Bijlage 1 - getekend jaarverslag 2024

Risico’s Er zijn geen specifieke vooraf te voorziene risico's.

Prestaties 2024 • Nieuw op te zetten programma Veiligheid opnemen in Uitvoeringsprogramma VVTH 2024 • Afronden conversie Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS) naar Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) in samenwerking met Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) • Doorontwikkeling haven veiligheidsstrategie in samenhang met de uitrol van maatregelen in de Mainport aanpak Zeehavens Zeeland-West Brabant • Doorontwikkeling crisisorganisatie bevolkingszorg gereed • Uitvoering geven aan een multidisciplinaire crisis oefening • Het nieuw op te zetten programma Veiligheid wordt eind 2023 opgeleverd. Op basis daarvan worden realistische en meerjarige prestaties geprogrammeerd.

2025

2026

2027

52

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Lasten en baten 2024 bedragen x € 1.000

Lasten € 4.576 € 186

Baten € 6.658 € 205 € 20 €3 € 32

€ 121

€ 281

€ 13 €5

€ 798 € 1.849 € 95

€ 6.098

€ 196 € 402

€ 702 € 88 € 103

€ 38

2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

5.4 Musea 5.5 Cultureelerfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.5 Arbeidsparticipatie 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerr)

53

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Overzicht taakvelden

Realisatie 2024 Onderdeel (bedragen x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo

2.3 Recreatieve havens

186

-205

-19

2.4 Economische havens en waterwegen

121

-20

100

3.1 Economische ontwikkeling

798

-3

795

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

95

0

95

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

196

-32

164

3.4 Economische promotie

402

-281

120

5.4 Musea

38

0

38

5.5 Cultureelerfgoed

702

-13

689

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recrea

0

0

0

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

103

-5

98

6.5 Arbeidsparticipatie

88

0

88

8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerr)

1.849

-6.098

-4.250

Saldo baten en lasten

4.576

-6.658

-2.081

0.10 Mutaties reserves

6.927

-3.539

3.388

Resultaat na bestemming

11.504

-10.197

1.307

Overzicht Programma 3

Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Begroting 2024 voor wijziging

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil realisatie en begr. na wijz.

(Cijfers x € 1.000) (-/- is voordelig) Totaal lasten

14.312

10.767

4.576

-6.191

Totaal baten

-14.212

-6.953

-6.657

296

100

3.814

-2.081

-5.895

2.171

5.299

6.927

1.629

Onttrekking aan reserves

-92

-3.731

-3.539

192

Resultaat na bestemming

2.179

5.381

1.307

-4.074

Saldo van baten en lasten Storting in reserves

54

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Gemeente Moerdijk staat voor goede, betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning voor de kinderen, jongeren, volwassenen en senioren die het écht nodig hebben. Soms is dat een duwtje in de rug, soms intensieve hulp. Wij bieden onze inwoners hulp op de leefgebieden opvoeden en opgroeien, onderwijs, gezondheid, veiligheid, dagelijks leven, financiën, wonen, mobiliteit en sociale participatie. Gemeente Moerdijk wil een inclusieve gemeente zijn waar iedereen meedoet, ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen.

Inleidend beeld 2024 De zorg en ondersteuning die we als gemeente bieden op de verschillende leefgebieden is op elkaar afgestemd en gericht op het verbeteren van de bestaanscondities van onze inwoners. Een aantal ontwikkelingen uitgelicht; In 2024 kreeg het programma Nieuwkomers vorm. Met de aanstelling van een programmamanager en invulling van andere functies, werd er organisatie breed samengewerkt aan realisatie van een asiellocatie aan de schansdijk, plaatsing van statushouders en ondersteuning van Oekraïense ontheemden. Zo werd er een Oekraïense bewonerscommissie opgericht voor eigen initiatieven en is er een versnelde doorstroom gerealiseerd van AZC naar eigen woning. Moerdijk toont hiermee een vooruitstrevende blik op Nieuwkomers. Om onze rol als gemeente in samenwerking met onze inwoners nog beter in te kunnen vullen is er gewerkt aan een visie op de sociale basis, de scan inclusiviteit werd uitgevoerd en de scan Mens & Maatschappij werd opgevolgd door het programmatisch vormgeven van onze ambities, doelen en prioritaire opgaven. Hiervoor is er tevens een digitaal werkboek gerealiseerd wat inzage geeft in alle (wettelijke) opgaven van het sociaal domein. Voor bijzondere doelgroepen kwam er vanuit het sportakkoord een divers aanbod en de uitvoeringsagenda van de cultuurnota verloopt voorspoedig.

