Bjlage 1 - Integrale gebiedsvisie Stationsgebied Zevenbergen
Tekst van het document
STATIONSGEBIED ZEVENBERGEN KNOOPPUNTONTWIKKELING IN VERSNELLING INTEGRALE GEBIEDSVISIE 17.04.2025
INHOUD 01
INLEIDING 1.1 Waarom deze integrale gebiedsvisie? 1.2 De ontwikkeling van Oost 1.3 Optimaliseren OV-knoop Zevenbergen 1.4 Duurzame doorontwikkeling OV-knoop en stationsgebied 1.5 Stationsgebied sleutellocatie voor regionale en lokale opgaven 1.6 Het doorlopen proces
02
03
05
5 9 11 15 19 19
VISIE OP ONDERDELEN
49
5.1 Verkeersstromen: voetgangers en fietsers
5.7 Milieuaspecten
49 51 53 55 57 59 63
ONTWIKKELLOCATIES
65
5.2 Verkeersstromen: bus 5.3 Verkeersstromen: auto en parkeren 5.4 Faciliteiten: bestemming verrijkt 5.5 Programma 5.6 Groenblauw raamwerk
INTERMEZZO
22
INTERWIJKVERBINDING
25
6.1 Inpassing Pastoor van Kessellaan en kwaliteitsimpuls stationsplein
2.1 Vanzelfsprekende nieuwe route 2.2 Interwijkverbinding met nieuwe perronopgangen
25 25
6.3 Wonen langs het Zwanengat
67 69 71
FUNCTIONELE OPZET STATIONSKNOOP
31
FINANCIERING EN ONTWIKKELPLANNING
73
3.1 Basisopzet stationsdomeinen
31 33
3.2 Een toekomstbestendige en compacte OV-knoop
04
5
TOEKOMSTPERSPECTIEF STATIONSGEBIED ZEVENBERGEN 4.1 Stationsgebied als nieuw stukje stad 4.2 Ruimtelijk raamwerk 4.3 Van stenen kloof naar groene vallei 4.4 Toekomstbeeld
35 35 37 39 41
06
6.2 Inpassing en transformatie omgeving Hazeldonkse Zandweg
07
7.3 Lobby voor cofinanciering
73 73 74
BIJLAGEN
76
7.1 Mogelijke fasering en deelontwikkelingen 7.2 Investeringen
Overzichtskaart huidige buslijnen Voorstel mogelijke wijzigingen Buslijn 117 en 119 QuickScan aspecten fysieke leefomgeving
77 78 80
3
Opgaven stationsgebied Zevenbergen
Langzaamverkeersroute oost en west
Transformatie de Hil OV knoop Zevenbergen
4
Gebiedsontwikkeling Markvelden
01
INLEIDING 1.1 Waarom deze integrale gebiedsvisie? Zevenbergen is een levendige, historische stad in een economisch dynamische
Deze verschillende opgaven zouden elkaar kunnen versterken en bieden
regio en is volop in ontwikkeling. Na de kwaliteitsimpuls in het hart is de
interessante kansen om de woningbouwopgave in de regio te versnellen
volgende grote stap de ontwikkeling van Zevenbergen-Oost. Hier zal ruimte
en Zevenbergen als regio-overstijgend openbaar vervoersknoop verder te
worden geboden aan nieuwe woningbouw en aan het vervolmaken van
ontwikkelen.
de rondweg rond de stad. Ook komt er langs de Mark meer ruimte voor recreatie. Zevenbergen-Oost is een vanzelfsprekende plek voor de verdere
Samenwerken aan een aantrekkelijk stationsgebied
doorontwikkeling van Zevenbergen, een mooie locatie nabij het station en
De stationsopgave biedt een unieke kans voor een integrale aanpak van
nabij de belangrijke voorzieningen. In deze grote stadsontwikkeling heeft het
station, stationsomgeving en woningbouw en vraagt om een integrale
stationsgebied een bijzondere plek, als belangrijke schakel tussen het centrum
gebiedsvisie. Om die reden heeft de afgelopen periode een nadere verkenning
en Oost.
plaatsgevonden met de belangrijke partners (NS, ProRail, provincie NoordBrabant, Bureau Spoorbouwmeester en de gemeente Moerdijk), waarin de
In de omgeving van station Zevenbergen is behoefte aan een goede
volgende zaken onder de loep zijn genomen:
interwijkverbinding voor fietsers en wandelaars, die de bestaande spoorkruising van de Hazeldonkse Zandweg kan ontlasten bij verdere groei
•
van de stad. Deze nieuwe verbinding maakt vanuit Zevenbergen-Oost de belangrijke maatschappelijke voorzieningen en het historische centrum
het Stationsgebied Zevenbergen. •
van Zevenbergen goed en veilig bereikbaar. Bovendien groeit het belang van de stationsknoop Zevenbergen als regio-overstijgend knooppunt. Er liggen hier interessante kansen om de stad Zevenbergen, de omliggende
Hoe de interwijkverbinding zo zorgvuldig mogelijk kan worden ingepast in Hoe daarmee de openbaar vervoersknoop rond station Zevenbergen kan worden doorontwikkeld.
•
Hoe daaraan gekoppeld een versnelling in de woningbouwopgave kan worden bewerkstelligd.
dorpen, de haven van Moerdijk met het nieuwe Logistiek Park Moerdijk en Lage Zwaluwe als bedrijvenpoort West-Brabant beter bereikbaar te maken
De integrale gebiedsvisie die nu voor u ligt, legt de basis voor de
met het openbaar vervoer. Als een belangrijke verbindende schakel als
doorontwikkeling van het stationsgebied. Deze visie is tot stand gekomen op
poort naar regionale bereikbaarheid en als hefboom naar een gezonde,
basis van het ‘Handelingsperspectief OV Knoop Station Zevenbergen d.d. 24-
aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving. Zevenbergen is in de
06-2022’, de bouwstenen voor gebiedsvisie d.d. juli 2023, beleidsdocumenten
verstedelijkingsopgave gepositioneerd
en input van de partners en gesprekken met belanghebbenden in en om het
als voorstad van Breda. Met de ontwikkeling van het stationsgebied wordt
Stationsgebied en De Hil. Deze gebiedsvisie schetst de ontwikkelrichting voor
gewerkt aan een door de provincie, NS, ProRail, IenW en BZK aangewezen
het stationsgebied in de komende decennia. Waarbij de mogelijkheden zijn
regionaal focusknooppunt.
onderzocht en de kaders voor het vervolgproces zijn vastgesteld.
5
Uitsnede omgevingsvisie Moerdijk 2040
6
Dit alles is gedaan met intensieve participatie met stakeholders, eigenaren,
De integrale gebiedsvisie levert hiermee een bouwsteen en kader voor:
inwoners en ondernemers, zowel binnen als buiten de stationsomgeving Zevenbergen.
•
Het opstellen van een Witboek voor het Stationsgebied Zevenbergen
Het doel is om het station te transformeren tot een toekomstbestendig en
door de gemeente Moerdijk samen met de provincie Noord-Brabant. Dit
duurzaam OV-knooppunt met een aantrekkelijke onderdoorgang tussen het
Witboek wordt in het jaarlijkse Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) in
centrum en Zevenbergen-Oost. Daarnaast biedt het gebied ruimte voor een onderscheidend woonprogramma en voorzieningen. Het wordt een levendige
het voorjaar van 2025 ingebracht namens de samenwerkende partners. •
en hoogwaardige verblijfsplek waar verbinding, ontmoeting, vergroening en verduurzaming centraal staan.
Lobby agenda BO-MIRT (Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) en BO-leefomgeving.
•
Voorbereidingen en uitwerkingen van verschillende onderdelen op projectniveau met de samenwerkingspartners.
De gebiedsvisie biedt een ontwikkelperspectief voor een integrale aanpak van station, stationsomgeving en woningbouwontwikkeling. Het maakt de inzet van de verantwoordelijke partijen duidelijk en zorgt voor samenhang. Met de gebiedsvisie liggen uitgangspunten en ambities vast en worden stedenbouwkundige en programmatische kaders op hoofdlijnen weergegeven. De gebiedsvisie is dus geen blauwdruk. Het biedt ruimte voor nadere invulling en uitwerking, maar geeft wel de gewenste ontwikkelrichting om de samenhang en synergie zo goed mogelijk te borgen. De invulling en uitwerking van de visie zal gefaseerd worden aangepakt waarbij samenwerking met en inbreng van betrokken (markt)partijen en gebruikers essentieel is. De integrale gebiedsvisie is onderbouwd met een business case om de haalbaarheid en financiële duurzaamheid van het project te waarborgen. De business case biedt inzicht in de kosten, baten en risico’s, en maakt duidelijk hoe de voorgestelde ontwikkelingen zich verhouden tot de verwachte opbrengsten. Het biedt bovendien een solide basis voor besluitvorming door stakeholders, en helpt bij het aantrekken van financiering en het sturen van de projectontwikkeling op basis van concrete cijfers en strategische keuzes.
