Getekend RV- Beheer en onderhoud (Rijks) monumentale objecten

X ¡qOERDIJK Raadsvoorstel Portefeuillehouder(s) Datum commissiebehandeling Datum raadsbehandeling Zaaknummer

wethouder C.J.A. van Dorst MBA 23 november 2023 14 december 2023 988892

Onderwerp

Beheer en onderhoud (Rijks)monumentale objecten

Voorgesteld besluit

1. Het beheerplan gemeentelijk vastgoed 2024-2028 vaststellen, inclusief de bijbehorende onderhoudsplannen 202 4-2O33;

2. De jaarlijkse dotatie aan de voorziening onderhoud gebouwen vanaf 2024 vaststellen op € 1.589.393;

3. Ten behoeve van het beheer en onderhoud van de (Rijks)monumentale objecten een voorziening instellen;

4. Eenmalig in 2023 een bedrag in deze voorziening storten van € 132.500 en vanaf 2024 jaarlijks een bedrag doteren aan de voorziening van € 289.637 per jaar; 5. Vanaf 2024 een budget beschikbaar stellen voor inspectie van de (Rijks)monumentale objecten van € 15.000 per jaar; 6. Structurele uitbreiding van het cluster Vastgoed (team REO) vanaf 2024 ten behoeve van het beheer van de (Rijks)monumentale objecten met 0,5 FTE; 7. Een krediet van € 650.000 beschikbaar stellen voor het restaureren van de kademuren rondom bastion Groningen in Willemstad; 8. De totale extra lasten van € 132.500 in 2023, € 264.600 voor 2024 en € 309.600 voor 2025 en verder te dekken uit de stelpost nieuw beleid, specifiek voor dit onderwerp geoormerkte middelen en het restant van € 35.000 in 2023, € 28.400 in 2024 en € 5.400 in 2025 en verder vrijte laten vallen uit de stelpost nieuw beleid ten gunste van het begrotingsresultaat in het betreffende jaar.

Publiekssamenvatting De afgelopen periode hebben we de technische staat en de te verwachten onderhouds-/ ínstandhoudingskosten van onze (Rijks)monumentale objecten in beeld gebracht. Wat bedoelen we in deze context met een object? We bedoelen daarmee: bouwwerken in de openbare ruimte met een officiële monumentale status. Dit betreffen veelal objecten die deel uit maken van een vestingwerk en dit verband veelal een verdedigings- en/of waterkerende functie hadden. Het gaat om objecten als kademuren, sluizen, dammen, forten, bunkers/schuilplaatsen, kruithuizen, maar ook herdenkingsmonumenten. Het gaat nadrukkelijk niet om functionele civiele kunstwerken en functionele waterbouwkundige objecten waarvoor het team Openbare Ruimte separate beheerplannen opstelt. Het is van belang dat we beschikken over voldoende middelen om de (Rijks)monumentale objecten structureel te beheren en onderhouden. Dit bereiken we door een beheerplan inclusief bijbehorende onderhoudsplannen vast te stellen en een separate voorziening in te stellen. Als eigenaar hebben wij een wettelijke taak om deze monumenten in stand te houden. De uitvoering van de werkzaamheden/maatregelen voortkomend uit het beheerplan en onderhoudsplannen moeten uiteindelijk leiden tot meer grip op het proces van beheer en

onderhoud van de bedoelde objecten. Hiermee borgen we niet alleen het behoud van ons erfgoed, maar vergroten we ook de cultuurhistorische en toeristische waarde ervan.

lnleiding De afgelopen jaren hebben we veel aandacht geschonken aan de instandhouding van een

significant deel van onze (Rijks)monumentale objecten, waaronder de Stenen Poppen in Klundert, de voormalige landpoort en kruithuís Friesland in Willemstad, Fort de Hel in Helwijk en tour modele Fort Sabina in Heijningen. De uitvoering van deze werkzaamheden financierden we met behulp van een eenmalig onderhoudsbudget en subsidie van het Rijk. Voor sommige objecten zijn middelen beschikbaar via het bestaande MJOP Gebouwen, voor sommige objecten is dit niet het geval. Momenteel is er geen separate voorziening voor deze categorie. Gezien de aard van het beheer en onderhoud achten we het verstandig om een separate voorziening onderhoud (Rijks)monumentale objecten in te stellen, zodat structureel beheer en onderhoud van de objecten geborgd is. Om de staat van de kademuren rondom bastion Groningen in goede conditie te krijgen zullen deze eerst gerestaureerd moeten worden, zodat daarna overgegaan kan worden tot structureel beheer en onderhoud ervan. Voor de restauratie van de kademuren wordt een krediet aangevraagd.

