkse baten en lasten van de gemeente, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Wanneer de baten in een jaar hoger zijn dan de lasten, ontstaat een positief begrotingsresultaat. Zijn de lasten hoger dan de baten, dan resulteert dit in een negatief begrotingsresultaat. Hieronder is dit in beeld gebracht: Verwacht begrotingsresultaat (x € 1.000) 195.000 145.000 95.000 45.000 -5.000 -2.179 | -4.129 | -3.404 | -2.7172027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal resultaat | Totale lasten (incl reserves) | Totale baten (incl. reserves) Figuur 3 Begrotingsresultaat i.r.t. begrotingsomvang 23 Gedeputeerde Staten (GS) houden toezicht op de financiële positie van gemeenten. Bij de beoordeling van de begroting kijken zij of deze structureel en reëel in evenwicht is. Dit betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Met andere woorden: jaarlijks terugkerende lasten moeten worden gedekt met baten die ook ieder jaar terugkomen. Daarom wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten. Incidentele baten, zoals opbrengsten uit grondverkopen of eenmalige bijdragen van het Rijk, kunnen niet worden gebruikt om structurele lasten te dekken.

Hieronder is de opbouw van het begrotingsresultaat grafisch weergeven: 1.000 | Verwacht begrotingsresultaat (x € 1.000) 0 2027 | 2028 | 2029 | 2030 -1.000 | -251 | -714 | -680 | -700 -2.179 | -1.928 | -2.017 -2.000 | -2.724 | -2.717 -3.000 | -3.415 | -3.404 -4.000 | -4.129 -5.000 | Totaal resultaat | Waarvan structureel | Waarvan incidenteel Figuur 4 Begrotingsresultaat incl. 1e begrotingswijziging 2027 4.1.2 Structurele begrotingsresultaat Op basis van de voorliggende begroting is het begrotingsjaar 2027 nog niet helemaal structureel sluitend. In 2027 resteert een verwacht structureel tekort van €0,3 miljoen. Dit betekent dat de structurele lasten niet volledig kunnen worden gedekt uit structurele opbrengsten. Wel valt het structurele begrotingsresultaat minder negatief uit dan in de kadernota 2027-2030 werd voorzien. Dit werd deels al voorzien op basis van de uitkomsten van de meicirculaire 2026, waarover de gemeenteraad via een raadsinformatiebrief (d.d. 30 juni 2026) is geïnformeerd. Daarnaast hebben de in de kadernota afgesproken acties ten aanzien van het realistisch ramen van budgetten vooral in 2027 effect gehad in de vorm van lagere kapitaallasten. Tot slot resulteren de (in hoofdstuk 3 toegelichte) nagekomen ontwikkelingen per saldo in een voordelig effect in 2027.

Ten aanzien van het resterende structurele tekort in 2027 (€0,3 miljoen), wordt aan de gemeenteraad voorgesteld om dit te dekken uit de algemene reserve. In het raadsvoorstel wordt dit nader toegelicht. Deze mogelijkheid (om maximaal 10% van de vrije ruimte van de algemene reserve hiervoor in te zetten) is sinds een aantal jaar mogelijk gemaakt voor gemeenten en was ook expliciet in de kadernota benoemd als mogelijkheid om een eventueel resterend tekort te dekken. Tegelijkertijd geldt dat dit geen structurele oplossing is. Hoewel ook in de jaren vanaf 2028 de structurele tekorten lager uitvallen dan ten tijde van de kadernota werd voorzien, worden vanaf 2028 nog steeds structurele tekorten verwacht van €3,4 miljoen (2028), €2,7 miljoen (2029) en €2 miljoen (2030). In hoofdstuk 6 wordt nader ingegaan op de manier waarop voorgesteld wordt hiermee om te gaan. 4.1.3 Incidentele begrotingsresultaat Uit bovenstaande figuur blijkt ook dat de incidentele lasten in de jaren 2027–2030 hoger zijn dan de incidentele baten. Voor 2027 bedraagt het verwachte incidentele tekort €1,9 miljoen. In de bijlage van de begroting is een specificatie opgenomen van de incidentele baten en lasten.