7
Impressie Zevenbergen Oost en het stationsgebied
8
1.2 De ontwikkeling van Oost Na de ontwikkeling van het hart van Zevenbergen is het nu tijd voor de stap
•
De vervolmaking van de rondwegstructuur als hoofdontsluiting van
over het spoor naar Oost.
Zevenbergen en Zevenbergen-Oost. Dat biedt de kans om de Hazeldonkse
In de Omgevingsvisie Moerdijk 2040 is de gebiedsontwikkeling Zevenbergen-
Zandweg en de omgeving van het centrum te ontlasten van doorgaand
Oost opgenomen, met plannen voor de uitbreiding van wonen in de
autoverkeer en de auto-ontsluiting te organiseren met een systeem van
Markvelden en het Zwanenveld en recreatie in de Markzoom. Op dit moment worden de plannen voor Oost verder uitgewerkt. Daarnaast wordt ook gekeken
‘inprikkers’ tussen rondweg en centrum. •
Een nieuwe interwijkverbinding voor de fietser en voetganger tussen
naar de mogelijkheden om het bedrijventerrein De Hil te transformeren
Zevenbergen-Oost en centrum, door middel van een ongelijkvloerse
naar een gebied met wonen en werken. Waar in Markvelden en Zwanenveld
kruising met het spoor in de omgeving van het station.
wordt ingezet op een rustig, groen en suburbaan woonmilieu, liggen er in De Hil kansen om een nieuw, meer intensief groenstedelijk woonmilieu toe te
Het stationsgebied wordt hiermee een cruciaal puzzelstukje in de verdere groei
voegen. Op deze plek naast het station ligt de mogelijkheid om doelgroepen
van Zevenbergen en in het verder bouwen aan de kwaliteit van leven in de
aan de stad te binden, die zich meer richten op openbaar vervoer en die de
stad.
voorzieningen op loopafstand willen hebben, zoals bijvoorbeeld starters, senioren en stedelijk georiënteerde gezinnen. Er zijn regionaal niet veel plekken die daar geschikt voor zijn. Zevenbergen breidt zich uit, en het station en stationsgebied verschuiven van de rand naar het hart van de stad, waar het een belangrijke schakel vormt als ‘stationshart’ tussen het centrum en Zevenbergen-Oost. De Hazeldonkse Zandweg is nu al een belangrijke invalsweg vanuit het oosten, voor zowel gemotoriseerd verkeer als fietsers. Met de ontwikkeling van ZevenbergenOost zal het belang van deze route verder toenemen waarbij het onwenselijk is als de gelijkvloerse kruising met het spoor verder belast zou worden. Om die reden zijn twee belangrijke infrastructurele ingrepen noodzakelijk:
9
Huidige situatie stationsgebied Zevenbergen
Werken
verblijfskwaliteit stationsplein mist
ontvangstdomein
spoorwegovergang Hazeldonkse Zandweg
gelijkvloers reizigersoverpad
10 oncomfortabel busstation
Cultuur, horeca en recreatie een plek geven
1.3 Optimaliseren OV-knoop Zevenbergen De stationsontwikkeling Zevenbergen speelt een essentiële rol als
Station Zevenbergen krijgt een gemiddelde klantwaardering, maar er ligt ook
focusknooppunt binnen zowel de regio West-Brabant (SRWB) als Breda-
een aantal opgaven voor de toekomst:
Tilburg (SRBT). Bij de ontwikkeling van het stationsgebied wordt gewerkt aan een regionaal focusknooppunt, dat is aangewezen en op de actieagenda
•
De busperrons zijn krap bemeten, op drukke momenten staan veel mensen
OV Toekomstbeeld gezet, door provincie Noord-Brabant, NS, ProRail, het
op het fietspad. Voor de toevoeging van een HOV-busverbinding met
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en het ministerie van
Breda is onvoldoende ruimte. De meeste buslijnen en ook de beoogde
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Focusknooppunten zijn
toekomstige HOV-lijn hebben in de toekomst hun focus meer op de
de knooppunten waar de stakeholders als eerste met elkaar in gesprek
oostzijde, een busstation aan de oostzijde van het spoor is derhalve
gaan om na te gaan wat de opgave is en wat de mogelijkheden zijn voor knooppuntontwikkeling. Het station heeft een belangrijke rol als het om
efficiënter en toekomstbestendiger. •
Station Zevenbergen heeft nu geen directe toegang vanuit Zevenbergen-
de regionale OV-bereikbaarheid gaat. Het vormt de centrale openbaar
Oost, het ontvangstdomein ligt alleen aan de centrumzijde. Met
vervoersknoop voor Zevenbergen zelf, de omliggende dorpen, het haven-
een dubbelzijdig station zou het station veel beter aanhaken op dit
en industriegebied Moerdijk, het Logistiek Park Moerdijk dat in aanleg is en station Lage Zwaluwe. Vanaf station Zevenbergen zijn er treinverbindingen
(toekomstige) stadsdeel en de nieuwe recreatie langs de Mark. •
Het gelijkvloerse reizigersoverpad, dat vanaf het ontvangstdomein het
richting Roosendaal/Zeeland en naar de Randstad. Daarnaast zijn er diverse
oostelijke perron ontsluit, is niet comfortabel. Bij passerende treinen en
busverbindingen en goede fietsroutes met de dorpen. Tot slot gaat de
als de trein op het perron staat te wachten moeten reizigers voor dichte
concessie voor een nieuwe HOV-busverbinding naar Breda in 2025 starten. Station Zevenbergen is een belangrijk overstapstation tussen de diverse
spoorbomen wachten. •
Het monumentale stationsgebouw heeft een mooie horeca-invulling,
vervoersmodaliteiten en de ambitie is om dit verder uit te breiden.
maar het stationsplein voor de deur heeft weinig verblijfskwaliteit. De
Op dit moment is het station eenzijdig georiënteerd op het centrum en liggen
vele verkeersfuncties, zoals doorgaand auto- en fietsverkeer, bushalte,
fietsenstalling, bushalte en ontvangstdomein van het station vlak bij elkaar.
K+R en taxistandplaats, gaan ten koste van de verblijfskwaliteit. Een
De overstap is dus compact en overzichtelijk. Recent onderzoek wijst uit dat
stationsgebied met verblijfskwaliteit en verblijfsfunctie draagt bij aan
er meer dan voldoende fietsenstallingen aanwezig zijn en de bezetting van
levendigheid en sociale veiligheid.
het P+R-terrein is maximaal 84%. Het monumentale stationsgebouw met horecavoorziening voegt een verblijfskwaliteit toe en vormt het uithangbord van het station.
11
Moerdijk als een regio-overstijgend knooppunt
ROTTERDAM
STEDELIJKE REGIO ROTTERDAM DORDRECHT DORDRECHT
ca. 15% Snelwegen Hoofdwegen Belangrijke ontsluitingswegen LOGISTIEK PARK MOERDIJK
Spoor
ca. 30%
ca. 10.000-14.000 arbeidsplaatsen
HOV
ZEVENBERGEN
BREDA
STEDELIJKE REGIO BREDA - TILBURG
Spoor HOV
ETTEN-LEUR
OP ZOO
M
< ANTWERPEN
< BERGEN
12
STEDELIJKE REGIO ROOSENDAAL BERGEN OP ZOOM
Snelfietsroutes naar stations
Legenda LEGENDA
TILBURG ROOSENDAAL
Snelwegen
HOV Zevenbergen-Breda versterken Nieuwe buslijn via Logistiek Park Moerdijk
BREDA - PRINSENBEEK
ca. 20%
Faciliteren deelmobiliteit
Legenda
LAGE ZWALUWE
HAVEN-/ INDUSTRIEGEBIED MOERDIJK
HOV Zevenbergen-Breda versterken Nieuwe buslijn via Logistiek Park Moerdijk Snelfietsroutes naar stations
103
Buslijn regulier
603
Buslijn buurtbus Busstation in kern
103
Buslijn regulier
Snelwegen
603
Buslijn buurtbus
Hoofdwegen
Busstation in kern
Belangrijke ontsluitingswegen
OV-knopen/HUBS
Faciliteren deelmobiliteit Voorzieningen
Voorzieningen
Hoofdwegen
Uitbreidingsplannen woningbouw
Belangrijke ontsluitingswegen
Te ontwikkelen bedrijventerrein
Faciliteren deelmobiliteit
Ontwikkeling bedrijvenpoort
Voorzieningen Uitbreidingsplannen woningbouw
Ontwikkelen tot bovenregionaal energieknooppunt
Te ontwikkelen bedrijventerrein Ontwikkeling bedrijvenpoort
Uitbreidingsplannen woningbouw
Ontwikkelen tot bovenregionaal energieknooppunt
Te ontwikkelen bedrijventerrein
Creëren groen-blauwe raamwerk
Creëren groen-blauwe raamwerk
Regionale hub Zevenbergen In het ‘Ontwikkelplan mobiliteitshubs West-Brabant’ is station Zevenbergen aangewezen als één van de vier regionale hubs. De grotere doelstelling is het verbeteren van de bereikbaarheid en het stimuleren van het gebruik van het openbaar vervoer, door het optimaliseren van de OV-knoop. Daarbij zijn goede voorzieningen, zoals P+R, Kiss+Ride en fietsenstallingen, essentieel. Het begin en het einde van de reis moet op orde zijn om meer forenzen uit Zevenbergen, maar ook uit omliggende dorpen te verleiden het openbaar vervoer te gebruiken. Extra voorzieningen, zoals een fietsenmaker, een pakketmuur of horeca, versterken de rol van het station als regionale mobiliteitshub. In het ontwikkelplan is de verblijfskwaliteit als belangrijk verbeterpunt benoemd waarmee de aantrekkingskracht van de OV-knoop kan worden vergroot. Het stationsgebied is straks een nieuw stukje Zevenbergen om trots op te zijn en een visitekaartje voor de regio.