Beoogd effect De uitvoering van de werkzaamheden/maatregelen voortkomend uit het beheerplan en onderhoudsplannen moeten uiteindelijk leiden tot meer grip op het proces van beheer en onderhoud van de bedoelde objecten. Hiermee borgen we niet alleen het behoud van ons erfgoed, maar vergroten we ook de cultuurhistorische en toeristische waarde ervan.

Argumenten 7.'l Handelen vanuit structuur en werkprocessen Door met elkaar een onderhoudsvisie voor onze (Rijks)monumentale objecten af te spreken beschikken we over een duidelijk beleidskader ten aanzien van het beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen. Dit zorgt ervoor dat operationele medewerkers handelen vanuit structuur en werkprocessen en minder vanuit improvisatíe. Met deze onderhoudsvisie stellen we de gewenste onderhoudsniveaus vast, die zijn afgestemd op de toeristische waarde van de objecten. De onderhoudsvisie is verwerkt in het beheerplan 2024-2028. 1.2 Toename cultuurhistorische en toeristische waarde De cultuurhistorische en toeristische waarde van een object neemt toe als het structureel

beheerd en onderhouden wordt en heeft daardoor meer aantrekkingskracht. 7.3 Creëren structureel en reeiel evenwicht Door te beschikken over een beheerplan ten aanzien van onze kapitaalgoederen creëren we een structureel en reciel evenwicht in de financiële huishouding. Een beheerplan is bovendien verplicht als er gebruik wordt gemaakt van een voorziening ter egalisatie.

/.4 Grip op en regie over beheer en onderhoud Het inzichtelijk maken van de technische staat en de te verwachten onderhouds-/ instandhoudingskosten van onze (Rijks)monumentale objecten met behulp van onderhoudsplannen is essentieel voor de organisatie van het beheer en onderhoud. Op deze wijze houdt de gemeente grip op en voert het de regie over het strategische, het tactische en het operationele beheer en onderhoud van haar objectenportefeuílle.

1.5 Vereenvoudiging aanvraag Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim) Het beschikken over onderhoudsplannen vereenvoudigt de aanvraag van de Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim) omdat deze efficiënt zijn te vertalen naar een 6-jarig onderhoudsplan. Dit 6-jarig onderhoudsplan is een indieningsvereiste bij een aanvraag van de Sim. ln 2024vragen we de Sim aan bijhet Rijk. ln de middelen is hiermee rekening gehouden. 6 Efficiënte verantwoording en operationeel werkdocument Het beschikken over onderhoudsplannen vereenvoudigt het opstellen van een concreet uitvoeringsprogramma voor de periode van 10 jaar. De bedoeling is dat het uitvoeringsprogramma elke 5 jaar geactualiseerd wordt. Dit is verplicht vanuit de BBV en zorgt ervoor dat we jaarlijks efficiënte begrotings- en verantwoordingsstukken kunnen overleggen. '1.

/. 7 Opera tio n eel werkdoc umen

t

Door te beschikken over een uitvoeringsprogramma waarborgen we de kortetermijnvisie en is het direct inzetbaar als werkdocument dat kan dienen voor de uitvoering van allerlei operationele taken zoals inspecties, inkoop, contractvorming, etc. 2.1 Categorisering

We stellen een aparte voorziening in om het beheer en onderhoud van onze (Rijks)monumentale objecten verder te structureren. Het scheiden van deze objecten van onze gebouwen en andersoortige objecten is nodig omdat onderhavige - veelal bouwkundige - objecten vanwege de monumentale status en cultuurhistorische en toeristische waarde een andere expertise en aparte instandhoudíngs-/restauratieaanpak vergen in vergelijking met onze gebouwen, functionele civiele kunstwerken of functionele waterbouwkundige objecten. Ook is bij deze aanpak kennis over beschikbare subsidies van groot belang. ln de middelen is rekening gehouden met het aantrekken van kennis en expertise op dit gebied.

