CConstaterende datMoerdijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 5 - Omgevingsvisie gemeente Moerdijk 2040

Commissievergadering 27 augustus 2026, gemeente MoerdijkBij agendapunt: Netcongestie: leidende principes aanvragen netcapaciteit34.987 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 29 Industrieterrein een meerwaarde benadering, om te sturen op concrete lokale doelen op het gebied van duurzaamheid, klimaat, gezondheid, bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid voor de omgeving. Maar denk ook aan doelen zoals het versterken van lokale gemeenschappen of het vitaal houden van de kleinere kernen en het buitengebied. Daarbij gaat specifieke aandacht uit naar de direct omliggende kernen Klundert, Moerdijk-dorp en Zevenbergen. We houden de Roode Vaart reserve, zoals eerder opgenomen in de Structuurvisie Moerdijk 2030, aan (een reservering voor uitbreiding van de huidige insteekhaven Roode Vaart op het Haven- en Industrieterrein), maar deze ontwikkeling kan enkel plaatsvinden onder voorwaarde dat noodzaak is aangetoond en meerwaarde ontstaat op gebied van onder meer duurzaamheid, klimaat, bereikbaarheid en leefbaarheid.

We spannen ons als gemeente Moerdijk in om het juiste bedrijf op de juiste plek te krijgen. Bij ontwik- kelingen op onze bedrijventerreinen kijken we samen met betrokkenen altijd eerst naar de moge- lijkheden van verplaatsing en verdichting op de bestaande terreinen voordat we kijken naar moge- lijkheden voor uitbreiding van terreinen. Zo kunnen we beter sturen op de gewenste verduurzaming, bijvoorbeeld op het gebied van energie of circula- riteit, en kunnen we extra (geluids)belasting op de omgeving beperken. Op lokale (bestaande en nieuwe) bedrijventerreinen zoeken we naar extra ruimte voor het lokale bedrijfsleven (MKB). Ook hierbij geldt dat het leveren van een bijdrage aan een groenere economie een belangrijke voorwaarde is. Als gemeente Moerdijk richten we ons op toekomstbestendige werkgelegenheid. Voor ontwikkelingen op onze bedrijventerreinen vormen de gevolgen voor de arbeidsmarkt onderdeel van de afweging. We zoeken een goede balans tussen het type werkgelegenheid en het aanbod van beschikbare werknemers inclusief daarbij beho- rende huisvesting. Ook vinden we het belangrijk dat werknemers in onze gemeente de mogelijkheid krijgen om, bijvoorbeeld via scholing, hun vaardig- heden aan te laten sluiten op veranderende werkzaamheden. We zien dat een aantrekkelijk vestigingsklimaat afhankelijk is van goede bereikbaarheid.

Dit geldt zowel voor het perspectief van bedrijven en werk- nemers als dat van inwoners. Als gemeente Moerdijk investeren we samen met andere over- heden, het Havenbedrijf en het bedrijfsleven in deze bereikbaarheid. Dat doen we bijvoorbeeld door in te zetten op de betrouwbaarheid van de

► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 30 oeververbindingen en de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen. Tegelijkertijd streven we naar een verandering in de manier van reizen naar meer duurzame en veilige vervoersopties. We koppelen dat aan de groei van het goederenvervoer. Daarbij zetten we in op een omslag naar meer verschillende duurzame en veilige modaliteiten via weg, water, spoor en buis. Natuur is belangrijk voor het stedelijk gebied als woon-, werk- en leefgebied. Het draagt op eigen wijze bij een vitale en gezonde economie. Daarom zetten we in op versterking van natuur en vergroening. Een groenere en meer natuurlijke omgeving draagt bij aan een hogere biodiversiteit in het stedelijk gebied, zorgt voor een aanzienlijke reductie van hitte en draagt aantoonbaar bij aan een gezondere leefomgeving.

BEKNOPTE WEERGAVE VAN DE HUIDIGE SITUATIE IN MOERDIJK ROND DEZE KERNAMBITIE: → De gemeente Moerdijk is een van de belangrijkste logistieke knooppunten van Zuidwest-Nederland, strategisch gelegen tussen de havens van Rotterdam en Antwerpen en het Noord-Europese achterland. De haven van Moerdijk vormt niet alleen binnen de gemeente de belangrijkste concentratie van bedrijvigheid en werkgelegenheid, ook op regionaal schaalniveau speelt het Moerdijkse haven- en industrieterrein een steeds belangrijkere rol - direct en indirect. Denk daarbij aan de invloed op de regionale arbeidsmarkt, onderwijs, energietransitie, maar ook de kansen voor het maken van een modal shift (van weg naar water, trein of buis). Tegelijkertijd brengt de aanwezige bedrijvigheid en infrastructuur veiligheid- en gezondheidsrisico’s met zich mee. → Er zijn stevige regionale ambities op het gebied van de grondstoffentransitie, ofwel circulaire economie, en de biobased economie. Dit biedt kansen voor een duurzame ontwikkeling van bestaande en nieuwe bedrijvigheid. Tegelijkertijd brengt deze transitie een mogelijk aanvullende ruimtevraag met zich mee. → Naast de grootschalige economie in en rond het Haven- en Industrieterrein kent de gemeente Moerdijk ook een veelkleurig bedrijfsleven aan MKB’ers en familiebedrijven.

Deze bedrijven vervullen naast werkgelegenheid ook een belangrijke rol in de lokale gemeenschap en het verenigings- leven. Door schaarste blijkt het voor deze groep echter steeds moeilijker om geschikte vestigingsmogelijkheden te vinden in de gemeente. Een deel voelt zich dan ook genoodzaakt om buiten de gemeente Moerdijk naar mogelijkheden te zoeken, waar eveneens een druk op ruimte speelt. → In de Moerdijkse samenleving zijn veel zorgen over de impact van de economische ontwikkeling op gezondheid, milieu en leefbaarheid. Dit komt niet alleen door de aard van de bedrijvigheid, maar ook doordat de woonkernen in Moerdijk dichtbij deze terreinen of infrastructuur liggen. → De aanwezigheid van het industriecluster in het Haven- en Industrieterrein Moerdijk geeft aanleiding voor het realiseren van een bovenregionaal energieknooppunt. De grote industriële vraag naar (duurzame) energie vraagt om een toekomstbestendige energie-infrastructuur. Daar wordt vanuit verschillende sporen op ingezet: extra aansluitingen op het hoogspanningsnet, aanlanding van wind-op-zee met mogelijk ook waterstofproductie, een nieuwe buisleidingen- straat. Dit biedt koppelkansen voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving, bijvoorbeeld door industriële restwarmte in te zetten in regionale warmtenetten waarmee woningen van het gas af kunnen.

Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas Moerdijk 2040 is een uitgebreidere uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen die de toekomst van Moerdijk beïnvloeden. ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 31 3.3 WERKEN AAN EEN GROEN, DUURZAAM, VEILIG EN BELEEFBAAR BUITENGEBIED ONZE AMBITIES RICHTING 2040 Ons Moerdijkse buitengebied ontleent een belangrijk deel van zijn identiteit aan agrarisch gebruik. Ook in de toekomst zien we landbouw nog steeds als een drager van ons buitengebied, maar deze landbouw is dan wel toekomstgericht. Dat wil zeggen dat we ons buitengebied zien als plek voor duurzame en klimaatrobuuste landbouw. Daarbij geven we als gemeente een duidelijke koers op wat wij verstaan onder een duurzame en klimaatro- buuste landbouw en wat daarbij passend is voor het Moerdijkse landschap. Maar we geven de Moer- dijkse agrariërs de ruimte om hier invulling aan te geven. Zo denken we graag mee met agrariërs die ideeën hebben die bijdragen aan een toekomstbe- stendig en leefbaar buitengebied. En waar mogelijk en wenselijk bieden we hiertoe planologische ruimte; denk bijvoorbeeld aan ruimte voor meer- voudige verdienmodellen, innovatie en experimenten om bedrijfsmodellen te verduurzamen.

