Bijlage 2 - Meerjarenbegroting 2027-2030
Tekst van het document
Als gemeente zetten we ook in op behoud en versterking van biodiversiteit. Dat doen we onder andere met een soortenmanagementplan (zie programma 1) en het groenbeleidsplan. Randvoorwaarden Om grip te houden op onze ambities en de maatschappelijke opgaven is het belangrijk dat we onze organisatie en beheerprogramma’s daarop blijven afstemmen. Ambities en beheer Om het gewenste kwaliteitsniveau te halen, moeten het te beheren areaal, het kwaliteitsniveau en de beschikbare budgetten en capaciteit met elkaar in evenwicht zijn. Dat vraagt om keuzes. Bij de vaststelling van ambities en nieuw beleid is het nodig dat ook de benodigde budgetten beschikbaar komen. Daarnaast is heldere prioritering noodzakelijk. De ambities vragen voldoende financiële middelen en capaciteit. Ook blijven we op het gebied van veiligheid afhankelijk van ontwikkelingen zoals grote incidenten, crises, dreigingen en projecten als Powerport. Risico’s Krapte op de arbeidsmarkt Ook de komende jaren zien we een risico op personele krapte. Voor medewerkers in eigen dienst en voor inhuur is het lastig om nieuwe mensen te vinden. Ook aannemers hebben steeds vaker last van krapte op de arbeidsmarkt. Bij grote krapte kunnen werkzaamheden vertragen. Dat heeft gevolgen voor de financiën en/of de kwaliteit, onder meer bij woningbouw, onderhoud en renovatie.
Effecten van klimaatverandering op het beheer van de openbare ruimte De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder in het beheer van de openbare ruimte. Denk aan verzakkingsschade aan wegen op kleidijken door verdroging. Daardoor is vaker en duurder onderhoud nodig. Ook nieuwe en bestaande beplanting droogt sneller uit, waardoor vervanging eerder nodig is. Bomen worden bovendien gevoeliger voor aantastingen en droogteschade. Maatregelen om deze effecten te beperken staan onder andere in programma 1. De ontwikkelingen en gevolgen van klimaatverandering staan in programma 2. Energietransitie De druk op de ondergrond neemt toe. Naast regulier onderhoud en renovatie van de bovengrondse infrastructuur vindt veel van de energietransitie ondergronds plaats. Een groot deel van het elektriciteitsnet wordt verzwaard en er worden glasvezelnetwerken aangelegd. Daardoor worden verhardingen regelmatig opengebroken. Hoewel afstemming en toezicht steeds beter worden georganiseerd, blijft er risico op snellere slijtage van de openbare ruimte. Een aantal onderwerpen pakken we regionaal op in werkgroepen. Als die werkgroepen niet goed functioneren, bestaat het risico dat we in 2027 onvoldoende presteren. Voor verschillende taken en prestaties zijn we ook afhankelijk van externe partners, zoals de veiligheidsregio en de politie.
Als die onvoldoende capaciteit hebben, kunnen niet alle prestaties goed worden uitgevoerd. Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 27 Gemeente Moerdijk Ambitie Maatschappelijk vastgoed zetten we zo in dat het bijdraagt aan de leefbaarheid in alle kernen. We zorgen voor een portefeuille die financieel beheersbaar is. Daarbij houden we maatschappelijke doelen en financiële doelen in balans, zoals leefbaarheid, verduurzaming en het verminderen van hittestress. De gemeente biedt accommodaties aan op basis van maatschappelijke behoefte. Daarbij stimuleren we beheerders en gebruikers om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de exploitatie en het onderhoud. Strategisch doel • We bieden accommodaties en voorzieningen aan op basis van behoefte, draagvlak, kwaliteit en maatwerk. • We kiezen voor plekken die aantrekkelijk en kansrijk zijn, en waar we gebouwen veilig en duurzaam kunnen beheren en exploiteren. • In de accommodaties zorgen we zoveel mogelijk voor een samenhangend en geclusterd aanbod van onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting. • We stimuleren beheerders en gebruikers om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het onderhoud en de exploitatie van sociaal-maatschappelijke voorzieningen.
Effectindicatoren • Gemiddelde conditie van de kernportefeuille, op basis van NEN 2767-inspecties; Streefwaarde: voor minimaal 80% van de objecten is de conditie 3 of beter; • Bezettingsgraad van gemeentelijke sportaccommodaties, gemeten aan de hand van het aantal gerealiseerde reserveringen in het reserveringssysteem; • Aandeel gemeentelijke gebouwen met een energielabel C of beter. Dit laat zien hoever we zijn met de Routekaart Verduurzaming Vastgoed. Nieuwe ontwikkelingen • Vastgesteld Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) voor primair en voortgezet onderwijs op 29 januari 2026. We voeren het IHP uit en starten nieuwe projecten in Zevenbergen. Het gaat om: - vervangende nieuwbouw voor basisschool De Toren, met een nieuwe gymzaal ter vervanging van gymzaal Droge Mark; - vervangende nieuwbouw voor basisschool De Boemerang; - een nieuwe school of dependance in nieuwbouwwijk Zevenbergen-Oost. • Lopende projecten met vastgoed: - vervangende nieuwbouw van De Niervaert in Klundert; - nieuwbouw van gymzaal De Regenboog; - schoolontwikkeling De Hoeksteen in Zevenbergschen Hoek. • Lopende scholenprojecten: - schoolontwikkeling De Hoeksteen in Zevenbergschen Hoek; - MFA Zevenbergschen Hoek; - MFA Willemstad; - scholenontwikkeling in Fijnaart, voor De Springplank en De Fijne Aarde; - scholenontwikkeling in Klundert, voor De Molenvliet, De Rietvest en Het Bastion.
• Bastion Groningen: kredietaanvraag eind 2025, uitvoering vanaf 2028; • Verduurzaming van zwembaden: in Q2 2026 gaat een voorstel naar de raad over de toekomst van Bosselaar, Ons Bad en De Oester; • Brandweer Willemstad; • Uitwerking van het beleidskader voor maatschappelijke accommodaties vanaf 2026; • Businesscase voor een sport- en accommodatiebedrijf, volgens het bestuursakkoord. Vastgoed levert data aan in Q3 en Q4 2026; • Exploitatieovereenkomsten voor sportaccommodaties en het proces voor de verhuur van gymzalen. De aanbesteding voor sportzalen en zwembaden loopt; • Het reserveringssysteem voor toegang op afstand, onder meer voor gymzalen en de sporthal, wordt verder geautomatiseerd. Dit verbetert de service voor verenigingen en scholen. Randvoorwaarden • Netcongestie is een belangrijke randvoorwaarde bij de verduurzaming van schoolgebouwen, MFA’s en andere gebouwen; • Politieke afwegingen en keuzes bepalen de verdere uitvoering.
Thema Accommodaties en voorzieningen Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 28 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Nieuwbouw De Niervaert: 2028 (realisatie) • Gymzaal bij Regenboog Zevenbergen • Scholenontwikkeling MFA Willemstad (school, gymzaal, gemeenschapshuis) • Bastion Groningen: realisatie • Voorstel toekomstperspectief zwembaden: Q2 2026 • Maatschappelijk accommodatiebeleid: uitwerking • Businesscase sport- en accommodatiebedrijf • Nieuwe school/ dependance Zevenbergen-Oost • Bouw MFA Zevenbergschen Hoek • Vervangende nieuwbouw De Springplank Fijnaart • Vervangende nieuwbouw De Fijne Aarde Fijnaart • Scholenproject Klundert: vervangende nieuwbouw De Molenvliet, De Rietvest en Het Bastion. • Vervangende nieuwbouw De Toren en gymzaal Droge Mark • Vervangende nieuwbouw De Boemerang • Afronden aanbesteding exploitatieovereenkomsten gymzalen en sportzalen • Automatisering reserveringssysteem sportaccommodaties (toegang op afstand) • Uitvoering planmatig onderhoud in overeenstemming met Beheerplan 2024- 2028 • Verduurzaming vastgoed in overeenstemming met Routekaart • Uitvoering instandhoudings- en herstelonderhoud (Rijks)monumenten in overeenstemming met ontvangen SIM-subsidies • Inventarisatie energielabelplicht monumenten en uitvoeringsplanning Risico’s • We willen ontmoetingen, sport en cultuur stimuleren.
