CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 5 - TAM-omgevingsplan Kleine Kernen 'Langeweg, Noordhoek en Klundert'

Raadsvergadering 17 september 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Vaststelling wijziging TAM-omgevingsplan Kleine Kernen 'Langeweg, Noordhoek en Klundert'263.179 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 18 van 30

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 5 Samenvatting en advies (LS06) In opdracht van de gemeente Moerdijk heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd in het kader van de nieuwbouw van woningen aan Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied wordt gevormd door het perceel ZVB00R140, met een oppervlakte van ca. 0,3 ha. Het plangebied is momenteel nog deels bebouwd met een schoolgebouw. Volgens het stedenbouwkundig concept wordt uitgegaan van twee woonblokken, met parkeervoorzieningen, waarbij één woonblok deels binnen de footprint komt van het schoolgebouw, en het andere blok daarbuiten. Er wordt uitgegaan van een verstoring van ca. 80 cm -mv, plus heipalen. Een palenplan is momenteel nog niet bekend (afbeelding 2). Voorafgaand aan de ingrepen dient in het kader van de wijziging van het Omgevingsplan en het vergunningentraject in kaart te worden gebracht of bij de ingrepen eventueel archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen (nieuwbouw, aanleg infra etc.) zullen deze mogelijk tot in de archeologisch relevante niveaus reiken.

Het plangebied ligt op een uitloper van een dekzandrug die in de vroege prehistorie vanwege de hoge en droge positie aantrekkelijk was voor bewoning, terwijl de omliggende omgeving vernatte. De omgeving van het plangebied raakte waarschijnlijk in het Neolithicum overdekt met veen, mogelijk later in de IJzertijd vanwege de wat hogere ligging in het landschap. Omdat het plangebied op een uitloper van de rug ligt, lijkt een datering in het Neolithicum waarschijnlijker. De top van het dekzand wordt verwacht op een diepte van 1,60 m -mv; Tijdens de Late Middeleeuwen werd het gebied ontgonnen. In de nabije omgeving is in een boring een podzolbodem aangetroffen met daarop nog veraard veen. Het veen bevond zich vrij ondiep, op 70 cm -mv. Binnen het plangebied bestaat daarom mogelijk naast een verwachting voor de vroege prehistorie, ook een verwachting voor de Late Middeleeuwen (afhankelijk van de mate van erosie van het veen). Door de ontginning klonk het veen in, waardoor het gebied kwam bloot te staan aan overstromingen. Tijdens de Late Middeleeuwen vonden verschillende stormvloeden plaats die tot grootschalige landafslag leidden. Het plangebied kwam in een getijdengebied te liggen, dat niet geschikt was voor bewoning. Na de inpoldering van Het Oudland van Zevenbergen in de 16e eeuw komt het plangebied weer binnendijks te liggen en wordt het ontgonnen voor agrarisch gebruik.

Vanwege de wat afgelegen ligging ten opzichte van de historische ontginningsassen wordt er geen bewoning verwacht binnen het plangebied in de Nieuwe tijd. Het plangebied is op basis van historisch kaartmateriaal tot de jaren 70 van de vorige eeuw met de bouw van de school niet bebouwd of bewoond geweest. Om het verwachtingsmodel te toetsen is op 10 juni 2024 een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek blijkt dat de ondergrond van het plangebied uit een pakket dekzand bestaat met in de top daarvan een nog grotendeels intacte podzolbodem. Dit wordt in het oorspronkelijke bodemprofiel afgedekt door een 5 cm dik laagje zwak zandig restveen of een 15 cm dikke laag verspoeld dekzand. Dit wordt afgedekt door een pakket uiterst siltige tot matig zandige kwelderklei, afgezet tijdens de zee-inbraken in de Late Middeleeuwen. In de top hiervan is een 25 tot 40 cm dikke bouwvoor aanwezig. Dit wordt afgedekt door een ongeveer 60 cm dikke heterogene klei- en zandlaag die tijdens de bouw van de school in 1977 is opgebracht. In sommige delen van het schoolterrein is sprake van een diepere recente bodemverstoring, tot maximaal 130 cm onder het maaiveld. De veenlaag en het pakket kwelderklei zijn deels verstoord en worden daarom niet als potentieel archeologisch niveau beschouwd.

De podzolbodem in de top van het dekzandpakket is echter nog grotendeels behouden gebleven. De hoge archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische resten uit het Laat Paleolithicum tot aan het Neolithicum, mogelijk IJzertijd blijft daarmee nog steeds in stand. Advies In de ondergrond van het plangebied bevindt zich nog een potentieel archeologisch niveau voor de perioden van het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum; de podzolbodem in de top van het dekzandpakket. Dit niveau ligt op 105 cm onder het maaiveld en dieper (vanaf 0,7 m -NAP). Een eventuele archeologische vindplaats op het niveau van de podzolbodem zou nog goed bewaard kunnen zijn gebleven. De hoge archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische resten blijft daarmee nog steeds in stand, in ieder geval voor de nu onbebouwde gebieden. De huidige bebouwing heeft op basis van de V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 6 bouwtekeningen een fundering tot 105 cm -mv (los van de heipalen). Afgaande op de NAP hoogtes betekent dit dat de fundering rond het niveau van het dekzand is aangelegd, zodat de top mogelijk net wel, of mogelijk net niet verstoord is geraakt.

Op basis van dit booronderzoek kan dit niet verder worden vastgesteld. Uitgaande van een buffer van 30 cm tussen de ingreep en het archeologisch niveau, wordt geadviseerd om ingrepen die niet dieper gaan van 75 cm -mv (0,4 m -NAP) vrij te geven. Als dit niet mogelijk is, is vervolgonderzoek noodzakelijk om te bepalen of in het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is of niet. Zeker gezien de verwachting op het aantreffen van een steentijdvindplaats, is een vervolgonderzoek door middel van een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een Proefsleuvenonderzoek (IVO-P) de meest passende vorm van vervolgonderzoek. Geadviseerd wordt om vervolgonderzoek uit te voeren op de locaties waar dieper dan 75 cm -mv (0,4 m -NAP) verstoord zal gaan worden (inclusief verstoring door heipalen). Op basis van het proefsleuvenonderzoek kan worden bepaald of verder onderzoek noodzakelijk is, in de vorm van een opgraving/begeleiding van de sloop. De werkwijze van het proefsleuvenonderzoek dient vastgelegd te worden in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE). Het bevoegd gezag, de gemeente Moerdijk, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Het besluit kan afwijken van dit advies.

Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondsten of waarneming van kracht (Omgevingswet afdeling 19.2). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondsten’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Moerdijk, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 7 Onderbouwing advies 1 Projectomgeving 1.1 Afbakening plangebied en consequenties toekomstig gebruik (LS01) In opdracht van de gemeente Moerdijk heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd in het kader van de nieuwbouw van woningen aan Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied wordt gevormd door het perceel ZVB00R140, met een oppervlakte van ca. 0,3 ha. Het plangebied is momenteel nog deels bebouwd met een schoolgebouw.

Volgens het stedenbouwkundig concept wordt uitgegaan van twee woonblokken, met parkeervoorzieningen, waarbij één woonblok deels binnen de footprint komt van het schoolgebouw, en het andere blok daarbuiten. Er wordt uitgegaan van een verstoring van ca. 80 cm -mv, plus heipalen. Een palenplan is momenteel nog niet bekend (afbeelding 2). Afbeelding 2 Inrichtingsschets. Bron: Gemeente Moerdijk. Voorafgaand aan de ingrepen dient in het kader van de wijziging van het Omgevingsplan en het vergunningentraject in kaart te worden gebracht of bij de ingrepen eventueel archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen (nieuwbouw, aanleg infra etc.) zullen deze mogelijk tot in de archeologisch relevante niveaus reiken. 1.2 Onderzoeksdoel en -methode Doel van het archeologisch vooronderzoek is vast te stellen of in het plangebied sprake is (of kan zijn) van (de kans op) archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden. Hiertoe is eerst een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Vervolgens is een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd (verkennende fase). Op basis van dit onderzoek is een advies geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).

Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), protocol 4002 Bureauonderzoek en 4003 Inventariserend Veldonderzoek.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 8 2 Beleidskader 2.1 Wettelijk kader Vanaf 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Met de komst van de Omgevingswet is de zorg voor het behouden en ontwikkelen van cultureel erfgoed in twee wetten geregeld, in plaats van in een aantal verschillende wetten. Hierbij geldt dat de regels ten aanzien van de omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving in de Omgevingswet is geregeld, en de duiding van cultureel erfgoed en de zorg voor cultuurgoederen in overheidsbezit in de Erfgoedwet. Voor de archeologie is de verdeling grofweg: het certificeringsstelsel en het aanwijzen van archeologische rijksmonumenten staat in de Erfgoedwet en de omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving (de vergunningverlening en de integratie in de planvorming) in de Omgevingswet. De lokale invulling van de bescherming, zorg en aanwijzing van het archeologie-beleid, of voor het aanwijzen en beschermen van gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten wordt ingekaderd door de Omgevingswet en de AmvB’s, waarbij vooral het Omgevingsbesluit, het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) van belang zijn.

Centraal instrument op lokaal niveau is het Omgevingsplan. Dit plan beziet alle aspecten van de fysieke leefomgeving op integrale wijze, inclusief cultureel erfgoed en is daarmee het eerstaangewezen instrument om uitvoering te geven aan het archeologie-beleid, of voor het aanwijzen en beschermen van gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten. De bekende en aantoonbaar te verwachten archeologische waarden kunnen dan opgenomen worden in het omgevingsplan door bijvoorbeeld archeologie als functie op te nemen en bepaalde activiteiten toe te staan of juist te verbieden. Met uitzondering van een aantal complexe activiteiten is de gemeente bevoegd gezag. Ten aanzien van complexe activiteiten of activiteiten op toebedeelde taken zijn de Gedeputeerde Staten bevoegd gezag. De minister van Infrastructuur en Waterstaat blijft bevoegd gezag ten aanzien van de bodem en oevers van rijkswateren op grond van de Waterwet. 2.2 Gemeentelijk beleid (LS01) Volgens de gemeentelijke archeologische beleidskaart1 ligt het plangebied in een zone aangeduid met Waarde 3a. Hiervoor geldt een onderzoeksplicht bij ingrepen groter dan 500 m2 en dieper dan 40 cm -mv. Volgens de beleidskaart gaat het om “zones met een hoge kans op het aantreffen van vindplaatsen van jager- verzamelaars en/of kans op door stuifzand afgedekt landschap met intacte vindplaatsen”.

In het voormalige bestemmingsplan ‘Veegplan 2017’ had het plangebied een dubbelbestemming Waarde – Archeologie 5, met een vrijstellingsgrens van 100 m2 en 50 cm -mv. Met de inwerkintreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn de bestemmingsplannen van rechtswege overgegaan in het Omgevingsplan. 1 Ellenkamp et al. 2023. V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk 3 | Verwachtingsmodel 3.1 | Natuurlijk landschap (LS04) Het plangebied ligt in het zuidwestelijk zeekleigebied2, met een hoogte van ongeveer 0,4 m NAP. Dit landschap heeft grotendeels vorm gekregen onder invloed van de zeespiegelstijging gedurende het Holoceen, in combinatie met de getijden. Afbeelding 3 Uitsnede AHN. Het plangebied is globaal in blauw aangegeven | (de gebieden in groen zijn relatief laag gelegen, die in bruin hoog). Bron: ahn.nl. Gedurende de laatste ijstijd, het Weichselien (115.000 | – 11.700 jaar geleden), lag het plangebied in een uitgestrekt dekzandgebied. In de koudste perioden van het Weichselien heerste in Nederland een poolwoestijn-klimaat. Door de geringe hoeveelheid vegetatie konden grote hoeveelheden zand verwaaien en elders afgezet worden. Dit pakket wordt dekzand genoemd (Formatie van Boxtel).

In een boring aan de Kloosterlaan is de top van dit dekzand op een diepte van 1,60 tot 10,75 m | -mv (0,60 – 9,75 m -NAP) aangetroffen.3 Het dekzandlandschap kende veel lokale hoogteverschillen; van dekzandruggen, | -kopjes, - welvingen tot dekzandvlaktes. Ook ten zuiden van Langeweg is zo’n langwerpige dekzandrug af | gezet, met een west-oostelijke richting. Het restant van deze rug steekt boven de jongere afzettingen uit en is nog duidelijk in het hoogtebeeld te herkennen. Mogelijk ligt het plangebied op een uitloper van deze dekzandrug, waardoor het plangebied op de archeologische waarden- en verwachtingskaart een hoge waarde heeft. Hierdoor geldt het dorp Langeweg en het gebied ten zuiden ervan als attentiegebied Steentijd. De overgang naar het huidige tijdvak (het Holoceen, 11.700 jaar geleden) wordt gekenmerkt door een geleidelijk warmer en vochtig wordend klimaat. De vegetatiegroei nam toe, waardoor het dekzandreliëf werd vastgelegd. Door het smelten van de ijskappen begon | de zeespiegel en daarmee ook het grondwater te stijgen. Hierdoor kon veen groeien, aangeduid als Basisveen (Formatie van Nieuwkoop). Met de voortzettende zeespiegelstijging kreeg de zee steeds meer invloed in het gebied. Mariene afzettingen (Laagpakket va | n 2 Berendsen 1997 3 https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens | ; boring B44C0025.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 | 9 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk Wormer; Formatie van Naaldwijk) reikten tot ver ten oosten van de huidige kustlijn. De hogere Pleistocene afzettingen bleven onbedekt. Rond 5500 jaar geleden vormden zich strandwallen en ontstond een nagenoeg geheel gesloten kustbarrière, waardoor de invlo | ed van de zee afnam. Achter de strandwallen verzoette de omstandigheden en ontstond een uitgestrekt veengebied, bestaande uit Hollandveen (Formatie van Nieuwkoop). Kleine veenstroompjes verzorgden de afwatering in dit gebied. Boringen van DINOloket laten zien dat dit veen direct bovenop de dekzandafzettingen aanwezig is met een variabele dikte van 25 tot 2 | 70 cm.4 Binnen het veengebied was bewoning enkel mogelijk op de dekzandruggen die boven het veen uitstaken. De vondst van een scherf uit de Bronstijd/IJzertijd in Zevenbergen | 5 doet vermoeden dat ook bewoning op de dekzandrug bij Langeweg heeft plaatsgevonden. Door de aanhoudende zeespiegelstijging zette de veengroei toe en raakte ook de dekzandrug bij Langweg uiteindelijk overdekt met veen waardoor bewoning lange tijd niet mogelijk was.