Bij alle ontwikkelingen in ons buitengebied is het water- en bodemsysteem sturend. Op deze manier kan ons buit engebied bet er inspelen op de gev olgen van klimaatverandering. Zo zetten we maximaal in op het vasthouden, benutten en bergen van water en het infiltreren en tijdelijk opslaan, voordat wordt overgegaan tot het afvoeren van water. Maar dit betekent ook dat het grondgebruik volgend is aan de condities van bodem- en watersysteem. In lijn hiermee zien we agrariërs als belangrijke land- schapsbeheerders en willen samen met hen inzetten op agrarisch natuur-, bodem- en waterbeheer. Een toekomstbestendig buitengebied is een herkenbaar buitengebied. Daarom versterken we de herkenbaarheid en beleefbaarheid van ons buitengebied. Zo geven we ruimte aan recreatieve functies en zetten we in op aantrekkelijke routes, zoals ommetjes en wandel- en fietspaden. We zoeken altijd naar koppeling met cultureel erfgoed3, zoals de Zuiderwaterlinie, de historische dijkstruc- turen en gezichtsbepalende gebouwen. Daarnaast pakken we koppelkansen met de klimaatopgave op; denk aan een groenblauwe dooradering langs dijken en kreekherstel. Dit draagt zowel bij aan het uitdragen van cultureel erfgoed als de biodiversiteit en vergroot het waterbergend vermogen. Maar ook DEZE KERNAMBITIE IN HET KORT: → Toekomstbestendige landbouw als drager van ons buitengebied.

→ Water- en bodemsysteem sturend bij (nieuwe) ontwikkelingen. → Agrariërs ook belangrijke rol als landschapsbeheerders. → Ontwikkelingen sluiten aan bij de eigenschappen van ons buitengebied en versterken de landschaps- en omgevings- kwaliteit en de gezondheid en het welzijn van inwoners. → Versterken van de herkenbaarheid en beleefbaarheid van het buitengebied: koppelingen met cultureel erfgoed en klimaatopgave. → Opwek duurzame energie alleen mogelijk bij meervoudig ruimtegebruik. → Borgen van ons buitengebied als prettig woongebied. ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 32 zetten we in op het versterken van de band met het water dat ons omringt en kenmerkend is voor onze gemeente, zoals het Hollandsch Diep, het Volkerak, de Mark en de Dintel, maar ook het Haringvliet en de Biesbosch. Ook hierbij spelen we in op koppel- kansen met cultureel erfgoed en biodiversiteit, bijvoorbeeld door het herintroduceren van kenmer- kende boomsoorten en beplantingsvormen.

Ontwikkelingen moeten aansluiten bij de bestaande eigenschappen van ons buitengebied. Zo wordt ons buitengebied aan de westkant gekenmerkt door agrarisch gebruik dat verweven is met natuur, cultureel erfgoed en kleinschalige recreatie, terwijl de oostzijde agrarisch gebruik kent dat verweven is met verstedelijking en infrastructuur. Daarnaast is onze inzet dat ontwikkelingen in het buitengebied, van groot tot klein, gepaard gaan met een versterking van de kwaliteit en gebruikswaarde van het landschap en de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. We zijn zuinig op ons buitengebied en de waarde- volle landbouwgrond die we in Moerdijk hebben. Daarom zien we in ons buitengebied alleen ruimte voor opwek van duurzame energie als er sprake is van meervoudig ruimtegebruik met behoud, versterking of verduurzaming van de agrarische productiefunctie of de landschappelijke kwaliteiten. Het Moerdijkse open polderlandschap biedt onze inwoners ook een prettig woongebied, zoals in de buurtschappen en dijklinten. We borgen in het buitengebied een goede kwaliteit van leven, rustig wonen en gezonde leefomgeving, met goede en veilige wegen, wandel- en fietspaden.

► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 33 BEKNOPTE WEERGAVE VAN DE HUIDIGE SITUATIE IN MOERDIJK ROND DEZE KERNAMBITIE: → Het uitgestrekte polderlandschap, de aanwezige kreken, de natuurgebieden en de agrarische bedrijvigheid zijn belang- rijke identiteitsdragers van de gemeente. Er is behoefte aan een betere beleefbaarheid en een grotere toegankelijkheid van het landschap, bijvoorbeeld via wandel- en fietsroutes, maar ook door het toevoegen van recreatieve bestemmingen. → De gemeente Moerdijk heeft van oudsher een duidelijk agrarisch gezicht. Met name de grondgebonden landbouw, zoals akkerbouw, tuinbouw en fruitteelt, is binnen de gemeente ook economisch van betekenis. Daarnaast heeft Moerdijk met de sterke grondgebonden agrarische sector goede kaarten in handen voor de regionale speerpuntsec- toren Agrifood & Biobased Economy. → Ontwikkelingen in de agrarische sector hebben hun weerslag op het Moerdijkse buitengebied. Zo is er de schaalvergroting die het landschap verandert: grotere kavels, stallen en machines. Daarnaast ontwikkelt de sector zich steeds meer tot een high tech sector, wat soms gepaard gaat met een technisch ogend landschap.

In lijn met de landelijke trend neemt ook in Moerdijk het aantal landbouwbedrijven al jaren sterk af en speelt er een opgave rond vrijkomende agrarische bebouwing. Hier kan soms lastig een (nieuwe) bestemming voor gevonden worden. Hergebruik van dit vastgoed biedt kansen om de aantrekkelijkheid van het buitengebied te borgen of te versterken. → Er is een omslag gaande naar duurzame landbouw gericht op de versterking van de biodiversiteit, zoals bijvoorbeeld kringlooplandbouw. Hierbij is steeds meer aandacht voor het optimaal inzetten en hergebruiken van grondstoffen en het zoveel mogelijk voorkomen van reststoffen, afval en schade aan het milieu. Kringlooplandbouw biedt kansen voor een bedrijfsvoering die zich richt op de biobased economie, waarmee zowel richting chemische industrie maar ook in de bouwsector grote kansen liggen. Daarnaast biedt kringloop- landbouw koppelkansen met bijvoorbeeld klimaatmaatregelen of recreatie. → Klimaatverandering heeft effect op het Moerdijkse buiten- gebied. Het omgaan met klimaatadaptatie vraagt ruimte. Droogte en piekbuien hebben impact op de grondgebonden landbouw. Ook de beschikbaarheid van zoet water zal in de toekomst een grotere opgave worden. → Het inpassen van de energietransitie, onder andere via windmolens, heeft effect op de kwaliteit en beleving van het buitengebied.

Dit kader schetst op hoofdlijnen de belangrijkste context van opgaven en kansen voor deze kernambitie. In de Atlas Moerdijk 2040 is een uitgebreidere uiteenzetting te vinden van de trends, opgaven en kansen die de toekomst van Moerdijk beïnvloeden. 34 4 Toekomstverhaal Moerdijk 2040 ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 35 In 2040 is de gemeente Moerdijk een aantrekkelijk mozaïek, van stad en land, oud en nieuw, groot en klein, rust en reuring. Voortgebouwd op de eigenschappen die al sinds jaar en dag in de gemeente te vinden zijn, is Moerdijk in 2040 een aantrekkelijke plek om te wonen, werken, onder- nemen en recreëren. En dat is niet gek, want wat diepgeworteld zit, kan hoog groeien. Maar daar waren een aantal scherpe keuzes voor nodig. Want de complexe opgaven en transities van de jaren ‘20 en ‘30 - onder andere op het gebied van wonen, duurzaamheid, voorzieningen, klimaat, landbouw en economie - lieten ons inzien dat doorgaan op de oude voet niet altijd mogelijk was. Anno 2040 zien we deze belangrijke keuzes dan ook terug, in het landschap en in het leven en werken in de gemeente Moerdijk. In 2040 bestaat de gemeente Moerdijk uit 11 krachtige en hechte kernen.

De sociale samenhang in iedere kern is groot. We zijn gegroeid naar een gemeente van meer dan 40.000 inwoners, met een diversiteit aan nieuwkomers - van gezinnen die voor werk naar Moerdijk zijn verhuisd tot arbeidsmigrant of statushouder. In elke kern - of in de nabijheid van elke kern - zijn voorzieningen. Hiertoe is het onder- linge samenspel in spreiding en gebruik van voorzieningen verder versterkt: er is een goede wisselwerking tussen voorzieningen in de grotere en kleinere kernen, maar ook tussen het rustige en landelijke gebied in het westen en het meer stede- lijke en dynamische aan de oostzijde. Dit heeft geleid tot een veerkrachtige, vitale en toekomstbe- stendige gemeente.