Daarvoor zijn accommodaties nodig; • Bij de maatschappelijke accommodaties betaalt de gemeente het grootste deel van de kosten. We moeten daarom goed letten op de balans tussen maatschappelijk gebruik en de structurele lasten voor de gemeente, zoals exploitatie- en onderhoudskosten; • We stimuleren beheerders en gebruikers om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de exploitatie en het onderhoud. Tegelijk staat de druk op vrijwilligers onder spanning. Dit nemen we mee in de businesscase voor het sport- en accommodatiebedrijf; • Projecten kunnen duurder uitvallen dan verwacht, zoals bij MFA de Niervaert; • Netcongestie kan zorgen voor vertraging bij IHP- projecten; • Bij een wisseling van exploitant kan achterstallig onderhoud en extra financiële opgave ontstaan, zoals bij MFC De Parel. Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 29 Gemeente Moerdijk bedragen x € 1.000 Lasten: € 41.623 Lasten en baten 2027 Baten: € 5.552 2.000 4.000 6.000 8.000 10.000 12.000 14.000 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu8. Volkshuisvesting, ruimtelijke… -4.000 -3.500 -3.000 -2.500 -2.000 -1.500 -1.000 -500 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6.
Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu8. Volkshuisvesting, ruimtelijke… Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk 30 Gemeente Moerdijk 31 Overzicht taakvelden Begroting 2026 | Begroting 2027 | Meerjarenbegroting Onderdeel (bedragen x €1.000) | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Saldo | Saldo | Saldo 2026 | 2026 | 2026 | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 0. Bestuur en ondersteuning | 1.149 | -707 | 442 | 1.115 | -82 | 1.033 | 1.031 | 1.030 | 1.029 0.3 Beheer overige gebouw. en grond. | 1.149 | -707 | 442 | 1.115 | -82 | 1.033 | 1.031 | 1.030 | 1.029 1. Veiligheid | 6.138 | -316 | 5.821 | 6.310 | -317 | 5.993 | 5.969 | 5.953 | 5.949 1.1 Crisisbeheersing en brandweer | 3.381 | -20 | 3.361 | 3.359 | -15 | 3.344 | 3.326 | 3.323 | 3.324 1.2 Openbare orde en veiligheid | 2.757 | -296 | 2.461 | 2.951 | -302 | 2.649 | 2.644 | 2.631 | 2.625 2. Verkeer, vervoer en waterstaat | 12.556 | -761 | 11.796 | 13.085 | -861 | 12.224 | 13.419 | 15.318 | 16.195 2.1 Verkeer en vervoer | 12.251 | -723 | 11.528 | 12.801 | -853 | 11.948 | 13.119 | 15.028 | 15.914 2.2 Parkeren | 273 | -38 | 235 | 252 | -8 | 243 | 266 | 257 | 248 2.5 Openbaar vervoer | 32 | 0 | 32 | 33 | 0 | 33 | 33 | 33 | 33 3. Economie | 12 | 0 | 12 | 15 | 0 | 15 | 15 | 15 | 15 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 12 | 0 | 12 | 15 | 0 | 15 | 15 | 15 | 15 4.
Onderwijs | 1.887 | -12 | 1.875 | 1.827 | -14 | 1.813 | 1.863 | 1.810 | 1.785 4.2 Onderwijshuisvesting | 1.865 | -7 | 1.858 | 1.803 | -9 | 1.795 | 1.845 | 1.791 | 1.767 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 22 | -5 | 18 | 23 | -5 | 18 | 18 | 18 | 18 5. Sport, cultuur en recreatie | 11.920 | -207 | 11.714 | 10.074 | -210 | 9.864 | 11.099 | 11.180 | 12.263 5.2 Sportaccommodaties | 5.082 | -196 | 4.886 | 4.477 | -200 | 4.277 | 4.675 | 4.608 | 4.730 5.3 Cultuurpresentatie, prod., particip. | 8 | 0 | 8 | 9 | 0 | 9 | 9 | 9 | 9 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 6.830 | -11 | 6.820 | 5.588 | -10 | 5.578 | 6.415 | 6.564 | 7.525 6. Sociaal domein | 2.463 | -414 | 2.049 | 2.385 | -482 | 1.903 | 2.108 | 2.099 | 2.091 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 2.463 | -414 | 2.049 | 2.385 | -482 | 1.903 | 2.108 | 2.099 | 2.091 7. Volksgezondheid en milieu | 837 | -253 | 583 | 788 | -244 | 544 | 536 | 521 | 519 7.4 Milieubeheer | 22 | 0 | 22 | 18 | 0 | 18 | 18 | 18 | 18 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 815 | -253 | 562 | 770 | -244 | 526 | 518 | 503 | 501 8.
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en | 6.070 | -3.301 | 2.769 | 6.024 | -3.343 | 2.681 | 2.397 | 2.415 | 2.418 stedelijke vernieuwing 8.1 Ruimte en leefomgeving | 1.009 | -50 | 958 | 1.035 | -50 | 985 | 1.008 | 1.043 | 1.048 8.3 Wonen en bouwen | 5.062 | -3.251 | 1.811 | 4.989 | -3.293 | 1.697 | 1.389 | 1.373 | 1.370 Saldo baten en lasten | 43.033 | -5.972 | 37.061 | 41.623 | -5.552 | 36.070 | 38.437 | 40.342 | 42.264 0.10 Mutaties reserves | 2.650 | -4.155 | -1.505 | 0 | -899 | -899 | -775 | -775 | -775 Resultaat na bestemming | 45.683 | -10.127 | 35.556 | 41.623 | -6.452 | 35.171 | 37.663 | 39.567 | 41.490 32 Analyse Programma 2 Baten en Lasten Programma 2 | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenbegroting (Cijfers x €1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Totaal Lasten | 40.032 | 43.033 | 41.623 | 43.989 | 44.851 | 46.774 Totaal Baten | -6.607 | -5.972 | -5.552 | -5.552 | -4.509 | -4.510 Resultaat voor bestemming | 33.424 | 37.061 | 36.070 | 38.437 | 40.342 | 42.264 Storting in reserves | 2.535 | 2.650 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan reserves | -3.154 | -4.155 | -899 | -775 | -775 | -775 Resultaat na bestemming | 32.805 | 35.556 | 35.171 | 37.663 | 39.567 | 41.490 Verschil t.o.v. 2026 | -385 Samenvatting verschillen t.o.v.
2026 Totaal | -385 Openbaar groen | -1.125 Sportaccommodaties | -627 Omgevingsvergunning | -200 Onderwijshuisvesting | -63 Samenkracht en burgerparticipatie | -63 Overig | 27 Kostentoerekening primair proces | 105 Verkeer en vervoer | 275 Reservemutaties | 606 Overige grondzaken | 680 Het verschil op programma 2 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2027 ten opzichte van 2026 bedraagt ca. €385.000 voordelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van ca. 0,1%. Ten opzichte van 2026 zijn de totale lasten binnen dit programma met ca. €1,4 miljoen gedaald en de opbrengsten met ca. €0,4 miljoen gedaald. Verder wordt er per saldo ca. €0,6 miljoen minder uit de reserves onttrokken. De lagere opbrengsten zijn o.a. het gevolg van het feit dat de opbrengsten in 2026 incidenteel hoger uitvielen door een grondverkoop. Daarnaast vallen de lasten ten opzichte van 2026 o.a. lager uit doordat in dat jaar eenmalige bijdragen zijn gedaan t.b.v. diverse zwembaden en er diverse incidentele budgetten t.b.v. het openbaar groen beschikbaar zijn gesteld. Tot slot wordt er ten opzichte van 2026 minder uit de reserve onttrokken omdat in dat jaar diverse incidentele uitgaven uit de reserves worden gedekt.