Daarin is te zien dat dit incidentele tekort deels wordt veroorzaakt door diverse incidentele middelen die op basis van het bestuursakkoord in de begroting zijn verwerkt (waaronder een storting van €1 miljoen in de reserve Vitale Centra). Hoewel een incidenteel tekort geen invloed heeft op het structurele begrotingsresultaat, moet het uiteindelijk wel worden gedekt. Om deze incidentele zaken doorgang te kunnen laten vinden, wordt voorgesteld dit te dekken uit de algemene reserve. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de ervaring in de afgelopen jaren is dat zich gedurende het jaar doorgaans incidentele voordelen voordoen. Hierdoor valt het uiteindelijke jaarrekeningresultaat doorgaans positiever uit dan bij het opstellen van de begroting kon worden voorzien. Via de bestuursrapportages wordt de gemeenteraad gedurende het jaar geïnformeerd over de ontwikkeling van het resultaat. 4.2 Hoe staat de gemeente er financieel voor? In de vorige paragraaf stond het structurele begrotingsresultaat centraal. Dit geeft inzicht in de mate waarin de structurele baten en lasten met elkaar in evenwicht zijn. Dit is een belangrijk onderdeel van de financiële positie, maar geeft niet het volledige beeld. 4.2.1 Diverse aspecten in samenhang bekijken Om de financiële positie van de gemeente goed te kunnen beoordelen, moet ook worden gekeken naar andere aspecten.

Een gezonde financiële positie betekent dat de gemeente niet alleen in staat is om de jaarlijkse lasten te dekken, maar ook voldoende weerbaarheid heeft om financiële tegenvallers op te vangen en daarbij niet teveel schulden aangaat. In het onderdeel ’financiële positie 2027-2030’ van de begroting worden daarom diverse financiële aspecten nader toegelicht. Hierbij wordt onder meer ingegaan op onderstaande onderdelen. Structureel begrotings- resultaat Meerjarige ontwikkeling kapitaallasten Reserves en voorzieningen Weerstands- vermogen en risicobeheersing Ontwikkeling financiële kengetallen Figuur 5 Financiële positie 2027–2030: belangrijkste aspecten 4.2.2 Conclusie financiële positie De diverse inzichten laten zien dat de financiële positie van de gemeente op dit moment gezond is maar dat tegelijkertijd actie nodig is om dit ook in de toekomst zo te houden. De omvang van de algemene reserve bedraagt per 1-1-2027 naar verwachting € 36,1 miljoen. Daarbij is rekening gehouden met de voorgestelde inzet conform het raadsvoorstel ‘Wegenbeheerplan Gemeente Moerdijk 2026- 2030’ (raadsvergadering 29 oktober 2026) en het dekken van het voorziene structurele en incidentele tekort (zie beslispunt 8 van het raadsvoorstel). Dit betekent dat er ruim voldoende middelen in de algemene reserve aanwezig zijn om de geïdentificeerde risico’s (benodigd weerstandsvermogen) te kunnen dekken.

Na aftrek van het benodigd weerstandsvermogen (€ 19,5 miljoen), resteert er naar verwachting € 16,6 miljoen aan vrije ruimte binnen de algemene reserve. Ook de financiële kengetallen geven een positief beeld. De lage netto-schuldquote laat zien dat de gemeente relatief weinig schulden heeft. De solvabiliteit wijst op een gezonde verhouding tussen eigen en vreemd vermogen. De financiële positie van de gemeente staat de komende jaren onder druk. De beheersing van de kosten binnen het sociaal domein blijft daarbij een nadrukkelijk aandachtspunt. Ook de omvangrijke investeringsopgave heeft financiële gevolgen. Omdat een deel van de investeringen met geldleningen wordt gefinancierd, worden de financiële kengetallen naar verwachting minder positief. Daarnaast nemen de kapitaallasten de komende jaren fors toe, waardoor de structurele financiële ruimte verder onder druk komt te staan. Aan de inkomstenkant blijven er bovendien landelijk grote onzekerheden over de omvang en verdeling van de middelen die we van het Rijk ontvangen via het gemeentefonds. Aanbiedingsnota 24 Gemeente Moerdijk De structurele begrotingstekorten vanaf 2028 vormen dan ook een nadrukkelijk aandachtspunt. Naar verwachting kunnen de structurele lasten vanaf dat moment niet volledig worden gedekt door de structurele baten.

Ook voorzien we diverse ontwikkelingen op middellange termijn die naar verwachting vanaf 2030 tot een verdere verslechtering van de begrotingspositie gaan leiden. Deze toekomstige ontwikkelingen worden in hoofdstuk 5 nader toegelicht. Dit maakt dat actie nodig is om de financiële positie van de gemeente ook in de komende jaren gezond te houden. 4.3 Verwachte toets provincie begrotingsuitkomsten Gedeputeerde Staten (GS) houden in elke provincie toezicht op de ontwikkeling van de financiële positie van gemeenten. Als gemeenten een begroting hebben die structureel niet in evenwicht is, dan kunnen zij onder preventief financieel toezicht worden geplaatst. De provincie focust zich primair op de vraag of de begroting in het jaar 2027 reëel en structureel in evenwicht is. Alleen wanneer, eventueel na correcties door de provincie, sprake is van een structureel tekort in het aankomende begrotingsjaar (2027), wordt ook het meerjarenperspectief vanaf 2028 betrokken bij de beoordeling. Bij de beoordeling of de begroting in evenwicht is gaat het primair om de vraag in hoeverre de structurele lasten gedekt kunnen worden uit de structurele baten. Verder wordt bij het onderzoek door de provincie in ieder geval aandacht besteed aan de in de meerjarenbegroting opgenomen taakstellingen en stelposten.

