Bijlage - Programma Vrijetijdseconomie 2026

een goede manier faciliteren, zodat Willemstad, maar ook de rest van de gemeente, hiervan profiteert.  Kleinschalig logiesaanbod in Willemstad De horeca in Willemstad speelt een belangrijke rol in het ontmoeten en beleven van Willemstad. Zowel de restaurants, maar ook hotels en B&B’s zijn belangrijk voor de levendigheid en om draagvlak voor voorzieningen te creëren. In Willemstad zijn al enkele verblijfsmogelijkheden, maar we zien kansen voor nieuw, kleinschalig verblijfsaanbod, passend bij het karakter van de vesting, om zo meer draagvlak voor voorzieningen te creëren. Hierbij willen we afwijken van het huidige Omgevingsplan als het gaat om aantal panden: er is tot op heden maar een vast aantal horeca/hotelpanden in Willemstad (momenteel 14, er zijn 2 B&B panden). Enige mate van flexibiliteit is namelijk belangrijk voor ondernemerschap. Dit kan ook een plek krijgen in een afwegingskader (zie vorige strategielijn).

Klundert In Klundert komen dagelijkse voorzieningen en toeristische voorzieningen samen. Het is een compact boodschappenhart, maar ook een toeristisch aantrekkelijke vesting vol interessante verhalen en onderdeel van de Stelling van Willemstad.  Nieuw, passend cultureel aanbod Klundert is een boeiend vestingstadje met een rijke historie en uniek erfgoed. De verhalen van Klundert zijn de moeite waard om te vertellen en dragen bij aan het vergroten van de aantrekkingskracht voor inwoners en toeristen. We staan open voor nieuw aanbod, passend bij het cultuur en erfgoed van Klundert. 28

4.3 STRATEGIELIJN 2. LEEFBARE EN LEVENDIGE GEMEENTE  Openstelling Stadhuis We zien kansen voor toeristische ontwikkelingen in de openstelling van het Stadhuis. Er zijn plannen voor de vestiging van een Toeristisch Infopunt in het stadhuis, samen met de bibliotheek. Dit is een kansrijke ontwikkeling om bezoekers en inwoners op een gastvrije plek in Klundert te ontvangen.  Passende fietsvoorzieningen in de vesting Klundert is een aantrekkelijke doorgangsplaats voor fietsers. Daarom is het belangrijk om goede fietsvoorzieningen te realiseren. Laadpunten voor fietsers is een voorbeeld van een dergelijke belangrijke voorziening, bijvoorbeeld door dit te realiseren bij het Stadhuis.  Verbinding forten en stelling van Willemstad Klundert is onderdeel van de Stelling van Willemstad. We zetten in op het versterken van de verbindingen tussen Klundert en de forten van deze stelling en Willemstad. Zodat bezoekers gestimuleerd worden om meerdere plekken van de Stelling van Willemstad te bezoeken.  Recreatie in het groen We zetten in op het versterken van recreatie in de Klundertste Groenstrook. Vanuit de ontwikkelingen met de ecologische verbindingszone ontstaan hier nieuwe kansen voor recreatieve ontwikkelingen.

Zevenbergen Zevenbergen heeft een duidelijke ontmoetingsfunctie voor inwoners en (zakelijke) bezoekers. Het is een goede uitvalsbasis om de regio te ontdekken. Door haar centrale ligging heeft Zevenbergen een PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

scharnierfunctie tussen het toeristische westelijke deel van de gemeente en het zakelijke oostelijke deel van de gemeente.  Logiesmarkt in Zevenbergen In Zevenbergen staan enkele grotere hotels met goede bezettingsgraden, mede vanwege de grote zakelijke toeristische vraag. De ontwikkeling van Powerport in de gemeente zal ervoor zorgen dat deze zakelijke vraag blijft bestaan en mogelijk toeneemt. We houden de ontwikkeling van de (zakelijke) vraag in de gaten en staan open voor nieuw logiesaanbod mocht daar behoefte aan zijn. Zo houden we een gezonde balans tussen vraag en aanbod.  Verruimde openstelling musea De verhalen van de suikerindustrie zijn interessant voor het toeristischrecreatieve product in Zevenbergen. Deze worden verteld in het Nationaal Vlasserij-Suikermuseum in Klundert en in Museum Zevenbergen. Deze laatst genoemde heeft een beperkte openstelling. We gaan met het museum verkennen wat er nodig is om de openstelling wat te verruimen, zodat op meerdere momenten in de week bezoekers dit museum kunnen bezoeken.  Versterken toeristische beleving Zevenbergen heeft een levendig centrum waar inwoners en toeristen elkaar ontmoeten. Het versterken van de beleving is hierbij belangrijk om een aantrekkelijke verblijfsplaats te creëren, bijv. door vergroening of de identiteit van Zevenbergen of verhalen van de suikerindustrie in de openbare ruimte terug te laten komen.

Daarnaast is het belangrijk dat bezoekers weten wat er te doen is in de buurt. Een aantrekkelijk en goed vindbaar Toeristisch Infopunt met ruimere openingstijden is hierbij van belang. 29

4.3 STRATEGIELIJN 2. LEEFBARE EN LEVENDIGE GEMEENTE  Nieuw, passend cultureel aanbod Zevenbergen is een levendige kern met een rijk industrieel verleden, waar de suikerindustrie een belangrijke rol in heeft gespeeld. De verhalen van dit verleden en de suikerindustrie zijn waardevol om te vertellen en beleven. Daarom staan we open voor nieuw toeristisch-recreatief aanbod, passend bij het industriële verleden van Zevenbergen.