33 Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2026 is weergegeven. Onderwerp | Bedrag | % | V/N | Toelichting (x €1.000) Openbaar groen | -1.125 | -21% | V | De begrote kosten t.b.v. baggerwerkzaamheden vallen in 2027 fors lager uit (€780.000 V). Het waterschap is verantwoordelijk voor het onderhoud van de watergangen, waaronder het periodiek baggeren. Daarbij gelden wettelijke regels en afspraken over de verwerking van de vrijkomende baggerspecie. Binnen de bebouwde kom heeft de gemeente als eigenaar van aangrenzende gronden veelal een ontvangstplicht voor deze baggerspecie. De baggerwerkzaamheden kunnen jaarlijks fluctueren. De geraamde budgetten vanaf 2027 zijn aangepast op basis van de gewijzigde planning van het waterschap. Dit leidt tot een verschuiving waarbij de lasten in de eerstkomende begrotingsjaren neerwaarts, en in 2030 opwaarts dienen te worden bijgesteld. Daarnaast vallen in de lasten ten opzichte van 2026 lager uit doordat in dat jaar diverse budgetten door de gemeenteraad beschikbaar zijn gesteld die in 2027 niet, of voor een lager bedrag beschikbaar zijn. Dit betreft bijvoorbeeld budget t.b.v.
de monitoring van het soortenmanagementplan (€280.000 V) en het verruimen van klimaatsubsidie (€80.000 V). Tot slot zijn diverse kleinere mutaties ontstaan. Sport- | -627 | -12% | V | Binnen dit taakveld doen zich ten opzichte van 2026 diverse mutaties voor die per saldo tot lagere accommodaties | lasten leiden. In de raadsvergadering van 12 maart 2026 is besloten om in 2026 een eenmalige bijdrage te verlenen aan Stichting Ons Bad (€326.000 V) voor het verduurzamen van zwembad Het Buitendiep te Willemstad en een eenmalige bijdrage aan Stichting Zwembad Fijnaart (€630.000 V) voor het verduurzamen van zwembad De Oester te Fijnaart. Verder is er besloten om een budget (€140.000 V) in 2026 beschikbaar te stellen voor de inhuur van externe projectleiders. Daar staat tegenover dat kapitaallasten in 2027 hoger uitvallen (€450.000 N). Deze toename is grotendeels toe te schrijven aan dat de investering Sporthal Zevenbergen Bosselaar in 2026 afgerond wordt en vanaf 2027 wordt gestart met het afschrijven hiervan. Daarnaast is voor de buitensportaccommodaties in februari 2026 een nieuwe Europese aanbesteding doorlopen wat geleid heeft tot een kostenstijging (€85.000 N). Tot slot zijn diverse kleinere mutaties ontstaan (€66.000 V). Omgevings- | -200 | -11% | V | De afgelopen jaren zijn de opbrengsten hoger gebleken dan geraamd.
De begroting wordt hier vergunning | nu mee in overeenstemming gebracht. Voor een nadere toelichting en onderbouwing van de kostendekkendheid wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. Onderwijs- | -63 | -3% | V | De lasten vallen ten opzichte van 2026 voornamelijk lager uit doordat in dat jaar incidenteel budget huisvesting | beschikbaar is gesteld t.b.v. gemeenschapshuis De Hoeksteen (€101.000 V). Daarnaast zijn diverse kleinere mutaties ontstaan (€38.000 N). Samenkracht en | -63 | -3% | V | De lasten vallen ten opzichte van 2026 voornamelijk lager uit doordat in dat jaar incidenteel budget burgerparticipatie | begroot is m.b.t. de voortijdige beëindiging van de explotatieovereenkomst van de MFC De Parel (€146.000 V). Daarnaast zijn diverse kleinere mutaties ontstaan (€83.000 N). Kosten- | 105 | 1% | N | De loonkosten en andere indirecte kosten van de primaire afdelingen worden op basis van toerekening | de verwachte urenbesteding toegerekend aan de diverse programma's en taakvelden van de primair proces | gemeente. Per saldo heeft deze verdeling geen invloed op het begrotingsresultaat. Aan programma 2 worden ten opzichte van 2026 meer primaire kosten toegerekend.
Verkeer en | 275 | 3% | N | De kapitaallasten nemen ten opzichte van 2026 toe doordat een aantal grote investeringen vervoer | in 2026 worden afgerond en die conform het afschrijvingsbeleid vanaf 2027 jaarlijks worden afgeschreven op basis van de verwachte levensduur. Dit betreft voornamelijk de jaarlijkse vervangingsinvesteringen die t.b.v. wegen worden gedaan en de investering aan de Oudendijk- Kreekdijk- Weeldijk (€528.000 N). Daar staat tegenover dat in 2027 hogere vergoedingen worden verwacht die de gemeente ontvangt voor het gebruik van gemeentelijke gronden door netwerkbeheerders en nutsbedrijven voor de aanleg, instandhouding en het beheer van kabels en leidingen (€150.000 V). Voor een nadere toelichting en onderbouwing van de kostendekkendheid wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. Tot slot zijn er diverse kleinere mutaties ontstaan (€103.000 V). 34 Reservemutaties | 606 | 23% | N | Reservemutaties hebben een incidenteel karakter en kunnen per jaar dan ook verschillen. Zo wordt er in 2026 een bedrag uit de algemene reserve onttrokken voor de eenmalige bijdrage voor verduurzamen van de zwembaden Het Buitendiep en De Oester (€956.000) Daarnaast is bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2025 besloten om ten behoeve van de voortgang van een aantal overlopende zaken vanuit 2025 naar 2026 diverse budgetten opnieuw beschikbaar te stellen.
Binnen programma 2 betreft dit €725.000, wat voornamelijk betrekking heeft op uitgaven m.b.t. de tijdelijke huisvesting De Hoeksteen (€80.000) en herstel van groen (€70.000) Voor een nader inzicht in de reservemutaties wordt ook verwezen naar het overzicht ''incidentele baten en lasten'' en het overzicht ''structurele reservemutaties''. Ook is in de bijlagen een meerjarig verloopoverzicht terug te vinden van de gemeentelijke reserves. Hierbij geldt dat aan alle reservemutaties ten alle tijde een raadsbesluit ten grondslag ligt. Overige | 680 | 97% | N | Ten opzichte van 2026 vallen de opbrengsten in 2027 lager uit. Dit komt voornamelijk doordat in grondzaken | 2026 een eenmalige grondverkoop is begroot (€625.000 N). Daarnaast zijn er diverse kleinere mutaties ontstaan (€55.000 N). Overig | 27 | - | N | Diverse kleinere verschillen (< €50.000). Totaal | -385 | V Verbonden Partijen Aan de realisatie van de doelstellingen “Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’. Onze gemeente heeft een sterke economische functie met regionale en landelijke betekenis. Dat zorgt voor werkgelegenheid voor onze inwoners en voor mensen uit de regio.
Verdere economische ontwikkeling biedt kansen voor een inclusieve arbeidsmarkt. Ook kan dit helpen om nieuwe inwoners aan te trekken, zodat de leefbaarheid sterk blijft en voorzieningen op peil blijven. We bouwen de economische positie van de gemeente verder uit door kansen te benutten. Daarbij zoeken we naar een betere balans tussen economie en de druk van bedrijvigheid op mens en omgeving. Economische ontwikkelingen moeten waar mogelijk bijdragen aan onze doelen voor duurzaamheid, klimaat, leefbaarheid en bereikbaarheid. We verbinden de economische kracht van het haven- en industrieterrein waar mogelijk met andere lokale en regionale opgaven. Er liggen kansen om de positieve effecten van de industrie voor lokale bedrijven te vergroten. De zeehaven van Moerdijk, het grote buitengebied, agrarische bebouwing en recreatieterreinen kunnen ook georganiseerde criminaliteit aantrekken. Dat kan een ondermijnend effect hebben op onze samenleving. Tegelijk bieden deze thema’s juist ook kansen om de aantrekkelijkheid van onze gemeente verder te versterken. Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 35 Gemeente Moerdijk Ambitie In de Havenstrategie Moerdijk 2030 hebben de gemeente, de provincie en het Havenbedrijf Moerdijk hun gezamenlijke ambitie vastgelegd.