Wij zijn van menig dat we met het aanbieden van de meerjarenbegroting 2027-2030 voldoen aan de eisen om in aanmerking te komen voor het repressieve toezicht vanuit de provinciaal toezichthouder. In het begrotingsjaar 2027 is immers (met inzet van de algemene reserve) sprake van een structureel sluitende begroting. Hierbij geldt zoals altijd dat het risico bestaat dat de provincie bij haar beoordeling van de begroting bevindingen doet die aanleiding geven om een correctie toe te passen op het in de begroting gepresenteerde structurele begrotingsresultaat. Zo kan de provincie bijvoorbeeld stellen dat bepaalde lasten die nu als incidenteel zijn aangemerkt een structureel karakter hebben. Hoewel over diverse componenten aan de voorkant afstemming is gezocht met de provincie, vindt de daadwerkelijke integrale beoordeling van de begroting pas plaats nadat de gemeenteraad de begroting heeft vastgesteld. Over de uitkomsten daarvan wordt de gemeenteraad uiteraard geïnformeerd. Aanbiedingsnota 25 Gemeente Moerdijk 26 5. Financieelperspectiefna2030 De meerjarenbegroting geeft, conform wetgeving, inzicht in de financiële ontwikkeling van de gemeente voor de komende vier jaar (in dit geval 2027 tot en met 2030). Er zijn echter diverse ontwikkelingen die we als gemeente voorzien en die pas na 2030 een financieel effect gaan hebben.

In dit hoofdstuk staan die ontwikkelingen centraal waarbij grove indicaties worden gegeven van wat dit op middellange termijn betekent voor het financieel meerjarenperspectief van de gemeente. 5.1 Ontwikkelingen na 2030 De kadernota is jaarlijks het moment waarop nieuwe ontwikkelingen aan de gemeenteraad voorgelegd worden zodat op basis daarvan een integrale afweging gemaakt kan worden. Dit kan gaan om nieuwe wetgeving of nieuwe plannen en ambities van de gemeente zelf. Conform de financiële verordening worden de lasten van voorziene nieuwe investeringen in de begroting gereserveerd in de stelpost nieuw beleid. Daarmee reserveren we ruimte in de begroting, in afwachting van het afzonderlijke raadsbesluit over de daadwerkelijke inzet van de middelen. In de bijlage is een totaaloverzicht van de stelpost nieuw beleid en nieuwe ontwikkelingen 2027-2034 opgenomen. Grofweg betreft dit ontwikkelingen die op basis van een kadernota of het bestuursakkoord zijn opgenomen in de stelpost nieuw beleid, ontwikkelingen waar al een raadsbesluit aan ten grondslag ligt (Stationstunnel Zevenbergen Oost) en voorziene ontwikkelingen waarvoor beiden nog niet geldt.

Hieronder is een samenvatting opgenomen van de posten waar in de toekomst de grootste structurele lasten mee gemoeid gaan: Omschrijving (Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 Scholenontwikkelingen | - | - | -204 | -201 | -1.283 | -2.364 | -3.108 | -3.445 Oormerken vrijgekomen ruimte middelen Nederwiek III | - | - | -500 | -500 | -500 | -500 | -500 | -500 Mobiliteit | -397 | -397 | -397 | -397 | - | - | - | - Zevenbergen Oost - Stationstunnel (netto-investering) (reeds besloten) | - | - | - | - | -728 | -721 | -715 | -709 Zevenbergen Oost - Inrichting stationsgebied en busstation | - | - | - | - | - | -301 | -352 | -343 (netto-investering) Bastion Groningen/Oostbeerverbinding | - | - | - | - | - | -125 | -123 | -122 Afschaling N285: Werkzaamheden gemeente | - | - | - | -182 | -179 | -176 | -173 | -170 Vitale centra | - | -104 | -102 | -101 | -99 | -97 | -96 | -94 Subsidiebeleid vrijwilligersorganisaties | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 Integrale aanpak arbeidsmigratie: inkomsten gemeentefonds | 136 | 239 | 429 | 429 | 429 | 429 | 429 | 429 en/of toeristenbelasting Overig (o.a.