Kanttekeningen en risico's 7.7 Uitbreiding personele capaciteit Het verder professionaliseren en optimaliseren van het proces van beheer en onderhoud van de bedoelde objecten werkt kostenverhogend. De aard en omvang van de (geplande) onderhoudsactivíteiten is dusdanig dat extra middelen nodig zijn. Zo is er structureel extra FTE nodig om de voorbereiding en begeleiding van het beheer en onderhoud uit te voeren. Ook zijn er indirecte instandhoudingskosten begroot in de onderhoudsplannen die nodig zijn om de onderhoudsactiviteiten te kunnen uitvoeren. Alternatieven We beschikken over een omvangrijke monumentale objectenportefeuille waarvan het beheer en onderhoud verdere professionalisering en optímalisatie behoeft. Het niet uitvoeren van onderhoud is praktisch geen optie. Voor de eigenaar van een Rijksmonument geldt de instandhoudingsplicht overeenkomstig de Monumentenwet. Met de invoering van de Erfgoedwet, is de instandhoudingsplicht voor Rijksmonumenten aangescherpt. Het verplicht de eigenaar het monument op zodanige wijze te onderhouden dat instandhouding wordt

gewaarborgd.

Alternatief 7 - Passief/reactief onderhoud Het uitvoeren van passief/reactief onderhoud zoals tot op heden gebeurt is een alternatief. Het argument is dat voorliggend alternatief voordeliger is dan het geadviseerd scenario en binnen de huidige personele capaciteit kan uitgevoerd worden. Het heeft de volgende kanttekeningen en risico's: - We beschikken niet over een (bestuurlijk vastgesteld) beheerplan en onderhoudsplannen en daarmee dus ook niet over middelen (lees: voorziening) om

-

de objecten structureel te beheren en onderhouden. De accountant zal dit niet accepteren omdat het niet voldoet aan de BBV. We hebben nauwelijks grip op en voeren nauwelijks regie uit over het strategische, het tactische en het operationele vastgoedbeheer van onze objectenportefeuille. Er kunnen zich op langere termijn onverwachte grote kosten voordoen die leiden tot

begrotingstekorten.

-

Onze (Rijks)monumentale objecten kunnen dusdanig in verval raken waarmee de cultuurhistorische en toeristische waarde ervan afneemt. Dit leidt tot verminderde

-

Deze werkwijze kan leiden tot een aanschrijving van het handhavend orgaan in het kader van de instandhoudingsplicht als men vindt dat er sprake is van achterstallig onderhoud. De (constructieve) veiligheid van de objecten kan in geding komen. Dit is nu niet aan de orde, maar is wel een potentieel toekomstig risico als er geen (geactualiseerd) beheerplan komt.

-

(toeristische) aantrekkingskracht.

Alternat¡ef 2 - Afstoten Het afstoten van de objectenportefeuille is ook een alternatief. Dit heeft als voordeel dat we geen kosten meer maken op het gebied van beheer en onderhoud ervan. Dit levert een begrotingsvoordeel op. Het risico hiervan is dat we de grip verliezen op en geen regie meer voeren over het strategische, het tactische en het operationele vastgoedbeheer van onze objectenportefeuille. We hebben nauwelijks invloed op de wijze waarop een nieuwe eígenaar met de objecten omgaat. ln deze situatie hebben we geen grip op de juiste instandhouding van beeldbepalende onderdelen van de Moerdijkse cultuurhistorische geschiedenis.

Middelen Personele middelen Om het structureel beheeren onderhoud van de objecten te kunnen borgen isvanaf 2024 een structurele uitbreiding nodig van de personele capaciteit van het cluster Vastgoed (team REO) van 0,5 FTE schaal 9. De kosten hiervan bedragen € 40.600 per jaar.

Voor het begeleiden van de restauratie van de kademuren rondom bastion Groningen in Willemstad hebben wij binnen het voorgestelde krediet rekening gehouden met de inhuur van een extern projectleider voor € 50.000 in 2024. Financiële middelen Huidig budgetten De huidige dotatie aan de voorziening gebouwen bedraagt € 1.646.000. Vanaf 2024 is een jaarlijkse dotatie nodig van afgerond € 1.590.000. Deze jaarlijkse dotatie wordt lager omdat

een deel van de objecten die in de voorziening onderhoud gebouwen ondergebracht waren verschuiven naar de nieuw te vormen voorziening. Het is dan ook logisch om het verschil van € 56.000 in te zetten als dekking voor de nieuwe voorziening. Binnen de huidige begroting is momenteel een beperkt budget voor incidenteel onderhoud aan Fort Sabina van € 25.000 per jaar. Omdat in het nieuwe beheerplan het volledige onderhoud aan Fort Sabina is opgenomen kan dit budget ingezet worden ten behoeve van het nieuwe beheerplan.