Buitengebied Ook het buitengebied is een belangrijk onderdeel in het toeristischrecreatieve product van de gemeente Moerdijk. Het is de verbinding tussen de verschillende stadjes en dorpen en heeft een belangrijke recreatieve functie als wandel-, fiets- en (toekomstig) vaargebied. • Nieuw passend aanbod buitengebied We maken het (planologisch) mogelijk dat er nieuw toeristisch-recreatief aanbod wordt opgezet in het buitengebied. Hierbij kan gedacht worden aan aanbod bij agrariërs, zoals logeren bij de boer, boerderijwinkels en bijvoorbeeld camperplaatsen. Ook dagrecreatief aanbod willen we hier een plek in geven. • Versterking beleving vanaf het water We maken het recreatief medegebruik van het water mogelijk in de kreken in de gemeente Moerdijk. Hiermee wordt de recreatieve beleving van het water, naast de wandel- en fietsmogelijkheden in de gemeente, beter beleefbaar. We zorgen dat waterrecreatie zoals suppen mogelijk wordt en faciliteren verhuurmogelijkheden op het water.

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

30

4.4 STRATEGIELIJN 3. STERKE SAMENWERKING EN ORGANISATIEKRACHT

In de gemeente Moerdijk wordt op verschillende niveaus aan de vrijetijdseconomie gewerkt. Het organiserend vermogen in en buiten de gemeente is een belangrijk fundament voor de ontwikkeling van de sector. Zodat de vrijetijdseconomie bijdraagt aan een toekomstbestendige regio, waarin beleid en praktijk met elkaar verbonden zijn.  Samenwerking ondernemers en gemeente De afgelopen jaren is veel ingezet op het versterken van de samenwerking tussen en met toeristische ondernemers in de gemeente. Zo organiseert de gemeente twee keer per jaar een netwerkbijeenkomst, waarin inhoudelijke onderwerpen besproken worden, maar waarbij ook toeristische initiatieven gepresenteerd kunnen worden om financiering te krijgen. Deze bijeenkomsten worden goed bezocht en verschillende initiatieven zijn hier al uit ontstaan, zoals de ontwikkeling van de Toeristische Gids Moerdijk en de Stellingfiets. De ideeën en samenwerkingen die hier ontstaan zijn waardevol en daarom is het belangrijk om dit te blijven organiseren.  Regionale samenwerking Toeristen die op vakantie gaan denken niet in gemeentegrenzen. De afgelopen periode is daarom ook ingezet op een regionale toeristische samenwerking in West-Brabant. De gemeente Moerdijk ziet de kansen die er liggen in deze samenwerking om de hele regio beter op de kaart te

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

zetten en daarmee bezoekers een meerdaags verblijf te kunnen aanbieden. Op deze manier draagt de vrijetijdseconomie bij aan de regionale economie, werkgelegenheid en leefbaarheid.  Samenwerking met de Zuiderwaterlinie De samenwerking met de Zuiderwaterlinie is belangrijk voor de gemeente Moerdijk. Om de bezoekers kennis te laten maken met de verhalen van de Stelling van Willemstad en de Zuiderwaterlinie, maar ook om het belang van dit historisch erfgoed te blijven benadrukken. Niet alleen op toeristisch en erfgoed vlak, maar ook in samenhang met bijvoorbeeld het landschap of ruimtelijke ontwikkelingen. De gemeente Moerdijk blijft daarom onderdeel van deze samenwerking en zet verder in op het versterken van de samenwerking binnen de alliantie Zuiderwaterlinie, de verbindingen binnen de Stelling van Willemstad en met de overige stellingen in de Zuiderwaterlinie.  Vrijetijdseconomie integraal meenemen in beleidskeuzes De vrijetijdseconomie is een belangrijke sector die veel raakvlakken heeft met andere beleidsvelden. Met dit Programma wordt het belang van het structureel meenemen van vrijetijdseconomie in gebiedsontwikkelingen benadrukt. Zodat keuzes integraal gemaakt kunnen worden, waarbij ruimte voor de vrijetijdseconomie ook geborgd blijft.

31

4.4 STRATEGIELIJN 3. STERKE SAMENWERKING EN ORGANISATIEKRACHT

 Visit Moerdijk voor lokale marketing en regionale samenwerking Visit Moerdijk is het toeristische platform voor de vrijetijdseconomie in de gemeente. Alle informatie is hier te vinden en de website is aantrekkelijk en up to date. Het belang van Visit Moerdijk voor de promotie van het aanbod ,de verbinding tussen ondernemers en de regionale samenwerking met West-Brabant wordt met dit programma bevestigd.. Afstemming met de regio is nodig om tot regionale bestemmingsontwikkeling te komen, waarbij de focus van Visit Moerdijk op promotie en positionering van de gemeente ligt.  Monitoring van het toeristisch product We blijven de waarde van het toeristisch product van gemeente Moerdijk monitoren. Dit doen we door elke drie jaar een monitor toerisme uit te voeren, waarbij in wordt gegaan op dag- en verblijfstoerisme en de toeristisch-recreatieve bestedingen in de gemeente. Op basis van de monitor kan waar nodig tijdig worden bijgesteld.