ontwikkelingen kadernota 2027-2030 en | -1.185 | -1.203 | -1.241 | -1.288 | -1.416 | -1.411 | -1.407 | -1.403 bestuursakkoord) Totaal structurele lasten | -1.546 | -1.565 | -2.115 | -2.339 | -3.875 | -5.367 | -6.145 | -6.457 Tabel 14 Samenvatting stelpost nieuw beleid en nieuweontwikkelingen 2027-2034 De financiële effecten die uit deze ontwikkelingen en investeringen tot en met 2030 voortkomen, zijn verwerkt in het financieel meerjarenperspectief 2027-2030 van de begroting, zoals dat in hoofdstuk 4 is geschetst. Dit betreffen de blauw gearceerde bedragen in bovenstaande tabel. Een deel van de investeringen leidt echter pas na 2030 tot aanvullende (kapitaal)lasten. Dit betreffen voornamelijk de rood gearceerde bedragen in bovenstaande tabel. Ten opzichte van 2030 nemen de structurele lasten hierdoor toe met €1,5 miljoen (2031), €3,0 miljoen (2032), €3,8 miljoen (2033) en €4,1 miljoen vanaf 2034. 27 5.2 Wat betekent dit voor het financieel meerjarenperspectief? De in deze paragraaf beschreven ontwikkelingen zullen vanaf 2030 een (aanvullend) effect gaan hebben op het financieel meerjarenperspectief. Hieronder worden (grove) indicaties gegeven van de effecten die de diverse ontwikkelingen kunnen gaan hebben op het toekomstige financieel meerjarenperspectief.

5.000 4.000 | Indicatie structureel begrotingsresultaat (x € 1.000) 3.000 2.000 1.000 0 -1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 -2.000 | -251 -3.000 | -2.724 | -2.017 -4.000 | -3.415 -5.000 -6.000 | Ontwikkelingen na 2030 -7.000 -8.000 | Indicatie structureel begrotingsresultaat na 2030 Structureel begrotingsresultaat 2027-2030 Figuur 6 Indicatie structureel begrotingsresultaat incl. ontwikkelingen na 2030 Op basis van de voorziene ontwikkelingen en investeringen loopt het verwachte structurele tekort de komende jaren op naar ruim €6 miljoen vanaf 2034. Nu is het natuurlijk zo dat besluitvorming over deze ontwikkelingen (m.u.v. de Stationstunnel Zevenbergen Oost) nog plaats moet vinden en er altijd de mogelijkheid bestaat dat zaken niet- of in een aangepaste vorm en/of fasering doorgaan waardoor het beeld er anders uit komt te zien. Daar staat tegenover dat er in de komende jaren ook nog zaken naar voren zullen komen waar nu helemaal nog geen rekening mee is gehouden (zie ook de ontwikkelingen die in hoofdstuk 2 zijn toegelicht). Het toekomstperspectief is niet meer dan een indicatie waarbij opgemerkt dient te worden dat de ramingen naarmate deze verder in de tijd komen te liggen steeds ‘zachter’ worden. De investeringsramingen betreffen dan ook een globale inschatting.

Voor de meeste investeringen geldt dat hier nog geen uitgewerkte kostenraming voor is opgesteld. Toekomstige ontwikkelingen kunnen nog een grote invloed hebben op de uiteindelijke hoogte van deze investeringen. De uiteindelijke hoogte van de investering is afhankelijk van de definitieve invulling van het plan. Daarnaast betekent een aanpassing van de planning (naar latere jaren) ook een wijziging van de hoogte van de investering, aangezien dan rekening gehouden moet worden met een eventuele verdere lastenstijging. Verder kan ook de renteontwikkeling effect hebben op de uiteindelijke hoogte van de kapitaallasten. Daarnaast geldt dat de financiële effecten uit bovenstaand overzicht voornamelijk structurele kapitaallasten zijn. Naast bovengenoemde kapitaallasten brengen deze investeringen ook exploitatielasten (o.a. instandhoudingslasten) met zich mee. Deze zijn nog niet bekend en in het overzicht niet weergegeven. Dit betekent dat er al met al (vooral bij investeringen die verder in de tijd liggen) nog veel onzekerheden zijn en er pas bij de aanbieding van het betreffende raadsvoorstel meer duidelijkheid zal zijn. Tot die tijd wordt bovenstaand overzicht periodiek (in de kadernota en begroting) geactualiseerd op basis van de meest actuele inzichten.

28 6. Hoeziethetvervolgtrajecteruit? In dit laatste hoofdstuk van de aanbiedingsnota kijken we vooruit naar de komende periode en naar wat nodig is om ook de komende jaren tot een structureel sluitende begroting te komen. Zoals de gemeenteraad vlak voor de zomer in de kadernota 2027-2030 heeft vastgesteld, wachten we daarvoor niet tot de volgende kadernota. Hieronder wordt toegelicht waar we nu staan en hoe het vervolgtraject eruitziet. 6.1 | Welk traject is in de kadernota afgesproken? In de kadernota 2027-2030 is als uitgangspunt geformuleerd dat richting het opstellen van de begroting wordt ingezet op een sluitende begroting voor het jaar 2027. Daarbij is grofweg onderscheid gemaakt in twee deeltrajecten. 4.000 | Indicatie structureel begrotingsresultaat (x € 1.000) 2.000 0 -2.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 -4.000 -6.000 -8.000 | 1. Maatregelen sluitende begroting 2027 | 2.