Ook werd het beleidskader onderwijsachterstanden vastgesteld, is de samenwerking vanuit de LEA concreter geworden en werd een flinke aanbesteding voor leerlingenvervoer afgerond.

Het sociaal domein zette in 2024 de eerste stappen voor twee belangrijke projecten. Vanuit de hervormingsagenda volgt de wettelijke taak op het vormen van een stevig lokaal team (toekomstscenario) en het preventief jeugdbeleid heeft invulling gekregen via het in december 2024 vastgestelde plan van aanpak Opgroeien in Kansrijke Omgeving (OKO/IJslands model) Binnen het CJG en WMO werden er op gebied van integrale samenwerking (18-/18+/ veilig thuis) en doorstroom van casuïstiek verbeteringen in de bedrijfsvoering doorgevoerd. In 2024 had het sociaal domein op het gebied van personele capaciteit een flinke dip, welke we goed zijn doorgekomen. Want ondanks de uitdagingen op capaciteit bleef de dienstverlening aan onze inwoners op orde en zijn veel ontwikkelingen voortgezet of gerealiseerd.

Mijlpalen Mens & Maatschappij breed In 2024 is ingezet op het behouden en verder ontwikkelen van de dienstverlening aan inwoners, passend bij de actualiteit en veranderende vraagstukken. Om de effectiviteit van de inzet binnen het sociaal domein te monitoren, is gewerkt met een concrete set databronnen namelijk de Power BI. De Power BI geeft accurate data vanuit ZorgNed waardoor de ontwikkeling van het moment tot het verleden gemonitord kunnen worden in aantallen. Hierdoor kan integraal en op basis van feiten gestuurd worden op verbeteringen. Het behandelen van WMO-meldingen en het nemen van een besluit op een aanvraag is bij het overgrote deel van de meldingen en aanvragen binnen de wettelijke doorlooptijd gelukt. Het gaat daarbij om een totaal aantal van 6268 Wmo- cliënten. Verder zijn er voorbereidende stappen gezet om het WMO-proces aan te passen

55

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

en hierin het stappenplan van de Centrale Raad van Beroep te verwerken. Dit stappenplan is gericht op het doen van zorgvuldig onderzoek en het komen tot een goed onderbouwd advies met betrekking tot passende ondersteuning voor de hulpvraag van de inwoner. Binnen het CJG zijn procesverbeteringen doorgevoerd en is de aanmeldlijst teruggebracht van 120 naar 30 en deze blijft ook stabiel op dit aantal. Programmatische aanpak Mens & Maatschappij Inzichten en kansen uit de scan Mens & Maatschappij zijn samengebracht met de opgaven uit het bestuursakkoord en de beleidsbegroting. In één overzicht zijn nu de ambities en doelen te zien en de daaraan gekoppelde prioritaire opgaven. Er is stevig geïnvesteerd in de samenwerking met maatschappelijke partners, vrijwilligersorganisaties en zorgaanbieders, met als doel dat iedereen vanuit dezelfde uitgangspunten werkt. Voor inwoners is het netwerk van ondersteuners zichtbaar(der) en toegankelijk(er). Zij weten beter waar zij terechtkunnen voor hulp en ondersteuning. Tegelijkertijd is onderlinge samenwerking binnen het netwerk versterkt, waardoor professionals elkaar beter kennen en inwoners sneller en effectiever worden doorverwezen. Een concreet voorbeeld is de regionale bijeenkomst van de WMO-UWV-Werkplein (participatiewet).