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

32

Uitvoeringsplan

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Foto: ©Marc Bolsius

33

5.1 UITVOERINGSPLAN

In dit hoofdstuk wordt het uitvoeringsplan weergegeven, waarin de acties beschreven zijn die voortkomen uit het programma Vrijetijdseconomie. De acties zijn zo opgesteld dat ze bijdragen aan het hogere doel van dit programma en de strategielijnen en aan het versterken van de onderlinge samenwerking. Het is nadrukkelijk een plan waarbij de energie van de verschillende partijen in de gemeente en in de regio een grote rol speelt. Belangrijk hierbij is dat het uitvoeringsprogramma geen blauwdruk vormt. Over tijd kunnen sommige acties worden aangescherpt, verwijderd of toegevoegd. Op basis van waar de kansen liggen en partijen mee aan de slag willen. Voor elke actie is de trekker benoemd. Dit betekent niet dat de uitvoering van deze actie alleen bij die partij ligt, maar daar ligt in eerste instantie de trekkersrol om zaken in gang te zetten. Daarnaast is het ook een uitnodiging aan andere partijen in de sector om te kijken welke rol zij kunnen vervullen in deze uitvoering. Voor het uitvoeren van een actie is het uiteraard noodzakelijk om de juiste procedure door te lopen, bijvoorbeeld voor het aanvragen van een vergunning. Met dit plan is voor elke actie een termijn aangegeven: Doorlopend Korte termijn: 1-2 jaar Middellange termijn: 2-5 jaar Alles tegelijk oppakken is echter niet mogelijk. We laten ons leiden door waar de energie zit.

Het benutten van de verschillende kansen hangt ook af van de mate waarin partners hun energie, kennis en contacten inzetten.

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

34

5.1 UITVOERINGSPLAN Actie

Trekker

Termijn

Onderhoud van de routes in het buitengebied.

Gemeente

Doorlopend

Versterken van de voorzieningen (zoals bankjes en prullenbakken) langs de routes in het buitengebied.

Gemeente i.s.m. ondernemers

Middellang

Verkennen mogelijkheden voor nieuw passend aanbod (zowel binnen aanbod voor slecht weer als voor verschillende doelgroepen).

Gemeente samen met ondernemers

Doorlopend

Inzetten op verdere naamsbekendheid van de Stelling van Willemstad en gemeente Moerdijk.

Visit Moerdijk, ook i.s.m. de regio WestBrabant, Brabant Partners en de Zuiderwaterlinie

Doorlopend

Professionalisering van het Mauritshuis. • Verruiming van de openingstijden. • Openstelling gedurende het jaar verbreden, van maart t/m de herfstvakantie. • Verkennen toekomstige organisatie van het Mauritshuis evt. in relatie met de forten.

Mauritshuis en gemeente

Kort en middellang

Versterken verbindingen en samenwerkingen rondom de Stelling van Willemstad, o.a. door nader onderzoek te doen naar fiets- en wandelnetwerken van de forten/sluizen tot aan Klundert, zie ook Centrumvisie Willemstad.

Gemeente i.s.m. Zuiderwaterlinie en ondernemers

Kort

Integreren van toerisme in ruimtelijke plannen, bijv. planologisch mogelijk maken van toeristische initiatieven in het buitengebied en kleinschalige logies in het toeristisch hart.

Gemeente

Middellang

Opstellen afwegingskader logies.

Gemeente

Kort

Bepalen welke routes en paden fysiek toegankelijk gemaakt moeten worden voor toeristen of recreanten met een fysieke handicap.

Gemeente (i.s.m. met Openbare Ruimte)

Kort

Faciliteren van camperplaatsen (met overnachtingsmogelijkheden).

Gemeente

Kort

Verkennen beleefbaarheid en zichtbaarheid van de niet zichtbare elementen van de Stelling van Willemstad, waaronder Fort Hollandia.

Gemeente

Middellang

De verhalen van Moerdijk beter zichtbaar en beleefbaar maken, als drager van de toeristische marketingstrategie.

Gemeente i.s.m. heemkundekringen

Middellang

Faciliteren van ontwikkeling nieuwe locaties voor waterrecreatie, zoals plekken om te suppen.

Gemeente

Middellang

35

5.1 UITVOERINGSPLAN Actie

Trekker

Termijn

Faciliteren zakelijk toerisme oostelijk deel van de gemeente, o.a. monitoren van vraag en aanbod, meedenken met initiatieven en logiesontwikkelingen.

Gemeente

Doorlopend

Plaatsen duidelijke bewegwijzering bij de entree van Willemstad om bezoekers naar de parkeerterreinen buiten de vesting te sturen, zie ook Centrumvisie Willemstad.

Gemeente

Kort

Parkeerterreinen versterken tot volwaardige parkeervoorzieningen voor bezoekers buiten de vesting van Willemstad, met groen en laadvoorzieningen.

Gemeente

Middellang

Faciliteren van de openstelling en het gebruik van beeldbepalende gebouwen (zoals het Stadhuis in Klundert en de Koepelkerk in Willemstad).