Structurele maatregelen • Realistisch blijven ramen | Fundamentelere keuzes -10.000 | • Kostenbeheersing Sociaal domein | Zie rapport structurele begrotingsruimte • (Her)prioritering huidige stelpost nieuw beleid 2027 • Inzet vrije ruimte algemene reserve Figuur 7 In kadernota afgesproken vervolgtraject 6.2 | Waar staan we nu? (Actiepunt 1: Een sluitende begroting voor het jaar 2027) Zoals in deze aanbiedingsnota is toegelicht, wordt met de voorliggende begroting voldaan aan het eerste actiepunt om te komen tot een sluitende begroting voor 2027. Ten tijde van de kadernota kon nog niet worden uitgesloten dat het nodig zou zijn om op korte termijn ingrijpende keuzes te maken om de begroting 2027 sluitend te krijgen. Ook het tijdelijk inzetten van de algemene reserve als dekkingsmiddel was daarbij als mogelijke maatregel in beeld om een eventueel resterend tekort op te vangen. Inmiddels blijkt het mogelijk om de begroting 2027 (met inzet van de algemene reserve) structureel sluitend te maken, zonder op korte termijn ingrijpende keuzes of bezuinigingen te hoeven doorvoeren. Daarmee kon de begroting 2027 via het reguliere begrotingstraject worden voorbereid. Dit geeft ruimte om de komende periode richting de volgende kadernota zorgvuldig meer structurele maatregelen in beeld te brengen en uit te werken.

29 6.3 | Welke vervolgstappen nemen we? (Actiepunt 2: Verdere structurele maatregelen richting een sluitende begroting 2028-2031) Hoewel het is gelukt om voor 2027 een structureel sluitende begroting te realiseren, worden vanaf 2028 nog steeds structurele tekorten verwacht. De komende periode onderzoeken we daarom verder welke ombuigingen of keuzes voor meer structurele begrotingsruimte kunnen zorgen. Hier betrekken we de gemeenteraad bij, zoals afgesproken in de kadernota. Op die manier wordt gezamenlijk toegewerkt naar een structureel sluitende begroting voor 2028-2031 en naar een financiële positie die ook op langere termijn gezond en houdbaar is. Bij de verdere uitwerking betrekt het college de aspecten en handelingsopties die in de kadernota zijn benoemd: 4.000 | Indicatie structureel begrotingsresultaat (x € 1.000) 2.000 0 -2.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 -4.000 -6.000 -8.000 | 1. Maatregelen sluitende begroting 2027 | 2. Structurele maatregelen -10.000 | Realistisch blijven ramen | Fundamentelere keuzes Kostenbeheersing Sociaal domein | Zie rapport structurele begrotingsruimte (Her)prioritering huidige stelpost nieuw beleid 2027 Inzet vrije ruimte algemene reserve Figuur 8 Stand van zaken vervolgtraject Kostenbeheersing sociaal domein Kostenbeheersing binnen het sociaal domein krijgt in het vervolgtraject nadrukkelijk aandacht.

Per informatiebrief (d.d. 1 september 2026) is de gemeenteraad geïnformeerd over het proces en de wijze waarop zij hierbij wordt betrokken. Zoals in de informatiebrief is toegelicht, zijn de financiële effecten van dit traject nog niet verwerkt in deze begroting. Wel zijn met name de budgetten voor jeugdhulp aangepast conform de bijstellingen die in de kadernota 2027-2030 waren opgenomen. Deze bijstelling heeft betrekking op de verwachte prijs- en tariefontwikkelingen. De financiële druk is reëel en vraagt om keuzes om de ontwikkeling van de uitgaven beheersbaar te houden. Tegelijkertijd vindt het college het niet zorgvuldig om op dit moment al afzonderlijke besparingsmaatregelen voor te stellen, zolang de inhoudelijke, maatschappelijke en financiële gevolgen daarvan onvoldoende in beeld zijn. Zoals in de informatiebrief nader is toegelicht wordt de komende periode daarom benut om in een gezamenlijk traject met de gemeenteraad mogelijke maatregelen verder te onderzoeken en uit te werken. Her-prioritering van middelen binnen de stelpost nieuw beleid Ook het herprioriteren van de bestaande stelpost nieuw beleid is in de kadernota benoemd als mogelijke handelingsoptie. Voor 2027 is dit niet nodig gebleken om tot een sluitende begroting te komen. Voor de jaren vanaf 2028 kan deze optie worden betrokken bij de verdere afweging.