Het Werkplein blijft door ontwikkelen om de dienstverlening voor onze inwoners zo optimaal mogelijk en dicht bij de inwoners te organiseren. Door aanwezigheid van medewerkers van het Werkplein op de werkvloer zijn de lijntjes met collega's op terreinen van WMO, Jeugd en SHV kort en kan meer passende ondersteuning worden geboden aan de inwoner aan de hand van zijn/haar hulpvraag. Op deze manier leveren we samen onder andere een bijdrage aan de bestaanszekerheid van onze inwoners. In de programmaplaat WVS, ISD Brabantse Wal en het Werkplein zijn de visie en doelstellingen voor de samenwerking in de participatieketen opgenomen. Het doel is om als een gezamenlijk ontwikkelbedrijf te fungeren, waar inwoners die binnen ons werkgebied wonen en vallen onder de Participatiewet, optimaal worden ondersteund bij hun ontwikkeling naar een betaalde baan of als dat niet haalbaar is betaalde detachering óf vrijwilligerswerk.

Gemeente Moerdijk

Ontwikkelingen Mens & Maatschappij breed Adviesraad Sociaal Domein (ASD) In de loop van 2024 is geconcludeerd dat er behoefte is aan een brede Adviesraad Sociaal Domein (ASD). Momenteel is er uitsluitend een Wmo-adviesraad en een regionale adviesraad op het terrein van de Participatiewet, gekoppeld aan het Werkplein. Om deze ontwikkeling vorm te geven, zijn uitgangspunten geformuleerd en is er een procesbeschrijving gemaakt in samenspraak met de WMO-raad. Het gaat hierbij o.a. om afbakening van de onderwerpen, selectiecriteria voor toekomstige leden, rolverdeling WMO-raad en gemeente en benodigde procesbegeleiding. Mede op grond van een advies van de WMO-raad wordt dit voorgelegd aan het college ter besluitvorming. Op basis hiervan wordt vervolgens de uitvoering verder opgepakt in 2025.

Mijlpalen Programma Nieuwkomers In 2024 lag de focus op het inhoudelijk versterken van het programma, het bestendigen van de beschikbare capaciteit en het ontwikkelen van de benodigde structuren om de programmatische aanpak verder te borgen. Aangezien nieuwkomers een domeinoverstijgend vraagstuk vormen, is ingezet op een bredere samenwerking tussen verschillende gemeentelijke teams. Realisatie asiellocatie aan de Schansdijk Het COA is na de verlening van de omgevingsvergunning, in oktober 2024 gestart met de bouw van het AZC aan de Schansdijk. In 2024 zijn dit vooral voorbereidende werkzaamheden geweest voor de infrastructuur en fundering en het dienstengebouw is geplaatst. Het AZC gaat plaats bieden aan maximaal 200 personen. In december heeft minister Faber van Asiel en Migratie de verdeelbesluiten in het kader van de spreidingswet bekend gemaakt. Moerdijk moet 200 plaatsen leveren, met de realisatie van het AZC aan de Schansdijk voldoen wij hier volledig aan. Er zijn 19 bezwaarschriften ontvangen op de omgevingsvergunning. De afhandeling hiervan vindt plaats in 2025. Op 12 november 2024 zijn alle bezwaarmakers uitgenodigd om in gesprek te gaan met de burgemeester en wethouder Blom over hun vragen en zorgen met betrekking tot de asielopvang. 6 personen hebben van deze uitnodiging gebruik gemaakt.

Bewonerscommissie Opvang Oekraïners In 2024 zijn er belangrijke stappen gezet in de opvang

56

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

van Oekraïense ontheemden, die bijdragen aan een stabielere en meer geïntegreerde leefomgeving. Eén van de meest waardevolle ontwikkelingen is de oprichting van een bewonerscommissie. Deze commissie bestaat uit bewoners zelf en speelt een cruciale rol in het verbeteren van de leefomstandigheden, het bevorderen van de betrokkenheid en het creëren van een gemeenschap. Door deze betrokkenheid zijn er verschillende activiteiten georganiseerd, wat heeft bijgedragen aan een grotere sociale cohesie binnen de opvang. De populatie in de opvang is stabiel, wat het mogelijk maakt om beter in te spelen op de behoeften van de bewoners. De investering in duurzame huisvesting aan de Schansdijk, heeft ervoor gezorgd dat bewoners zich meer thuis voelen in de opvanglocatie, wat het welzijn en het vertrouwen in de organisatie versterkt. Handboek Opvang Oekraïners Vanaf oktober 2024 is gestart met het opzetten van een handboek en procedures, wat zorgt voor meer structuur en duidelijkheid voor zowel de bewoners als de medewerkers. Dit handboek draagt bij aan een efficiëntere werking van de opvang en verhoogt het gevoel van veiligheid en stabiliteit voor de bewoners. Eigen bijdrage Oekraïners De invoering van een eigen bijdrage vanaf 2025, is in het vierde kwartaal van 2024 voorbereid.