Kosten Het gemiddelde bedrag (over 10 jaar) wat jaarlijks nodig is aan onderhoud van de (Rijks)monumentale objecten, bedraagt afgerond € 290.000. Dit is het bedrag waarmee de voorziening jaarlijks gedoteerd moet worden vanaf 2024.

Echter doordat in 2024 en 2030 een piek verwacht wordt aan onderhoudskosten dreigt de voorziening dan onder € 0 te komen en dit is niet toegestaan. Om dit te voorkomen is bij het vaststellen van dit beheerplan een éénmalige extra dotatie nodig van € 132.500. Verwacht wordt dat na 2030 de dotatie dan ook lager kan worden. Naast een jaarlijkse dotatie aan de onderhoudsvoorziening is er ook jaarlijks budget nodig t.b.v. inspecties van de (Rijks)monumentale objecten. Hiervoor is € 15.000 per jaar nodig. De hierboven genoemde budgetten zullen vanaf 2025 jaarlijks met de CROW-norm worden geindexeerd.

Zoals bij de personele middelen is aangegeven is tevens jaarlijks een bedrag van € 40.600 nodig t.b.v. structurele uitbreiding van 0,5 FTE.

Tot slot is er een krediet nodig van € 650.000 voor het restaureren van de kademuren rondom bastion Groníngen in Willemstad. De jaarlijkse kapitaallasten hiervan bedragen vanaf 2024 (op basis van 20 jaar afschrijving) € 45.000. Dekking ln de stelpost nieuw beleid resteert voor de dotatie aan een MJOP voor (cultuurh¡storische) objecten, kademuren/damwanden, na vaststelling van de voorziening waterbouwkundige objecten, voor 2023 een bedrag van € 92.500 en vanaf 2024 jaarlijks € 217.750. ln de stelpost nieuw beleid is tevens voor 2O23 en verder € 75.000 per jaar opgenomen voor het onderhoud aan de vestingwerken, welke onderdeel zijn van het beheerplan (Rijks) monumentale objecten. Ook is ín de stelpost nieuw beleid rekening gehouden met vanaf 2025 € 23.000 aan jaarlijkse kapitaallasten voor noodzakelijk onderhoud aan cultuurhistorische objecten. Vanuit de huidige budgetten is zoals eerder aangegeven € 81.000 beschíkbaar (€ 56.000 lagere dotatie voorziening onderhoud gebouwen en € 25.000 budget Fort Sabina) om als

dekking in te zetten. ln de onderstaande tabel is (afgerond) weergegeven wat de lasten per jaar zijn, welke dekking ingezet wordt en wat het gevolg is voor het begrotingsresultaat in het betreffende ar

2023

2024

202ã

2028

2427

€ 132.500

€ 290.000

€ 290.000

€ 290.000

€ 290.000

Jaarlijkse inspectiekosten Kosten uitbreiding personeel Kapitaallasten krediet kademuren

€

€ 15.000

€ 15.000

€ 15.000

€ 15.000

€

€ 40.600

€

€

€ 40.600 € 45.000

€ 40.600 € 45.000

€ 40.600 € 45.000

Totale lasten

€ 132.500

€ 345.600

€ 390.600

€ 390.600

€ 390.600

Lagere dotatie voorzienino oebouwen lnzet budget Fort Sabina

€

€ 56.000

€

Totaalhuidig budget Totale extra lasten

€

€ 25.000 € 81.000

€ 56.000 € 25.000 € 81.000

€ 56.000 € 25.000 € 81.000

€ 56.000 € 25.000 € 81.000

€ 132.500

€ 264.600

€ 309.600

€ 309.600

€ 309.600

Gereserveerd in steloost nieuw beleid

€ 167.500

€ 293.000

€ 315.000

€ 315.000

€ 315.000

€ 35.000

€, 28.400

€ 5.400

€ 5.400

€ 5.400

Jaarlijkse dotatie

voozieninq

Ten gunste van be-

qrotinqsresultaat

De totale extra iaarlijkse lasten die uít het beheerplan (Rijks)monumentale objecten en het krediet voor de restauratie van de kademuren voortvloeien kunnen hiermee volledig gedekt worden uit de stelpost nieuw beleid, specifiek voor dit onderwerp geoormerkte middelen.

Het restant wat overblijft in de stelpost nieuw beleid voor dit onderwerp kan voor de jaren 2023 en verder vrij vallen ten gunste van het begrotingsresultaat in de betreffende jaren.

