Getekend RV- Nota Kostenverhaal

X TqOERDIJK Raadsvoorstel Portefeuillehouder(s) Datum commissiebehandeling Datum raadsbehandeling

wethouder A.M.J. Dingemans Med 27 Maart 2024 18 April 2024

Zaaknummer

734889

Onderwerp

Nota Kostenverhaal

Voorgesteld besluit

1. De Nota Kostenverhaal vast te stellen. 2. Het college opdracht te geven tot de uitwerking van het investeringsprogramma Ruimtelijke Ontwikkeling en deze jaarlijks te actualiseren.

Publiekssamenvatting Door veranderde kaders op gebied van wetgeving, beleid en gemeentelijke toekomstvisie is een heziening van het gemeentelijke kostenverhaal wenselijk. Het kostenverhaal is van toepassing op activiteiten (voomamelijk nieuwbouwontwikkelingen) die resulteren in door de gemeente te maken kosten (gebiedseigen en gebiedsoverstijgend). Deze kosten kan de gemeente verhalen op de initiatiefnemers van deze activiteiten. De Nota kostenverhaal is het logische gevolg van de op 1 januari 2024 in werking getreden Omgevingswet en de op 14 december 2023 door uw raad vastgestelde Omgevingsvisie 2040. De doelstelling van het kostenverhaal ligt dan ook in het realiseren van de ambities uit de Omgevingsvisie. Voor het verhaal van gebiedseigen kosten zijn duidelijke kaders geschapen in de wetgeving, waar dat voor gebiedsoverstijgende kosten doorgaans uitgewerkt moet worden. Het voorgestelde beleid is erop gericht om de exteme dekking voor zogenaamde bovenwijkse voozíeningen en ruimtelijke ontwikkelingen te maximaliseren voor zover de wet daar ruimte toe biedt. Dit wordt bewerkstelligd door bij bovenwijkse vooaieningen maatwerk toe te passen en een investeringsprogramma voor ruimtelijke ontwikkelingen uit te werken en jaarlijks te actualiseren. Daamaast zijn de methodieken zo ingericht dat de bijdragen ook publiekrechtelijk kunnen worden afgedwongen.

Hierdoor worden risico's bepekt en onderhandelingen vergemakkelijkt. Altematieven leiden hoogstwaarschijnlijk tot een ongunstiger f inancieel resultaat voor de gemeente, en hebben voor zover voozien kan worden geen signif icante voordelen.

lnleiding Het gemeentelijk kostenverhaal regelt de wijze waarop gemeentelíjke kosten als gevolg van nieuwe ontwikkelingen worden verhaald op de initiatiefnemers van activiteiten (nieuwbouwontwikkelingen). Het kostenverhaal bevat globaal de kosten van het ambtelijke apparaat, gebiedseigen kosten (ontsluitingswegen, openbare verlichting, riolering, grondwerkzaamheden, etc.) en gebiedsoverstijgende kosten (bv. randwegen, bruggen, groen en land schapsvoo ziening en)

Op 8 december 2022 is de Nota grondbeleid van de gemeente Moerdijk vastgesteld en daarmee

ook besloten om het beleid wat betreft het kostenverhaal te hezien. De noodzaak voor deze heziening ligt in de veranderende wettelijke kaders die geschapen worden met de Omgevingswet. Daamaast is er met de Omgevingsvisie 2040 ook een nieuwe grondslag voor het kostenverhaal op basis waarvan gewenste investeringen gekoppeld kunnen worden aan de activiteiten die daaraan moeten bijdragen.

^ô.

Beoogd effect De Nota kostenverhaal is het logische gevolg van de nieuwe bestuurlijke koers die is ingezet met de meerjarenbegroting, de Nota Grondbeleid en de Omgevingsvisie. ln deze documenten zryn de toekomstige ambities van de gemeente uiteengezet en de wijze waarop zij die wilt bewerkstelligen Het kostenverhaal dient mede als instrument om die doelen te venruezenlijken. Het voorgestelde beleid in de Nota Kostenverhaal is geoptimaliseerd op gebied van juridische houdbaarheid, f inancieel resultaat en praktische toepasbaarheid. ln de komende jaren waarin de woningbouwopgave groot is en de economische omstandigheden de druk hierop opvoeren, is de gemeente gebaat bij een op deze tijdsgeest toegespitst kader wat betreft kostenverhaal en het vragen van financiêle bijdragen. Daamaast is de gemeente gebaat bij optimaal verhaal van investeringskosten om zo veel mogelijk voozieningen en ontwikkelingen te kunnen realiseren.

ln dit beleid kiest de gemeente ervoor om naast het wettelijk verplichte verhaal (waaronder het verhaal van kosten van bovenwijkse voozieningen) ook een financielle bijdrage te vragen voor ruimtelijke ontwikkelingen. De ruimtelijke ontwikkelingen waaruoor de bijdrage gevraagd wordt zijn gebaseerd op de plannen in de Omgevingsvisie. Deze ruimtelijke ontwikkelingen moeten nog wel worden vertaald in een investeringsprogramma waarmee de f inancie.ile bijdrage bepaald kan worden. Dit investeringsprogramma zal jaarlijks geactualiseerd worden en de daaruit voortvloeiende bijdrage ruimtelijke ontwikkelingen zal bekend worden gemaakt in de paragraaf

grondbeleid.