Aansluitend bij het karakter, de schaal en de behoefte van de verschillende kernen is hard gewerkt aan een gevarieerd woningaanbod. Op deze manier weet de gemeente Moerdijk zowel haar eigen inwoners te behouden maar ook nieuwe inwoners aan te trekken. Hiervoor is een combinatie van inbreiding en uitbreiding ingezet, waarbij – met name voor uitbreiding – geldt dat meerwaarde voor de kwaliteit van het landschap een randvoorwaarde vormt, en dat bodem en water als leidende prin- cipes gehanteerd worden. Tevens is de openbare ruimte met aandacht voor de klimaatadaptatie en de energietransitie heringericht. Met de ontwikkeling in Zevenbergen-Oost heeft de gemeente een schaal- sprong gemaakt, wat voordelen oplevert voor de hele gemeente en waarmee Moerdijk ook nieuw- komers aan zich heeft weten te binden. Maar ook aan de randen van andere, kleinere kernen zijn nieuwe woningen gerealiseerd, die bijdragen aan de lokale woningbehoefte en vitaliteit van de kernen en die waarde toevoegen aan het landschap en de bodem. Zo is via nieuwbouw en transformatie werk gemaakt van doorstroming en kunnen (Moerdijkse) starters en senioren een passende en betaalbare woning vinden. Maar bovendien is er werk met werk gemaakt: het sleutelen aan de Moerdijkse woningvoorraad gaat altijd gepaard met een verduurzamingsslag, vergroening en het inspelen op demografische veranderingen zoals vergrijzing.

De centra van Fijnaart, Willemstad, Klundert en Zevenbergen zijn de kloppende harten van de gemeente, waar inwoners de belangrijkste maat- schappelijke en commerciële voorzieningen weten Aansluitend bij het karakter, de schaal en de behoefte van de verschillende kernen is in 2040 hard gewerkt aan een gevarieerd woningaanbod. ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 36 te vinden. Ze zijn levendig, zijn goed bereikbaar en vormen een ontmoetingsplek voor alle inwoners. Om deze rol te kunnen vervullen is niet alleen een goede bereikbaarheid vanuit de kleinere kernen van groot belang, maar ook de bereikbaarheid tussen de kleine kernen onderling. Daarvoor wordt ook gebruik gemaakt van deelmobiliteit. Elke kleine kern beschikt over een eigen ontmoetingsplek passend bij de schaal van de kern, zoals bijvoorbeeld zitplekken in de openbare ruimte, een kleinschalige sportaccommodatie of een dorpshuis(kamer), maar hierbij vormen de inzet en draagkracht van vrijwil- ligers en het daadwerkelijke gebruik van voorzieningen een belangrijke randvoorwaarde. In 2040 ervaren inwoners van Moerdijk dat ze samen met de gemeente een verantwoordelijkheid hebben voor de inrichting en het gebruik van hun leefom- geving. In alle kernen is ruimte voor initiatief vanuit de samenleving en vanuit de gemeente én onder-

nemers wordt veel geïnvesteerd in vrijwilligers, bewonersinitiatieven, mantelzorgers en het vereni- gingsleven. Dit vormt in 2040 een belangrijk fundament onder het samenleven in Moerdijk. Tegelijkertijd betekent het bieden van ruimte voor initiatief ook dat de gemeente Moerdijk zaken soms wat meer zal loslaten en meer in een faciliterende rol komt. Daarbij hoort ook dat - indien mogelijk en wenselijk - bewonersinitiatieven meer ruimte krijgen om dingen op hun eigen manier aan te pakken. Wie in 2040 in de gemeente Moerdijk rondloopt ziet dat de stationsgebied in Zevenbergen en stations- gebied Lage Zwaluwe zijn veranderd. Het zijn moderne knooppunten die in dienst staan van de omgeving.

In de directe omgeving van deze gebieden zijn meer voorzieningen, woningen en werklocaties toegevoegd. Daarnaast zijn de OV- en fietsverbindingen naar de grotere steden in de regio zoals Breda-Roosendaal en Dordrecht-Rotterdam verbeterd, maar ook de verbindingen naar de werklocaties en bedrijventerreinen van de gemeente Moerdijk. Ook vormen de stations een belangrijke uitvalsbasis van waar deelmobiliteit gefaciliteerd wordt. Hiermee is het steeds aantrekkelijker geworden om de auto te verruilen voor duurzame en gezonde alternatieven. Hiervan profiteren niet alleen de Moerdijkers, maar ook de werknemers van het Haven- en Industrieterrein en Logistiek Park Moerdijk én het trekt ook een divers en jong woon- en werkpubliek aan. Met de kenmerkende wisselwerking tussen het lokale en regionale ondernemerschap enerzijds en de internationale industrie en handel anderzijds heeft Moerdijk in 2040 het beste van twee werelden te bieden: een krachtige, groene economie die internationale betekenis heeft, omringd en gedragen door een hechte en betrokken samenleving.

Cruciaal hiervoor is het principe dat Moerdijk economische kansen benut, maar enkel onder de voorwaarde dat het ook meerwaarde oplevert voor de vitaliteit en leefbaarheid van de kernen van de inwoners. Daarnaast wordt bij economische ontwik- keling steeds rekening gehouden met de balans tussen het type werkgelegenheid, benodigde en beschikbare werknemers en de daarbij behorende huisvesting. Gemeente Moerdijk heeft in 2040 een krachtige, groene economie die internationale betekenis heeft, omringd en gedragen door een hechte en betrokken samenleving. ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 37 In 2040 heeft Moerdijk een positie als koploper in en aanjager van de energie- en duurzaamheids- transitie: het Haven- en Industrieterrein is een energieknooppunt op (boven)regionale schaal.

Daartoe krijgt het bedrijfsleven letterlijk en figuurlijk ruimte voor innovatie en vernieuwing in het kader van verduurzaming, maar altijd onder regie van de gemeente om de gezondheid en veiligheid van inwoners en de leefbaarheid te beschermen en - indien mogelijk - te versterken. Daarnaast is geborgd dat de inzet op de energietransitie in Moerdijk niet alleen (boven)regionale energiewinst oplevert, maar ook lokaal bijdraagt aan de verduur- zaming van de bestaande woningvoorraad. Zo wordt restwarmte benut voor regionale warmte- netten. Ook hebben particuliere woningeigenaren en (ver)huurders zich ingezet voor de verduur- zaming van de woningvoorraad, waaronder verschillende bewonersinitiatieven.

Het buitengebied in Moerdijk is in 2040 groen, klimaatrobuust en beleefbaar met een gezonde bodem waarbij het agrarisch profiel nog steeds de basis vormt. De heldere lijnen van het polderland- schap, groenblauw dooraderd met grillige kreken en dijken, ingekleurd door toekomstgerichte landbouw: dat is wat het Moerdijkse buitengebied karakteriseert. Hiertoe is de innovatiekracht aangewend die van oudsher bij Moerdijkse agrariërs aanwezig is. Het buitengebied aan de westkant van de gemeente kent agrarisch gebruik dat verweven is met natuur en kleinschalige recreatie, terwijl het buitengebied aan de oostzijde agrarisch gebruik kent dat verweven is met verstedelijking en infra- structuur. Maar ongeacht de locatie in het buitengebied is agrarisch ondernemen in Moerdijk in 2040 nog steeds aantrekkelijk. Dit komt door de heldere koers waaraan vastgehouden wordt en de ruimte voor experiment die beschikbaar is om landbouw te combineren met het versterken van biodiversiteitswaarden en te werken aan een robuust natuur-, water- en bodembeheer. Dit Moerdijkse buitengebied biedt de inwoners een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving waar mensen dankbaar gebruik van maken om te wandelen, fietsen en recreëren.