Gemeente

Kort

Het faciliteren en versterken van het riviercruisetoerisme door kansen beter te benutten. Hierbij denken we onder andere aan arrangementen van ondernemers en de mogelijkheden om cruisetoeristen Willemstad en omgeving te laten zien te versterken.

Ondernemers en gemeente

Kort

Evalueren en onderzoeken meest geschikte aanleglocatie voor riviercruises in Willemstad, zie ook Centrumvisie Willemstad.

Gemeenten

Middellang

Realiseren aantrekkelijke fietsvoorzieningen, bijv. bij het Mauritshuis

Gemeente i.s.m. ondernemers

Middellang

Aanscherpen verkeer- en parkeerbeleid in Willemstad, o.a. door verkenning van aangepaste parkeernormen (parkeren buiten de vesting voor bezoekers) om nieuwe initiatieven te stimuleren, zie ook Centrumvisie Willemstad.

Gemeente

Middellang

We zorgen voor passende planologische kaders in Willemstad om ruimte te bieden aan (nieuwe)ondernemers, zie ook Centrumvisie Willemstad.

Gemeente

Middellang

Verkennen ruimere openstelling musea in de gemeente. We beginnen met Museum Zevenbergen en Museum Watersnoodwoning Heijningen.

Gemeente i.s.m. musea

Middellang

Blijven inzetten op regionale samenwerking met West-Brabant.

Gemeente en regio

Doorlopend

Samenwerking Zuiderwaterlinie doorzetten.

Gemeente

Doorlopend

Vrijetijdseconomie integraal onderdeel maken van gebiedsontwikkeling.

Gemeente

Doorlopend

Monitoren uitvoeringsplan.

Gemeente en ondernemers

Doorlopend

36

Bijlagen

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

37

6.1 HET LEEFSTIJLVINDER MODEL

Leefstijlvinder Voor de doelgroepenanalyse wordt gebruik gemaakt van het model van de Leefstijlvinder. Dit is een model wat helpt om mensen in te delen in groepen die sterk op elkaar lijken en is tot stand gekomen op basis van uitgebreid onderzoek van MarketResponse. Figuur 1 geeft het leefstijlenmodel weer. Deze is ingedeeld op basis van twee indelingen: De mate waarin iemand gericht is op het individu versus de groep. Mensen aan de ‘ego’ kant overwegen vooral de impact op de eigen persoon bij het maken van beslissingen in hun leven. Mensen aan de ‘groep’ kant overwegen juist meer het belang van de groep in hun beslissingen en gedrag. De manier waarop mensen met emoties omgaan. Mensen aan de introverte kant van het model zijn wat meer ingetogen en houden hun emoties dicht bij henzelf. Mensen aan de extraverte kant van het model zijn juist naar buiten gericht en gaan op een open manier met hun emoties om. In het leefstijlenmodel komen zeven onderscheidende doelgroepen naar voren, namelijk Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht-, en Stijlzoekers. Deze doelgroepen zijn onderscheidend op het gebied van gedrag, waarden en behoeften met betrekking tot vakantie en vrije tijd. Hoewel iemand nooit helemaal tot één leefstijl behoort, is er meestal wel een dominante groep waar de waarden van een persoon het meest bij passen.

De leefstijlvinder is in Nederland de meest gebruikte manier om doelgroepen in kaart te brengen. Dit wordt gedaan op gemeenteniveau, maar ook op het niveau van een stad, dorp en/of postcode. Sinds de introductie van het leefstijlenmodel zijn er nog PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

verdiepende onderzoeken geweest naar de voorkeuren van de leefstijlen op het gebied van natuurbeleving, cultuur-en erfgoedbeleving en duurzaamheid.

Figuur 1. Model Leefstijlvinder

38

6.2 BEZOEKERS VAN WILLEMSTAD

Momenteel zijn er verschillende gebruikersgroepen van Willemstad. Zowel inwoners, recreanten als toeristen bezoeken het vestingstadje. Deze doelgroepen zijn van belang voor het toeristisch profiel van Willemstad en zijn daarom onderstaand kort beschreven. De persona paspoorten van deze doelgroepen zijn opgenomen op de volgende pagina. Allereerst bezoekt de inwoner van Willemstad de vesting. Deze doelgroep doet enkele boodschappen bij de Jumbo en gaat soms een drankje drinken bij de horeca. Inwoners bezoeken uiteraard minder de toeristische locaties in hun vesting. Wel bezoeken zij relatief vaak het Mauritshuis en de Koepelkerk. Daarnaast laten inwoners vol trots de vesting zien aan familieleden die hen bezoeken. De voorzieningen in Willemstad zijn dus ook nuttig voor inwoners en andersom. De recreant uit de regio is ook een bezoeker van Willemstad. Ze komen bijvoorbeeld op de elektrische fiets naar de vesting om te genieten van de gezellige sfeer en de verhalen over het verleden. Ook de recreant van verder weg bezoekt Willemstad voor een dagje. Deze bezoeker overnacht niet in Willemstad of de regio, maar bezoekt de vesting enkel voor een dag. Deze doelgroep komt voornamelijk per auto naar Willemstad. Sommige bezoekers verblijven wél in Willemstad of omgeving.