Toekomstbeeld OV-knoop Zevenbergen (bron Handelingsperspectief) 13
14
1.4 Duurzame doorontwikkeling OV-knoop en stationsgebied
In het stationsgebied moet de keuze voor de fiets, het openbaar vervoer of te
Het OV-netwerk is de drager van duurzame stedelijke en regionale
voet vanzelfsprekend worden. De nieuwe interwijkverbinding vormt samen met
gebiedsontwikkeling. Iedere knoop heeft hierbij een functie binnen het
de bestaande en nieuwe fietspaden een groen en toegankelijk fietsnetwerk.
netwerk en regionale bereikbaarheid. De multimodale ontsluiting van de regio
De auto is te gast. Een hoogwaardig trein- en busstation maken de reis
rondom station Zevenbergen richt zich op twee belangrijke verbindingen
comfortabel en aantrekkelijk. De ambitie voor het busvervoer is zero-emissie
voor woon-werkverkeer. Enerzijds wordt de verbinding van oost naar west
vervoer, zodat ook de lucht in het gebied gezonder wordt.
geïntensiveerd, met haltes bij Lage Zwaluwe, Logistiek Park Moerdijk, het haven- en industriegebied Moerdijk, Zevenbergen en richting Breda. Anderzijds
Moerdijk is de energiepoort van Brabant. Duurzaamheid is dan ook een
wordt ook ingezet op de noord-zuidverbinding, die loopt van Rotterdam via
belangrijk thema, met volop kansen om op diverse duurzaamheidsterreinen
Dordrecht naar Lage Zwaluwe, Oudenbosch, Roosendaal, richting Bergen op
uit te blinken. Het mobiliteitsknooppunt biedt de mogelijkheid om als
Zoom. Met dit interregionale karakter biedt station Zevenbergen de kans om
proefstation te dienen voor verschillende duurzaamheidsmaatregelen,
ook een naadloze overstap tussen de diverse vervoersmodaliteiten te creëren.
waaronder de ambities uit de handreiking verduurzaming MIRT van Bureau
Of het nu gaat om de directe snelfietsroute vanuit Breda, de toekomstige
Spoorbouwmeester: klimaat (klimaatmitigatie en inclusief duurzame mobiliteit),
HOV-busverbinding of de strategische ligging in de regio. Alle centra van dorp
duurzame energie, circulaire economie, klimaatadaptatie en gezonde
tot stad, kunnen hiermee verbonden worden door een duurzaam en robuust
leefomgeving.
mobiliteitsnetwerk. In het nieuwe stationsgebied is ruimte voor innovaties op het gebied van Duurzaam op elk vlak
circulariteit. Door gebruik te maken van duurzame, kwalitatieve materialen en
Op deze strategische locatie zijn er kansen om gezondheidswinst te
een tijdloos ontwerp dat aansluit bij de identiteit van Zevenbergen ontstaat
behalen door in te zetten op duurzaam bouwen en duurzame mobiliteit.
een toekomstbestendig gebied. Bij klimaatadaptatie wordt rekening gehouden
Het stationsgebied is erg versteend en het bedrijventerrein De Hil is sterk
met de verschillende klimaatinvloeden, zoals neerslag, droogte, warmte
verouderd. Door te investeren in groene energie, duurzame mobiliteit,
en hitte. Door in te zetten op een robuust groenblauw raamwerk wordt het
duurzame woningbouw, circulaire economie, klimaatadaptatie, biodiversiteit
stationsgebied klimaatadaptief en natuurinclusief. Naast een aantrekkelijke,
en innovatieve vergroeningsoplossingen, kan dit gebied aanzienlijk worden
schone en groene leefomgeving dragen duurzame horeca- en retailconcepten,
verbeterd.
met focus op gezondheid, bij aan een gezonde leefstijl.
15
Inspiratiebeelden duurzaamheid op elk vlak
16
De duurzaamheidsthema’s staan niet op zichzelf maar versterken elkaar: de som is meer dan de losse delen. Door het integreren en combineren van de duurzaamheidsthema’s kan het stationsgebied zich ontwikkelen tot een voorbeeld van duurzame innovaties en oplossingen. De inzet op duurzaamheid moet passend zijn voor het gebied: elke toepassing van de duurzaamheidsthema’s moet aansluiten bij de fysieke, technische en financiële ruimte en mogelijkheden van het stationsgebied.
17
Stationsgebied sleutellocatie voor regionale en lokale opgaven
18
1.5 Stationsgebied sleutellocatie voor regionale en lokale opgaven
1.6 Het doorlopen proces
De unieke kans doet zich nu voor om alle regionale en lokale opgaven in één
Stationsgebiedsdialoog
keer en in samenhang op te pakken en te versnellen met de verschillende
Een visie voor een stationsgebied maken is geen eenvoudige opgave. In het
gebiedspartners. Door samen op te trekken kunnen we het Stationsgebied
stationsgebied van Zevenbergen komen verschillende belangen samen van
Zevenbergen nog beter maken.
onder andere reizigers, vervoersbedrijven, grond- en vastgoedeigenaren en omwonenden. Het stationsgebied is van iedereen. De integrale visie voor
Met de komst van de interwijkverbinding en de duurzame doorontwikkeling
het stationsgebied is daarom gemaakt in intensieve samenwerking met
van het OV-knooppunt voor de regio komen de volgende regionale en lokale
de gebiedspartners (NS, ProRail, Arriva, provincie Noord-Brabant, Bureau
opgaven en kansen samen:
Spoorbouwmeester en de gemeente Moerdijk), diverse experts, stakeholders, eigenaren, bewoners, ondernemers, gebruikers en vele geïnteresseerden,
•
Verbeteren van de bereikbaarheid van het station vanuit Zevenbergen-
zowel binnen als buiten de stationsomgeving Zevenbergen.
Oost •
Tweezijdig georiënteerd station Zevenbergen
Het proces om tot de integrale visie te komen is opgedeeld in verschillende
•
Saneren gelijkvloers reizigersoverpad station
stappen, waarbij we steeds kennis en feedback hebben opgehaald via
•
Ontwikkelen van een busstation aan de oostzijde van het station
werksessies, ontwerpateliers, inloopavonden en twee bewonersbijeenkomsten.
•
Meer ruimte voor busperrons en een HOV-buslijn naar Breda
In de verschillende bijeenkomsten zijn de onderzoeksresultaten en
•
Verbeteren leefbaarheid van de stationsomgeving
concepten voorgelegd, met als doel de gebiedsvisie verder te verrijken en
•
Verbeteren van de veiligheid van de spoorwegovergang Hazeldonkse
aan te scherpen. Ook is er een aantal individuele gesprekken gevoerd met
Zandweg
ondernemers en grond- en vastgoedeigenaren in en om het stationsgebied.
•
Vergroten verblijfskwaliteit in het stationsgebied
•
Woningbouwversnelling en ruimte voor een onderscheidend woonmilieu
In de gesprekken met bewoners en ondernemers in en om het stationsgebied
•
Ontwikkelingen als impuls voor de voorzieningen in en om het centrum van
wordt de wens uitgesproken voor een (verkeers)veilige, bereikbare, leefbare en
Zevenbergen
aantrekkelijke omgeving. Een brede sociaal veilige onderdoorgang voor fietsers en voetgangers is genoemd als aandachtspunt. Daarnaast is er behoefte aan minder verkeersdrukte en een lagere snelheid op de Hazeldonkse Zandweg.
19
Stationsgebiedsdialoog
20
Tevens is de wens geuit om P+R-parkeermogelijkheden aan beide
•
zijden van het spoor te realiseren en voldoende ruimte te bieden aan fietsparkeervoorzieningen. Ook de wens voor een levendiger en groener
2 oktober 2024: Informatiebijeenkomst met alle bewoners/ondernemers in en om Stationsgebied/De Hil.