De inwoners zijn in 2040 nog altijd trots op hun cultuurhistorisch erfgoed, zoals de herkenbare Zuiderwaterlinie – met de forten, vestingwerken, schootsvelden en inundatiegebieden – het indus- trieel erfgoed, de beeldbepalende historische bebouwing, en de kenmerkende beplanting rondom dijkstructuren en waterwegen. Deze elementen zijn beter zichtbaar geworden in het Moerdijkse land- schap. Tegelijkertijd zijn duurzame energieopwekking en klimaatadaptieve maatre- gelen in 2040 ook belangrijke ingrediënten van het landschap. Mooi is dat een deel van de energie- baten terugvloeien naar de gemeenschap die hier mede-zeggenschap over heeft. Daarnaast staat het inundatielandschap opnieuw op de kaart. Het is hierbij niet de doelstelling om het gebied te inun- deren, maar om de klimaatopgave slim te koppelen aan het uitdragen van het cultuurhistorische verhaal. Het buitengebied in Moerdijk is in 2040 groen, klimaatrobuust en beleefbaar met een gezonde bodem waarbij het agrarisch profiel nog steeds de basis vormt. 38 Figuur 5 Visiekaart voor de gemeente Moerdijk 2040. Een grotere versie van deze kaart is bijgesloten. 39 Figuur 6 Legenda horende bij de visiekaart voor de gemeente Moerdijk 2040. 40 5 Gebiedsgerichte uitwerking 41 De gemeente Moerdijk kent verschillende gezichten. Onze verschillende gebieden verdienen daarom ook een gebiedsgerichte, passende aanpak.

In dit hoofdstuk vertalen we onze ambities voor Moerdijk in 2040 in gebiedsgerichte keuzes. Op deze manier geven we elke plek in onze gemeente een passende ontwikkelrichting mee voor de toekomst. We onderscheiden in totaal zeven deelgebieden: → Zevenbergen (verstedelijkingskern) → Willemstad, Klundert en Fijnaart (voorzieningenkernen) → Dorpse woonkernen → Haven- en Industrieterrein en omgeving → Regionale bedrijventerreinen → Lokale bedrijventerreinen → Buitengebied 42 5.1 ZEVENBERGEN (VERSTEDELIJKINGSKERN) Een klimaatrobuuste openbare ruimte in Zevenbergen, om hittestress en wateroverlast tegen te gaan Versterken en clusteren van de belangrijkste voorzieningen in (het centrum van) Zevenbergen Verduurzaming en isolatie van de woningen in Zevenbergen Brede opwaardering en tweezijdige ontwikkeling van stationsgebied Zevenbergen tot modern knooppunt Inzetten op een passend woningaanbod voor alle doelgroepen, onder andere voor starters en senioren ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 43 Als grootste kern van de gemeente Moerdijk komen inwoners vanuit de hele gemeente - maar ook dagjesmensen van elders - naar Zevenbergen voor de vele voorzieningen. Het grote winkelaanbod, de horeca en de recente vernieuwing van de haven en kades geven het centrum een sterke recreatieve en

toeristische aantrekkingskracht. De centrale ligging en goede bereikbaarheid van Zevenbergen draagt hieraan bij. Zo ligt Zevenbergen aan de A16 en A17 en heeft het een NS-station waarvan diverse buslijnen vertrekken, verder de gemeente in. In Zevenbergen is veel werkgelegenheid geclusterd, zoals in de zakelijke dienstverlening, detailhandel, zorg en welzijn. Daarnaast zijn er werklocaties aan de randen van de kern die goed bereikbaar zijn. Ook qua onderwijs speelt Zevenbergen een belangrijke rol voor de gemeente. Naast vijf basisscholen bevindt het Markland College zich in Zevenbergen, de enige middelbare school in de gemeente Moerdijk. Het groeien en goed bereikbaar houden van Zevenbergen is een belangrijke opgave richting de toekomst. Hiermee kan Zevenbergen zich verder ontwikkelen tot de verstedelijkingskern van de gemeente, met een regionaal voorzieningenniveau met niet-dagelijkse voorzieningen en grootschalige (maatschappelijke) accommodaties en als uitvals- basis voor het openbaar vervoer, waar ook de andere kernen van kunnen meeprofiteren. Ook zijn duurzaamheid en klimaatadaptatie belangrijke opgaven in Zevenbergen. Het gaat hierbij om het verduurzamen van de bebouwde omgeving en het werken aan aardgasvrije alternatieven voor de warmtevraag. Ook vraagt klimaatadaptatie om aanpassingen in de openbare ruimte, bijvoorbeeld voor wateroverlast of hittestress.

GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1. We kiezen voor een schaalsprong van Zeven- bergen, in woningen, voorzieningen en bereik- baarheid. Hiertoe zetten we als gemeente in op transformatie van werklocaties naar wonen en nieuwbouw, via inbreiding en uitbreiding. Daarbij heeft inbreiding de voorkeur boven uitbreiding. 2. Bij nieuwbouw, inbreiding of transformatie spannen we ons ervoor in om bredere meerwaarde te genereren voor de inwoners, zoals door het verduurzamen van woningen of vastgoed, het verbeteren of toevoegen van groene kwaliteit (zowel binnen bebouwd gebied als in het land- schap), het vergroten van de klimaatbestendigheid, het inspelen op demografische veranderingen (zoals vergrijzing), het vergroten van de mogelijkheden voor duurzame mobiliteit, en het versterken van de vitaliteit en leefbaarheid. 3. We kiezen voor een passend woningaanbod, waarbij we oog hebben voor de betaalbaarheid4 en daarmee de kansen voor starters en mensen met lage inkomens op de woningmarkt. Voor kwetsbare inwoners (o.a. senioren) zorgen we voor toeganke- lijke woningen rondom voorzieningen. Tevens borgen we dat het woningaanbod aansluit bij het karakter van Zevenbergen als verstedelijkiingskern van de gemeente.

Nieuwe woningen sluiten aan op de dynamische en meer stedelijke eigenschappen die Zevenbergen reeds heeft. Voor nieuwbouw en transformatie geldt dat woningen divers in typo- logie zijn, duurzaam en klimaatadaptief, levens- loopbestendig en veilig. ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 44 4. In Zevenbergen zetten we in op twee uitbrei- dingslocaties tot 2030: a. Zevenbergen Oost: een gevarieerd woongebied met circa 1.000 woningen, dat is gelegen tussen waterloop Zwanegat, de Oostrand en het spoor Zevenbergen-Roosendaal. De ontwikkeling Markzoom is onderdeel van deze ontwikkeling. b. Zevenbergen Noord: het gebied dat na realisatie van de noordelijke randweg Zevenbergen ligt ingeklemd tussen Zevenbergen en de nieuwe weg biedt ruimte voor ontwikkeling en transfor- matie, waarbij circa 300 woningen en uitbreiding van het huidige bedrijventerrein zijn voorzien. De transformatie van bedrijventerrein De Koekoek 1 maakt deel uit van deze ontwikkeling. 5. We zetten als gemeente in op transformatie van bedrijventerreinen Schansdijk (voormalig Caldic- terrein, transformatie naar flexwonen), De Koekoek 1 (onderdeel van de ontwikkeling Zevenbergen Noord) en De Hil (onderdeel ontwikkeling stations- gebied, transformatie naar wonen,werken en mobiliteitsfuncties). 6.

We zetten in op verduurzaming en isolatie van de woningen om deze aardgasvrijgereed te maken. We verkennen de mogelijkheden van een warm- tenet op basis van restwarmte uit het Haven- en Industrieterrein Moerdijk. Dit vraagt een integrale aanpak van de openbare ruimte en de voorzie- ningen in de ondergrond. Als gemeente willen we dat de energietransitie lokale gemeenschappen versterkt en bijdraagt aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen en het buitengebied. Hiertoe zullen we als gemeente een proactieve rol pakken en ons hard maken om de middelen en mogelijkheden die in dit kader beschikbaar zijn, zo goed mogelijk onder de aandacht te brengen van onze inwoners, bijvoorbeeld met een initiatieven-loket. 7. Gebiedsontwikkeling in Zevenbergen gaat hand in hand met het versterken van de groenblauwe kwaliteit, het verbeteren van het wandel- en fietsnetwerk en de wateropgave, bijvoorbeeld via kreekherstel. Specifiek voor de gebiedsontwikke- lingen aan de zuid- en oostzijde van Zevenbergen geldt dat hier via het deelgebied Markzoom en het Zwanengat ingezet wordt op het leggen van een groenblauwe verbinding. Hiermee wordt Zeven- bergen beter verbonden met de Mark en het omliggende landschap. 8.