Argumenten 1.1 De Nota kostenverhaal vindtzijn grondslag in het nieuwe grondbeleid, deOmgevingsvisie 2040 en de Omgevingswet. Het huidige kostenverhaal is inmiddels 12 jaar oud, wat betekent dat deze gebaseerd is op verouderde beleidsuitgangspunten en wetgeving. Hierdoor is deze niet volledig toepasbaar meer De nieuwe Nota kostenverhaal incorporeert deze vemieuwde kaders waardoor het kostenverhaal en het vragen van f inanciële bijdragen volledig up to date is. Daarnaast kan deze door het beleidsmatige karakter ook weer relatief lang mee.

1.2 De Nota kostenverhaal is gericht op het maximaal verhalen van kosten onder de spe/regels van de Omgevingswet. Bij het realiseren van een bovenwijkse voorziening (zoals een rotonde of een randweg) of een ruimtelijke ontwikkeling (zoals een groenontwikkeling of fietsinfrastructuur) zijn hoge kosten gemoeid voor de gemeente. Door het kostenverhaal en het vragen van f inanciële bijdragen in te richten zoals wordt voorgesteld wordt gepoogd om een zo groot mogelijke (externe) dekking te realiseren voor deze investeringen, uiteraard binnen de kaders van de wetgeving (waaronder de PPT-criteria IProf ijt, Proportionaliteit en Toerekenbaarheid] voor bovenwijkse voorzieningen). Bij bovenwijkse vooaieningen wordt dit bewerkstelligd door maatwerk toe te passen op het toerekenen van kosten aan nieuwbouwontwikkelingen. Op het moment dat duidelijk is welke voozieningen er in een kern/gebied gerealiseerd moeten worden, kan bepaald worden hoe hoog de daarmee gemoeide investeringen zijn en welk deel hiervan toerekenbaar is aan de nieuwbouw Op basis van deze inventarisatie zal worden bepaald hoeveel elke nieuwbouwontwikkeling moet afd rag en.

1.3 Het kostenverhaal wordt zoveel mogelijk anterieur afgesloten, maar is ook pubtiekrechtelijk afdwingbaar.

Ondanks dat de gemeente in de meeste gevallen het kostenverhaal en het vragen van een f inanciële bijdragen zal vastleggen middels een overeenkomst, blijft de schaduwwerking van wat publiekrechtelijk afdwingbaar is belangrijk als stok achter de deur. De voorgestelde methodieken zijn ook via deze weg afdwingbaar, wat onderhandeling vergemakkelijkt. Dit geeft verder ook meer speelruimte in de strategie bij gebiedsontwikkeling en minimaliseert de risico's bij het verhaal van kosten/vragen van f inanciële bijdragen.

2.1 Om daadwerkelijk een financiële bijdrage te kunnen vragen is een uitwerking van het investeringsprogramma nodig waarop de vasfgesfelde methodiek kan worden toegepast. ln de Omgevingsvisie is vastgesteld welke ruimtelijke ontwikkelingen de gemeente wilt realiseren en in de Nota kostenverhaal wordt bepaald op welke manier daarvoor een f inanciële bijdrage wordt gevraagd. Veel van deze ontwikkelingen zijn op dit moment echter nog niet concreet genoeg dat er al zekerheid is over de uitvoering van de ontwikkelingen en de hoogte van de investeringen. Daarom moet geinventariseerd worden welke investeringskosten er verwacht worden zodat dit als input gebruikt kan worden om de te vragen f inanciële bijdrage te bepalen.

2.2 Het investeringsprogramma ruimtelijke ontwikkelingen heeft een dynamisch karakter. Voor niet alle beoogde ruimtelijke ontwikkelingen is op dit moment de ruimtelijke visie vertaald in ruimtelijke maatregelen. Door het dynamische karakter van het investeringsprogramma kunnen investeringen worden bijgesteld en ruimtelijke maatregelen worden toegevoegd mits dit past binnen de omgevingsvisie.