Het Haven- en Industrieterrein Moerdijk is hét knooppunt in de Vlaams-Nederlandse Delta voor duurzame logistiek en procesindustrie, met een goede balans tussen people, planet en profit. De huidige havenstrategie biedt onvoldoende houvast voor nieuwe opgaven, voor de verzwaring van het elektriciteitsnet, de transitie naar een circulaire economie en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Daarom komt herijking aan de orde in het verlengde van de Ontwerptafel Powerport en de actualisatie van de bedrijfsstrategie van het Havenbedrijf. Totdat hierover andere afspraken zijn gemaakt, blijft de Havenstrategie 2030 leidend. Daarbij gelden ook de afspraken die we met het Rijk en de provincie hebben gemaakt tijdens het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving van juni 2025 en onze doelstellingen uit de Omgevingsvisie: • we zetten in op het verduurzamen van het Haven- en Industrieterrein Moerdijk; • we hanteren een meerwaardebenadering.
Daarmee borgen we dat iedere ontwikkeling aantoonbaar meerwaarde oplevert voor duurzaamheid, klimaat, bereikbaarheid en leefbaarheid voor de omgeving en inwoners, en/of voor de bruikbaarheid en verbetering van het omliggende landschap; • er moet een goede balans zijn tussen werkgelegenheid en het aantal beschikbare werknemers, inclusief de bijbehorende huisvesting; • de positiebepaling uit de Omgevingsvisie vormt de leidraad voor ons handelen; • we willen met het Rijk en de provincie afspraken maken over een toekomstbestendig ontwikkelperspectief voor Powerport Moerdijk, waarbij leefbaarheid en brede welvaart zijn geborgd. Strategisch doel • Het Haven- en Industrieterrein ontwikkelt zich toekomstbestendig en in balans met de omgeving, vanuit people, planet en profit. We benutten de economische kracht van het gebied door ruimtelijk- economische ontwikkelingen te laten bijdragen aan onze doelen voor klimaat, duurzaamheid en leefbaarheid. Effectindicatoren • goederenoverslag in TEU en het percentage stijging of daling; • scheepvaart en overslag; • aantal treinen en het percentage stijging of daling; • ontwikkeling van de werkgelegenheid; • strategische monitor Havenstrategie Moerdijk 2030; • uitgegeven industrieterrein in hectares; • verkregen rijksbijdragen voor Powerport voor capaciteit en gebiedsinvesteringen.
Nieuwe ontwikkelingen De ontwikkelingen rondom Powerport zorgen voor veel onzekerheid in Moerdijk. Inwoners hebben vragen over de gevolgen voor hun dagelijks leven, het verenigingsleven, de toekomst van scholen en de waarde van hun woning. Voor de gemeente is het daarom van groot belang dat er een zorgvuldig proces wordt doorlopen, waarin de menselijke maat centraal staat. Ondanks de ontwikkelingen moet Moerdijk een leefbaar dorp blijven, waar inwoners zich thuis voelen en waar ruimte is voor wonen, ontmoeten en samenleven. De gemeente staat naast haar inwoners en zet zich, samen met het Rijk en de provincie, in voor een zorgvuldig proces en zo snel mogelijk duidelijkheid voor de inwoners en de omgeving. Met de komst van een nieuw kabinet begin 2026 wilden het Rijk en de regio, naast de oostelijke en zuidoostelijke richting, ook een alternatief scenario voor Moerdijk onderzoeken. Het kabinet heeft de Tweede Kamer hierover op 29 mei 2026 geïnformeerd. Uitgangspunt van dit scenario is het behoud van de woonkernen van de gemeente Moerdijk. Thema Haven- en industrieterrein Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 36 Gemeente Moerdijk Voor een zorgvuldige vergelijking van de drie scenario’s was meer uitwerking nodig.
Daarom hebben het Rijk, de provincie en de gemeente op 29 juni 2026 gezamenlijk besloten de keuze voor een ontwikkelrichting uit te stellen tot een later moment. Om onrealistische verwachtingen te voorkomen, is nog geen nieuwe besluitvormingsdatum vastgesteld. De komende periode staat in het teken van het uitwerken van de beoordelingssystematiek voor de scenario’s, het bepalen van de benodigde beslisinformatie en het inrichten van het proces richting een nieuw weegmoment. Voor de gemeente Moerdijk blijven de uitgangspunten en ondergrenzen uit het raadsbesluit van november 2025 onverminderd leidend: • Menselijke bandering met eerlijke compensatie; • Een structureel ontwikkelvoertuig van de samenwerkende overheden; • Een gebiedsfonds voor brede welvaart. Voor besluitvorming over de nu voorliggende ontwikkelrichtingen is opnieuw een expliciet mandaat van de gemeenteraad nodig. Daarvoor is vooraf duidelijkheid nodig over de inhoud van het besluit, de gevolgen daarvan en de borging van afspraken voor de lange termijn. Hoewel nog geen keuze voor een ontwikkelrichting is gemaakt, hebben het Rijk, de provincie en de gemeente afgesproken de Moerdijkregeling voort te zetten in 2026 en 2027. Daarmee behouden inwoners de zekerheid dat de gemeente hun woning aankoopt tegen 100% van de getaxeerde waarde. Over voortzetting na 2027 zijn nog geen afspraken gemaakt.
Dit wordt betrokken bij het toekomstige weegmoment. Daarnaast komen middelen beschikbaar voor sociaal- maatschappelijke, economische en juridische ondersteuning. De nadere afspraken hierover werken het Rijk, de provincie en de gemeente gezamenlijk uit. Ook hebben het Rijk, de provincie en de gemeente afgesproken om een gebiedsbudget of gebiedsfonds uit te werken voor investeringen in leefbaarheid, brede welvaart en herstel van vertrouwen, passend bij het uiteindelijk te kiezen scenario. Uitgangspunt is dat het fonds tegelijk met de besluitvorming over het voorkeurscenario kan worden ingericht en dat de investeringen aantoonbaar bijdragen aan de versterking van leefbaarheid en brede welvaart in het gebied. De nulmeting van brede welvaart, leefbaarheid en gezondheid in 2026 vormt hierbij het referentiekader. Voor de lopende energieprojecten geldt dat geen onomkeerbare besluiten worden genomen voordat een gezamenlijke voorkeur voor een scenario is vastgesteld. Het Rijk en de regio zetten de voorbereiding van de benodigde procedures wel voort, voor zover die de integrale scenarioafweging niet beperken en niet vooruitlopen op de uiteindelijke keuze. Binnen het Nationaal Strategisch Profiel wordt gewerkt aan sterkere sturing en herstructurering van het haven- en industriecluster.
Deze strategie vormt ook de basis voor de keuze van het Rijk over welk deel van de nationale opgave binnen de Powerportregio Moerdijk wordt gerealiseerd. Randvoorwaarden Deze ambitie kunnen we alleen realiseren als het vertrouwen van de gemeenteraad, inwoners, agrariërs, het bedrijfsleven en andere betrokkenen behouden blijft en wordt versterkt. Dat vraagt om een transparant proces, voldoende tijd en capaciteit, zorgvuldige samenwerking en blijvende aandacht voor de belangen van alle betrokken partijen. Om als relatief kleine gemeente wendbaar en proactief te kunnen samenwerken met het Rijk en de provincie en de lokale belangen goed te kunnen behartigen, zijn structurele inzet van expertise, capaciteit en financiële middelen nodig. Dit vraagt om meerjarige afspraken over bekostiging met het Rijk en de provincie, zodat de benodigde personele capaciteit, plankosten en investeringsmiddelen duurzaam kunnen worden geborgd. In het vervolgproces worden hierover uitvoeringsafspraken gemaakt in een samenwerkingsovereenkomst. Daarin worden ook de werking en uitvoering van de bekostigingsafspraken vastgelegd. Conform eerdere raadsbesluiten blijft het uitgangspunt dat kosten die voortvloeien uit de nationale opgave in beginsel door het Rijk en/of de provincie worden gedragen.