Volgens de (gedateerde) Bodemkaart uit 1967 zou dit proces tot in de IJzertijd duren; volgens Vos et al 2018 al in het Neolithicum | .6 Vanaf de Middeleeuwen nam de invloed van de zee opnieuw toe. Er vonden transgressies plaats waarbij de een deel van het Hollandveen werd weggeslagen. Via getijdengeulen worden mariene zanden en kleien afgezet. De getijdeafzettingen behoren tot het Laagpakk | et van Walcheren (Formatie van Naaldwijk) en liggen in de omgeving van het plangebied aan het oppervlakte. Ze kunnen reiken tot een diepte van 0,70 | – 1,35 m -mv (0,50 – 1,25 m -NAP). Ook de mens kreeg vanaf de Middeleeuwen grote invloed op het landschap. Door veenkoepels te ontginnen en af te graven ten behoeve van turfwinning veranderde het landschap, onder andere in de vorm van bodemdaling. Hierdoor werd het land kwetsbaar voor overstromingen, wat het effect van de zee transgressies versterkte. Het veen h | ad weinig weerstand tegen te kracht van het water en het water kon gemakkelijk via de ontginningssloten het gebied binnendringen. Verschillende stormvloeden hebben landafslag tot gevolg gehad, met name vanaf de 13 | e eeuw. De bekendste vloeden zijn de Sint Elisabethsvloeden, die tussen 1421 en 1424 grote delen van het land verder hebben geërodeerd.

Het gebied rond het plangebied veranderde in een binnenzee, waarin de stad Zevenbergen en de Moerdijkpolder als een eiland lagen.7 Het is aannemelijk dat ter hoogte van het plangebied relatief weinig landafslag heeft plaatsgevonden, aangezien het vanwege de aanwezigheid van de dekzandrug in de ondergrond een hogere positie bezat. Bovendien is in boringen van DINOloket in de omgeving v | an het plangebied Hollandveen aangetroffen, wat aangeeft dat dit veen niet geheel is weg | geërodeerd.8 Wel kan uit de boringen in DINOloket en voorgaande archeologische onderzoeken in Langeweg geconcludeerd worden dat de erosie door de zee erg variabel is geweest in de ruimte. | Het gebied heeft lange tijd onder invloed van de getijden gestaan. Langs de geulen werden zandige oeverwallen afgezet, terwijl verder landinwaarts kleiige getijdenvlakten ontstonden. Vanuit de bewaard gebleven gebieden werd lang teruggewonnen. Het Oudland van Zevenbergen, waarin Langeweg ligt, werd omstreeks 1535-1546 ingepolderd. Op de paleogeografische landschapsreconstructie van Vos et al. 2018 is aangegeven dat het plangebied vanaf het Neolithicum in een uitgestrekt veengebied is komen te liggen. Dat veengebied blijft als zodanig tot en met de kaart van 800 na Chr. weergegeven; op de kaart van 1250 na Chr. is het gebied in een getijdengebied veranderd, tot en met de kaart van 1500 na Chr.

Het gebied is in de 16 | e eeuw weer ingepolderd.9 Op de geomorfologische kaart (Kaart 2) is het plangebied niet gekarteerd. Wel is te zien dat het plangebied zich temidden van een vlakte van getij-afzettingen (M72) bevindt. Dit vlakke gebied is gedurende de Middeleeuwen onder getijde invloed ontstaan en bestaat voornamelijk uit jonge zeeklei. Ten zuidwesten is een getij-oeverwal (B72) aangegeven die mogelijk doorloopt tot het plangebied. Deze landvorm is ontstaan langs een getijdegeul, waar zandige afzettingen bovenop de zeeklei werden afzet en relatief ho | og in het landschap kwamen te liggen. Ten westen en ten zuiden van Langeweg liggen dekzandruggen (B53) met aangrenzende vlaktes van ten dele verspoelde dekzanden of löss (M53), die in de laatste ijstijd zijn afgezet. Nadat de dekzandruggen onder door de wind in een poolwoestijn waren afgezet, verspoelden de ruggen onder invloed van smeltende sneeuwmassa’s die zand meevoerden naar de lager gelegen gebieden. Afzettingen van deze dekzandruggen kunnen in de ondergrond van het plangebied aanwezig zijn. 4 https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens . Boringen, B44C0508, B44C0509, B44C0597, B44C0598. 5 Groot et al. 2013.. 6 Stiboka 1967 7 Stiboka 1967 8 https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens. Boringen B44C0508, B44C0509, B44C0597, B44C0598. 9 Vos et al.

2018; https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=Paleogeografischekaarten . VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 | 10 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk Op de bodemkaart (Kaart 3) maakt het plangebied deel uit van kalkrijke poldervaaggronden in zware zavel (Mn25A). Dit zijn zeekleigronden zonder minerale eerdlaag en met roest en grijze vlekken beginnend binnen 50 cm. In de polders rondom het plangebied komt deze bodem veelvuldig voor. In veel van deze bodems is in de ondergrond een gelaagdheid te herkennen, van afwisselend lichtere en zwaardere laagjes. De bodemkaart van Nederland uit 1987 geeft als toevoeging aan dat moerig materiaal in de ondergrond aanwe | zig is, beginnend dieper dan 80 cm en doorgaand tot dieper dan 120 cm. De meer zandigere gebieden in de omgeving van het plangebied bestaan uit kalkrijke poldervaaggronden van lichte zavel (Mn12A). Hieruit bestaan de getij-oeverwal ten zuidwesten van Langeweg en de vaktes van ten dele verspoelde dekzand of löss ten zuiden van Langeweg. Op de AHN-hoogtekaart is te zien dat het plangebied redelijk vlak is, met een hoogte die varieert tussen | 0,25 en 0,55 m NAP. Aan de westelijke flank daalt het maaiveld enigszins, aangezien hier een sloot gelegen heeft.

Rond de bebouwing is het maaiveld relatief hoog. Het grondwatermodel van DINOloket geeft geen informatie over de grondwaterdiepte van het plangebied. Wel zouden de gegevens van de omgeving inzicht kunnen geven. Direct ten zuiden van het plangebied is de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) 50 - 52 cm en de gemiddeld laagste grondwaterstand 149 – 156 cm. 3.2 | Historisch landschap (LS02, LS03, LS04) Historisch-geografische ontwikkeling (LS03) Het dorp Langeweg droeg tot aan 1910 de naam ‘Slikgat’, hoewel op de topografische kaarten tot 1935 deze naam nog werd gevoerd. De eerste vermelding van Slikgat gaat terug tot 1656 (‘Slijckgadt’). De Zuiddijk (‘Suytdyk’), gelegen ten zuidwesten en noorden van het dorp, stamt uit 1358-1359. Tijdens de Sint Elisabethsvloeden van met name 1421 verdween het land onder water, waaronder het ca. 500 m ten oosten van Langeweg gelegen verdronken dorpje Zonzeel. Het plangebied ligt in de Crauwelgorsche Polder, ingepolderd tussen 1533 en 1545.10 De Zuiddijk is volgens de recente overzichtskaart van de RCE ‘Leven met water’ met daarop alle bekende dateringen van dijken, uiteindelijk opnieuw bedijkt in 1504 | -1510. In 1874 vestigden de Capucijnen zich in Slikgat. In 1887 werd een klein seminarie gesticht, dat in 1972 naar Oosterhout zou verhuizen.