•
5 februari 2025: Informatiebijeenkomst over geheel Zevenbergen-
stationsgebied werd geuit, als tegenhanger van het nu versteende en
Oost inclusief visie Stationsgebied voor alle geïnteresseerden in en om
steeds meer verlaten bedrijventerrein. Daarbij werd als kans genoemd om
gemeente Moerdijk.
bedrijfsactiviteiten voort te zetten op een ander bedrijventerrein. Er is veel draagvlak voor een kwaliteitsimpuls van het stationsgebied. De stationspleinen
•
26 februari 2025: Locatiebezoek Station Zevenbergen met afvaardiging van ministerie van VRO, ministerie van IenW, provincie en ProRail.
mogen bovendien groener en aantrekkelijker worden ingericht, zodat het een prettige plek wordt om te verblijven en elkaar te ontmoeten, met behoud van
De breed gedeelde mening van de betrokken partijen en belanghebbenden is
het monumentale stationsgebouw. De wens is om het busstation te realiseren
dat de noodzakelijke interwijkverbinding een unieke kans biedt om meerdere
in een groene, parkachtige omgeving.
belangrijke opgaven in samenhang op te pakken en OV-knoop, stationsgebied en Zevenbergen een kwaliteitsimpuls te geven. Het station krijgt met deze
De gesprekken met de verschillende stakeholders in en om het stationsgebied
ingreep ook een entree aan de oostzijde en kan op die manier doorgroeien
gaven blijk van breed draagvlak voor de voorgestelde richting en de
tot een regionaal OV-knooppunt. Voorliggende integrale gebiedsvisie is in
sleutelopgaven. Dit vormt een solide basis voor de komende jaren, waarop we
samenwerking tussen gemeente, spoorpartijen, provincie en alle betrokkenen
hopelijk met vereende krachten verder kunnen bouwen aan het stationsgebied.
in en om het gebied opgesteld en vormt het vertrekpunt voor een gezamenlijke inspanning en investering in het gebied.
Enkele belangrijke momenten die hebben plaatsgevonden tijdens het proces: •
29 augustus 2024: Bijeenkomst met bewoners/eigenaren van de Hazeldonkse Zandweg nr. 10 t/m 26 (aan de zijde van De Hil).
•
6 september 2024: Locatiebezoek aan station Lage Zwaluwe en Zevenbergen met gedeputeerde Stijn Smeulders, directeur-generaal Mobiliteit Kees van der Burg, HID Wim Fabries, Dimitri Kruik van ProRail en Paul Dirix van de Port of Moerdijk.
•
10 september 2024: Bijeenkomst met werkgroep Stationsgebied De Hil.
•
19 september 2024: Projectentour voor de Raad van Zevenbergen samen met Jantinus Hagens en Rene Vegter van ProRail. 21
Ambities, uitgangspunten en wensen
Voor het stationsgebied zijn door de spoorse partijen, de provincie en de
INTERMEZZO
gemeente onderstaande ambities, uitgangspunten, wensen en koppelkansen meegegeven als vertrekpunt voor de integrale gebiedsvisie. AMBITIES
STATION EN STATIONSOMGEVING
•
•
Regionale mobiliteitshub: trein, bus, fietsroutes, deelmobiliteit. HOV-bus
voor consolidatie van waardering, of zelfs verbetering (pas op voor
•
Woningbouwopgave Zevenbergen concentreren rond station.
verslechtering in gebruik).
•
Passend stedelijk woonmilieu De Hil. Ontwikkelpotentieel van het
•
stationsfuncties – integraal bekijken en laten inspireren door wat er nu al goed is. Connecties logisch en leesbaar houden, ook als je ongelijkvloers
Interwijkverbinding en spooronderdoorgang: veilige aanhechting centrum
gaat. •
Hoofdstroom fietsers omleiden: nieuwe verbinding is een vanzelfsprekende route en logisch onderdeel van het nieuwe stedelijke weefsel.
•
Tweezijdige oriëntatie station
•
Ten gevolge van de gebiedsontwikkeling, de tweezijdige ontsluiting perrons verbeteren. Zoals een ongelijkvloerse oversteek waardoor het
Wens: saneren van het reizigersoverpad en het smalle paadje tussen de Hazeldonkse Zandweg en het reizigersoverpad.
•
Stationsconcept als leidraad: organiseer modaliteiten logisch, zodat een goed functionerende overstap gewaarborgd blijft.
•
en reizigersgroei is het doel de bereikbaarheid van het station en de
Helderheid: cluster OV-voorzieningen op één duidelijke plek en zorg voor een zo compact mogelijke en overzichtelijke overstap.
•
comfortknelpunt op het reizigersoverpad kan afnemen of zelf verdwijnen •
Spooronderdoorgang vraagt andere organisatie OV-knoop: herschikken
150-300 woningen en ruimte voor werk en leisure. en Zevenbergen-Oost, ontlasting overgang Hazeldonkse Zandweg. •
•
stationsgebied optimaal benutten – durf meer stad te maken. De Hil ca.
Bij voorkeur één helder ontvangstdomein aan beide zijden, toegangen tot perrons daar zoveel mogelijk concentreren.
bij sanering.
•
Zichtbaarheid station vanuit de omgeving belangrijk.
Verduurzaming stationsomgeving: altijd kansen grijpen: zon, circulaire
•
Wonen rondom station belangrijk en liefst zichtbaarheid vanuit woningen
inrichting, vergroening, klimaatadaptatie, etc.
22
Gewaardeerd station (compact, overzichtelijk, veilig, schoon) – zorg
naar Breda. Betekenis ook voor dorpen en haven Moerdijk.
op alle onderdelen van de OV-knoop in verband met sociale veiligheid.
Ambities, uitgangspunten en wensen
BUSSEN EN HOV
•
•
Bestaande monumentale stationsgebouw met goede functie belangrijk voor kwaliteit en uitstraling station en stationsgebied.
•
Rijksmonument vormt nu het gezicht van het station: zorgvuldig koppelen
Toekomstbestendig busstation: oostzijde lijkt i.v.m. randweg meest interessant voor nieuw busstation, met ook regionale betekenis (HOV).
•
Dan gelijk ruimte maken voor gelede bussen (ca. 18 meter).
aan het ontvangstdomein, horecafunctie behouden en ondersteunen. • •
Het stationsgebied heeft niet alleen een transferfunctie, maar ook een
AUTOVERKEER
verblijfsfunctie. Opgave in o.a. de openbare ruimte.
•
Station is meer dan een opgang in een tunneltje: maak echt een prettige ontvangst: korte overstaplijnen en heldere domeinen voor een optimale reizigersbeleving en sociale veiligheid.
LANGZAAMVERKEER •
Leg fietsers en wandelaars in de watten (STOMP).
•
Sociale veiligheid onderdoorgang: lange zichtlijnen de tunnel in.
•
Fietsparkeren aan beiden zijden stationsknoop. Snelle en comfortabele overstap fiets en trein. Huidige capaciteit stallingen links ruim voldoende. Mogelijk wel meer behoefte aan veilige stallingen in de toekomst. Goed aanbod aan fietskluizen beter passend bij dit station.
•
Met randweg Zevenbergen kans om Spoorlaan/Pastoor van Kessellaan iets rustiger te maken. Blijft wel belangrijk voor goed bereikbaar station.
•
P+R aan beide zijden station, behouden parkeren aan centrumzijde. Wel op P+R geleidelijk meer ruimte maken voor deelauto’s.
INTERMEZZO
UITSTRALING STATIONSOMGEVING
Locatie fietsenstalling t.o.v. perron is essentieel voor het gebruik. Vergroten comfort en gebruik: flexibele kluizen/OV fiets-abri, OV-fietsen (huidige capaciteit hier ook voorlopig voldoende).
23
I N P A SSI N G I N TER WI J K V ER BI N DI N G FI ETS
HUI DI G FI ETS Inpassing interwijkverbinding suikerfabriek
Ov er w eg I n t er w i j k v
suikerfabriek
• Goede voorzie Oost.
marktplein
marktplein
• Ontlast Zandwe
• Fietsers zoek na route v beter d theater, hotel, horeca
• Ook be onderd
theater, hotel, horeca gemeentehuis
gemeentehuis
• Liefst a afhanke Markland college
Markland college
• Goed re eigendo
TERWIJKVERBINDING FIETS ideale positionering
knelpunten fietsroute huidige situatie
A/B
Voor de meest vloeiende fietsroutes met direct zicht op station en onderdoorgang is relatief veel verwerving/verplaatsing van diverse bedrijven/woningen nodig. En wordt Zwanengat iets minder goed aangehaakt.
C
zicht Spooronderdoorgang op station en goede aansluiting Zevenbergen Oost.