Voor Moerdijk zijn in ieder geval afspraken nodig over: • de Moerdijkregeling, waaronder looptijd, aanmeldmomenten, dekking, risicoverdeling en uitvoeringskosten; • sociaal-maatschappelijke, financiële en juridische ondersteuning, waaronder budget, omvang, mandaat, Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 37 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Vanwege de onduidelijkheid over de planning en het vervolgproces zijn er nu geen prestaties opgenomen in de begroting. De komende periode werken de overheden aan een gezamenlijk plan van aanpak tot aan het, nog nader te bepalen, weegmoment. Over de voortgang van Powerport wordt de gemeenteraad periodiek via een klankbordgroep en raadsinformatiebrief geïnformeerd. beheer en verantwoording; • gebiedsbudget of gebiedsfonds, waaronder criteria, budget, omvang, beheer, verantwoording en mandaat; • personele inzet van de gemeente, waaronder vergoeding, looptijd en afrekening; • proces- en organisatiekosten, waaronder de ontwerptafel, onderzoeken, communicatie en participatie; • grondverwerving en het voorkeursrecht, waaronder rollen, verantwoordelijkheden, financiering en risicodragerschap; • aanvullende onderzoeken, waaronder de cumulatieve geluidsbelasting; • monitoring van brede welvaart, leefbaarheid en gezondheid.
Door de dynamiek van het programma is het lastig om de toekomstige personele inzet en kostenontwikkeling nauwkeurig te voorspellen. Om de opgave te kunnen uitvoeren, heeft de gemeente de afgelopen jaren steeds tijdelijk werkbudget en tijdelijke formatie beschikbaar gesteld. Voor 2027 is voorlopig een werkbudget van € 500.000 beschikbaar. De verwachting is dat in december 2026 opnieuw geld wordt toegekend voor de kosten die in 2026 zijn gemaakt. Daarbij is het niet ondenkbaar dat, net als bij de resultaatbestemming van de jaarrekening 2025, opnieuw wordt gevraagd om dit geld deels beschikbaar te stellen voor 2027. Vanuit deze middelen wordt het gemeentelijke programmateam Powerport bekostigd. Risico’s Geopolitieke ontwikkelingen vormen een belangrijk risico voor het Havenbedrijf Moerdijk, waarvan de gemeente voor 50% aandeelhouder is. Zowel positieve als negatieve marktontwikkelingen kunnen zich snel voordoen en gevolgen hebben voor het verdienvermogen, de concurrentiepositie en de werkgelegenheid in de regio. Een belangrijk bestuurlijk risico bij Powerport blijft de hoge urgentie waarmee verschillende ministeries afzonderlijke knelpunten willen oplossen. Daardoor bestaat het risico dat afzonderlijke energieprojecten versneld worden gerealiseerd, zonder dat deze voldoende worden afgewogen binnen de integrale ruimtelijke besluitvorming van de Ontwerptafel Powerport.
Daartegenover staat het risico van langdurige bestuurlijke onzekerheid. De Provinciale Statenverkiezingen van 2027 en de daaropvolgende formatie kunnen leiden tot vertraging in de besluitvorming. Voor Moerdijk geldt in versterkte mate dat aanhoudende onzekerheid over rijksbeleid of het uitblijven van besluiten het vertrouwen van inwoners en ondernemers in de overheid kan aantasten en kan leiden tot uitstel van investeringen. Daardoor neemt ook de kans toe dat afzonderlijke ontwikkelingen alsnog los van de integrale gebiedsafweging plaatsvinden. Een aanvullend risico ontstaat wanneer ruimtelijke besluitvorming niet gepaard gaat met substantiële en structurele investeringen in brede welvaart. In dat geval worden inwoners en bedrijven geconfronteerd met de gevolgen van de nationale Powerportopgave, zonder dat daar een evenredige verbetering van leefbaarheid en voorzieningen tegenover staat. Tot slot bestaat het risico dat de samenwerkende overheden geen overeenstemming bereiken over de structurele bekostiging van de benodigde capaciteit, uitvoeringskosten en investeringsmiddelen. Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 38 Gemeente Moerdijk Ambitie We hebben vitale centra in Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad. Deze centra zijn belangrijk voor huidige en toekomstige inwoners van de gemeente Moerdijk en voor bezoekers, zowel recreatief als zakelijk.
Ook de omliggende kleinere kernen hebben baat bij een goed en bereikbaar aanbod van voorzieningen. Zo geven vitale centra een impuls aan de leefbaarheid van heel Moerdijk. Door de samenhang tussen de opgaven kiezen we voor een programmatische aanpak. Strategisch doel • Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad hebben een bereikbaar en compact winkelhart dat uitnodigt als ontmoetingsplaats. Daar is een aantrekkelijk aanbod van detailhandel, horeca, culturele en recreatieve functies en evenementen. Effectindicatoren • ontwikkeling van de leegstand, in verkooppunten en in m² winkelvloeroppervlak, per vitaal centrumgebied; • ontwikkeling van het aantal commerciële verkooppunten, zoals detailhandel, horeca en dienstverlening, per vitaal centrumgebied; • ontwikkeling van de omvang van het commerciële aanbod, zoals detailhandel, horeca en dienstverlening, in m² winkelvloeroppervlak per vitaal centrumgebied; • ontwikkeling van bezoekersaantallen; • ontwikkeling van de gemiddelde verblijfsduur van bezoekers; • ontwikkeling van de bestedingen; • ontwikkeling van de koopkrachtbinding; • ontwikkeling van de waardering door inwoners; • ontwikkeling van de waardering door ondernemers. Nieuwe ontwikkelingen De nieuwe ontwikkelingen zijn per vitaal centrum uitgewerkt. Fijnaart We voeren fase 1 van het centrumplan Fijnaart uit.
Dit bestaat uit de sloop van de aangekochte woningen en het inplannen van het bouwrijp maken van het gebied. Daarnaast brengen we fase 2 en fase 3 onder in een project. Fase 2 gaat over de herinrichting van het evenemententerrein. Fase 3 gaat over de herinrichting van de Voorstraat en de kerktuin. Klundert We starten het project voor het openbaar maken van het stadhuis van Klundert. Willemstad We leggen een voorstel aan de gemeenteraad voor over de fietsverbinding aan de Hellegatsweg. Daarnaast bepalen we welke projecten uit de centrumvisie Willemstad worden opgepakt. Daarbij heeft het autoluw maken van de vesting prioriteit. Zevenbergen We voeren de maatregelen uit die voortkomen uit het onderzoek naar het autoluwer maken van het centrum van Zevenbergen. Randvoorwaarden Deze ambitie vraagt om focus op de vier genoemde kernen, met tegelijk aandacht voor het behoud van bestaande voorzieningen in de kleinere kernen. Ook is betrokkenheid nodig van ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners. Daarnaast is het belangrijk dat de huidige financiële afspraken worden verlengd voor de nieuwe bestuursperiode. Ook vullen we de reserve Vitale centra in de komende vier jaar aan met € 1.000.000. Risico’s Binnen Vitale centra zijn verschillende ingrepen voorzien waarvoor ook investeringen van marktpartijen nodig zijn.
Daarom is het belangrijk om partijen aan onze doelen te verbinden en te bekijken welke afspraken nodig zijn om projecten te kunnen realiseren. Thema Vitale centra Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 39 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Definitie deelprojecten centrumvisie Fijnaart • Realisatie deelprojecten centrumvisie Fijnaart • Uitwerking en realisatie herinrichting Bastion Groningen en Oostbeerverbinding • Openbaar maken stadhuis Klundert • Definitie deelprojecten centrum Klundert Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 40 Gemeente Moerdijk Ambitie We benutten de toeristische kansen van onze kernen om meer bezoekers aan te trekken en hen meer van onze gemeente te laten zien. De ontwikkeling van toerisme zorgt voor positieve effecten voor lokale ondernemers en voegt waarde toe aan het gebied. We vinden het belangrijk dat ook onze inwoners profiteren van een breder aanbod aan toeristische voorzieningen en dat toeristische ontwikkelingen bijdragen aan de brede welvaart van heel Moerdijk. Met het beleefbaar maken van het toeristisch product Moerdijk zetten we in op een fijne en aantrekkelijke leefomgeving waar mensen graag wonen en recreëren en dragen we bij aan het op peil houden van het voorzieningenniveau in onze toeristische kernen. Hierbij houden we oog voor de balans tussen leerbaarheid en levendigheid.