Het klooster verschijnt voor het eerst op de topografische kaart van 190 | 4, ten westen van het plangebied. Op verzoek van deze monniken werd de naam Slikgat gewijzigd in Langeweg. Voor de historisch-geografische gegevens is gebruik gemaakt van de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) voor de kadastrale minuut 1811-1832,11 en van de website Tijdreis over 200 jaar topografie van het Kadaster voor de topografische kaarten vanaf 1850 tot aan heden. | 12 Op de Kadastrale Minuut van 1811-1832 is te zien dat het plangebied in gebruik is als bouwland. Pas op de kaart van 1984 is bebouwing aanwezig in het plangebied, dit is het huidige schoolgebouw | die in 1977 gebouwd werd. Deze bebouwing blijft nagenoeg hetzelfde tot op heden, op enkele kleinere gebouwen na die zijn bijgebouwd of afgebroken. 10 Croonen Adviseurs 2013. 11 http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/. 12 http://topotijdreis.nl/. VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 | 11 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 12 Afbeelding 4 Uitsnede Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan Terheijden, Noord-Brabant, sectie A, blad 02 (MIN10151A02). Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Afbeelding 5 Uitsnede Topografische kaart 1850. Bron: Topotijdreis.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 13 Afbeelding 6 Uitsnede Topografische kaart 1904. Bron: Topotijdreis. Afbeelding 7 Uitsnede Topografische kaart 1947. Bron: Topotijdreis.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 14 Afbeelding 8 Uitsnede Topografische kaart 1984. Bron: Topotijdreis. Afbeelding 9 Uitsnede Topografische kaart 2010. Bron: Topotijdreis.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 15 3.3 Bouwhistorische waarden (LS04) Voor eventuele bouwhistorische waarden zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • het Rijksmonumentenregister;13 • de cultuurhistorische atlas van de provincie Noord-Brabant;14 • lijst gemeentelijke monumenten Moerdijk;15 • de kadastrale minuut 1811-1832;16 • de MIP-objecten;17 • de BAG-viewer.18 Binnen het plangebied zijn geen gebouwde Rijks- of gemeentelijke monumenten aanwezig. De voormalige Mariaschool aan de Langeweg 46 en het voormalig Zusterklooster aan de Langeweg 48 zijn gemeentelijke monumenten, net als de Heilig Hart Kerk en Kapucijner klooster aan de Kloosterlaan 6-10. Op basis van de Cultuurhistorische waardenkaart van de provincie Noord-Brabant zijn er geen bouwhistorische waarden aanwezig binnen de grenzen van het plangebied. Huidig situatie (LS02) Momenteel is het plangebied deels bebouwd met een schoolgebouw. Historische situatie en mogelijke verstoringen (LS03) Het plangebied is op basis van het historisch kaartmateriaal nooit bebouwd geweest, tot aan de bouw van de school in 1977. Bij de bouw zijn betonbalken met een oppervlakte van 30 x 40 cm aangebracht tot een diepte van 105 cm onder maaiveld.

Onder de betonbalken zijn in totaal 72 palen aanwezig tot een diepte van 330 cm onder maaiveld. Afbeelding 10 Bouwtekening van het schoolgebouw, in doorsnede. 13 https://cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/kennis/voorbeelden/rijksmonumentenregister. 14 https://data-portaal-noord-brabant.hub.arcgis.com/pages/cultuur-en-erfgoed 15 https://www.moerdijk.nl/web/Moerdijksite/Inwoners/Wonen-en-verhuizen/Monumenten-en-cultuurhistorie/Gemeentelijke- monumenten.html. 16 http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/alle-afbeeldingen/detail/a7837746-94d7-11e5-bb83-37d0e948ad0b 17 https://cultureelerfgoed.nl. 18 https://bagviewer.kadaster.nl

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 16 Afbeelding 11 Bouwtekening van het schoolgebouw met de locatie van de palen. Op de Verstoringsbronnenkaart van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en BIS Nederland zijn ter hoogte van het plangebied geen vergraven gronden of 20e-eeuwse landinrichtingsprojecten gekarteerd.19 Bij het Bodemloket zijn voor het plangebied geen bijzonderheden geregistreerd.20 Op de provinciale viewer met bodeminformatie is voor het plangebied eveneens geen bodemonderzoek of sanering bekend.21 3.4 Archeologische waarden (LS04) Voor de archeologische gegevens is het Archeologisch Informatiesysteem (Archis) geraadpleegd, dat alle geregistreerde archeologische monumenten, onderzoeken en vondstlocaties bevat (kaart 5). Archeologische monumenten zijn terreinen met een (hoge/zeer hoge) archeologische waarde, die ofwel fysiek (wettelijk en juridisch) beschermd worden, ofwel een planologische bescherming hebben waarbij in het bestemmingsplan voorschriften voor het gebruik zijn opgenomen. Vondstlocaties zijn locaties waar archeologische vondsten zijn gedaan. Deze zijn al dan niet gekoppeld aan een archeologisch onderzoek.

Binnen het plangebied noch binnen de 500 meter buffer rondom het plangebied zijn archeologische monumenten/ AMK-terreinen geregistreerd. Binnen het plangebied zijn geen vondsten bekend. Binnen een buffer van 500 meter zijn in Archis3 evenmin vondsten geregistreerd. Volgens de gemeentelijke archeologische beleidskaart heeft het plangebied een hoge kans op het aantreffen van vindplaatsen van jager-verzamelaars; op de archeologische verachtingskaart is aangegeven dat het gaat om mogelijk afgedekte vindplaatsen. 19 Deze kaart is een selectie uit het bestand 'Vergraven Gronden', van WUR. In 2012 is er door Alterra een GIS-bestand samengesteld met een overzicht van grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen, waarbij de opbouw van het bodemprofiel tot ten minste 40 cm diepte is gewijzigd. Hiervoor is informatie opgevraagd bij instanties en organisaties die werkzaamheden (laten) uitvoeren en/of administreren in verband met vergunningverlening en instanties die landgebruik in kaart brengen; https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=Verstoringsbronnenkaart. 20 https://www.bodemloket.nl/. 21 Rapportagemodule (nazca4u.nl).

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 17 Afbeelding 12 Uitsnede gemeentelijke archeologische verwachtingskaart 2023. Het plangebied is globaal met een rode cirkel aangegeven. Bron: Ellenkamp et al. 2023.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk Archis3 | Archis2 ZaakID | OMG | Jaar | Type onderzoek | Toponiem | Plaats | X (RD) | Y (RD) 4009016100 | n.v.t. | 2016 | Bureauonderzoek | Zuiddijk 37 en 39 | Langeweg | 105014 | 406925 4009105100 | n.v.t. | 2016 | Booronderzoek | Zuiddijk 37 en 39 | Langeweg | 105014 | 406925 4040574100 | n.v.t. | 2017 | Bureauonderzoek | Schoolstraat 2 | Langeweg | 105331 | 406406 4606951100 | n.v.t. | 2018 | Booronderzoek | Zuiddijk | Langeweg | 104834 | 406752 4719622100 | n.v.t. | 2019 | Bureauonderzoek | Schoolstraat 30 | Langeweg | 105187 | 406815 4757725100 | n.v.t. | 2019 | Bureauonderzoek | N285 | Klundert | 98007 | 407543 4947638100 | n.v.t. | 2021 | Bureauonderzoek | - | Langeweg | 103972 | 406866 5288801100 | n.v.t. | 2022 | Bureauonderzoek | Watergangen gemeente | Moerdijk | 106162 | 409344 Moerdijk (Noord-Brabant) 5442741100 | n.v.t. | 2023 | Booronderzoek | Hamseweg (deelgebied 1) | Wagenberg | 109998 | 409154 Hoevenseweg (deelgebied 2) Tabel 1 In Archis geregistreerde onderzoeken binnen een straal van 500 m rondom het plangebied. Bron: RCE/Archis. Binnen de buffer van 500 m rondom het plangebied zijn negen onderzoeken in Archis aangemeld. Deze worden met de klok mee toegelicht: - | Zaak 4757725100 (ca.