Deze toerist bezoekt bijvoorbeeld een dag Willemstad, maar is ook in Oudenbosch, Bergen op Zoom en bijvoorbeeld de Biesbosch te vinden. Mogelijk huurt de toerist bij de accommodatie fietsen, waardoor de auto niet in of bij Willemstad geparkeerd wordt. De regio Moerdijk en Willemstad leent zich ook erg goed voor PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

motorrijders. Dit is dan ook een doelgroep voor Willemstad. Deze bezoekers blijven maar kort in de vesting, bijvoorbeeld alleen om even te lunchen. Ze zijn voornamelijk in de omgeving aan het rijden. Willemstad is één van de locaties waar riviercruiseschepen aanmeren. De riviercruisetoerist is vaak van Duitse of Amerikaanse afkomst (ouder, maar steeds vaker ook jonger). Willemstad is een korte tussenstop op de route, waar het schip maar 1,5 tot 2 uur aangemeerd blijft liggen (soms komen ze per bus vanuit een ander vestingstadje en verblijven ze langer).Deze doelgroep heeft vooral tijd voor een korte wandeling door de vesting, en kleine bestedingen in Willemstad. Er wordt meestal gegeten en geslapen op het schip. Tot slot heeft Willemstad een aantal havens, die veel passanten aantrekken. De schipper is daarom de laatste doelgroep voor Willemstad. Deze bezoekers spenderen vaak één nachtje in de haven voor ze verder varen naar de volgende plek. Er is hierdoor tijd voor een rondje door de vesting en mogelijk een bezoek aan het Mauritshuis en een horeca zaak. Deze bezoeker heeft verder geen vervoersmiddel (op land) en is dus afhankelijk van de Hop On Hop Off bus die hen in de zomermaanden naar de forten kan brengen.

39

6.2 BEZOEKERS VAN WILLEMSTAD

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

40

6.2 BEZOEKERS VAN WILLEMSTAD

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

41

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE Geslacht

213

Volledig ingevulde enquêtes

355

Totaal aantal geopende enquêtes

19

Grotendeels ingevulde enquêtes Woonplaats

Man

Vrouw

Zeg ik liever niet

Leeftijd

8% van buiten de gemeente

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

18 - 25 jaar

26 - 35 jaar

36 - 45 jaar

46 - 55 jaar

56 - 65 jaar

Ouder dan 65 jaar

42

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE Welke dorpen of (vesting-)steden bezoekt u wel eens in de gemeente? 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

De vesting van Willemstad is het Toeristisch Hart van de gemeente.

80% 40%

Fijnaart Moerdijk

35%

Heijningen

30%

Willemstad

25%

Zevenbergen

20%

Langeweg

15%

Helwijk

10%

Zevenbergschen Hoek

5%

Noordhoek

0% Helemaal oneens

Klundert Standdaarbuiten

10%

Minstens drie keer per week Eén keer per week

20%

30%

0% 40%

Helemaal Niet van eens toepassing

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

Het aanbod aan restaurants en cafés Cultureel aanbod, zoals musea en… De levendigheid in de vesting Het is het dichtstbijzijnde centrum

Eén keer per kwartaal

Het is goed bereikbaar per auto

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Eens

Het aanbod aan winkels en…

Eén keer per maand

Zelden

Neutraal

Reden van bezoek vesting van Willemstad

Frequentie bezoek vesting van Willemstad 0%

Oneens

Het is goed bereikbaar met de fiets Anders, namelijk:

43

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE Reden van bezoek vesting van Klundert

Frequentie bezoek vesting van Klundert 0%

10%

20%

30%

0%

40%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

Het aanbod aan winkels en voorzieningen

Minstens drie keer per week

Het aanbod aan restaurants en cafés

Eén keer per week

Cultureel aanbod, zoals musea of theater De levendigheid van de vesting

Eén keer per maand

Het is het dichtstbijzijnde centrum Eén keer per kwartaal

Het is goed bereikbaar per auto Het is goed bereikbaar met de fiets

Zelden

Anders, namelijk:

Frequentie bezoek centrum van Zevenbergen 0%

10%

Minstens drie keer per week

20%

30%

Reden van bezoek centrum van Zevenbergen 0%

40%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%

Het aanbod aan winkels en voorzieningen Het aanbod aan restaurants en cafés

Eén keer per week Eén keer per maand Eén keer per kwartaal

Cultureel aanbod, zoals musea of theater De levendigheid in het centrum Het is het dichtstbijzijnde centrum Het is goed bereikbaar per auto

Zelden

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Het is goed bereikbaar met de fiets Anders, namelijk:

44

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE

Trots op de gemeente Moerdijk 1. Natuur, rust en ruimte 2. Historische waarde van vestingstad Willemstad 3. Werkgelegenheid en voorzieningen

Favoriete vrijetijdsactiviteiten in gemeente Moerdijk 1. Wandelen 2. Fietsen 3. Horeca/ terras

Tevredenheid vrijetijdsaanbod gemeente Moerdijk 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Wandelroutes Fietsroutes Voorzieningen langs routes Waterrecreatie Horeca aanbod in grotere kernen Horeca aanbod in buitengebied Cultureel aanbod Winkelaanbod in grotere kernen Dagelijkse boodschappen Evenementenaanbod Dagactiviteiten voor hele gezin Toeristisch recreatieve informatievoorziening (Zeer) ontevreden