E
Hoofdfietsroutes
C F
D
Interwijkverbinding
Met alleen Vier Hoog en PSM is ook een redelijk vloeiende variant te maken, met goed
D
B
Optimaal voor Markvelden, iets bochtiger en daardoor iets minder overzichtelijk voor Zwanenveld en Hazeldonkse Zandweg. Ook minder zicht in de onderdoorgang. Binnen huidige eigendommen te realiseren.
A A/B
E
Voor de meest vloeiende fietsroutes met direct zicht op station en onderdoorgang is relatief veel verwerving/verplaatsing van diverse Zonder additionele grondverwerving, maar ook minder overzicht bedrijven/woningen nodig. En wordt Zwanengat iets minder goed aangehaakt.
op onderdoorgang en
station. Redelijk dicht op bestaande overgang.
C
varianten positionering
24
F
Met alleen Vier Hoog en PSM is ook een redelijk vloeiende variant te maken, met goed zicht op station en goede aansluiting Zevenbergen Oost.
Meest optimale vloeiende fietsroute voor Zevenbergen – Oost, minder overzichtelijk voor
D
Optimaal voor Markvelden, iets bochtiger en daardoor iets minder overzichtelijk voor Zwanenveld en HazeldonkseZandweg. Zandweg. Ook Zwaneveld en Hazeldonkse minder zicht in de onderdoorgang. Binnen huidige eigendommen te realiseren.
E
Zonder additionele grondverwerving, maar ook minder overzicht op onderdoorgang en station. Redelijk dicht op bestaande overgang.
F
Meest optimale vloeiende fietsroute voor Zevenbergen –Oost,
02
INTERWIJKVERBINDING 2.1 Vanzelfsprekende nieuwe route Basis voor de integrale gebiedsvisie is de inpassing van een ongelijkvloerse
en daarmee de onveiligheid van deze overgang direct naast het station.
wandel- en fietsverbinding tussen Zevenbergen-Oost en het centrum. Deze
Een bevestiging van het nut en de noodzaak van een goede, nieuwe
interwijkverbinding is het meest concreet en bovendien zeer sturend voor de
interwijkverbinding. De interwijkverbinding moet daarnaast een directe
ruimtelijke inrichting van het gehele gebied en opzet en bereikbaarheid van de
verbinding vormen voor de bewoners van de nieuwe woonbuurten in
toekomstige OV-knoop Zevenbergen.
Zevenbergen-Oost richting de voorzieningen in en om het centrum van
De doelstelling is om wandelaars en fietsers, vanuit Zevenbergen-Oost en
Zevenbergen.
op de doorgaande fietsroute van de Hazeldonkse Zandweg, te verleiden niet de Hazeldonkse Zandweg te nemen, maar een nieuwe, comfortabele
Vanzelfsprekende nieuwe fietsroute
ongelijkvloerse route onder het spoor door te nemen, zodat de gelijkvloerse
De huidige hoofdfietsroute, via de spoorwegovergang Hazeldonkse Zandweg,
overweg van de Hazeldonkse Zandweg wordt ontlast.
loopt niet heel ‘vloeiend’, met een wat onlogische ‘slinger’ via de Neerhofstraat.
De positie en inpassing van de onderdoorgang is daarbij belangrijk, maar zeker
In de huidige route bevinden zich bovendien enkele lastig oversteekbare
ook loop van de route en de aansluiting op de omliggende wegen.
kruispunten en een overgang die regelmatig dicht gaat. De nieuwe ongelijkvloerse interwijkverbinding zal beide stromen wandelaars en fietsers
Bestaande en te verwachten fietsstromen
op een vanzelfsprekende manier moeten opvangen en richting de Pastoor van
Dat begint met een goede analyse van bestaande fietsstromen en de
Kessellaan geleiden.
belangrijkste bron- en eindpunten. Een recente analyse laat zien dat de Hazeldonkse Zandweg nu één van de belangrijkste en meest intensief
Aan de centrumzijde is er maar één logische plek voor het inpassen van de
gebruikte fietsroutes van Zevenbergen is. Er loopt een duidelijke hoofdstroom
nieuwe route en dat is een onderdoorgang in de Pastoor van Kessellaan. De
van fietsers vanuit onder andere Etten-Leur naar het centrum en met name
Pastoor van Kessellaan is met stip de belangrijkste fietsroute in Zevenbergen.
richting de maatschappelijke voorzieningen in de zuidrand van centrum
Het is de ontsluiting voor veel belangrijke maatschappelijke voorzieningen en
Zevenbergen (o.a. veel leerlingen naar het Markland College).
het historische centrum.
Met de realisatie van Zevenbergen-Oost zal het aantal fietsers over de nu
Een inpassing van de onderdoorgang aan de zuidzijde van de rijbaan lijkt
al drukke spoorwegovergang van de Hazeldonkse Zandweg zonder andere
het meest effectief. Om de bereikbaarheid van de P+R en omgeving van het
maatregelen ruim verdubbelen. Maar ook de druk van overstekende fietsers
zwembad te kunnen blijven borgen is een autoverbinding noodzakelijk over de
op de kruisingen Prins Hendrikstraat-Stationslaan, Prins Hendrikstraat-
onderdoorgang.
Stationsstraat en Neerhofstraat-Pastoor van Kessellaan zal flink toenemen 25
Voorkeursvariant inpassing interwijkverbinding
26
Aan de oostzijde van het spoor komt de hoofdstroom van de fietsers zoals
Voorkeursvariant
gezegd via de Hazeldonkse Zandweg, maar zal er een tweede belangrijke
Met de betrokken partijen zijn verschillende varianten opgesteld en
stroom fietsers bijkomen vanuit Markvelden en Markzoom. Beide stromen
afgewogen. De combinatie van variant C en F kwam daarbij als duidelijke
worden idealiter zo goed mogelijk opgevangen en begeleid. Dat vraagt
voorkeursvariant naar voren. Deze voorkeursvariant heeft één duidelijke
een zorgvuldige positionering van de entree van de onderdoorgang en de
vloeiende hoofdroute vanaf de Hazeldonkse Zandweg vanuit Zwanenveld
fietsroutes die daarnaartoe leiden. In combinatie met de herontwikkeling van
en Etten-Leur, met goed zicht vanaf de Hazeldonkse Zandweg op zowel de
De Hil zijn meerdere mogelijkheden onderzocht en afgewogen. In de keuze van
onderdoorgang en het station. Met de beoogde aansluiting op de Hazeldonkse
een voorkeursroute zijn de volgende overwegingen aangehouden:
Zandweg krijgen ook de fietsers vanaf bedrijventerrein Zwanengat een aantrekkelijk alternatief. De voorkeursroute laat bovendien nog voldoende
•
•
Zoveel mogelijk ontlasten van de knelpunten, door een vanzelfsprekende
ruimte voor de (toekomstige) transformatie/herontwikkeling van De Hil. Op
nieuwe route voor fietsers en voetgangers te creëren, die vanuit de
de plek waar de onderdoorgang op maaiveld komt slaat een tweede route
Hazeldonkse Zandweg, Markvelden en Markzoom zo optimaal en
af richting Markvelden en Markzoom. Deze fiets- en wandelroute komt mooi
comfortabel mogelijk bereikbaar is. Fietsers verleiden en begeleiden.
centraal uit in het hart van de nieuwe ontwikkeling en loopt daar vloeiend door
Goed zicht op onderdoorgang, liefst zo min mogelijk bochten in de
richting Markzoom.
onderdoorgang om de sociale controle en gevoelens van veiligheid te borgen. •
Bij voorkeur niet te veel afhankelijkheden als het gaat om eigendommen en zo min mogelijk lastige barrières opwerpen voor de (toekomstige) transformatie en herontwikkeling van De Hil.
27
Inpassing interwijkverbinding met nieuwe perronopgangen
P+R P+R
28
Gebiedsontwikkeling Markvelden
2.2 Interwijkverbinding met nieuwe perronopgangen
•
Voor de sociale veiligheid van zowel de nieuwe fietsroute/onderdoorgang,
Vervolgens is gekeken wat het zou kunnen opleveren als met het realiseren van
als de stationsomgeving aan de oostzijde is het belangrijk dat er in het
de nieuwe interwijkverbinding ook de toegang tot de perrons wordt aangepast,
gebied van De Hil op een aantrekkelijke manier gewoond gaat worden. Een
door de perrons met twee trappen en liften vanuit de onderdoorgang te
transformatie van dit bedrijventerrein is daarmee wenselijk. Daarmee krijgt
ontsluiten. De huidige breedte van de perrons maakt dit mogelijk.
Zevenbergen de mogelijkheid om een uniek, OV-georiënteerd woonmilieu (in wat hogere dichtheid) te creëren, met directe aansluiting op het station.