Communicatie Wij willen de inwoners en ondernemers betrekken en informeren over plannen die gaan

plaats vinden. Dit doen we volgens de v'rjf dienstverleningsprincipes: volledig antwoorden, duidelijk, betrouwbaar, meedenkend en persoonlijk. ln de uitvoeringsfase betrekken we belanghebbenden op een wijze die bijdie situatie past, waarbij inbreng voor particípat¡e per situatie bekeken wordt. Dit kan gaan om informeren of raadplegen. lmmers, het gaat om het structureel plegen van 'standaard' instandhoudingsonderhoud aan objecten in de openbare ruimte, met de focus op veiligheid en het behoud van de cultuurhistorische en toeristische waarde. Voor het restaureren van de kademuren zal een communicatieplan worden opgesteld.

Vervolg Vanaf 2024 zal het beheerplan uitgevoerd worden voor wat betreft het structureel 'standaard' instandhoudingsonderhoud.ln 2o24 wordt de voorbereiding voor het restaureren van de kademuren opgestart en zal er aangevangen worden met de uitvoering. De verwachting is dat de uitvoering in Q2 2025 afgerond kan worden. De gemeenteraad zal via raadsinformatiebrieven op de hoogte gehouden worden. Dit beheerplan wordt vastgesteld voor de periode van tien jaar, van 2024 Tot en met 2028, met een doork'tjk naar 2033. Eind 2028 volgt een actualisatie van dit beheerplan, waarin ook een evaluatie is opgenomen.

Bijlagen

1. Beheerplan gemeentelijk vastgoed 2024-2028,ínclusief bijbehorende onderhoudsplannen 2024 -2033

2. lnspectierapport kademuren en sluizen Nebest Mocht u vragen hebben over dit voorstel, dan kunt u contact opnemen met de griffier via email: g ríff ie@rnoerd iik.n L Zevenbergen, 7 november 2023 Bu d

J.C.

ster en wethouders van de gemeente Moerdijk, secretaris, de burgemeester,

boom

RAADSBESLUIT

Raadsverqaderi ng van 14 december 2023

De raad van de gemeente Moerdijk,

gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 7 november 2023,

overwegende dat: De uitvoering van de werkzaamheden/maatregelen voortkomend uit het beheerplan en onderhoudsplannen uiteindelijk leiden tot meer grip op het proces van beheer en onderhoud van de bedoelde objecten. Hiermee borgen we niet alleen het behoud van ons erfgoed, maar vergroten we ook de cultuurhistorische en toeristische waarde ervan

-

gelet op: Monumentenwet Erfgoedwet Besluit begroting en verantwoording (BBV)

-

BestuursakkoordMoerdijk2022-2026 Erfgoedverordening Moerdijk2017 Visie op de verdedigingswerken Moerdijk 2018

BESLUIT

1. Het beheerplan gemeentelijk vastgoed 2024-2028 vaststellen, inclusief de bijbehorende onderhoudsplannen 2024-2033;

2. De jaarlijkse dotatie aan de voorziening onderhoud gebouwen vanaf 2024 vaststellen op € 1.589.393;

3. Ten behoeve van het beheer en onderhoud van de (Rijks)monumentale objecten een voorzieníng instellen;

4. Eenmalig in2023 een bedrag in deze voorziening storten van € 132.50O envanaf 2024 jaarlijks een bedrag doteren aan de voorziening van € 289.637 per jaar;

5. Vanaf 2024 een budget beschikbaar stellen voor inspectie van de (Rijks)monumentale objecten van € 15.000 per jaar; 6. Structurele uitbreiding van het cluster Vastgoed (team REO) vanaf 2024 ten behoeve van het beheer van de (Rijks)monumentale objecten met 0,5 FTE; 7 . Een krediet van € 650.000 beschikbaar stellen voor het restaureren van de kademuren rondom bastion Groningen in Willemstad; 8. De totale extra lasten van € 132.500 in 2023, € 264.600 voor 2024 en € 309.600 voor 2025 en verder te dekken uit de stelpost nieuw beleid, specifiek voor dit onderwerp geoormerkte middelen en het restant van € 35.000 in 2023, € 28.400 in 2024 en € 5.400 in 2025 en verder vrijte laten vallen uit de stelpost nieuw beleid ten gunste van het begrotingsresultaat in het betreffende jaar. Vastg de

aderíng d.d. 14 december 2023, de voorzitter,

onk-Schenkel

kerke