In bijlage 1 van deze aanbiedingsnota is een specificatie opgenomen van de stelpost nieuw beleid en nieuwe ontwikkelingen voor de periode 2027-2034. Het gaat om middelen waarmee in de begroting rekening is gehouden, maar waarover de gemeenteraad nog een besluit moet nemen. Vervolg rapport structurele begrotingsruimte Bij de verdere uitwerking worden ook de inzichten en handelingsopties uit het Rapport structurele begrotingsruimte betrokken. Het rapport biedt verschillende inzichten en aanknopingspunten voor het versterken van de structurele financiële positie. Daarbij zijn ook mogelijke ombuigingsmaatregelen geschetst die variëren van het efficiënter organiseren tot meer ingrijpende keuzes, zoals het her-prioriteren van middelen, het beperken van uitgaven op specifieke onderdelen of het soberder uitvoeren van taken, dan wel uitvoering op het wettelijk minimumniveau waar mogelijk. Ook de mogelijkheid om de gemeentelijke inkomsten te verhogen maakt daar onderdeel vanuit. Figuur 9 Mogelijke ombuigingsmaatregelen Aanbiedingsnota 30 Gemeente Moerdijk 31 Bijlage 1. Totaaloverzicht stelpost nieuw beleid en nieuwe ontwikkelingen 2027-2034 NB: In het raadsvoorstel bij de begroting 2027-2030 wordt voor diverse onderwerpen voorgesteld om deze bij het vaststellen van de begroting direct beschikbaar te stellen. Deze posten zijn hieronder groen gearceerd.

(Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | Invest. | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | Toelichting Stelpost Nieuw beleid Ramingen uit vorige jaren t/m 2020: Vitale centra | 1.622 | S | - | -104 | -102 | -101 | -99 | -97 | -96 | -94 Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Aanleg losloopgebieden/uitlaatterreinen honden | 70 | S | -5 | -5 | -5 | -5 | -5 | -5 | -5 | -5 Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Toegevoegd o.b.v. kadernota 2021-2024: Noordelijke rondweg N285: Bijdrage aan de provincie | - | I | - | -400 | - | - | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van tbv rotonde | afzonderlijk raadsbesluit. N285: Bijdrage t.b.v. rotonde Langeweg | - | I | -434 | - | - | - | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Afschaling N285: Uitvoering werkzaamheden | 2.792 | S | - | - | - | -182 | -179 | -176 | -173 | -170 Blijft in stelpost in afwachting van gemeente | afzonderlijk raadsbesluit. Scholenontwikkeling Willemstad: nieuwbouw school, | 17.610 | S | - | - | - | - | -881 | -869 | -858 | -847 Blijft in stelpost in afwachting van gymzaal en gemeenschapshuis | afzonderlijk raadsbesluit. Toegevoegd o.b.v.

kadernota 2022-2025: Oormerken vrijgekomen ruimte middelen Nederwiek | - | S | - | - | -500 | -500 | -500 | -500 | -500 | -500 Blijft in stelpost in afwachting van III (RV 23-10-2025) | afzonderlijk raadsbesluit. Toegevoegd o.b.v. kadernota 2023-2026: Integrale aanpak arbeidsmigratie: extra inkomsten | - | S | 136 | 239 | 429 | 429 | 429 | 429 | 429 | 429 Blijft in stelpost in afwachting van Gemeentefonds en/of toeristenbelasting | afzonderlijk raadsbesluit. Toegevoegd o.b.v. Bestuursakkoord 2023-2026: Mobiliteit | - | S | -397 | -397 | -397 | -397 | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Inclusie | - | S | -67 | -67 | -67 | -67 | -67 | -67 | -67 | -67 Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. 32 (Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | Invest. | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | Toelichting Toegevoegd o.b.v. kadernota 2024-2027: Verbetering entree Klundert Zevenbergseweg | 750 | S | - | - | - | -49 | -48 | -47 | -47 | -46 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Permanente steiger Fort Sabina | 190 | S | - | -12 | -12 | -12 | -12 | -12 | -11 | -11 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit.