•
Er ontstaat dan een tweezijdige oriëntatie van het station, met twee ontvangstdomeinen aan zowel de kant van het centrum als aan de
Een integrale aanpak van woningbouw, de interwijkverbinding én het oppakken
oostzijde. Deze ontvangstdomeinen liggen dan idealiter direct ten zuiden
van de stationsknoop biedt de meeste kansen om waarde toe te voegen
van het monumentale stationsgebouw. Beide ontvangstdomeinen zijn met
aan Zevenbergen en het stationsgebied. Alleen op deze manier kunnen de
trappen en een lift vanuit de (royale) onderdoorgang bereikbaar. Station
genoemde lokale en regionale opgaven en kansen echt verzilverd worden en
Zevenbergen krijgt daarmee goede entrees aan beide zijden van het spoor
ontstaat voor alle partijen onder aan de streep de meeste meerwaarde.
en daarmee meer ruimte om door te groeien tot een volwaardig regionaal OV-knooppunt. •
Het biedt de kans het bestaande gelijkvloerse reizigersoverpad aan de andere zijde van het stationsgebouw te saneren.
•
Het geeft de mogelijkheid om OV-voorzieningen aan de oostzijde van het station een plek te geven en daarmee meer ruimte te maken voor bijvoorbeeld een comfortabel busstation, fietsenstallingen aan de oostzijde en meer verblijfskwaliteit aan de centrumzijde.
•
Door de tweezijdige oriëntatie van het station verbetert de bereikbaarheid vanuit Zevenbergen-Oost aanzienlijk en kunnen fietsers uit Oost hun fiets aan de oostzijde stallen.
•
Met de nieuwe rondwegstructuur met inprikkers ligt het voor de hand dat een wezenlijk deel van de auto’s die naar het station gaan (Park+Ride, Kiss+Ride) via de oostzijde zullen komen. Door, behalve aan de centrumzijde, ook P+R aan de oostzijde van het station te faciliteren wordt de overgang Hazeldonkse Zandweg en woonomgeving aan de centrumzijde verder ontlast.
29
Huidige situatie domeinen (studie Witteveen & Bos 2022)
Wensbeeld domeinen (studie Witteveen & Bos 2022)
30
FUNCTIONELE OPZET STATIONSKNOOP
03
Een optimaal functionerende stationsknoop is voorwaardelijk voor de
•
Verblijfsdomein: met wachten, horeca, toiletten, commercie.
ontwikkeling van het Stationsgebied Zevenbergen. Een comfortabele,
•
Reisdomein: met in- en uitchecken, wachten, informatievoorziening.
veilige, overzichtelijke en uitnodigende overstap tussen verschillende
•
De loopverbindingszone: zorgt voor een snelle navigatie en doorstroming
vervoersmodaliteiten en een uitnodigend omgevingsdomein met hoge
tussen het ontvangstdomein en treinperrons.
verblijfskwaliteit zijn de doelstelling. De beschreven voorkeursvariant voor de interwijkverbinding, met daaraan gekoppeld de nieuwe perrontoegangen,
De afbeeldingen hiernaast tonen een schematische weergave van de
hebben we als vertrekpunt gebruikt om een aantal richtingen te verkennen
huidige situatie en het toekomstige wensbeeld van de domeinen voor de
voor een nieuwe organisatie van de openbaar vervoersknoop. Vanuit het
stationsknoop Zevenbergen (studie Witteveen+Bos, 2022), gebaseerd op een
reisdomein dient alles rondom het station zo optimaal mogelijk te worden
interwijkverbinding met nieuwe toegang tot de perrons.
georganiseerd. Dit begint bij de organisatie van het station zelf. Dit vormt het hart van de OV-knoop.
De basisopzet voor de nieuwe stationsknoop Zevenbergen is een tweezijdige oriëntatie van het station, met direct ten zuiden van het monumentale
3.1 Basisopzet stationsdomeinen
stationsgebouw aan beide zijden de op maaiveld gelegen ontvangstdomeinen,
Het Stationsconcept is door ProRail, NS en Bureau Spoorbouwmeester
met daar de toegang tot het reisdomein. Beide ontvangstdomeinen
ontwikkeld als leidraad voor de ontwikkeling en vormgeving van de
zijn met elkaar verbonden via de royale onderdoorgang. Vanuit de
stationsomgeving. Het ordent het station in herkenbare domeinen en de
onderdoorgang is er via twee brede trappen en twee liften direct toegang
voorzieningen, zoals de kaartverkoop, abri’s, reisinfo, etc., binnen die
tot de ontvangstdomeinen aan weerszijden van het spoor. Het bestaande
domeinen. Doel hierbij is het vergroten van het comfort, de beleving en
reizigersoverpad is niet meer nodig en wordt gesaneerd.
het reisplezier van de reiziger. Daarin worden de volgende domeinen onderscheiden: •
Omgevingsdomein: ontvangstgebied met verblijfskwaliteit en goede aanhechting op de omgeving, met fiets- en autoparkeervoorzieningen en overstapmogelijkheden naar openbaar vervoer, halen en brengen.
•
Ontvangstdomein: ontvangen en verwelkomen, met kaartverkoop, reisinformatievoorzieningen, service, horeca, gericht op informeren en ontmoeten.
31
N ZE T V OOR E E N N I E U W S T A T I ON S GE B I E D Aanzet voor een nieuw stationsgebied
Ontv
Reiz
Trap onde
Om verb
Sta
Spo
Inte
Ho
32
3.2 Een toekomstbestendige en compacte OV-knoop Er wordt ingezet op een zo compact mogelijke OV-knoop, waarbij alle OV-functies en stationsfaciliteiten snel en direct toegang hebben tot de ontvangstdomeinen. Met deze opzet zijn de diverse verkeersstromen zoveel mogelijk ontvlecht, waardoor een goede inbedding van de OV-knoop in de omgeving ontstaat. De fietsenstallingen liggen zo dicht mogelijk bij de ontvangstdomeinen. De bushalte komt zo dicht mogelijk bij de stationsknoop te liggen, met een busstation aan de oostzijde waar alle bussen voor het station halteren en reizigers kunnen overstappen. Aan de oostzijde wandelt men vanuit de bus zonder oversteken het ontvangstdomein op. Ook de Kiss+Ride en de Park+Ride krijgen aan beide zijden directe looproutes naar het ontvangstdomein, zonder veel kruisend verkeer. De Park+Ride is aan weerszijden parallel aan het spoor gepositioneerd. Aan de oostzijde komt een wandelverbinding met het ontvangstdomein parallel aan het spoor over de onderdoorgang. Aan de centrumzijde een looproute met een brugverbinding. De onderdoorgang krijgt aan weerszijden royale trappartijen, met een directe verbinding naar het ontvangst- en omgevingsdomein.
Op die manier lopen ‘beneden’ en ‘boven’ ontspannen en vanzelfsprekend in elkaar over, loopt het ontvangstdomein zichtbaar door in de onderdoorgang, komt er veel licht en zicht in de onderdoorgang en worden ook de P+R-terreinen goed bereikbaar vanuit de onderdoorgang. Zo ontstaat een zeer compacte en comfortabele overstap tussen alle vervoersmodaliteiten en tegelijkertijd ruimte voor een ontspannen inrichting en verblijfskwaliteit. De organisatie van het station is een interessant en kansrijk vertrekpunt om verder te gaan uitwerken.
Zevenbergen-oost Zevenbergen Gemeente Moerdijk Buiten gemeente Moerdijk: Breda, Roosendaal, Dordrecht...
Mobiliteitsconcept 33
Station buiten de ‘muur’
Schakel: nieuw stukje stad als visitekaartje voor Zevenbergen
CEN T R U M
BEDR I J V EN
MA A T SCHA P P EL I J K GR OE N S T E D E L I J K
Station aan de rand
W ON E N W ON E N
W ON E N
...naar het station in het hart
34
TOEKOMSTPERSPECTIEF STATIONSGEBIED ZEVENBERGEN
04
Vanuit eerdere verkenningen zijn samen met alle betrokken partijen de ideeën,
die de huiskamer van Zevenbergen vormt. Het centrum krijgt veel
wensen en inspiraties uitgewerkt in voorliggend toekomstperspectief voor het
bezoek vanuit Zevenbergen en vanuit daarbuiten, voor boodschappen,
Stationsgebied Zevenbergen. Op basis van hiervan hebben we een verbeelding
ontmoeting, een dagje uit of als toerist.
gemaakt waarin alle ambities samenkomen. Deze visie geeft een doorkijk
•
naar hoe het Stationsgebied Zevenbergen zou kunnen worden en welke
Bedrijventerrein Zwanengat met veel regionale en lokale ondernemingen en belangrijk voor de werkgelegenheid en het ondernemerschap in
bouwstenen nodig zijn voor de verdere doorontwikkeling.