We versterken en clusteren de belangrijkste maatschappelijke, culturele en commerciële voorzieningen in (het centrum van) Zevenbergen, zoals niet-dagelijkse winkels, horeca, bibliotheek, (voortgezet) onderwijs en belangrijke zorgfuncties, waaronder verpleeghuiszorg en gespecialiseerde zorg. Zo houdt Zevenbergen een compact, levendig en vitaal centrum en kan het verder doorgroeien als verstedelijkingskern van de gemeente met een regionaal voorzieningenaanbod. We blijven hierbij vasthouden aan het Masterplan Centrum en de Centrumvisie. Daarnaast ondersteunen we het opzetten van centrummanagement in Zevenbergen en zoeken we naar een robuuste oplossing voor de huidige parkeerdruk rondom het centrum. Voor afwegingen over toekomstige, nieuwe ontwikke- lingen op het gebied van supermarkt(en) buiten het centrum van Zevenbergen stellen we als voor- waarde dat dit meerwaarde oplevert voor het centrum. Denk daarbij aan supermarktconcepten die zich onderscheiden in de doelgroepen die ze aantrekken of die de mogelijkheden van combina- tiebezoek met het centrum vergroten. 9. We zetten in op een brede opwaardering en tweezijdige ontwikkeling van stationsgebied Zevenbergen tot modern knooppunt. Hiertoe kiezen we voor het toevoegen van wonen, werken en voorzieningen. De transformatie van bedrijven- terrein De Hil maakt deel uit van deze ontwikkeling.

We zetten daarbij in op een verbeterde bereik- baarheid van het station, inclusief hoogwaardig openbaar vervoer (HOV-verbinding) naar Breda. Ook faciliteren we de mogelijkheden voor deelmobi- liteit op het station, evenals flexibel vervoer op afroep. De inzet is om inwoners van de andere kernen en werknemers van bedrijven in de gemeente te laten profiteren van de verbeterde (ov-)bereikbaarheid, via goede verbindingen vanuit stationsgebied Zevenbergen naar de andere kernen. 10. We voltooien de rondwegstructuur rond Zevenbergen om de toekomstige autobereik- baarheid te borgen. 11. We zetten als gemeente in op het verbeteren van de fietsmobiliteit binnen de gemeente. Daartoe creëren we comfortabele en veilige fietspaden, in Zevenbergen zelf maar ook aansluitend op de andere kernen, de werklocaties, het Haven- en Industrieterrein en het regionetwerk. Daarbij zetten we ons expliciet in voor de (snel)fietsverbinding tussen Zevenbergen en Moerdijk, met aantakkingen op het Haven- en Industrieterrein en Logistiek Park Moerdijk. Daarnaast gaat specifieke aandacht uit naar veilige en comfortabele fietsverbindingen rondom (maatschappelijke) voorzieningen (o.a. zorg, onderwijs, sport). Zo kunnen inwoners van de kleine kernen op een gezonde en laagdrempelige manier ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ►

UITVOERING 45 de voorzieningen in Zevenbergen bereiken. Hierbij hoort ook het realiseren van voldoende mogelijk- heden voor fietsparkeerplaatsen in de openbare ruimte en het aanleggen van aantrekkelijke rustpunten. 12. Als gemeente Moerdijk faciliteren we elek- trische mobiliteit en zetten daartoe in Zevenbergen in op een toereikende laad-infrastructuur, zowel voor de auto als voor de fiets. 13. Als gemeente spannen we ons in voor het doortrekken van de Roode Vaart in Zevenbergen door de ontbrekende schakels aan te leggen en hier ook kleinschalig recreatief gebruik mogelijk te maken. 14. We werken aan een beweegvriendelijke leefomgeving door het versterken van groenstruc- turen - in bebouwd gebied en naar het buiten- gebied, groene en toegankelijke fiets- en wandelpaden en groene speel- en ontmoetings- plekken in alle wijken van Zevenbergen. Zo zorgen we ervoor dat jong en oud gemakkelijk een ommetje kunnen maken in de eigen buurt. 15.

We zetten in op een klimaatrobuuste openbare ruimte in Zevenbergen, waarmee we onder andere hittestress en wateroverlast tegengaan. Daartoe houden we bij de inrichting van de openbare ruimte rekening met schaduwplekken en de regel ’vasthou- den-bergen-afvoeren’ en is regenwater ontkoppeld van het riool. Waar mogelijk maken we water ook zichtbaar in de openbare ruimte, om op deze manier ook een koppeling te kunnen leggen met groen en beleving. Tevens stimuleren en faciliteren we particuliere eigenaren om hun percelen klimaatro- buust in te richten. 16. We zorgen ervoor dat Zevenbergen haar ontmoetingsfunctie behoudt, zowel voor de eigen inwoners als voor inwoners uit de omliggende kernen. Hiertoe zetten we in op het behoud en versterken van een ontmoetingsplaats en daar- naast investeren we als gemeente, samen met ondernemers en inwoners, in inwonersinitiatieven, het verenigingsleven en de vrijwilligerscultuur. 17. We zetten in op het behouden en – waar nodig – versterken van de sociale infrastructuur in Zevenbergen en een sociaal veilige woonom- geving in de buurten. Enerzijds door het inzetten op een toegankelijke openbare ruimte, maar ook door het zorgen voor ontmoetingsplaatsen in de wijken, waar inwoners formele en informele zorg- en welzijnsvoorzieningen kunnen vinden. 18.

We zetten in Zevenbergen in op het behoud van voldoende ruimte voor flexwonen (waaronder asielopvang, spoedzoekers, arbeidsmigranten) onder andere door de transformatie van bedrij- ven-terrein Schansdijk (voormalig Caldic-terrein). 19. We zetten in op een veilige en gezonde leefom- geving volgens de geldende normen. 20. In de hele gemeente hebben we blijvende aandacht voor de instandhouding van cultureel erfgoed. Bij keuzes voor nieuwbouw of transfor- matie zetten we in op het beschermen van monu- menten, beeldbepalende gebouwen en industrieel erfgoed, of refereren we aan dit verleden. Zoals bij Zevenbergen-Noord, waar de suikerfabrieken worden behouden als onderdeel van de gebiedsontwikkeling.

46 5.2 KLUNDERT, WILLEMSTAD EN FIJNAART (VOORZIENINGENKERNEN) Compacte en vitale centra met geclusterde maatschappelijke en commerciële voorzieningen Mobiliteitshub passend bij de schaal en de maat van de kern Benutten en versterken van de recreatieve kwaliteiten met aandacht voor instandhouding van cultureel erfgoed Inzetten op een passend woningaanbod voor alle doelgroepen, onder andere voor starters en senioren Een klimaatrobuuste openbare ruimte in de kernen, om hittestress en wateroverlast tegen te gaan ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 47 Hoewel de kernen Klundert, Willemstad en Fijnaart kleiner zijn dan Zevenbergen, herbergen ze verschillende voorzieningen die ook voor inwoners uit de omliggende kernen van belang zijn. Daarmee vormen ze ook een belangrijke ontmoetingsplek. Zo beschikt Klundert over een sporthal, Willemstad over een jachthaven en Fijnaart over een binnen- zwembad. Ook zijn in Klundert en Fijnaart de detailhandel, zakelijke dienstverlening en voorzie- ningen in de zorg- en welzijnssector geconcentreerd. Toeristen en zakelijke reizigers weten vooral de vestingsteden Willemstad en Klundert te vinden, door de verschillende aantrek- kelijke horeca- en overnachtingsvoorzieningen in deze kernen. Desondanks is vitaal houden van de

centra van deze kernen een belangrijke uitdaging waar al jaren aan gewerkt wordt via het programma Vitale Centra. Daarbij vormt een goede (ov-) bereikbaarheid een belangrijk uitgangspunt. Deze voorzieningenkernen kenmerken zich ook sterk door de historische groene structuren, zoals de Ruigenhilpolder bij Willemstad en het zicht op de Dintel vanaf Fijnaart. Het gebied tussen de kernen kent diverse recreatieve wandel- en fietsroutes in het groen. Als groene buffer is in de jaren ‘60 en ‘70 een bosgebied tussen Klundert en het industrie- gebied aangelegd. Deze is als onderdeel van de groenblauwe mantel ontwikkeld tot een recreatief uitloopgebied dat onderdeel is geworden van de kern. Met zicht op de ontwikkeling van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk en Logistiek Park Moerdijk blijven het behoud van groen, leefbaarheid en bereikbaarheid van de kernen een belangrijke opgave richting de toekomst. Naast Zevenbergen zijn ook Klundert, Willemstad en Fijnaart aantrekkelijke woonkernen voor gezinnen.