130 m ten noorden van het plangebied): bureauonderzoek uit 2019 voor het plangebied N285 Klundert-Terheijden. Dit onderzoek heeft betrekking op een lang weg tracé en zal vanwege de aard en schaal verder buiten beschouwing worden gelaten. - | Zaak 4947638100 (ca. 160 m ten noorden van het plangebied): bureauonderzoek uit 2022. bureauonderzoek uit 2019 voor het plangebied N285 Klundert-Terheijden. Dit onderzoek heeft betrekking op een lang weg tracé en zal vanwege de aard en schaal verder buiten beschouwing worden gelaten. - | Zaak 4719622100 (ca. 100 m ten oosten van het plangebied): bureauonderzoek uit 2019 voor het plangebied Schoolstraat 30. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied op (een uitloper van) een dekzandrug ligt, afgezet in de laatste ijstijd. De afzettingen worden op een diepte vanaf 1,6 m tot 10 m -mv verwacht. In het begin van het Holoceen werden de dekzandruggen vastgelegd door de toegenomen vegetatie. De grondwaterstand nam toe en veengroei vond plaats, terwijl de hoger gelegen dekzandrug droog bleef. Daarom was bewoning lange tijd mogelijk en geldt er een hoge archeologische verwachting voor de periodes Laat Paleolithicum tot aan de IJzertijd. Na de IJzertijd verveende de omgeving van het plangebied en werd het te nat voor bewoning.

In de Late Middeleeuwen (na de Sint Elisabethsvloed van 1421) lag het plangebied vermoedelijk op of aan de rand van een getij-oeverwal, waardoor het plangebied weer relatief hoog gelegen en goed bewoonbaar was. Concrete aanwijzingen voor historische bebouwing uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd binnen het plangebied zijn op basis van het historisch kaartmateriaal echter niet aangetroffen. De kans hierop wordt daarom als laag ingeschat. Op basis van het bureauonderzoek wordt een verkennend booronderzoek geadviseerd om de verwachting te toetsen.22 - | Zaak 4040574100 (ca. 370 m ten zuidoosten van het plangebied): bureauonderzoek uit 2017 voor het plangebied Schoolstraat 2. Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied op het zuidwestelijke deel van een smalle lage dekzandrug uit de laatste ijstijd ligt. De afzettingen hiervan 22 Satijn et al. 2019. VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 | 18 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk kunnen op een diepte ondieper dan 2 m -mv verwacht worden. Omdat op de nieuwbouwlocatie waarschijnlijk een depressie in het Pleistocene oppervlakte aanwezig is, geldt voor de dekzandafzettingen een middelhoge i.p.v. een hoge archeologische verwachting voor | het Paleolithicum – Midden Neolithicum.

Eventuele resten bevinden zich op ca. 2,5 m -mv en zullen door de bouw van het huidige pand al geheel of gedeeltelijk verstoord zijn geraakt. Boven het dekzand wordt een pakket veen verwacht, waarvoor een lage arche | ologische verwachting geldt. Dit veen is vanaf de volle Middeleeuwen ontgonnen, wat het kwetsbaar maakte voor overstromingen. Het plangebied is al vanaf de vroege 16e eeuw herwonnen. Op de kadastrale minuut 1811 | -1832 staat binnen het plangebied bebouwing aangegeven (erf met woonhuis en schuren). | Voor de Nieuwe Tijd geldt een hoge archeologische verwachting. Eventuele resten zullen waarschijnlijk (deels) verstoord zijn. Een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek wordt geadviseerd. | 23 - | Zaak 5288801100 (ca. 12 m ten zuiden van het plangebied) | : bureauonderzoek uit 2022 voor baggerwerkzaamheden van watergangen bij acht plaatsen in gemeente Moerdijk. | In Langeweg zijn twee watergangen onderzocht. Uit het bureauonderzoek volgt dat alle plangebieden zich in de Zuid | - Hollandse delta bevinden. Hier is dekzand (Formatie van Boxtel) afgezet gedurende de laatste ijstijd, die bij Langeweg op een diepte van 0,95 m – mv (0.75 m -NAP) verwacht kan worden. Voor de periode Laat-Paleolithicum, Mesolithicum en Neolithicum geldt een lage archeologische verwachting, afgeleid uit de geringe vondsten in de omgeving.

| Vanaf het begin van het Holoceen steeg de grondwaterspiegel, waardoor veengroei plaatsvond (Hollandveen, Formatie van Nieuwkoop). Er geldt een lage archeologische verwachting voor de periode Bronstijd, IJzertijd en Vroege Middeleeuwen. Vanaf de Romeinse tijd stond het gebied steeds vaker onder invloed van de zee, waardoor veel veen werd weggeslagen. Vooral tijdens de Late Middeleeuwen vonden overstromingen en landafslag plaats, versneld als gevolg van grootschalige vervening. Tijdens de St. Elisabethsvloed tussen 1421 en 1424 raakte het gebied meerdere malen overstroomd en ontstond een getijdengebied. De afzettingen (Laagpakket van Walcheren) liggen aan | het oppervlak. Vanaf de 15e eeuw, en voornamelijk de 16e eeuw, werd het gebied weer teruggewonnen door middel van de aanleg van dijken. Daarom geldt een middelhoge verwachting voor de periode vanaf de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd. De watergangen bij Langeweg, of delen daarvan, zijn zichtbaar op de minuutplannen uit 1811-1832. De kans op het aantreffen van archeologische resten wordt laag ingeschat, omdat deze waarschijnlijk zijn weggegraven of verstoord. Geen vervolgonderzoek wordt geadviseerd.24 - | Zaak 4606951100 (ca. 150 m ten westen van het plangebied): b | ureauonderzoek en inventariserend booronderzoek uit 2018 voor het plangebied Zuiddijk.

Uit het bureauonderzoek volgt dat in de ondergrond van het plangebied dekzand verwacht wordt op een diepte van maximaal 2 m | -mv, tot ca. 10 m -mv. Dit dekzand is tijdens de laatste ijstijd, het Weichselien, afgezet. In het begin van het Holoceen werden de dekzandruggen vastgelegd door de toegenomen vegetatie. De grondwaterstand nam toe en veengroei vond plaats. Door de natte omstandigheden was bewoning enkel mogelijk op de hoger gelegen dekzandruggen, zoals die in de ondergrond van het plangebied aanwezig is. Hierdoor geldt een hoge archeologische verwachting vanaf het Laat | -Paleolithicum tot aan de IJzertijd. Waarschijnlijk raakte het gebied in de IJzertijd overgroeid met veen (afgeleid uit een vondst uit de Bronstijd/IJzertijd in Zevenbergen). In de Late Middeleeuwen werden de veengebieden ontgonnen, wat inklinking tot gevolg had. Stormvloeden, zoals de Sint Elisabethsvloeden, leidde ertoe dat het plangebied in een binnenzee kwam te liggen. Dit was een kweldergebied waar geen bewoning kon plaatsvinden. De getijdeafzettingen uit deze periode liggen aan het oppervlakte (Laagpakket van Walcheren). Het plangebied is tu | ssen 1533 en 1545 ingepolderd. Het plangebied ligt op een kreekrug, die waarschijnlijk als basis heeft gediend voor de constructie van de Zuiddijk. De archeologische verwachting voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd wordt op laag ingeschat.