Zevenbergen. Hier komen dagelijks veel mensen om te werken. •
Zevenbergen-Oost wordt in aanvulling een suburbaan nieuw woongebied,
4.1 Stationsgebied als nieuw stukje stad
met ruimte voor nieuwe bewoners, die ook gebruik gaan maken van de
Ooit lag station Zevenbergen echt buiten de stad en buiten de stadsmuren.
voorzieningen in de stad. Er komt een nieuw recreatief uitloopgebied
Het was toen vooral een werkspoor en goederenstation, voor onder andere
Markzoom dat de overgang vormt tussen wonen en landelijk gebied.
de suiker- en bietenhandel. Met de gestage groei van Zevenbergen zijn stad en station naar elkaar toe gegroeid en is het personenvervoer (forenzen) het
Bedrijventerrein De Hil ligt hier als een scharnier tussen en verbindt al deze
belangrijkste geworden. Toch ligt het station vandaag nog steeds gevoelsmatig
belangrijke gebieden met elkaar en met het station. Dit gebiedje heeft de
een beetje aan de rand van de stad. Met de ontwikkeling van Zevenbergen-
potentie om zich te ontwikkelen tot een nieuw en bijzonder stukje stad,
Oost wordt het belang van het station weer groter en komt het letterlijk meer in
met plek voor een aantrekkelijk nieuw en groenstedelijk woon-werkmilieu.
het hart van het nieuwe Zevenbergen te liggen.
Belangrijk voor de aantrekkingskracht, sociale veiligheid en levendigheid in het stationsgebied en interessant als nieuw visitekaartje voor Zevenbergen.
Rondom het stationsgebied liggen diverse gebieden met belangrijke functies voor stad en regio met een eigen kleur en uitstraling:
In dit nieuwe stationsgebied liggen voor de regio unieke kansen om doelgroepen te binden die zijn gefocust op openbaar vervoer en voorzieningen
•
•
Een groenstedelijk gebied met grote maatschappelijke voorzieningen,
op loopafstand. Dat vraagt om een gebied met een eigen identiteit
zoals middelbare school, sport, verzorgingstehuis en gemeentehuis, maar
en onderscheidend woonprogramma, appartementen, aangevuld met
ook met kantoor- en appartementengebouwen in het groen. Dit gebied
kleinschalige faciliteiten in de plint, zoals een sportschool, fysio, fietsenmaker,
trekt veel bezoekers uit stad en regio en zoals gezegd ook veel (jonge)
een koffiebarretje, leisurefuncties en flexwerkplekken. Een nieuw soort wonen
fietsers.
met meer stapeling, meer levendigheid en meer publieke groene ruimte.
Het historische centrum, met winkels, horeca, cultuur, activiteiten en historie. De Kasteeltuin en Stationsstraat leiden direct naar de Markt,
35
SSamenhang A ME N H A N G – |vverknopen er k n op en
SSamenhang A ME N H A N G – |l alange n g e l i j nlijnen en
SUIKER EN HAVEN
SUIKER EN HAVEN CENTRUM
CENTRUM
MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN
ZWANENVELD
MARKVELDEN MARKZOOM
ETTEN-LEUR / BREDA
ETTEN-LEUR / BREDA
S T A T I ON A L S B L I K V A N GE R
S TStation A T I ON Aals L S Bblikvanger L I K V A N GE R
Een centrumzijde en een landschapszijde CEN T R UM
CEN T R UM
Z W A N E N GA T
Z W A N E N GA T
S t a t i on s p l ei n GI L DE L A A N
GI L DE L A A N
Espl anade
ZWA N EN VEL D
MA R K V EL DEN
36
P r o me n a d e
MA R K V EL DEN
ZWA N EN VEL D
4.2 Ruimtelijk raamwerk
Esplanade
Voor de stapsgewijze ontwikkeling van het gebied rondom het station zetten
Aan de oostzijde komt een nieuwe centrale groene ruimte, een ‘esplanade’
we in op een stevig raamwerk van openbare ruimtes, met daarbinnen flexibel
waar alle lijnen en routes bij elkaar komen en het station de blikvanger vormt.
in te richten ontwikkelvelden. Het ruimtelijk raamwerk voor het Stationsgebied
Deze ‘esplanade’ vormt dan het hart van het nieuwe stationsgebied en het
Zevenbergen omvat de essentiële elementen die het gebied laten functioneren
groene omgevingsdomein van het station aan de oostzijde.
en de basis leggen voor een groene en duurzame identiteit. De kern van dit
Op die manier ontstaat rondom de stationsknoop overzicht en een heldere
raamwerk bestaat uit:
oriëntatie, maar ook afwisseling en herkenbaarheid. Het stationsgebied krijgt als het ware twee verschillende gezichten: een voornaam en groen
Lange lijnen
stationsplein aan de centrumzijde en een meer natuurlijke en bloemrijke
Het nieuwe stationsgebied is een belangrijke schakel en moet daarom op een
esplanade aan de landschapszijde. Op het stationsplein en esplanade
logische manier verankerd worden in de structuur van de stad. Prominente
worden de reizigers ontvangen en worden stationsgebied en stad met elkaar
‘lange lijnen’ komen er op een vanzelfsprekende manier samen, zoals de
verknoopt.
Pastoor van Kessellaan, Prins Hendrikstraat, Hazeldonkse Zandweg en de nieuwe hoofdstructuren van de wijken Markvelden en Zwanenveld.
De esplanade is een ontspannen en groen ontmoetingsgebied voor bewoners, werknemers en reizigers waar groen, wonen en voorzieningen rondom de
Stationsplein
stationsknoop samenkomen. Een lommerrijke stationsbiotoop met ruimte
In het stationsgebied zelf komen al deze belangrijke lijnen samen bij het
voor biodiversiteit, ontmoeten, spelen en verblijven rekening houdend met de
station. Aan de centrumzijde is dat op het stationsplein. Het stationsplein
klimaatopgaven. Een nieuw baken in het gebied kan ook interessant zijn, zoals
wordt het voorplein voor het monumentale stationsgebouw met ruimte
bijvoorbeeld een kunstwerk of een stationsklok.
voor terrassen in de zon, kunst, groen en zitgelegenheden. Het wordt het welkomstdomein van het station én van de stad. Het stationsplein kan worden
Promenade
opgedeeld in een verblijfsdeel en een deel voor de fietsers, auto en bus. Door
Het Zwanengat vormt de natuurlijke overgang tussen stationsgebied en de
zorgvuldige plaatsing van bomen en groen worden de primaire looplijnen op
nieuwe wijk de Markvelden. Langs het Zwanengat, recht op het zuiden, ligt
een natuurlijke wijze begeleid naar het ontvangstdomein. Het monumentale
in potentie een prachtig verblijfsgebied, een soort wandelpromenade langs
stationsgebouw is de blikvanger van het gebied. De horecafunctie kan
het water, met natuurlijke oevers en plekjes om de levendigheid van het
verder worden versterkt met meer ruimte voor een leuk terras, direct
stationsgebied even achter je te laten.
aan het ontvangstdomein. Op deze wijze ontstaat er een aantrekkelijke
De voormalige kreek kan ecologisch worden versterkt met natuurlijke en
stationsomgeving met verblijfskwaliteit als een logische stapsteen richting
biodiverse oevers waarbij het water beleefbaar wordt gemaakt door verblijfs-
Markt en haven.
en speelplekken. Een fijne plek om te zijn, een groen welkom voor bezoekers en een geweldig adres om aan te wonen in de toekomst. 37
Inspiratiebeelden stationsgebied
excellente fietsverbinding
groene vallei
boven en beneden lopen vloeiend in elkaar over
38
wachten wordt verblijven
4.3 Van stenen kloof naar groene vallei De interwijkverbinding moet een aantrekkelijke en comfortabele route worden
Wachten wordt verblijven
voor fietsers en voetgangers. De onderdoorgang wordt daarom idealiter geen
Tijdens het overstappen kunnen er verschillende wachtmomenten zijn. De
‘stenen kloof’ maar een ‘groene vallei’. Met groene taluds en (groene) trappen
kwaliteit van de reis wordt mede bepaald door de kwaliteit van het wachten.
wordt de wandel- en fietsroute op die manier een ontspannen onderdeel
Dit betekent droog en uit de wind kunnen staan en mogelijkheden om een
van de rest van het stationsgebied en ‘boven’ en ‘beneden’ lopen vloeiend
koffie te halen, een broodje te eten of zelfs langer te wachten of te werken
in elkaar over. Zo ontstaat een groene passage waar de sociale controle en
of te verblijven. Dit kan in het monumentale stationsgebouw of in een nieuw
zichtbaarheid groot zijn, ook vanuit de omliggende woongebouwen.
gebouw aan de oostzijde, gecombineerd met wonen op de verdiepingen. ‘Wachten wordt verblijven’ en ontspannen ingeweven in de sfeer van de
De inpassing aan de kant van de Pastoor van Kessellaan biedt minder ruimte
openbare ruimte van het stationsgebied, door middel van groene treden,
voor zo’n groene vallei, hier zal de interwijkverbinding ingepast worden
uitnodigende trappen, bijzondere zitelementen, etc.
binnen het laanprofiel, globaal op de plek van het bestaande fietspad. Daar zullen een aantal van de bestaande bomen voor moeten plaatsmaken. Een ontspannen inpassing kan echter ontstaan als een deel van de voortuinen van de naastgelegen bedrijven kunnen worden meegenomen, zodat de wandel- en fietsroute naar het stationsplein groen kan worden ingepast en de bomenlaan hersteld kan worden. Aan deze zijde zetten we in op een groene aankleding van de tunnelwanden, zodat een aantrekkelijke groene verbinding ontstaat en een verkoelend effect tijdens zomerse dagen.