Kanttekeningen en risico's 1.1 Altematief: geen maatwerk bij toerekening van kosten van bovenwijkse voorzieningen Een generiek gebruikte methode bij de toerekening van bovenwijkse kosten is het evenredig omslaan van deze kosten op alle woningen (bestaand + nieuwbouw) in een bepaalde kem. Dat betekent dat de nieuwbouw alleen meebetaalt aan de voozieningen naar rato van het aantal nieuwbouwwoningen ten opzichte van bestaande woningen. Als er in een kern van 1900 woningen 100 woningen worden bijgebouwd, betalen die 100 woningen samen dus 5% van een bovenwijkse voorziening. Deze methode komt qua f inancieel resultaat voor de gemeente normaliter echter slechteruit, zeker als de nieuwbouwopgave groot is zoals voorde gemeente Moerdijk het geval is Vaak is de realisatie van een bovenwijkse vooaieningen een noodzakelijk gevolg van nieuwbouwontwikkelingen. Deze nieuwe ontwikkelingen hebben dus meer profijt van de nieuwe voozieningen. Deze extra mate van prof ijt wegen we mee bij het bepalen van het kostenverhaal de voorgestelde maatwerk methode. Daarnaast is lang van tevoren vaak geen duidelijkheid over welke voozieningen allemaal gerealiseerd worden en hoe hoog de kosten ervan zijn. Als alles dus op dit moment inzichtelijk moet worden gemaakt kunnen veel zaken nog niet meegenomen worden en is het effect van bijvoorbeeld prijsstijgingen voor rekening van de gemeente.

1.2 Altematief: het niet vragen van een financiële bijdrage voor ruimtelijke ontwikkelingen Het vragen van een f inanciële bijdrage is niet verplicht (zoals het verhaal van kosten van

bovenwijkse voozieningen dat wel is). De gemeente kan er dus ook voor kiezen om dit niet te doen. Hierdoor loopt de gemeente echter gedeeltelijke dekking mis voor ruimtelijke ontwikkelingen, waardoor zii zell meer moet investeren. Gezien de ambities in de Omgevingsvisie lijkt dit over significante bedragen te gaan.

2.1 Alternatief: het investeringsprogramma ruimtelijke ontwikkelingen uit te werken a/s sfafrscl¡ programma zonder peiodieke actualisatie Het jaarlijks actualiseren van ontwikkelingen waarvoor een f inanciele bijdrage wordt gevraagd is

niet verplicht. Wel moet er enige zekerheid zijn over realisatie en de hoogte van de investering.

Dil zal bij veel ruimtelijke ontwikkelingen dus nog niet het geval zijn bij het opstellen van het eerste investeringsprogramma, waardoor effectief dekking voor ontwikkelingen die verder in de toekomst liggen wordt mislopen. Daamaast kunnen hierdoor bijvoorbeeld ook geen (onverwachte) p rijsstijg ingen word en meeg enomen. Middelen Financiële middelen n.v.t. Personele middelen De toepassing van het nieuwe beleid zal iets arbeidsintensiever zijn dan het vorige beleid door het verhoogde gebruik van maatwerk en het jaarlijks actualiseren van het investeringsprogramma ruimtelijke ontwikkelingen. Vooralsnog denken we dit binnen de bestaande capaciteit op te kunnen vangen en hoeft geen aanvullende capaciteit georganiseerd te worden.

Vervolg en communicatie Na vaststelling van de Nota kostenverhaalzal het college het investeringsprogramma ruimtelijke ontwikkelingen gaan uitwerken en vervolgens jaarlijks actualiseren. De resultaten hiervan, en de daaruit voortvloeiende bijdragen (o.b.v. de methodiek uit de nota kostenverhaal) zullen bekend worden gemaakt in de paragraaf grondbeleid die onderdeel is van de jaanekening en begroting. Deze bedragen zijn van toepassing op nieuwe plannen, en hebben dus geen invloed op reeds gemaakte contractafspraken. ln de paragraaf grondbeleid zal ook gerapporteerd worden over de stand van de reserve bovenwijkse vooaieningen en de reserve ruimtelijke ontwikkelingen.

Bijlagen Bijlage 1: Nota kostenverhaal gemeente Moerdijk

Mocht u vragen hebben over dit voorstel, dan kunt u contact opnemen met de griffier via e-mail qriff ie@moerdiik.nl.

Zevenbergen, 12 maart 2024 Burgemeester en wethouders van Moerdijk, de

gemeentesecretaris,

ir. J.C. Slagboom

de burgemeester,

A.J. Moerkerke

RAADSBESLUIT Raadsverq adering van 18 ap ril2024

De raad van de gemeente Moerdijk, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 12 maart 2024; ovenruegende dat:

-

De Nota Kostenverhaal d.d. 8 mei 2012zijn grondslag vindt in verouderde kaders wat betreft wetgeving en beleid, waardoor een heziening van dit beleid gewenst is. Het voorgestelde kostenverhaalsbeleid gericht is op het maximaal verhalen van kosten onder de spelregels van de Omgevingswet en ook publiekrechtelijk afdwingbaar is Het investeringsprogramma Ruimtelijke Ontwikkeling een dynamisch karakter heeft en uitgewerkt moet worden om een financiêle bijdrage te kunnen vragen

gelet op: De invoering van de Omgevingswet per 1 januan 2024 Het vaststellen van de Omgevingsvisie per 14 december 2023 Het vaststellen van de Nota Grondbeleid per I december 2022

-

BESLUIT 1.

2.

De Nota Kostenverhaal (bijlage 1) vast te stellen. Het college opdracht te geven tot de uitwerking van het investeringsprogramma Ruimtelijke Ontwikkeling en deze jaarlijks te actualiseren. raadsvergad

de

d.d. 18 april 2024; de voozitter,