De archeologische verwachting uit het bureauonderzoek is getoetst door middel van een verkennend booronderzoek. Tijdens het veldonderzoek zijn 6 boringen gezet tot een maximale diepte van 5,7 m -mv. Tot 65 – 80 cm -mv is een geploegde zandige klei aangetroffen met bouwpuin. Onder deze geroerde laag liggen gelaagde klei- en zandafzettingen, geïnterpreteerd als het Laagpakket van Walcheren. In drie boringen is een pakket matig grof zand aangetroffen op | dieptes van 380, 300 en 240 cm -mv. Het dekzand is niet aangetroffen, wat wijst op erosie van de bovenste meters van het 23 Corstiaensen 2017. 24 Landskroon 2022. VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 | 19 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk dekzand door een grote getijdengeul. Hierdoor zijn eventuele archeologisch waarden verstoord | . De geul is na de Sint Elisabethsvloeden ontstaan en verlandde na verloop van tijd, waardoor een kreekrug ontstond. Het aantreffen op intacte archeologische vindplaatsen uit het Laat- Paleolithicum/IJzertijd en de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd is klein. Geen vervolgstappen worden geadviseerd.25 - | Zaak 4009016100 en zaak 4009105100 (ca. 75 m ten noordwesten van het plangebied): bureauonderzoek en inventariserend booronderzoek uit 2016 voor het plangebied Zuiddijk 37 en 39.

Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied waarschijnlijk op een dekzandrug ligt (volgens DINOloket tussen 1,5 en 3 m -mv), afgezet gedurende de laatste ijstijd. Deze afzettingen hebben een middelhoge verwachting voor het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum. Gedurende het Holoceen ontwikkelde zich een dik veenpakket, deze bedekte het dekzand in het plangebied gedurende het Subboreaal (3450 -1100 jaar geleden). Dit komt overeen met het Neolithicum en de Bronstijd. Bij ontginningen in de Late Middeleeuwen zijn grote delen van deze veengebieden in West | -Brabant afgegraven. Er wordt verwacht dat het veen ter hoogte van het plangebied | helemaal is weggeërodeerd tot op het dekzand, tijdens latere inbraken van de zee. Hierdoor geldt een lage archeologische verwachting voor het Neolithicum tot en met de Middeleeuwen. Bij de zee | -inbraken werd zeeklei afgezet in de vorm van getijdenafzettingen. | Tijdens de Sint Elisabethsvloeden is het dorpje Zonzeel (ca. 600 m ten zuidoosten van het plangebied) ten onder gegaan. Het plangebied is vanaf 1538 ontgonnen. In het plangebied worden resten van bebouwing uit de Nieuwe tijd verwacht, waardoor de archeologische verwachting uit deze periode hoog is. Om de verwachtingen uit het bureauonderzoek te testen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd.

Tijdens het veldonderzoek zijn 4 boringen gezet, tot een maximale diepte van 3,0 m | - mv. Op 210 – 280 cm -mv is matig fijn zand aangetroffen, dat is geïnterpreteerd als dekzandafzettingen. Het plangebied ligt vermoedelijk op het lagere gradiëntdeel van de dekzandrug. Hierboven is tot 150 – 240 cm – mv een veenpakket aangetroffen, dat plaatselijk kleiig is. Het veen is dus niet geheel weggeërodeerd gedurende de Middeleeuwen, waardoor de top van het dekzand bewaard is gebleven. Wel is het veen verstoord. Tot 50 – 80 cm -mv is zwak zandige, gelaagde klei aangetroffen, die geïnterpreteerd is als overstromingsafzettingen van de Sint-Elisabethsvloed en getijdenafzettingen (afgezet tussen 1421 en 1538). In twee boringen is op de getijdenafzettingen een puin- en baksteenhoudend humeus kleipakket uit de Nieuwe tijd aangetroffen, welke vermoedelijk onderdeel is van het dijklichaam van de Zuiddijk. Tot 50-80 cm -mv is een verstoord ophogingspakket aangetroffen, bestaande uit humeuze sterk zandige klei en matig grof zand, met puin. Geen archeologische indicatoren zijn aangetroffen. Op basis van het veldonderzoek blijft de middelhoge verwachting voor het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum gehandhaafd vanaf een diepte van 2 m -mv.

De hoge archeologische verwachting van de Nieuwe Tijd wordt bijgesteld naar laag tot 2 m – mv, omdat de archeologische waarden niet meer in situ worden verwacht. Geen vervolgonderzoek wordt geadviseerd.26 - | Zaak 5442741100 (ca. 150 m ten noordwesten van het plangebied): inventariserend booronderzoek uit 2023 voor het plangebied N285. Uit een voorgaand bureauonderzoek bleek dat in het plangebied een verwachting geldt voor resten uit perioden vanaf de Steentijd op een mogelijk intact dekzandoppervlak. Het booronderzoek is verspreid in twee deelgebieden, waarbij 2 boringen zijn gezet in het deelgebied ten noorden van Langeweg. De boringen reikten tot maximaal 2 m -mv. Op 1,65 – 130 cm -mv (196 – 159 cm -NAP) is een pakket zwak tot matig siltig, matig fijn zand aangetroffen, geïnterpreteerd als dekzand (Laagpakket van Wierden). In één bodem was sprake van een podzolbodem, bestaande uit een AE- op B-horizont. Hierin kunnen resten vanaf de Steentijd aanwezig kunnen zijn. Boven het dekzand is vanaf 70 cm -mv veen aangetroffen (Hollandveen), met een dikte van 60 – 95 cm. De top bleek veraard, waarop mogelijk resten uit de perioden vanaf de Middeleeuwen aanwezig kunnen zijn. Hierboven bevindt zich vanaf 70 cm -mv (101 – 88 cm -NAP) een pakket kalkrijk matig siltig zeer fijn zand, naar boven toe overgaand in stek siltige klei (Laagpakket van Walcheren).

Tijdens het veldonderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Ook wordt een 25 Weerheijm & Van Puijenbroek 2018. 26 Stiekema 2017. VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 | 20 V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 21 vervolgonderzoek geadviseerd in e vorm van een karterende fase van een inventariserend veldonderzoek.27 Tweede Wereldoorlog (LS04) Het plangebied ligt op de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) niet binnen een zone met een bijzondere aanduiding die verband houdt met linies of gevechtshandelingen. Binnen het plangebied kunnen theoretisch nog resten worden verwacht van kleinere objecten en structuren zoals crashlocaties, veldgraven en onderduikholen; hiervoor bestaat echter geen enkele concrete aanwijzing.28 Ook overige websites geven geen indicaties dat er dergelijke objecten of structuren binnen de grenzen van het plangebied verwacht kunnen worden.

Volgens Traces of War is tijdens de oorlog de kelder van het voormalig Rooms-Katholieke Klooster gebruikt als lazaret, en vonden veel inwoners van het klooster hier een veilig heenkomen.29 In het verliesregister van de Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 staan geen meldingen van vliegtuigcrashes geregistreerd nabij Langeweg.30 3.5 Gespecificeerde archeologische verwachting (LS05) Het plangebied ligt op een uitloper van een dekzandrug die in de vroege prehistorie vanwege de hoge en droge positie aantrekkelijk was voor bewoning, terwijl de omliggende omgeving vernatte. De omgeving van het plangebied raakte waarschijnlijk in het Neolithicum overdekt met veen, mogelijk later in de IJzertijd vanwege de wat hogere ligging in het landschap. Omdat het plangebied op een uitloper van de rug ligt, lijkt een datering in het Neolithicum waarschijnlijker. De top van het dekzand wordt verwacht op een diepte van 1,60 m -mv; Tijdens de Late Middeleeuwen werd het gebied ontgonnen. In de nabije omgeving is in een boring een podzolbodem aangetroffen met daarop nog veraard veen. Het veen bevond zich vrij ondiep, op 70 cm -mv. Binnen het plangebied bestaat daarom mogelijk naast een verwachting voor de vroege prehistorie, ook een verwachting voor de Late Middeleeuwen (afhankelijk van de mate van erosie van het veen).