Permanente steiger Fort Sabina (dekking tlv huursom | - | S | - | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 11 | 11 | Blijft in stelpost in afwachting van voor ponton) | afzonderlijk raadsbesluit. Toegevoegd o.b.v. kadernota 2025-2028: Kadervoorstel - ondersteuning verenigingen en | - | S | -27 | -27 | -27 | -27 | -27 | -27 | -27 | -27 | Blijft in stelpost in afwachting van vrijwilligersorganisaties | afzonderlijk raadsbesluit. Kadernota 2026-2029: Bastion Groningen/Oostbeerverbinding | 2.500 | S | - | - | - | - | - | -125 | -123 | -122 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Subsidiebeleid vrijwilligersorganisaties | - | S | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Communicatiemiddelen openbare ruimte | 270 | S | -34 | -33 | -32 | -32 | -31 | -30 | -30 | -29 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Kadervoorstel 5 - Herstel beschoeiing en talud | PM | - | - | - | - | - | - | - | - zuidelijke binnengracht Klundert. Integraal huisvestingsplan (IHP) scholen Klundert - Gezamenlijke nieuwbouw scholen | 15.405 | S | - | - | - | - | - | -770 | -761 | -751 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit.

Klundert - Gezamenlijke nieuwbouw scholen | - | I | - | -50 | - | - | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van (onderzoek) | afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - KC de Boemerang | 7.532 | S | - | - | - | - | - | - | - | -377 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - KC de Boemerang (onderzoek en | - | I | - | - | - | -50 | - | - | -1.567 | - Blijft in stelpost in afwachting van tijdelijke huisvesting) | afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - RKBS De Toren | 6.498 | S | - | - | - | - | - | - | -325 | -321 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - RKBS De Toren Gymzaal (Droge Mark | 2.178 | S | - | - | - | - | - | - | -109 | -108 | Blijft in stelpost in afwachting van vervanging) | afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - RKBS De Toren (tijdelijke huisvesting) | - | I | - | - | -50 | - | - | -1.169 | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - Nieuwe voorziening Oost deel 1 | 4.071 | S | - | - | -204 | -201 | -198 | -196 | -193 | -191 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Zevenbergen - Nieuwe voorziening Oost deel 2 | 4.071 | S | - | - | - | - | -204 | -201 | -198 | -196 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. 33 (Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | Invest.

| I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | Toelichting Fijnaart - OBS de Springplank | 6.537 | S | - | - | - | - | - | -327 | -323 | -319 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Fijnaart - OBS de Springplank (onderzoek) | - | I | - | -50 | - | - | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Fijnaart - De Fijne Aarde | 6.804 | S | - | - | - | - | - | - | -340 | -336 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Fijnaart - De Fijne Aarde (sloopkosten) | - | I | - | - | -50 | - | - | -637 | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Heijningen - Het Kompas | 2.364 | S | - | - | - | - | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Heijningen - Het Kompas (onderzoek) | - | I | - | - | - | - | - | - | -50 | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit.

Kadernota 2027-2030: Uitbreiding inzet vastgoed | - | S | -106 | -106 | -106 | -106 | -106 | -106 | -106 | -106 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Uitvoering huisvestingsverordening | - | S | -64 | -64 | -64 | -64 | -64 | -64 | -64 | -64 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Uitvoering huisvestingsverordening | - | I | -13 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Werken volgens omgevingswet: Administratieve | - | S | -57 | -57 | -57 | -57 | -57 | -57 | -57 | -57 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan ondersteuning BOPA's | voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Meerwerk kabels en leidingen | - | S | -181 | -181 | -181 | -181 | -181 | -181 | -181 | -181 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Meerwerk kabels en leidingen | - | S | 181 | 181 | 181 | 181 | 181 | 181 | 181 | 181 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan (dekking uit hogere legesopbrengsten) | voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Voorfinanciering Powerport | - | I | -500 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele

verordening (incidenteel budget) Ecologische verbindingszone Groenstrook (Klundert) | - | I | -1.076 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan (Eenmalige bijdrage aan Waterschap) | voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Ecologische verbindingszone Groenstrook (Klundert) | - | I | 807 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan (subsidieontvangst vanuit het Groenontwikkelfonds | voorwaarden financiele verordening Brabant) | (incidenteel budget) 34 (Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | Invest. | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | Toelichting Aanspreekpunt en beleid buitengebied | - | S | -120 | -120 | -120 | -120 | -120 | -120 | -120 | -120 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Afkoop onderhoud Zuidrandtunnel | - | I | - | - | -430 | - | - | - | - | - Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Overdracht buitenruimte bedrijventerrein Koekoek i.r.t. | 600 | S | - | - | -39 | -38 | -38 | -37 | -37 | -36 | Blijft in stelpost in afwachting van Koekoek II | afzonderlijk raadsbesluit.