Er verhuizen meer gezinnen naar deze kernen dan eruit vertrekken. Ook vinden inwoners uit deze kernen vaker een nieuwe woning binnen de eigen kern. Toch spelen er ook binnen deze kernen ook uitdagingen, zoals het bijbouwen van voldoende passende woningen, het verduurzamen van de huidige woningvoorraad, en het verbeteren van de leefbaarheid van Klundert in relatie tot het Haven- en Industrieterrein. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1. In lijn met de woningbouwambities zoeken we in Klundert, Fijnaart en Willemstad tot 2040 naar geschikte locaties voor woningbouw om in de behoefte te voorzien. Hierbij kiezen we voor een passend woningaanbod, dat aansluit bij de identiteit en het eigen karakter van de drie kernen. Hiertoe zetten we als gemeente in op transformatie van werklocaties naar wonen en nieuwbouw, via inbreiding en uitbreiding. Daarbij heeft inbreiding de voorkeur boven uitbreiding. Voor deze kernen werken we eerst bestaande uitbreidingsplannen verder uit: a. In Klundert zetten we in op de uitbreidingslo- catie Westschans. Voor toekomstige uitbreiding kijken we naar mogelijkheden aan de westelijke zijde van de kern (aangrenzend aan West- schans) en/of aan de zuidwestelijke zijde. Daarnaast zetten we in op transformatie van delen van het bedrijventerrein Molenvliet. b.

In Willemstad zetten we in op de uitbreidingslo- catie Willemstad Oost, transformatie van de volkstuinen en vrijkomende sportvelden. Zo kan

► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 48 worden voorzien in de behoefte en wordt het cultuurhistorische karakter van de vesting zo min mogelijk aangetast. c. We zetten in Fijnaart in op herontwikkeling en inbreiding als onderdeel van de centrumvisie. Daarnaast zetten we in op transformatie van het cluster met kassen, sportvelden en evenemen- tenterrein aan de zuidzijde van Fijnaart. Voor uitbreidingsmogelijkheden bij Fijnaart zoeken we dit aan de zuidzijde van de kern (aangrenzend aan het hiervoor beschreven transformatie- gebied) en/of aan de westzijde van de kern (aangrenzend aan Waterwijk). 2. Voor nieuwbouw en transformatie in de kernen Klundert, Willemstad en Fijnaart geldt dat woningen divers zijn in typologie (waaronder voldoende levensloopbestendige woningen), duurzaam, klimaatadaptief en veilig. Hierbij hebben we oog voor de betaalbaarheid5 van woningen en daarmee de kansen voor starters en mensen met lage inkomens op de woningmarkt. Voor kwetsbare inwoners (o.a. senioren) zorgen we voor toeganke- lijke woningen rondom voorzieningen. 3.

Bij nieuwbouw, inbreiding of transformatie spannen we ons ervoor in om bredere meerwaarde te genereren voor de inwoners, zoals door het verduurzamen van woningen of vastgoed, het verbeteren of toevoegen van groene kwaliteit (zowel binnen bebouwd gebied als in het land- schap), het vergroten van de klimaatbestendigheid, het inspelen op demografische veranderingen (zoals vergrijzing), het vergroten van de mogelijkheden voor duurzame mobiliteit, en het versterken van de vitaliteit en leefbaarheid. 4. We zetten in op het versterken en clusteren van een basisniveau aan maatschappelijke en commerciële voorzieningen, zoals zorg- en welzijnsaanbod (waaronder een kindcentrum (0-12 jaar) en gemeenschapscentum (0-100 jaar), horeca en niet-dagelijkse winkels, in de centra van Klundert, Willemstad en Fijnaart. De inzet is om deze centra compact en vitaal te houden en te borgen dat deze kernen als voorzieningenkernen voor de omliggende kernen en buurtschappen kunnen functioneren. Hiervoor zetten we in op een goede bereikbaarheid van Willemstad, Klundert en Fijnaart. De instandhouding van dit voorzieningen- aanbod in alle drie de kernen vraagt om onze inzet op een centrumplan met aandacht voor de openbare ruimte, het voorzieningenaanbod en de ontmoetingsplekken. Hierbij houden we vast aan de ingezette koers in het programma Vitaal Centrum Willemstad en Centrumplan Klundert en commit-

teren ons met hoge prioriteit aan de ontwikkeling van Centrumplan Fijnaart. 5. We zetten in op verduurzaming en isolatie van de woningen. Specifiek voor Klundert verkennen we proactief de mogelijkheden om de woningvoorraad aardgasvrijgereed te maken en een koppeling met warmtenetten te leggen, op basis van restwarmte uit het Haven- en Industrieterrein Moerdijk. Als gemeente willen we dat de energietransitie lokale gemeenschappen versterkt en bijdraagt aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen en het buitengebied. Hiertoe zullen we als gemeente een proactieve rol pakken en ons hard maken om de middelen en mogelijkheden die in dit kader beschikbaar zijn, zo goed mogelijk onder de aandacht te brengen van onze inwoners, bijvoor- beeld met een initiatieven-loket. 6. In Willemstad, Fijnaart en Klundert zetten we in op een mobiliteitshub die past bij de maat, doel- groep en het voorzieningenaanbod van de kern. Van hieruit kan deelmobiliteit worden gefaciliteerd met aansluiting op hoogwaardige openbaar vervoers- verbindingen. Specifiek voor Willemstad kiezen we voor een hub die ook bijdraagt aan het afvangen en spreiden van de verkeersdruk door toerisme. Ook realiseren we ons dat autoverkeer onderdeel van ons mobiliteitssysteem blijft, zeker wanneer het gaat om bereikbaarheid vanuit onze allerkleinste kernen. Concreet pakken we de rondweg van Klundert aan. 7.

We zetten als gemeente in op het verbeteren van de fietsmobiliteit binnen de gemeente. Daartoe zetten we in op comfortabele en veilige fietspaden, in de kernen Klundert, Willemstad en Fijnaart zelf maar ook aansluitend op de andere kernen, de werklocaties en het regionetwerk. Daarnaast gaat specifieke aandacht uit naar veilige en comfor- tabele fietsverbindingen rondom (maatschappe- lijke) voorzieningen. Zo kunnen inwoners van de kleine kernen op een gezonde en laagdrempelige manier de voorzieningen in de drie kernen bereiken. Hierbij hoort ook het realiseren van voldoende mogelijkheden voor fietsparkeerplaatsen in de openbare ruimte en het aanleggen van aantrekke- lijke rustpunten. 8. Als gemeente Moerdijk faciliteren we elek- trische mobiliteit en zetten daartoe in de voorzie- ningenkernen in op een toereikende laadinfrastructuur, zowel voor de auto als de fiets. 9. We zetten in op een veilige en gezonde leefom- geving volgens de geldende normen. ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 49 10. We werken aan een beweegvriendelijke leefomgeving door het versterken van groenstruc- turen - in bebouwd gebied en naar het buiten- gebied, groene en toegankelijke fiets- en wandelpaden en groene speel- en ontmoetings- plekken in alledrie de kernen. 11.