Strategisch doel • Het gemeentelijk aandeel in het toeristisch product van Moerdijk is en blijft op orde. • We benutten de toeristische kansen van het gebied op basis van de thema’s en doelstellingen uit het beleidsprogramma toerisme. • Ondernemers versterken het toeristisch product van Moerdijk en dragen bij aan de verdere ontwikkeling ervan. • Samen met ondernemers brengen we het toeristisch product van Moerdijk op een effectieve en inspirerende manier onder de aandacht van inwoners en bezoekers. Effectindicatoren • aantal passagiers van vaarverbindingen; • aantal bezoekers van het Mauritshuis; • resultaten van de marketingcampagne Visit Moerdijk. Nieuwe ontwikkelingen Programma toerisme In 2025 is het beleidsprogramma toerisme vastgesteld. Hierin staan ambities en doelstellingen voor verschillende thema’s binnen toerisme. We richten ons op de verdere ontwikkeling van het toeristisch product op basis van dit programma en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Dit heeft onze prioriteit. Regionale samenwerking Naast het lokale programma toerisme zijn ook regionaal ambities en doelstellingen vastgesteld. Bezoekers denken niet in gemeentegrenzen, maar bezoeken een gebied. Ook creëren we meerwaarde voor het gebied als we ontwikkelingen, kansen en uitdagingen op grotere schaal bekijken en oppakken.
Daarom blijft de samenwerking binnen West-Brabant en met de partners van de Zuiderwaterlinie en de Stelling van Willemstad belangrijk. Waar mogelijk versterken we deze samenwerking. Transitievisie landbouw (Visie buitengebied 2.0) Het buitengebied van Moerdijk moet aantrekkelijk en toekomstbestendig blijven voor agrarische ondernemers, inwoners en bezoekers. De agrarische sector kan bijdragen aan het toeristisch product en daarmee ook deels invulling geven aan de transitie van het buitengebied. Mogelijkheden en koppelkansen met de toeristisch-recreatieve sector krijgen daarom een plek in de transitievisie die in het bestuursakkoord is aangekondigd. Monitor toerisme In 2024 is een monitor toerisme uitgevoerd. In 2027 voeren we deze opnieuw uit. Daardoor kunnen we cijfers en conclusies met elkaar vergelijken en hierop inspelen. Drie jaar later voeren we de monitor nogmaals uit. Dan moeten de effecten van het beleidsprogramma toerisme zichtbaar zijn. Randvoorwaarden Toeristische ontwikkelingen moeten in balans zijn met wonen in een kern of gebied. Toerisme moet bijdragen aan de brede welvaart van Moerdijk met aandacht voor de balans tussen leefbaarheid en levendigheid. Vooral in Willemstad vraagt dit aandacht. Risico’s Bij de verdere ontwikkeling van het toeristisch product van Moerdijk versterken we de samenwerking met lokale en regionale partners.
Daardoor houden we zelf een belangrijke rol, maar worden we ook afhankelijker van anderen. Dat kan de sector versterken, maar brengt ook risico’s met zich mee. Thema Toerisme Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 41 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Uitvoering geven aan het beleidsprogramma toerisme • Toeristisch bebordingsplan Klundert fase 2 is gerealiseerd • Invulling geven aan toeristisch informatiepunt Stadhuis Klundert • Uitvoeren toeristische monitor • Haalbaarheidsonderzoek steiger riviercruises • Zichtbaar maken van niet zichtbare elementen ZWL Door intensiever samen te werken, worden we ook afhankelijker van partners voor uitvoering, planning en financiering. Een voorbeeld daarvan is het operationeel hebben en houden van onze waterverbindingen. Ook kunnen noodzakelijke werkzaamheden in onze vestingsteden of op belangrijke toegangswegen ervoor zorgen dat bezoekersstromen naar ons toeristisch hart tijdelijk afnemen of dat bezoekers hinder ervaren. Dit kan leiden tot minder bezoekers of een mindere beleving van een bezoek. Daarom is het belangrijk om ook aandacht te hebben voor de gevolgen hiervan voor de toeristische sector.
Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 42 Gemeente Moerdijk Ambitie We willen bijdragen aan een gezonde en duurzame arbeidsmarkt met voldoende en goed geschoold personeel voor ons bedrijfsleven. Daarbij hebben we ook aandacht voor de inzet en positie van arbeidsmigranten, inclusief huisvesting en integratie. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de lokale economie en aan de continuïteit van verschillende sectoren. Samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden bouwen we aan een sterke en wendbare arbeidsmarkt. Die arbeidsmarkt is voorbereid op maatschappelijke ontwikkelingen, zoals verduurzaming, digitalisering en de circulaire economie. We bouwen aan een plek waar talentontwikkeling en innovatie samenkomen voor de procesindustrie, groene chemie, circulaire economie, logistiek en duurzame energie. Strategisch doel • We zorgen er er samen met onderwijs, onderenmers en overheid voor dat we beschikken over voldoende, goed opgeleid en duurzaam inzetbaar personeel om regionaal de economische en maatschappelijke opgaven van nu en later te realiseren. Samen met bedrijven stimuleren we een cultuur van Leven Lang Ontwikkelen, kennisdeling en innovatie. Zo kunnen bedrijven en medewerkers inspelen op ontwikkelingen zoals digitalisering, AI, verduurzaming en circulariteit.
• We bouwen aan een plek in de vorm van een campus, met een netwerk waarin onderwijs, bedrijfsleven en overheid structureel samenwerken aan talentontwikkeling, onderzoek, innovatie en economische ontwikkeling. • We ontwikkelen NXT Moerdijk verder tot een structureel samenwerkingsplatform waarin bedrijven, onderwijs en overheid samen verantwoordelijkheid nemen voor vraagstukken rond arbeidsmarkt, innovatie en ontwikkeling. • We erkennen de belangrijke bijdrage van arbeids- migranten aan de economie van de gemeente Moerdijk. Daarom zetten we in op een integrale aanpak van werk, huisvesting, registratie, leefbaarheid en integratie, hiervoor verwijzen we naar programma 4. Zo versterken we zowel de positie van arbeidsmigranten als een toekomstbestendige arbeidsmarkt voor de bedrijven en sectoren die voor onze gemeente van belang zijn. Effectindicatoren • aantal openstaande vacatures; • werkloosheidspercentage in Moerdijk; • arbeidsparticipatie in Moerdijk; • aantal bedrijven dat actief deelneemt aan gezamenlijke initiatieven voor arbeidsmarkt en talentontwikkeling; • aantal medewerkers dat deelneemt aan scholings- en ontwikkeltrajecten; • aantal collectieve leer- en innovatieprogramma’s die zijn ontwikkeld vanuit vragen van bedrijven; • aantal werkgevers en huisvesters dat deelneemt aan samenwerkingsafspraken over registratie en huisvesting.
Nieuwe ontwikkelingen Human Capital als randvoorwaarde voor economische groei en innovatie De ontwikkeling van Powerport en de groei van de energie-, circulaire en procesindustrie zorgen voor een toenemende vraag naar technisch en logistiek talent. Om bedrijven toekomstbestendig te houden, investeert NXT Moerdijk samen met bedrijven, onderwijs en overheid in scholing, Leven Lang Ontwikkelen, hybride leeromgevingen en innovatie. Daarmee geven we invulling aan de ambitie uit het bestuursakkoord om te komen tot campusontwikkeling voor procesindustrie, groene chemie, circulaire economie, logistiek en duurzame energie bij station Lage Zwaluwe. Initiatieven zoals de ontwikkeling van collectieve hybride opleidingen op het gebied van Nederlandse taal, logistiek en procestechniek dragen hieraan bij. Hierdoor zijn extra en meerjarige investeringen in human capital nodig van zowel publieke als private partners. Brede welvaart en ontwikkelkansen voor inwoners De economische ontwikkelingen in het Haven- en Industriegebied bieden kansen voor inwoners op het gebied van werk, scholing en persoonlijke ontwikkeling. NXT Moerdijk zet daarom in op een betere aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en bedrijfsleven, zodat inwoners kunnen profiteren van de groeiende vraag naar personeel.