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Neutraal

(Zeer) tevreden

Niet van toepassing

45

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE Stellingen 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Ik zou een bezoek aan Moerdijk aanbevelen aan vrienden en familie. Toerisme en recreatie zorgen ervoor dat ik trots ben op de gemeente Moerdijk. Inwoners van de gemeente profiteren voldoende van de voordelen van toerisme en recreatie. Duurzaamheid is heel erg belangrijk voor de vrijetijdssector – zowel voor het huidige aanbod als toekomstige ontwikkelingen. Het aantal toeristen dat onze gemeente bezoekt mag de komende jaren stijgen. In de herfst en de winter is er genoeg te ondernemen in de gemeente Moerdijk. Ik weet voldoende wat ik aan toeristisch recreatieve activiteiten kan doen in de gemeente. Ik ben tevreden met het aantal toeristisch recreatieve activiteiten die ik kan doen in de gemeente. (Helemaal)oneens

Neutraal

(Helemaal) eens

Niet van toepassing

Thema’s waar het Programma Vrijetijdseconomie aandacht aan moet geven 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Fiets- en wandelroutes Beleving van het landschap Horeca aanbod Cultuur en erfgoed Plattelandstoerisme, zoals kamperen… Waterrecreatie Verblijfsaccommodaties, zoals hotels,… Historische verhaal van Moerdijk,…

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Anders, namelijk:

46

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE

Structureel overlast door toerisme en recreatie

Soort overlast dat wordt ervaren 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Drukte door bezoekers in de centra Geluidsoverlast Verkeersdrukte Parkeerproblemen Vervuiling, zoals zwerfafval Anders, namelijk: Nee, ik ervaar geen overlast. Ja, ik ervaar structureel overlast van toerisme en recreatie.

Specifieke kernen waar overlast wordt ervaren

Willemstad Oudemolen Helwijk, Oostdijk

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

47

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE

Resultaten vesting Willemstad Het winkelaanbod in de vesting Willemstad spreekt mij aan

%

De openbare ruimte (zoals paden, bankjes en groen) in de vesting Willemstad nodigt uit om er langer te verblijven

%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal oneens

Niet van toepassing

Oneens

Helemaal oneens

Niet van toepassing

Het horeca aanbod in de vesting Willemstad spreekt mij aan

%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal oneens

Niet van toepassing

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

48

6.3 RESULTATEN INWONERSENQUÊTE

Beantwoord door inwoners van Willemstad en Helwijk. Aan welke thema’s moet het nieuwe Programma Vrijetijdseconomie volgens u aandacht aan geven? 0%

10%

20%

Fiets- en wandelroutes Beleving van het landschap Horeca aanbod Cultuur en erfgoed

30%

40%

50%

60%

Als u één dag burgemeester van Moerdijk zou zijn, wat zou u dan als eerste aanpakken in de vesting van Willemstad? Fiets- en wandelpaden verbeteren Geen groei om groei Passend toerisme voor Willemstad Ontwikkeling Havenfront Openbare ruimte onderhoud Variatie in winkelaanbod Verkeer, o.a. veiligheid, overlast, parkeren, autoluw

Plattelandstoerisme, zoals… Waterrecreatie Verblijfsaccommodaties, zoals… Historische verhaal van Moerdijk,… Anders, namelijk:

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

49

6.4 INPUT EERSTE ONDERNEMERSSESSIE

Toeristisch-recreatieve ondernemers in de gemeente Moerdijk hebben in een ondernemersbijeenkomst op 1 april hun input kunnen geven op de toekomst van toerisme en recreatie in de gemeente. Via ansichtkaarten ‘Moerdijk in 2040’ beschreven zij de mogelijkheden en droombeelden. Een aantal van de ideeën die genoemd werden zijn hieronder beschreven: In 2040 draait alles in Moerdijk om de beleving. In Fort Sabina en Fort de Hel worden verhalen uit het verleden tot leven gebracht met foto’s en acteurs die de geschiedenis tentoonstellen. Maar ook een wandeling door de bunkers van Willemstad waar (neppe!) kogels de bezoekers om de oren vliegen. Of de bouw van de Toren van Napoleon die op of in Fort Sabina wordt geprojecteerd en de slagen van Napoleon die hierop weergegeven worden. Fietsen is belangrijk in de gemeente Moerdijk, net zoals goede bewegwijzering, mooie fietspaden en leuke rustpunten. Een combinatie van een mooie fietstocht met culturele bezienswaardigheden is een grote kans.

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Als bijzondere verblijfsaccommodatie in de gemeente, zou één van de oudste treinstations van Nederland omgebouwd kunnen worden tot B&B, waardoor ook de overnachting een beleving wordt. Over 15 jaar dient er een goede logistieke verbinding te zijn tussen alle bezienswaardigheden in de gemeente, zowel over water als over land. Om eenheid uit te stralen in het toeristisch aanbod in de gemeente, bestaat er in 2040 een app met een overzicht van alle bezienswaardigheden en activiteiten. De gemeente Moerdijk, maar specifiek de kernen Zevenbergen en Moerdijk worden de uitvalbasis voor een bezoek aan Dordrecht, de Oosterschelde, de Zuiderwaterlinie, het Biesbosch, REO en Van Gogh. De champignon-geschiedenis van de gemeente wordt toeristischrecreatief breder uitgedragen. Concluderend hebben ondernemers een mooie visie voor de gemeente Moerdijk, waar verbinding en beleving in centraal staan.