39
Stati
onsla
an
Impressie stationsgebied Zevenbergen
Pa
sto
or
H
va n
Ke s
az el
se
do
llaa
n
nk
se
Za
nd
w eg
89
N3 g
tin
h ric
De Hil
40
4.4 Toekomstbeeld
BIETENPAD
Voor het stationsgebied is een samenhangend toekomstbeeld geschetst. Deze
Zevenbergen heeft een lange historie en er zijn veel verhalen te vertellen. In
verbeelding is een visualisatie en vertaling van de ambities en bouwstenen
en om het stationsgebied en centrum zijn nog diverse historische elementen
die voorliggend document stelt voor de duurzame doorontwikkeling van het
aanwezig, die op een leuke, ontspannen manier die verhalen tastbaar kunnen
stationsgebied. Het geeft een beeld van hoe het zou kunnen worden, echter is
maken. Een leuke gedachte is om een nieuwe recreatieve wandelroute in te
dit nog niet een in beton gegoten plan. Het toekomstbeeld is richtinggevend,
passen van de Mark naar de suikerfabriek; een ‘bietenpad’ dat mensen langs
het toont een doorkijk naar de toekomst, maar is geen blauwdruk of eindbeeld.
alle ‘iconen’ van Zevenbergen leidt. Misschien wel globaal het voormalige bietenspoor volgend, dat hier ooit heeft gelopen. Het stationsgebied is ook in zo’n recreatieve wandelroute dan een cruciale schakel en kan misschien wel een nieuw icoon toevoegen aan de stad?
41
Groene onvangst en passage – principeprofiel spooronderdoorgang en ontvangstdomein
42
Impressie stationsknoop Zevenbergen
43
Inspiratiebeelden groene fietsvallei – voor mens, plant en dier
44
Lommerijke laan – principeprofiel Pastoor van Kessellaan - inpassing groene fietsvallei
45
Zwanenveld
Impressie stationsgebied Zevenbergen
H
g ndwe
se Za
onk azeld
Fiets
Zevenbergen-oost
Zwanengat
Spoor
Fiets
Bus Stat
ions
laan
Markvelden
P+R
P+R
Centrum
Fiets
46
Inspiratiebeelden stationsgebied Zevenbergen
47
Wandelen en fietsen
48
VISIE OP ONDERDELEN
05
5.1 Verkeersstromen: voetgangers en fietsers De voetganger en fietser staan centraal bij de inrichting van de openbare ruimte en de invulling van de stationsdomeinen. Vanaf de compacte stationsknoop vertakt zich aan beide zijden van het spoor een fijnmazig netwerk van wandel- en fietsroutes naar alle belangrijke bestemmingen in de omgeving. De fietsroutes sluiten direct aan op de openbare, overdekte fietsenstallingen. De stallingen liggen geclusterd aan weerszijden van het station, direct aan de ontvangstdomeinen, goed vindbaar en bereikbaar. Belangrijk is dat de fietsenstallingen transparant zijn, zodat er ruim zicht op de stationsknoop is. Er is in deze visie rekening gehouden met het stallen van totaal circa 900 fietsen, evenredig verdeeld aan beide zijden. Dit is vergelijkbaar met de huidige capaciteit, waarvan uit onderzoek is gebleken dat dit meer dan voldoende is voor de toekomst. Binnen deze opzet is ook voldoende ruimte voor het inpassen van een toenemend aantal OV–fietsen. Bij een verdere uitwerking zal het fietsparkeren en de mogelijkheden voor bijvoorbeeld deelfietsen en flexibele kluizen, of mogelijk zelfs een bewaakte fietsenstalling, verder onderzocht moeten worden.
49
Bus
50
5.2 Verkeersstromen: bus
Kasteeltuin, waarmee de halte centraal komt te liggen tussen station, centrum,
Het busstation wordt verplaatst naar de oostzijde, omdat daar ruimte is om
scholen, gemeentehuis en (sport)voorzieningen.
een toekomstbestendig (uitbreidbaar) busstation te maken met een HOV-
Deze wijziging dient nog zorgvuldig afgewikkeld te worden in samenhang met
verbinding naar Breda. Hiermee krijgt het busstation een regionale betekenis.
de wijzigingen op en rondom het station Zevenbergen. Voor het overzicht met
Aan de oostzijde hoeven overstappers geen andere verkeersstromen te
de huidige buslijnen en de mogelijke wijzigingen in de buslijnen 117 en 119 zie
kruisen, zoals nu aan de centrumzijde. Het verplaatsen van het busstation
bijlage.
van de centrumzijde naar de oostzijde ontlast ook de woonomgeving aan de centrumzijde en creëert voor het historische stationsgebouw de benodigde
Het nieuwe busstation aan de oostzijde is toekomstbestendig ingericht
ruimte om een uitnodigend stationsplein te maken.
en beschikt over halteplaatsen in beide richtingen, waar (gelede) bussen gelijktijdig kunnen stoppen zonder elkaar te hinderen. Het busstation wordt
Bij de verplaatsing naar de oostzijde moet een goede doorstroming en
op een zo compact mogelijke wijze ingepast in de esplanade, met een
aansluiting van buslijnen worden geborgd en extra rijtijden worden voorkomen.
wandelverbinding direct aansluitend op het ontvangstdomein, zodat een
Om die reden wordt parallel aan het spoor een busbaan gerealiseerd, die
optimale overstapfunctie tussen de verschillende vervoersmodaliteiten
het nieuwe busstation een tweede verbinding geeft met de Hazeldonkse
gegarandeerd wordt.
Zandweg. De bussen van alle lijnen kunnen op die manier direct doorrijden vanaf het nieuwe busstation en hoeven geen lusje te draaien. Tevens worden hiermee de woningen aan de Hazeldonkse Zandweg 12 tot en met 26 (even en oneven) ontlast, omdat de bus op die plek niet meer voorlangs rijdt. Dit deel van de Hazeldonkse Zandweg kan worden afgewaardeerd naar 30 km/uur. De kruising van de busbaan en de Hazeldonkse Zandweg dient verder te worden uitgewerkt. Waarbij de bussen vlot en veilig moeten doorstromen vanaf het busstation naar de Hazeldonkse Zandweg en waarbij er een acceptabel risico is voor de ontruiming van de spoorwegovergang. De huidige busroutes van de buslijnen 117 en 119 en alle overige bussen, zoals de buurtbus, zullen gebruik maken van de halte aan de oostzijde van het station. Daarmee komen de huidige haltes aan de centrumzijde van het station te vervallen. De halte Jorisstraat wordt verplaatst naar de entree van de 51
Verkeersstromen: auto en parkeren
52
5.3 Verkeersstromen: auto en parkeren De ambitie is om gemotoriseerd verkeer zo weinig mogelijk het gebied te laten
Aan de centrumzijde zal de auto-ontsluiting van de P+R plaatsvinden via de
belasten en de auto te gast is, waardoor extra ruimte ontstaat voor lopen,
huidige route naar Pastoor van Kessellaan. Deze ontsluiting is ook belangrijk
fietsen en vergroening. Niettemin blijft de autobereikbaarheid van het station
voor bezoekers van de nieuwe sporthal, de overige sportvoorzieningen en het
belangrijk in Zevenbergen, omdat het station ook voor de omliggende dorpen
zwembad.
een rol vervult. Het is belangrijk om, in het stationsgebied vanuit de omliggende woningen, De Park+Ride-voorzieningen liggen aan weerszijden van het spoor, efficiënt
goed zicht te maken op de parkeervoorzieningen en de rest van de OV-
in de zone waar in verband met externe veiligheid niet gebouwd kan worden
knoop om ook ‘s avonds de sociale veiligheid te borgen. De nieuwe woningen
(50 meter). De P+R-parkeervoorzieningen zijn direct gekoppeld aan het
zelf parkeren voor een deel op eigen terrein, zorgvuldig ingepast binnen de
ontvangstdomein met logische looproutes over de onderdoorgang en hebben
bouwblokken. Deze bewonersparkeerplaatsen worden ook ontsloten vanaf De
een goede zichtrelatie met het station.
Hil. De Hazeldonkse Zandweg ter hoogte van huisnummer 10-28 wordt ontlast,
Het valt nog te onderzoeken of de P+R-voorzieningen ook een eigen toegang
omdat de bus niet meer voorlangs rijdt. De weg wordt afgewaardeerd naar 30