Zo werken we niet alleen aan economische ontwikkeling, maar ook aan brede welvaart, duurzame inzetbaarheid en gelijke kansen op de arbeidsmarkt. Thema Arbeidsmarkt Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 43 Gemeente Moerdijk Structurele borging van NXT Moerdijk NXT Moerdijk ontwikkelt zich van een programmatische samenwerking naar een duurzaam publiek-privaat samenwerkingsverband. In 2026 en 2027 werken we aan een toekomstbestendig organisatiemodel, inclusief governance, rollen en financiering. Voor het behoud en de verdere ontwikkeling van het Human Capital Ecosysteem Moerdijk is structurele borging noodzakelijk. Daarbij gaan we uit van een structurele financieringsbehoefte van ongeveer € 150.000 per jaar voor de programmaorganisatie, aangevuld met projectmiddelen uit subsidies en bijdragen van partners. Voor 2026 is een externe bijdrage van € 75.000 gerealiseerd. Registratie, informatievoorziening en toezicht op arbeidsmigranten Naast goede huisvesting zetten we in op betere registratie van arbeidsmigranten en beter inzicht in hun verblijf binnen de gemeente. Samen met werkgevers, huisvesters en regionale partners en gemeenten stimuleren we tijdige inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP). Ook werken we aan een betrouwbare registratie van verblijfslocaties.
Daarnaast zorgen we voor goede informatie over rechten, plichten en beschikbare ondersteuning. Toezicht en handhaving blijven een belangrijk onderdeel van de aanpak. Zo borgen we de kwaliteit van huisvesting en voorkomen we misstanden, zoals arbeidsuitbuiting. Dit onderwerp komt verder terug in het hoofdstuk Veiligheid. Verantwoordelijkheid van werkgevers voor seizoensarbeiders en arbeidsmigranten Arbeidsmigranten leveren een belangrijke bijdrage aan de lokale economie. Tegelijk zorgt de vestiging van nieuwe bedrijven die afhankelijk zijn van seizoensarbeiders of arbeidsmigranten voor extra vraag naar huisvesting. Daarom onderzoeken we hoe we de verantwoordelijkheid van werkgevers voor voldoende en passende huisvesting beter kunnen verankeren in het gemeentelijk beleid. Daarbij bekijken we ook hoe afspraken over de beschikbaarheid van huisvesting kunnen worden betrokken bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en bij de afgifte van vergunningen. Randvoorwaarden Voor een succesvolle uitvoering van NXT Moerdijk is een heldere bestuurlijke opdracht noodzakelijk, met structureel eigenaarschap van de gemeente, Port of Moerdijk, de provincie, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Ook zijn actieve inzet en betrokkenheid van bedrijven belangrijk, in combinatie met een goed ontwikkelde HR-community. Dat is bepalend voor het duurzaam verbinden van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.
De beschikbaarheid van meerjarige financiering, inclusief cofinanciering door partners en het benutten van externe subsidiemogelijkheden, is in belangrijke mate bepalend voor de continuïteit en voor de ontwikkel- en groeikansen van NXT Moerdijk. Daarnaast is een duidelijke arbeidsmarktagenda nodig gebaseerd op vraaggestuurde samenwerking met het bedrijfsleven. Alleen zo kunnen we goed aansluiten op actuele en toekomstige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Tot slot is het belangrijk dat we inzicht hebben en houden in cijfers over arbeidsmigranten in de gemeente Moerdijk en inzicht hebben in de keten rondom arbeidsmigranten, zoals werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus. Risico’s Bedrijven ondersteunen de ambitie, maar nemen nog beperkt eigenaarschap en investeren nog beperkt in gezamenlijke oplossingen. De afhankelijkheid van subsidies zorgt ervoor dat structurele financiering ontbreekt. Bij onvoldoende bestuurlijke verankering blijft NXT Moerdijk te afhankelijk van individuele personen en tijdelijke projecten. De opleidingsvraag vanuit het bedrijfsleven ontwikkelt zich sneller dan bestaande onderwijsstructuren en regionale opleidingsaanbieders kunnen bijhouden. De bereidheid van bedrijven om te investeren kan afnemen door economische ontwikkelingen en onzekerheid rond Powerport.
Onvoldoende medewerking van arbeidsmigranten, werkgevers en huisvesters kan het moeilijker maken om de registratie van arbeidsmigranten in de BRP goed te organiseren. Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 44 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • We verkennen de haalbaarheid voor uitbreiding van de app van een loopbaan orientatietool naar een hybride leeromgeving/online campus waar werkenden en studenten kunnen leren en ontwikkelen • Er worden collectieve opleidingsprogramma's gestart welke inspelen op de sectorale behoeften in logistiek, procestechniek en taal. • In samenwerking met onderwijsinstellingen en ondernemers worden vanaf 2026-2027 jaarlijks terugkerende oriëntatiedagen, bedrijfsbezoeken en workshops georganiseerd. • NXT Moerdijk wordt verder ontwikkeld als verbindend platform waar arbeidsmarkt, kennisontwikkeling, innovatie en talentontwikkeling samenkomen. • Een toekomstscenario inclusief businesscase en governance wordt vastgesteld. We creëren een actieve en duurzame HR community met ambassadeursstructuur vanuit bedrijven in Moerdijk Onderwijs, bedrijfsleven en overheid ontwikkelen gezamenlijk een arbeidsmarkt- en talentagenda voor het Haven- en Industriegebied Moerdijk. Er wordt uitvoering gegeven aan de ontwikkeling van een campusfunctie voor procesindustrie, groene chemie, circulaire economie, logistiek en duurzame energie.
Er worden meerjarige afspraken gemaakt met publieke en private partners over financiering, eigenaarschap en uitvoering. Inzetten op een betere registratie van arbeidsmigranten in de BRP Vaststellen van de herijkte integrale aanpak arbeidsmigratie Ontwikkelen van passende informatievoorziening voor arbeidsmigranten en faciliteren van structurele uitbreiding van spreekuren WIN-punt op verschillende locaties binnen gemeente Moerdijk Onderzoeken hoe afspraken over de beschikbaarheid van huisvesting van arbeidsmigranten kunnen worden betrokken bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en afgifte van vergunningen. Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 45 Gemeente Moerdijk Ambitie Een aantrekkelijk vestigingsklimaat is belangrijk om onze bovenregionale economische positie te behouden en te versterken en om de leefbaarheid in gemeente Moerdijk te verbeteren. Daarom bieden we goede dienstverlening aan ondernemers, zowel online als offline. Daarbij leggen we gericht verbinding om economische en maatschappelijke meerwaarde te realiseren. In het bijzonder zijn er ambities voor het vestigingsklimaat op bedrijventerreinen en in het buitengebied. Bedrijventerreinen Met de bedrijventerreinenvisie zetten we de algemene koers uit richting 2040. Daarbij benoemen we per bedrijventerrein de belangrijkste accenten en opgaven.
Ieder bedrijventerrein heeft immers zijn eigen kenmerken. In de visie onderscheiden we zes speerpunten die richting geven aan de ontwikkelkoers van onze bedrijventerreinen: • voldoende ruimte om te ondernemen; • duurzame en klimaatadaptieve bedrijventerreinen; • een betrouwbare energievoorziening; • meer veiligheid en het tegengaan van ondermijning; • aanpak fysieke en digitale bereikbaarheid; • opzetten van een sterkere organisatiegraad als basis voor toekomstbestendigheid. Buitengebied De energie-, voedsel- en grondstoffentransities en landelijke en provinciale regels landen (ook) in het buitengebied van Moerdijk. Daarnaast spelen er opgaven rond autonome veranderingen in de agrarische sector, klimaat, mobiliteit, wonen en recreatie. De Powerportopgave komt voor een groot deel in het buitengebied terecht, op waardevolle landbouwgronden. De vraag is hoe we voor nieuwe kansen kunnen zorgen om het buitengebied optimaal te gebruiken en te beleven, met behoud van het landelijke en agrarische karakter en in balans met water, bodem en natuur. In de Omgevingsvisie Moerdijk 2040 zijn de eerste beleidslijnen genoemd: we werken de komende jaren actief aan een groen, duurzaam, veilig en beleefbaar buitengebied. De transitievisie die in het bestuursakkoord is aangekondigd, zal duidelijk maken wat daarvoor nodig is in proces, inhoud en uitvoering.