50

6.5 INPUT AMBTELIJKE SESSIES

Op 15 april 2025 organiseerden we gezamenlijk met het projectteam van de Centrumvisie Willemstad een eerste ambtelijke sessie. Hierbij waren de ambtenaren toerisme, evenementen, centrummanager en gebiedscoördinator aanwezig. Net zoals de adviseur water en klimaat, verkeer, mobiliteit, openbare ruimte en de programmamanager vitale centra. Ook zijn er gesprekken gevoerd met adviseurs vanuit cultuur en erfgoed en de transitie van het buitengebied. Kansen, uitdagingen en aandachtspunten met betrekking tot toerisme en recreatie zijn als volgt: Aandachtspunten Het is belangrijk dat de centra zowel aantrekkelijk zijn voor inwoners als recreanten. Er moet een balans bestaan. Om er voor te zorgen dat er positiever gekeken wordt naar toerisme en recreatie. Uiteindelijk zal er ook gewend moeten worden aan de groei van toerisme. Ontwikkeling Powerport rondom Zevenbergen/Moerdijk. Het behouden van het authentieke karakter van de kernen en het buitengebied. Kansen Het spreiden van evenementen in Willemstad gedurende het jaar, zodat de drukte in het hoogseizoen wat beter gespreid wordt. Wandelpaden van en naar vesting aan de kant van de haven creëren en een fortenroute maken tussen de vesting en de forten. Uiteindelijk is het van belang dat de fiets- en wandelroutes worden verbeterd, eventueel aangevuld met themaroutes.

Promotie van het bestaande toeristisch aanbod – en dit verbinden met PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

ander aanbod (in de gemeente en in de regio). Monumentale panden in de gemeente toeristisch-recreatief benutten. Breder winkelaanbod in de gemeente. Ommetjes vanuit de kernen de polder in. Maak inzichtelijk wat de voordelen van toerisme voor inwoners zijn en informeer mensen hierover. Recreatieve nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven planologisch mogelijk maken. Professionalisering en gastvrijheid bij musea en rondleidingen vergroten. Bezoekduur in de gemeente moerdijk verlengen. Inspirerende toeristische informatievoorzieningen voor inwoners en bezoekers. Uitdagingen Slechte OV-bereikbaarheid van Willemstad en Fort Sabina Afstanden tussen bezienswaardigheden zijn vaak net te ver om te lopen en routes zijn niet altijd even aantrekkelijk. Weerstand van inwoners t.o.v. toerisme in Willemstad Nog te weinig integrale benadering van projecten. Huidige recreatieve routes lopen soms samen met routes van grotere landbouwmachines, wat onveilige situaties oplevert. Parkeren en verkeer in Willemstad.

51

6.5 INPUT AMBTELIJKE SESSIES

Op 28 oktober 2025 is een tweede ambtelijke werksessie georganiseerd, wederom gezamenlijk met het projectteam van de Centrumvisie Willemstad. Tijdens deze werksessie zijn de uitgangspunten van het Programma voorgelegd en besproken. De verschillende ambtenaren konden zich in de uitgangspunten vinden en hebben op punten aanscherpingen gedaan, welke zijn verwerkt in de uitwerking van dit Programma. De volgende uitgangspunten zijn voorgelegd: Vrijetijdseconomie in de hele gemeente Cultuur en erfgoed als drager toeristisch product. Versterken toeristisch profiel westelijk deel, oostelijk deel veelal zakelijk toerisme met mogelijkheden voor dagrecreatie. Zevenbergen als verbindingsplek tussen oost en west. Seizoenverlenging faciliteren en inzetten om de leefbaarheid en levendigheid te versterken (o.a. binnenlocaties mogelijk maken, monumenten beleefbaar maken, openingsmomenten). Toeristisch-recreatieve ontwikkelingen in het buitengebied planologisch mogelijk maken (nevenactiviteiten als nieuwe functies zoals horeca, fiets/kanoverhuur, vergaderlocaties, boerenommetjes of kleinschalig verblijf. Versterken routestructuren door routes met faciliteiten te versterken. Zichtbaarheid en herkenbaarheid binnen de gemeente versterken -> bebording Faciliteren camperplaatsen jachthavens, buitengebied.