Door de ontginning klonk het veen in, waardoor het gebied kwam bloot te staan aan overstromingen. Tijdens de Late Middeleeuwen vonden verschillende stormvloeden plaats die tot grootschalige landafslag leidden. Het plangebied kwam in een getijdengebied te liggen, dat niet geschikt was voor bewoning. Na de inpoldering van Het Oudland van Zevenbergen in de 16e eeuw komt het plangebied weer binnendijks te liggen en wordt het ontgonnen voor agrarisch gebruik. Vanwege de wat afgelegen ligging ten opzichte van de historische ontginningsassen wordt er geen bewoning verwacht binnen het plangebied in de Nieuwe tijd. Het plangebied is op basis van historisch kaartmateriaal tot de jaren 70 van de vorige eeuw met de bouw van de school niet bebouwd of bewoond geweest. De gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied kan puntsgewijs als volgt worden samengevat: 1. Datering Binnen het plangebied kunnen de volgende archeologische resten worden aangetroffen: - Laat Paleolithicum tot aan het Neolithicum, mogelijk IJzertijd: hoge verwachting op het aantreffen van resten van bewoning en menselijke activiteit. - Neolithicum, mogelijk IJzertijd tot aan de ontginningen in de Late Middeleeuwen: lage verwachting op het aantreffen van resten van bewoning en menselijke activiteit.

- Late Middeleeuwen: een middelhoge verwachting op het aantreffen van resten van bewoning en menselijke activiteit in geval van een intact veenniveau, of een lage verwachting indien het veen is geërodeerd. - Nieuwe tijd: hoge archeologische verwachting op het aantreffen van sporen van het agrarisch cultuurlandschap. 2. Complextype - Jachtkampjes (Paleolithicum-Mesolithicum) 27 Huizer 2024 28 http://www.ikme.nl/. 29 https://www.tracesofwar.nl; http://www.vergeltungswaffen.nl/; https://rce.webgispublisher.nl/Viewer.aspx?map=militaire_landschapskaart. 30 Home (studiegroepluchtoorlog.nl) V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 22 – Nederzetting (Neolithicum-Late Middeleeuwen) - Agrarisch cultuurlandschap (Nieuwe tijd) 3. Omvang - Jachtkampjes (Vroege Prehistorie): ca. enkele tientallen vierkante meters - Huisplaats (Neolithicum-Late Middeleeuwen): doorgaans ca. 50-2000 m - Agrarisch cultuurlandschap: lijnobjecten van sloten/greppels, ca. 1-2 m breed. 4. Diepteligging Eventuele archeologische resten uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd kunnen direct onder de bouwvoor worden aangetroffen. Het dekzand met in de top een hoge verwachting voor de vroege prehistorie wordt op ca. 1,60 cm -mv verwacht. 5.

Gaafheid, conservering De conservering van organisch materiaal is vanwege de relatief lage grondwaterstand (van ca. 50 – 52 cm tot 149 - 156 cm onder maaiveld) slecht, of alleen goed in diep gelegen sporen. Anorganische resten kunnen goed geconserveerd zijn, mogelijk fragmentarisch. 6. Locatie Archeologische resten kunnen binnen het hele plangebied worden aangetroffen. 7. Uiterlijke kenmerken - Jachtkampjes: sporen van haardkuilen, vuursteen concentraties. - Nederzetting: voor Neolithicum t/m Late Middeleeuwen een spreiding van vondstmateriaal zoals aardewerk, dierlijk bot, bewerkt natuursteen, metaal etc., en sporen zoals (verkavelings)greppels, paalgaten en afvalkuilen; eventueel voor de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd aangevuld met periode specifiek keramiek (aardewerk/steengoed/porselein) en bouwmateriaal (baksteen/dakpan), glas, natuursteen en resten met betrekking tot transport over water zoals dammen, duikers, kaderesten en visgerei. Organische materialen, zoals leer, bewerkt of constructiehout, en textiel kunnen met name in diepe sporen goed bewaard zijn gebleven. - Agrarisch cultuurlandschap Nieuwe tijd: verkavelingsgreppels en sloten, en recente verstoringen die te maken hebben met de droogmaking/ontginning of agrarische bedrijfsvoering. 8. Mogelijke verstoringen De bestaande bebouwing heeft naar verwachting plaatselijk tot verstoringen geleid van de bodem.

Op de locatie van het schoolgebouw is de bodem verstoord tot minimaal 105 cm -mv door de funderingsbalken, plus door heipalen. 9. Bedreiging van eventueel aanwezige archeologische waarden Gezien het feit dat er ingrepen plaatsvinden binnen een gebied met een hoge archeologische verwachting, worden mogelijk archeologische waarden bedreigd. 3.6 Advies vervolgonderzoek (LS06) Op basis van het bureauonderzoek heeft het plangebied een hoge archeologische verwachting, met name voor het aantreffen van resten uit de vroege prehistorie in de top van het dekzand, en mogelijk in de top van het veen, al lijkt de kans daarop laag tot middelhoog. Vestigia adviseert dan ook om de bestaande dubbelbestemming in stand te laten. Indien er ingrepen plaatsvinden die de vrijstellingsgrens overschrijden - en dan gaat het niet alleen om de sloop/nieuwbouw, maar bijvoorbeeld ook de aanleg van de bijbehorende infrastructuur zoals cunetten voor wegen en parkeerplaatsen, en kabels en leidingen- dan dient een verkennend booronderzoek te worden uitgevoerd om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen, en te relateren aan de geplande ingrepen. Voorafgaand aan het booronderzoek dient een Plan van Aanpak te worden opgesteld dat dient te worden goedgekeurd door het bevoegd gezag.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 23 4 Inventariserend veldonderzoek 4.1 Doelstelling Het doel van het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen was het toetsen en aanvullen van de archeologische verwachting, en de mate van verstoring in kaart te brengen. Aan de hand van het booronderzoek zijn voor zover mogelijk de volgende onderzoeksvragen beantwoord: - wat zijn de geo(morfo)logische en bodemkundige kenmerken van de ondergrond van het plangebied? - in hoeverre is de oorspronkelijke bodemopbouw intact met het oog op de eventuele aanwezigheid en gaafheid van archeologische vindplaatsen? - bevinden zich in de ondergrond van het plangebied archeologische indicatoren en zo ja, waaruit bestaan deze? - wat was de archeologische verwachting voorafgaand aan het onderzoek en wat is deze na het booronderzoek? - geven de resultaten van het veldonderzoek aanleiding tot vervolgstappen in het kader van de planontwikkeling in relatie tot de archeologische monumentenzorg? Afbeelding 13 Het plangebied ten tijde van het veldonderzoek. Bron foto’s: Vestigia 10-6-2024. 4.2 Toegankelijkheid van het onderzoeksgebied Ten tijde van het onderzoek was het plangebied vrij toegankelijk.