Opvolging aanbevelingen rekenkameronderzoek | - | I | -191 | -191 | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan kosten Jeugd | voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Uitvoering Accommodatiebeleid | - | S | -110 | -110 | -110 | -110 | -110 | -110 | -110 | -110 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Uitvoering programma nieuwkomers | - | S | -94 | -94 | -94 | -94 | -94 | -94 | -94 | -94 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Uitvoering programma nieuwkomers (actietafels) | - | I | -150 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Capaciteit medewerker recruitment | - | S | -76 | -76 | -76 | -76 | -76 | -76 | -76 | -76 Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Aanpassingen klimaat vergaderruimten gemeentehuis | 250 | S | - | -19 | -18 | -18 | -18 | -18 | -17 | -17 Direct beschikbaar stellen - Aangezien dit in kadernota reeds is toegelicht en het een wettelijke verplichting is om aan arbo te voldoen.

Bestuursakkoord 2026-2030: Opstellen leegstandsverordening  | - | I  | -50 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Doorstroommakelaar  | - | S | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Op dit moment nog geen vastgesteld kader voor de inzet hiervan. De doorstroommakelaar kan als maatregel worden meegenomen in het Programma Volkshuisvesting. Daarbij bekijken we ook hoe we beter kunnen aansluiten bij de inzet van de doorstroommakelaar van Woonkwartier. Op basis daarvan kan het budget op een later moment gericht worden geaccordeerd. 35 (Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | Invest.

| I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | Toelichting Extra ruimte voor woningbouw  | - | S  | -150 | -150 | -150 | -150 | -150 | -150 | -150 | -150 | Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (bedrijfsvoeringsgerelateerd) Locatieonderzoek onderzoek uitbreiding capaciteit | - | I  | -100 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan woonwagens   | voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Programma Weerbaar Moerdijk  | - | S  | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | -100 | Middelen 2027 voor opstellen programma beschikbaar stellen, vervolg voor uitvoering programma later Stevig Lokaal Team   | - | I  | -250 | -250 | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Opstellen Verordening Jeugdhulp  | - | I  | -50 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Training nieuwe manier van werken sociaal domein  | - | I  | -100 | -100 | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Sport- en accommodatiebedrijf  | - | I  | -100 | - | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget)

Mogelijkmaker   | - | I  | -100 | -100 | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Programma Vitale Centra  | - | I | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 | Wordt voorgesteld om conform bestuursakkoord jaarlijks 1 miljoen te storten in reserve Participatie training organisatie | - | I | -100 | -100 | - | - | - | - | - | - Direct beschikbaar stellen - Voldoet aan voorwaarden financiele verordening (incidenteel budget) Kleinschalige initiatieven  | - | S  | -75 | -75 | -75 | -75 | -75 | -75 | -75 | -75 | Blijft in stelpost in afwachting van afzonderlijk raadsbesluit. Subtotaal stelpost nieuw beleid | - | -4.953 | -3.806 | -3.645 | -3.389 | -4.017 | -7.022 | -7.569 | -6.281 Reeds besloten ontwikkelingen | Invest. | I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 Zevenbergen Oost - Langzaamverkeersverbinding | 19.400 | S | - | - | - | - | -728 | -721 | -715 | -709 | Reeds besloten door gemeenteraad. (stationstunnel) (netto-investering) Subtotaal reeds besloten ontwikkelingen | - | - | - | - | - | -728 | -721 | -715 | -709 36 (Bedragen x €1.000) (-/- is nadeel) | Invest.

| I/S | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 | 2033 | 2034 | Toelichting Overige ontwikkelingen Zevenbergen Oost - Inrichting stationsgebied en | 10.100 | S | - | - | - | - | - | -472 | -564 | -555 | Nog niet in stelpost nieuw beleid busstation Zvb (netto-investering) | opgenomen. Zevenbergen Oost - geoormerkte reserves ter dekking | -7.200 | S | - | - | - | - | - | 171 | 212 | 212 | Nog niet in stelpost nieuw beleid van bovengenoemde investering | opgenomen. Transformatiegebied Zevenbergen-Noord | 5.000 | S | - | - | - | - | - | PM | PM | PM | Nog niet in stelpost nieuw beleid opgenomen. Permanente voorziening Roode Vaart-centrum Zvb | 2.000 | S | - | - | - | - | -130 | -128 | -126 | -124 | Nog niet in stelpost nieuw beleid opgenomen. Subtotaal overige ontwikkelingen | - | - | - | - | - | -130 | -429 | -478 | -467 Totaal | -4.953 | -3.806 | -3.645 | -3.389 | -4.875 | -8.173 | -8.762 | -7.457 Waarvan incidenteel | I | -3.407 | -2.241 | -1.530 | -1.050 | -1.000 | -2.806 | -2.617 | -1.000 Waarvan structureel | S | -1.546 | -1.565 | -2.115 | -2.339 | -3.875 | -5.367 | -6.145 | -6.457

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/bbc500ac-6a1d-4f32-bf15-7db49b56f08c?agendaItemId=ff0754eb-4e36-4804-aa65-c071901a0780