We zetten in op een klimaatrobuuste openbare ruimte in de drie kernen, waarmee we onder andere hittestress en wateroverlast tegengaan. Daartoe houden we bij de inrichting ervan rekening met schaduwplekken en de regel ’vasthouden-ber- gen-afvoeren’. Het regenwater is ontkoppeld van het riool. Waar mogelijk maken we water ook zichtbaar in de openbare ruimte, om op deze manier ook een koppeling te kunnen leggen met groen en beleving. Specifiek voor Klundert geldt dat we zoeken naar extra waterberging aan de randen (o.a. door de verbreding van sloten) en het versterken en ontwikkelen van de ecologische verbindingszone. Hierbij zetten we in op een koppeling met het versterken van het kreeklandschap en het versterken met de relatie met het Hollandsch Diep. 12. We zetten in op het benutten en versterken van de recreatieve kwaliteiten, waarbij we blijvende aandacht hebben voor de instandhouding van cultureel erfgoed.

Dit doen we met name in Klundert en Willemstad. Deze twee kernen hebben duidelijke toeristische aantrekkingskracht, waarbij Willemstad een rijksbeschermd stadsgezicht en vele rijksmonumenten heeft. We gaan samen met ondernemers en inwoners ons unieke cultuurhisto- rische verhaal van Klundert en Willemstad beter uitdragen als vestingsteden binnen de Zuiderwater- linie. Concreet betekent dit onder andere het beter beleefbaar maken van de vestingwerken – bijvoor- beeld met wandelpaden of betere zichtlijnen – en het versterken van de recreatieve functies rond de jachthaven van Willemstad. 13. We zorgen ervoor dat Klundert, Fijnaart en Willemstad hun ontmoetingsfunctie behouden, zowel voor de eigen inwoners als voor inwoners uit de omliggende kernen en buurtschappen. Hiertoe zetten we in op het behoud van een ontmoetings- plaats per kern en daarnaast investeren we als gemeente, samen met ondernemers en inwoners, in inwonersinitiatieven, het verenigingsleven en de vrijwilligerscultuur. 14. We zetten in op het behouden en – waar nodig – versterken van de sociale infrastructuur in de drie kernen en een sociaal veilige woonomgeving in de buurten. Enerzijds via het inzetten op een toegankelijke openbare ruimte, maar ook door het zorgen voor ontmoetingsplaatsen, waar inwoners formele en informele zorg- en welzijnsvoorzieningen kunnen vinden.

Een nadere uitwerking vindt plaats in een woonzorgvisie.

50 Ontmoetingsplekken naar behoefte van de kern Een beweegvriendelijke leefomgeving door het versterken van groenstructuren Laagdrempelige en toegankelijke verbindingen naar de vier voorzieningencentra van de gemeente Moerdijk Kleinschalige woningbouw, passend bij de schaal van de kern Comfortabele en veilige fietspaden tussen de kleine kernen, naar het buitengebied, de werklocaties en het regionetwerk 5.3 DORPSE WOONKERNEN ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 51 Verspreid over het open polderlandschap bevinden zich de overige, kleinere kernen: Standdaarbuiten, Helwijk, Heijningen, Zevenbergschen Hoek, Moerdijk, Langeweg en Noordhoek. Kenmerkend is de lintbebouwing zoals bij dijkdorp Heijningen en het wonen nabij natuurgebieden zoals bij De Appelzak bij Moerdijk. Binnen de kernen heerst een hoge betrokkenheid en saamhorigheidsgevoel, mede dankzij een krachtig verenigingsleven.

Op de meeste plekken is er een basisschool aanwezig, maar ook één of meerdere sportverenigingen. Door veranderingen in de bevolkingsopbouw, zoals vergrijzing en ontgroening, staat de draagkracht van voorzieningen onder druk. Inwoners van de kleinere kernen zijn de laatste jaren steeds vaker aange- wezen op grotere kernen met een breder voorzieningenaanbod. Hierdoor is de afgelopen tijd de afstand tot voorzieningen vaak toegenomen voor inwoners uit de kleinere kernen. Het goed bereikbaar houden van voorzieningen en ontmoe- tingsplekken is dan ook een belangrijke opgave voor inwoners uit deze kernen. Ook voor deze kleinere kernen ligt er een opgave om de woningvoorraad toekomstbestendig te maken. De vergrijzing vraagt ook om aanpassingen van de woningvoorraad en leefomgeving, zodat ouderen langer en comfortabel thuis kunnen wonen. Daarnaast moet er voldoende worden bijgebouwd om te voldoen aan de lokale behoefte, en ligt er een forse opgave in het verduurzamen van de huidige woningvoorraad. GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1.

Woningbouw in de kleinere kernen heeft blijvend onze aandacht. Binnen de kleine kernen maken we daarom kleinschalige ontwikkelingen mogelijk, passend bij de schaal van de kern en de lokale behoefte. Gezien de relatief kleinschalige omvang van woningbouwontwikkeling in deze kernen, kijken we hierbij primair naar inbreidingsmo- gelijkheden en transformatie. Secundair kijken we hiervoor naar kleinschalige initiatieven die bijdragen aan het zorgvuldig afronden van dorpsranden, op voorwaarde dat ze een veilige en gezonde leefom- geving bevorderen en omgevingskwaliteit toevoegen. Hierbij geldt één uitzondering. Voor de kern Standdaarbuiten zetten we in op een klein- schalige uitbreidingslocatie aan de noordoostzijde. 2. Voor nieuwbouw en transformatie in de kleinere kernen geldt dat woningen divers zijn in typologie (waaronder voldoende levensloopbestendige woningen), duurzaam, klimaatadaptief en veilig. 3. Onze inzet is om realisatie van nieuwe woningen via nieuwbouw of transformatie te laten bijdragen aan de vitaliteit van de kernen en lokale woningbe- hoefte. We zien het bouwen in de kleine kernen niet als oplossing voor de verdwijnende voorzieningen, maar willen met toevoegingen aan de woning- voorraad ook waarde toevoegen aan het landschap en de bodem en ruimte bieden voor doorstroming binnen de kleine kernen. 4.

Bij nieuwbouw, inbreiding of transformatie spannen we ons ervoor in om bredere meerwaarde te genereren voor de inwoners, zoals door het verduurzamen van woningen of vastgoed, het verbeteren of toevoegen van groene kwaliteit

► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 52 (zowel binnen bebouwd gebied als in het land- schap), het vergroten van de klimaatbestendigheid, het inspelen op demografische veranderingen (zoals vergrijzing) en het versterken van de vitaliteit en leefbaarheid. 5. We zetten in op verduurzaming en isolatie van de woningen. Als gemeente willen we dat de energietransitie lokale gemeenschappen versterkt en bijdraagt aan de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen en het buitengebied. Hiertoe zullen we als gemeente een proactieve rol pakken en ons hard maken om de middelen en mogelijkheden die in dit kader beschikbaar zijn, zo goed mogelijk onder de aandacht te brengen van onze inwoners, bijvoor- beeld met een initiatieven-loket. 6. De kleine kernen bieden een rustige woonom- geving en kennen sterke landelijke kwaliteiten. Omdat we inzetten op het concentreren van voorzieningen in de vier vitale centra Zevenbergen, Willemstad, Klundert en Fijnaart, zetten we voor de kleine kernen extra in op een goede bereikbaarheid met deze vier centra. We zorgen ervoor dat mobiliteit van en naar de kleine kernen laagdrem- pelig en voor iedereen toegankelijk is, zowel met openbaar vervoer, deelmobiliteit, fiets en/of auto.

Dankzij een goede verbondenheid van de kleine kernen met de vitale centra, onder meer vanuit het programma Vitale Centra, kunnen alle inwoners uit de kleine kernen mee profiteren van de voorzie- ningen in Zevenbergen, Willemstad, Klundert en Fijnaart. Zo behouden alle inwoners een goed voorzieningenniveau binnen het bereik van hun dagelijkse leefwereld. 7. Elke kleine kern heeft een eigen ontmoe- tingsplek passend bij de schaal van de betreffende kern. Bijvoorbeeld zitplekken in de openbare ruimte, een kleinschalige sportaccommo- datie of een dorpshuis(kamer). Maar hierbij vormen de inzet en draagkracht van vrijwilligers en het daadwerkelijke gebruik van voorzieningen een belangrijke randvoorwaarde. We kijken met realisme naar de gemeenschapsvoorzieningen in de kleine kernen, en durven daarom ook zaken te veranderen als het gebruik te ver terugloopt of kosten onevenredig oplopen. In dit kader willen we het combineren van functies stimuleren, bijvoor- beeld het deelgebruik van een voetbalkantine. Ook heeft elke kern één of meerdere formele speel- plekken in de buitenruimte, die tevens als ontmoe- tingspunt functioneren voor de buurt, wijk of kern. Waar voorzieningen verdwijnen, kijken we samen met inwoners in welke vorm ontmoetingsfuncties op een goede manier behouden kunnen blijven. 8.