In verband met de ligging van kabels en leidingen is voorafgaand aan het veldonderzoek door Vestigia een KLIC-melding uitgevoerd. Met de resultaten van de KLIC-melding is rekening gehouden bij het opstellen van het boorplan. Overige bijzondere randvoorwaarden ten aanzien van milieu (zoals bodemverontreiniging) waren niet bekend. Een oppervlakte inspectie van het plangebied was door het gebruik als schoolplein met de tegelverharding en de grasbedekking niet mogelijk.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 24 4.3 Onderzoeksmethode Voorafgaand aan het onderzoek is het Plan van Aanpak voorgelegd aan het bevoegd gezag. Dhr. P. Kimenai, regioarcheoloog van het Programmabureau RWB heeft het Plan van Aanpak beoordeeld en de versie van 21 mei 2024 goedgekeurd.31 Het veldwerk bestond uit een verkennend booronderzoek waarbij in een grid van ca. 30 x 40 m (ca. 8 boringen/ ha) boringen zijn gezet binnen het gedeelte van het plangebied met een hoge verwachting/dubbelbestemming archeologie. Dit kwam voor het plangebied neer op zes boringen. De boringen hebben daarbij de boornummers 1 t/m 6 gekregen (zie kaart 5 voor het boorplan). Er is geboord met behulp van een Edelmanboor diameter 7 cm en met een guts diameter 3 cm. Er is geboord tot ten minste 30 cm in de C-horizont van het dekzand. De maximale boordiepte bedroeg 1,9 m onder het maaiveld (1,59 m -NAP). De opgeboorde grond is verbrokkeld, versneden, en handmatig onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals houtskool, aardewerkfragmenten, vuursteen, (verbrand) bot, grind en het voorkomen van fosfaatvlekken. NAP-hoogtes zijn via het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN-3) verkregen.

De boorpunten zijn met GPS ingemeten en op een boorpuntenkaart geplot. De boorstaten zijn beschreven conform de ASB. Het onderzoek is uitgevoerd conform de in de beroepsgroep geldende richtlijnen vastgelegd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 4.1).32 Afbeelding 14 foto van boring 4. 31 Email. Dhr. P Kimmenai (regioarcheoloog programmabureau Regio West-Brabant (RWB)). 32 CCvD Archeologie 2016: http://sikb.nl/archeologie/richtlijnen/brl-4000.

V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 25 4.4 Resultaten veldonderzoek De locaties van de boringen zijn weergegeven op Kaart 5. De ondergrond van het plangebied bestaat uit een pakket zwak siltig, matig fijn zand. Dit pakket is kalkloos en wordt geïnterpreteerd als een pakket dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Het dekzandpakket bestaat in de top uit een aantal lagen. De ondergrond heeft een gele kleur met enkele roestvlekken. Dit is het oorspronkelijke moedermateriaal of de C-horizont. Dit gaat naar boven toe over in een geelbruine laag (BC-horizont) naar een zwak humeuze, bruine laag met veel roestvlekken. De bruine laag is de inspoelingshorizont of B-horizont. Dit gaat naar boven toe over in donkergrijs, matig humeus zand. Het betreft hier de oorspronkelijke humeuze bovengrond (A-horizont). De BC-, B- en A-horizonten en de top van de C-horizont worden samen tot de oorspronkelijke podzolbodem gerekend. Deze podzolbodem bijna overal in het gebied geheel intact, bij boorlocatie 1 ontbreekt alleen de A- horizont. De podzolbodem is ongeveer 50 cm dik. De top van het dekzandpakket en de podzolbodem ligt op een variërende diepte van 105 tot 130 cm onder het maaiveld (tussen 0,69 -NAP en 1,16 m -NAP).

Het dekzand gaat in de boringen 2, 3 en 4 geleidelijk naar boven toe over in een 5 cm dikke laag zwak zandig veen. De veenlaag heeft een bruine kleur en gaat scherp naar boven toe over in kleipakket van uiterst siltige tot matig zandige klei. Deze kleilaag heeft een matig stevige consistentie en is enigszins gerijpt. De basis van het pakket heeft een grijze kleur, is kalkrijk en bevat enkele roestvlekken. De top van het kleipakket (tussen 0,3 en 1,05 m -mv ; 0,06 +NAP en 0,77 m -NAP) bestaat uit een ongeveer 25 tot 40 cm zwak humeuze, donkergrijze laag met enkele baksteenfragmenten. De veenlaag is de basis van het oorspronkelijk aanwezige veenpakket, dat grotendeels is geërodeerd door zee-inbraken in de Late Middeleeuwen. Het kleipakket is in deze periode afgezet. Het betreft hier kwelderafzettingen (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren) met in de top daarvan een bouwvoor. De bouwvoor wordt afgedekt door een 60 cm dik heterogeen klei-en zandpakket dat waarschijnlijk opgebracht is tijdens de bouw van de school in 1977. In een deel van het plangebied reikt dit heterogene zandpakket veel dieper. In boring 6 tot 105 cm onder het maaiveld (0,77 m -NAP), maar hierbij is de podzolbodem geheel intact gebleven. Bij de boorlocatie 1 reikt het moderne verstoringspakket tot 130 cm onder het maaiveld (1,16 m -NAP) en is de A-horizont niet meer aanwezig.

In boring 5 is tussen het kleipakket en de (nog volledig intact zijnde) podzolbodem een 15 cm dikke lichtgrijze zandlaag aangetroffen. Waarschijnlijk is dit een laag verspoeld dekzand. De veenlaag is grotendeels geërodeerd. Daarom worden op dit niveau geen archeologische waarden verwacht. Op basis van het historische kaartmateriaal en de verstoringen van het pakket kwelderklei door de bouw van de school worden op dit niveau geen archeologische waarden verwacht. De in het plangebied aanwezige podzolbodem heeft grotendeels ongeschonden de periode van zee-inbraken in de Late Middeleeuwen en de bouw van de basisschool doorstaan. In de podzolbodem kunnen nog archeologische waarden uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum aanwezig zijn. Een mogelijke archeologische vindplaats heeft waarschijnlijk het karakter van een (sedentair) jachtkamp en zal zich manifesteren door een vondstspreiding van vuursteenartefacten en houtskool. Het plangebied is een gunstige vestigingslocatie geweest door de ligging in een gradiëntzone. Aangezien dit niveau op 105 cm onder het maaiveld ligt en dieper (vanaf ca. 0,7 m -NAP) zouden met een maximale verstoringsdiepte van 75 cm onder het maaiveld (ca. 0,4 m -NAP) alle archeologische waarden behouden kunnen blijven.

In de huidige plannen vindt met een verstoringsdiepte van ongeveer 80 cm onder het maaiveld en vooral de geplande heiwerkzaamheden wel verstoring van de podzolbodem en het daarin mogelijk aanwezige archeologische niveau plaats. 4.5 Conclusies veldonderzoek Wat zijn de geo(morfo)logische en bodemkundige kenmerken van de ondergrond van het plangebied? De ondergrond van het plangebied bestaat uit een pakket dekzand met in de top daarvan een nog grotendeels intacte podzolbodem. Dit wordt in het oorspronkelijke bodemprofiel afgedekt door een 5 cm dik laagje zwak zandig restveen of een 15 cm dikke laag verspoeld dekzand. Dit wordt afgedekt door een pakket uiterst siltige tot matig zandige kwelderklei. In de top hiervan is een 25 tot 40 cm dikke bouwvoor aanwezig. Dit wordt afgedekt door een ongeveer 60 cm dikke heterogene klei- en zandlaag die tijdens de bouw van de school in 1977 is opgebracht. V24-5693 Archeologisch vooronderzoek ontwikkellocatie Kloosterlaan 24 te Langeweg, gemeente Moerdijk VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2594, Definitief, versie 2.0, d.d. 24 juli 2024 26 In hoeverre is de oorspronkelijke bodemopbouw intact met het oog op de eventuele aanwezigheid en gaafheid van archeologische vindplaatsen? De oorspronkelijke podzolbodem is relatief goed bewaard gebleven, op ca. 0,7 m -NAP.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/883722ad-1719-4ca6-a2a9-51c6b79eecaa?agendaItemId=02ab4493-c21d-41c1-80ca-764779231c06