Daarmee geven we ook invulling aan de regionale ambitie om te groeien naar een circulair, innovatief, plantaardig en toekomstbestendig West-Brabant. Strategisch doel • We faciliteren ondernemers op basis van hun behoeften en stimuleren economische en maatschappelijke meerwaarde en samenwerking tussen ondernemers. • We zoeken een goede balans tussen het type werkgelegenheid en het aanbod van beschikbare werknemers, inclusief passende huisvesting en een aantrekkelijke leefomgeving. Bedrijventerreinen • we beschikken over schone, veilige en duurzame bedrijventerreinen met voldoende ruimte voor ontwikkeling; • onze bedrijventerreinen zijn goed en duurzaam bereikbaar voor personenvervoer, zoals fiets, deelmobiliteit, openbaar vervoer en auto, en voor goederenvervoer, zoals spoor, buis, water en weg.
Buitengebied • het buitengebied is in 2040 nog steeds een aantrekkelijk en toekomstbestendig gebied om agrarisch te ondernemen; • we faciliteren agrarisch ondernemers op basis van hun behoeften en stimuleren en ondersteunen hen in de transitie van het landelijk gebied; • we zoeken naar een balans tussen water en bodem, natuur, agrarisch gebruik en recreatief gebruik, met behoud van het agrarische en landelijke karakter; • we benutten ondernemerskansen binnen de transitie en stimuleren de realisatie van maatschappelijke en economische meerwaarde; • we stimuleren samenwerking van de sector met de lokale overheid en binnen regionale samenwerkingsverbanden; • we geven samen met de sector invulling aan de regionale ambities rond een plantbased economie. Thema Vestigingsklimaat Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 46 Gemeente Moerdijk Effectindicatoren • ontwikkeling van het aantal bedrijfsvestigingen; • engagement rate ten opzichte van de benchmark, zoals de online betrokkenheid van volgers en het doorklikken op links via social media; • ontwikkeling van het aantal volgers van de gemeente op Facebook en LinkedIn; • ontwikkeling van het online bereik onder lokale ondernemers; • reizigersaantallen in het openbaar vervoer van en naar het havengebied van Moerdijk.
Nieuwe ontwikkelingen Verbetering van OV- en fietsnetwerken in West-Brabant en Moerdijk Sinds juli 2025 is het busvervoer in West-Brabant flink uitgebreid door de nieuwe concessie van vervoerder Arriva. Daardoor is er meer dan 10% extra busvervoer in de regio. Dit verbetert niet alleen de bereikbaarheid, maar ook de leefbaarheid en de toegang tot voorzieningen, ook in onze gemeente. Een belangrijk onderdeel hiervan voor Moerdijk is een nieuwe buslijn van station Lage Zwaluwe naar LPM en het havengebied. Daardoor is dit hele gebied bereikbaar met het openbaar vervoer. Dat is gunstig voor werknemers en bedrijven. Deze verbinding lijkt in het eerste jaar een groeiend succes. Het aantal instappers ligt nu rond de 1.000 per maand. De verwachting is dat dit aantal verder stijgt als de oplossing voor het laatste deel van de reis voor veel werknemers verder wordt verbeterd. Per juli 2026 start op het terrein van het Havenbedrijf een aanbod met deelscooters, deelsteps en e-bikes. Het doel is om in 2028 uit te komen op 3.000 instappers per maand. Daarbij is het nodig dat bedrijven in het havengebied hier actief HR-beleid op voeren en gezamenlijk de financiering van deelmobiliteit dragen. Daarnaast zetten we als gemeente, samen met de regio en de provincie, in op een verbetering van de reguliere busverbinding tussen Zevenbergen en Breda tot een hoogwaardige OV-verbinding.
Daarbij gaat het om een hogere frequentie, grotere bussen en een zo direct mogelijke route. Ook vinden we als gemeente een betere bereikbaarheid per fiets van woon-werklocaties op het havengebied en LPM, belangrijk. Het bestaande fietstracé tussen Breda en Zevenbergen wordt daarom doorgetrokken tot het havengebied en het dorp Moerdijk. Voor dit project zetten we in op provinciale cofinanciering van ongeveer € 3,5 miljoen. Uitvoeringsprogramma mobiliteit als afgeleide van het mobiliteitsprogramma Zie toelichting in programma 2. Opstellen programma lokale bedrijventerreinen In 2025 heeft de gemeenteraad de visie op de lokale bedrijventerreinen vastgesteld. In deze visie is voor de bedrijventerreinen, met uitzondering van het Haven- en Industriegebied en Logistiek Park Moerdijk, een duidelijke koers richting 2040 vastgesteld. Per terrein is een koers uitgezet op thema’s als beter benutten en intensiveren, verduurzaming, bereikbaarheid en veiligheid. Deze koers gaan we nu concreet uitwerken. Dit programma lokale bedrijventerreinen staat niet op zichzelf, maar raakt onder meer sterk aan de programma aanpak Vitale centra. Opstellen transitievisie landbouw (Visie buitengebied 2.0) Om het buitengebied van Moerdijk aantrekkelijk te houden en toekomstbestendig te maken, is een duidelijke visie nodig. De huidige visie voor het buitengebied dateert uit 2016 en is toe aan een herijking.
Waardevolle onderdelen uit de huidige visie blijven behouden en waar nodig voegen we nieuwe elementen toe. De Omgevingsvisie Moerdijk 2040 en het bestuursakkoord vormen hiervoor de basis. De transitievisie, of Visie buitengebied 2.0, biedt daarmee een toekomststrategie voor de agrarische sector. Deze sector wordt nauw betrokken bij de totstandkoming. Randvoorwaarden Een aantrekkelijk vestigingsklimaat kunnen we alleen realiseren in samenwerking met het bedrijfsleven, het onderwijs, inwoners en regionale partners, waaronder samenwerkende overheden. Voor een goed en toekomstbestendig vestigingsklimaat zijn in ieder geval de volgende randvoorwaarden van belang: • beschikbare passende vestigingsmogelijkheden; • voldoende vergunningmogelijkheden en soepele vergunningverlening voor bedrijven; • goede bereikbaarheid; • een goed functionerende arbeidsmarkt waarin vraag en aanbod op elkaar aansluiten; • een goede organisatiegraad van ondernemers; • een sterke positionering in de stedelijke regio’s, zodat we goede afspraken kunnen maken met de provincie en het Rijk en betere mogelijkheden hebben voor cofinanciering; Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk 47 Gemeente Moerdijk Prestaties 2027 2028 2029 2030 • Opwaardering fietsroute Breda-Prinsenbeek-Zevenbergen- (haven) Moerdijk en vice versa samen met PNB • Opwaardering buslijn tussen Zevenbergen en Breda en vice
versa naar HOV verbinding • Optimalisatie buslijn 177 en (deel)mobiliteit i.r.t. gehele bereikbaarheid havengebied Moerdijk • Vaststelling programma bedrijventerreinen • Vormgeven en vaststellen Visie buitengebied 2.0 (transitievisie) • voldoende voorzieningen voor (internationale) werknemers, zoals passende huisvesting; • heldere, toekomstbestendige en betrouwbare gemeentelijke beleid voor de toekomst. Risico’s Aan veel randvoorwaarden zijn ook risico’s verbonden. Hieronder noemen we vooral de risico’s waar we als gemeente minder invloed op hebben of die extra aandacht vragen. • Schaarste op het elektriciteitsnet en de stikstof- problematiek belemmeren de vestiging van nieuwe bedrijven en de doorontwikkeling en verduurzaming van bestaande bedrijven. De verwachting is dat daar ook waterproblematiek bij komt. • Er is schaarste aan lokale werknemers en aan huisvestingsmogelijkheden voor internationale werknemers. • Voor nieuwe vestigingen op het Haven- en Industriegebied Moerdijk is ook het ontbreken van geluidsruimte een extra belemmering. • Een lage organisatiegraad van ondernemers op onze bedrijventerreinen vormt een risico voor het behalen van grote opgaven en doelstellingen, bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming en circulaire economie.