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Willemstad Goede balans inwoners en toerisme Willemstad Autoluwe vesting Willemstad Autoluw, fietsaantrekkelijk plein Mauritshuis Mauritshuis als ‘startpunt’ van toeristische activiteiten Riviercruise toerisme faciliteren en benutten als goed stuurbaar onderdeel van het toeristisch product. Ontwikkelingen Willemstad faciliteren -> parkeren nieuwe ontwikkelingen buiten de vesting (parkeerbeleid/-norm). Faciliteren camperplaatsen jachthavens. Samenwerking Blijven inzetten op netwerkmomenten voor de sector Versterken samenwerking in de regio West-Brabant Samenwerking Zuiderwaterlinie voorzetten en versterken verbinding Intern binnen de gemeente: integrale benadering van toerisme en recreatie Belang van Visit Moerdijk voor promotie en verbinding

52

6.6 DOCUMENTENNOTITIE Strategie Visit Moerdijk Momenteel versnipperd aanbod tussen de 11 kernen en buitengebied, dat onvoldoende zichtbaar is. Doel is meer bezoekers die langer verblijven en meer besteden. Belangrijke focusthema’s toeristische promotie: • Activiteiten: fietsen, wandelen, varen, watersport • Events: kunst en cultuur, muziek, carnaval, sport, erfgoed • Historie: Stelling van Willemstad, Mauritshuis, monumenten, militair erfgoed, herdenken, legendes en sages. • Natuur en streek: polder (routes), streekproducten, natuurgebieden • Verhaal van… 11 dorpen en steden in gemeente Doelgroep: bezoekers tussen 45 en 70 jaar en jonge gezinnen Missie: gemeenschap waar historie, natuur, rust en evenementen samenkomen Meerjarenbegroting 2024-2027 Thema Toerisme: de toeristische potentie van de kernen benutten om meer bezoekers aan te trekken • Inwoners profiteren van breder aanbod toeristische voorzieningen • Positieve spin-off voor lokale ondernemers • Samenwerking versterken Stelling van Willemstad: bereikbaarheid, zichtbaarheid, beleefbaarheid • Balans toerisme en wonen in Willemstad is een aandachtspunt Omgevingsvisie Moerdijk 2040 Een aantrekkelijk mozaïek: van stad en land, oud en nieuw, groot en klein, rust en reuring. In 2040 is Moerdijk een aantrekkelijke plek om te wonen, werken, ondernemen en recreëren. Een mozaïek van formaat: PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

met krachtige kernen en duurzame gronden. Voorzieningen in Klundert, Willemstad, Zevenbergen en Fijnaart Versterken en benutten van recreatieve kwaliteiten, met aandacht voor cultureel aanbod (Klundert en Willemstad). • Willemstad: rijksbeschermd stadsgezicht met vele rijksmonumenten • Uniek cultuurhistorisch verhaal beter uitdragen met inwoners en ondernemers • Versterken van het buitengebied: agrarisch gebruik verweven met natuur en kleinschalige recreatie (zeker bij bedrijfsbeëindiging) Cultuur- en erfgoednota 2024-2027 Breed cultuurbeleid gericht op eigen inwoners en met verbinding naar toerisme en mogelijke ontwikkeling van erfgoed Cultuur- en erfgoedlocaties dragen bij aan leefbaarheid Cultuur en erfgoed draagt bij persoonlijke ontwikkeling en mentale ontwikkeling inwoners Inwoners kunnen in alle kernen actief meedoen aan cultuur en erfgoed activiteiten Inwoners ontlenen trots en identiteit aan kunst, cultuur en erfgoed van Moerdijk Bijzonder erfgoed maakt gemeente aantrekkelijk voor bezoekers Aantrekkelijke en betekenisvolle leefomgeving door behoud te koppelen aan beleefbaar maken van cultureel erfgoed Het verhaal van Moerdijk beter beleefbaar voor inwoners en bezoekers: beleving, onderscheidend aanbod, verhalen, bezienswaardigheden Stelling van Willemstad als parel In gemeente Moerdijk 122 rijksmonumenten, 38 gemeentelijke monument en één beschermd stadsgezicht

(Willemstad) 53

6.7 BREDE WELVAART

Vrijetijdseconomie en besteding van vrijetijd krijgen in toenemende mate aandacht als onderdeel van de brede welvaart. Natuur, horeca, retail, erfgoed, recreatieve en culturele voorzieningen zijn belangrijke deelaspecten van aantrekkelijke woonplaatsen en toeristische bestemmingen. Vrijetijdsbesteding draagt, met of zonder economische transactie, bij aan gezondheid, welzijn, sociale cohesie en inclusie, bijvoorbeeld via beweging, ontspanning en vrijwilligerswerk. Bovendien levert een florerende vrijetijdseconomie een belangrijke bijdrage aan werkgelegenheid, kansen voor (het opleiden van) jong talent en (lokaal) ondernemerschap. Brede welvaart draait om het hier en nu, maar zeker ook om elders en later.

Brede welvaart wordt gemeten op basis van verschillende thema’s met per thema een aantal indicatoren. De thema’s zijn weer gegeven in onderstaand figuur.

De definitie van Brede welvaart, opgesteld door het CBS (2024) en o.a. gebruikt door de provincie Noord-Brabant, is als volgt: Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven hier en nu en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of van die van mensen elders in de wereld. Het is een hulpmiddel om beleid te verbeteren dat erop gericht is de juiste balans te vinden tussen economische, sociale en ecologische waarden in het 'hier en nu’ en voor toekomstige generaties 'later' en 'elders'. Dat leidt tot keuzes in het belang van het welzijn van inwoners en hun omgeving, want dat is waar brede welvaart om draait.

PROGRAMMA VTE GEMEENTE MOERDIJK

Bron: het Pon-Telos

In de gemeente Moerdijk willen we dus niet enkel een groei van de vrijetijdseconomie, maar dit juist inzetten om de brede welvaart in de gemeente te versterken. 54