We werken aan een beweegvriendelijke leefomgeving door het versterken van groenstruc- turen - in bebouwd gebied en naar het buiten- gebied, groene en toegankelijke fiets- en wandelpaden en groene speel- en ontmoetings- plekken in de kleine kernen. 9. We zetten in op een klimaatrobuuste openbare ruimte in de kleine kernen, waarmee we onder andere hittestress en wateroverlast tegengaan. Daartoe houden we bij de inrichting ervan rekening met schaduwplekken en de regel ’vasthouden-ber- gen-afvoeren’ en is regenwater ontkoppeld van het riool. Waar mogelijk maken we water ook zichtbaar in de openbare ruimte, om op deze manier ook een koppeling te kunnen leggen met groen en beleving. 10. We zetten als gemeente in op het verbeteren van de fietsmobiliteit binnen de gemeente. Daartoe zetten we voor de kleine kernen in op comfortabele en veilige fietspaden, zowel naar de vitale centra als tussen de kleine kernen onderling, maar ook naar het buitengebied, de werklocaties en het regio- netwerk. Daarnaast gaat specifieke aandacht uit naar veilige en comfortabele fietsverbindingen naar (maatschappelijke) voorzieningen. Zo kunnen inwoners van de kleine kernen op een gezonde en laagdrempelige manier de voorzieningen in vitale centra bereiken. 11.

Als gemeente Moerdijk faciliteren we elek- trische mobiliteit en zetten daartoe in de dorpse woonkernen ook in op een toereikende laadinfra- structuur, zowel voor de auto als de fiets. 12. We zetten in op een veilige en gezonde leefom- geving volgens de geldende normen. 13. In de hele gemeente hebben we blijvende aandacht voor de instandhouding van cultureel erfgoed. Bij keuzes voor nieuwbouw of transfor- matie zetten we in op het beschermen van monu- menten, beeldbepalende gebouwen en industrieel erfgoed, of refereren we aan dit verleden. 53 5.4 HAVEN- EN INDUSTRIETERREIN EN OMGEVING Concentratie van logistiek rond het multimodale knooppunt Haven- en Industrieterrein – Logistiek Park Moerdijk – stationsgebied Lage Zwaluwe Energieknooppunt van nationaal belang Verdere doorontwikkeling van Haven- en Industrieterrein op het gebied van duurzame logistiek, chemie en procesindustrie Inzetten op het verduurzamen van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk Verbeteren van de ov- bereikbaarheid en het gebruik van deelmobiliteitsconcepten Behouden en versterken van de groenblauwe buffer om het haven- en industriegebied ► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 54 Achter de groene buffers bij Klundert en Moerdijk ligt het Haven- en Industrieterrein. Aan het

Hollandsch Diep en nabij de Roode Vaart ligt hier de vierde haven van Nederland en grootste haven van Noord-Brabant; hiermee staat Moerdijk (inter) nationaal op de kaart. Met ruim 400 bedrijven - vooral chemische ondernemingen, logistieke dienstverleners en bedrijven in de maakindustrie - vormt het Haven- en Industrieterrein de belang- rijkste concentratie van bedrijvigheid en werkgelegenheid binnen de gemeente, maar ook op regionaal schaalniveau. Het gebied is ruimtelijk te onderscheiden in het chemisch cluster aan de westzijde (Industrial Park Moerdijk), de haven- bekkens en het circulaire cluster in het midden, en het nieuw te realiseren logistieke cluster aan de oostzijde (Logistiek Park Moerdijk). De laatstge- noemde ontwikkeling levert in de toekomst circa 3.500 nieuwe banen op. Dit brengt een opgave in de arbeidsmarkt met zich mee: in West-Brabant zijn er structureel meer arbeidsplaatsen dan potentiële werknemers. Hiervoor is het van belang dat de woningvoorraad en infrastructuur in de gemeente Moerdijk wordt afgestemd op de ontwikkelingen op en rondom het Haven- en Industrieterrein, zoals op het gebied van huisvesting voor arbeidsmigranten.

Hoewel het Haven- en Industrieterrein een positief effect heeft op de economie van de gemeente en de regio, spelen er ook zorgen over veiligheid en leefbaarheid in de omliggende kernen. Zo vindt er via spoor, buisleidingen, het Hollandsch Diep en snelwegen vervoer van gevaarlijke stoffen plaats. Door de ontwikkeling van LPM en de verdichting op het bestaande Haven- en industriegebied, de grondstoffentransitie en andere (inter)nationale ontwikkelingen neemt het goederenvervoer de komende jaren waarschijnlijk toe. Daarnaast maken inwoners van de gemeente Moerdijk zich significant vaker zorgen om hun gezondheid dan andere Brabanders en is er sprake van geluids- en geuroverlast. Tot slot ligt het Haven- en Industrie- terrein op een landschappelijk bijzondere maar ook kwetsbare plek, aan de rand van verschillende natuurgebieden. Dit levert randvoorwaarden op bij nieuwe activiteiten en ontwikkelingen op het Haven- en Industrieterrein. De ambities zullen moeten worden afgezet tegen de beschikbare milieuruimte (geluid, geur, stikstof), ontwikkelruimte (netcapaciteit, buisleidingen) en in samenhang worden opgepakt. Landelijk heeft de industriesector zich conform het Klimaatakkoord ten doel gelegd om in 2050 CO2- neutraal en circulair te opereren.

Dit vraagt om een stevige verduurzamingsslag van de energie-inten- sieve bedrijvigheid zoals die op het Haven- en Industrieterrein in Moerdijk. De bedrijven zelf zullen een transitie moeten maken (o.a. elektrificering, circulariteit), maar de omslag is breder: voor de overstap naar duurzame energie is het aanleggen van nieuwe energie-infrastructuur randvoorwaar- delijk. Door de strategische ligging op een energieknooppunt speelt de gemeente Moerdijk hierin een cruciale rol, zowel op regionaal als landelijk niveau. Er ligt een forse opgave in de inpassing van deze essentiële ontwikkelingen, met de inachtneming van de leefbaarheid van omlig- gende kernen.

► ONZE GEMEENTE MOERDIJK► INLEIDING ► DRIE INTEGRALE KERNAMBITIES ► TOEKOMSTVERHAAL 2040 ► GEBIEDSGERICHTE UITWERKING ► UITVOERING 55 GEBIEDSSPECIFIEKE KEUZES NAAR 2040: 1. We zetten als gemeente Moerdijk vol in op het verduurzamen van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk. Daarbij hanteren we de huidige fysieke grenzen en de huidige milieuruimte (exclusief de Roode Vaart reserve) van het Haven- en Industrie- terrein en Logistiek Park Moerdijk als kaderstellend voor de toekomst. Binnen deze gebiedsgrenzen staan we ontwikkeling toe op voorwaarde dat dit bijdraagt aan de verduurzaming. Daarbij stellen we aanvullende randvoorwaarden op voor het benutten van de vrijkomende geluidsruimte, bijvoor- beeld als gevolg van elektrificering. Deze wenden we in de basis aan voor noodzakelijke duurzaam- heidsdoelen. Onze ambitie is om het bestaande Haven- en Industrieterrein geluidsneutraal in te vullen. Aanvullend ruimtebeslag (voor energie-infra- structuur) buiten het Haven- en Industrieterrein en Logistiek Park Moerdijk kan alleen worden over- wogen als dit bijdraagt aan de lokale en regionale energie- en grondstoffentransitie. Daarnaast dient de verandering van de leefbaarheid van de nabijge- legen kern bij achteruitgang te worden gecompenseerd. 2.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://moerdijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a987a2db-05be-4cda-85c3-92fb7c1dd715?agendaItemId=2d61e506-2eec-45eb-80c2-a4f64cc71b85