Hiermee dragen bewoners actief bij aan hun leefomgeving, wat hun gevoel van verantwoordelijkheid en autonomie vergroot. Er blijft onzekerheid bestaan vanwege de tijdelijke beschermingsstatus (tot maart 2026) van de Oekraïense ontheemden. Dit heeft invloed op de lange termijnplanning en de manier waarop zij zich verder kunnen ontwikkelen, zowel binnen de opvang als daarbuiten. Desondanks bieden de gemaakte stappen in de opvang in 2024 de bewoners een solide basis voor de tijd die ze in Nederland doorbrengen.

Gemeente Moerdijk

(reguliere taakstelling was 36). Echter is het niet gelukt om de achterstand, opgelopen in eerdere periodes, in te lopen. De totale taakstelling voor de tweede helft van 2024 was 66 personen. De redenen waarom de taakstelling niet is gehaald hebben ervoor gezorgd dat de Provincie Noord Brabant ons het oordeel verschoonbaar heeft gegeven over de tweede helft van 2024. Het gaat hier bijvoorbeeld om koppelingen van extreem grote gezinnen (10 personen of meer) of nareizigers die later dan gepland arriveren. De HAR woning in Fijnaart geeft aan 5 statushouders een tijdelijke woonplek om alvast in Moerdijk een start te maken vooruitlopend op een eigen woning. In 2024 heeft deze woning aan 12 mensen een plek geboden, waarvan 8 mensen zijn uitgestroomd naar een eigen woning. De bewoners die zijn ingestroomd in de HAR zijn allen ook gestart met hun inburgering. Inburgering Het taalonderwijs voor de B1 en de Z route door het Werkplein is in samenwerking met de gemeenten opnieuw aanbesteed. Tulp training is geselecteerd als aanbieder en verzorgt in onze regio ook de onderwijsroute. Het totale taalonderwijs voor de inburgering wordt daardoor uitgevoerd door 1 aanbieder wat het op- of afschalen in niveau makkelijker maakt.

In de aanbesteding is gefocust op meer snelheid in het inburgeringstraject, vanaf het begin wordt een ‘boost’ gegeven aan het leren van de Nederlandse taal door direct 5 vaste dagdelen per week naar school te gaan.

Financiën Oekraïne opvang Door bijstelling van de BTW voor de huur van de opvanglocatie voor Oekraïense ontheemden van 21% naar 9% is er minder uitgegeven voor de opvang dan vooraf begroot. In dit budgetoverschot zit zowel de verrekening van het lagere btw-tarief uit 2023 als de doorrekening van het lagere tarief in 2024.

Op 26 september 2024 is door het Werkplein en de aangesloten gemeenten het Plan van aanpak werkgeversbenadering en vrijwilligerswerk vastgesteld in het Algemeen Bestuur van het Werkplein. Voor het Werkplein en gemeenten is het moeilijk om voor nieuwkomers de doorgeleiding naar werk en een duaal traject in de vorm van (vrijwilligers)werk te realiseren. Doel van het plan is om meer werkgevers en vrijwilligersorganisaties bereid te krijgen om nieuwkomers op te nemen. Gemeenten zijn hierin een onmisbare (lokale) schakel tot deze bedrijven en organisaties. Centraal in dit plan staan maatregelen om de samenwerking tussen Werkplein en gemeenten op dit thema te verbeteren.

Huisvesting statushouders Voor de tweede helft van 2024 is de reguliere taakstelling statushouders behaald; er zijn 37 mensen gehuisvest

Ondersteuning arbeidsmigranten Aanvullend op het wekelijkse spreekuur in het Trefpunt, Zevenbergen is in 2024 gestart met spreekuren op

57

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

locaties van werkgevers en huisvesters. Deze worden samen met het Brabants Migratie Informatiepunt (BMIP), bedrijven en huisvesters gehouden. Door spreekuren te organiseren op een huisvestingslocatie/bedrijfslocatie zijn we laagdrempelig toegankelijk voor arbeidsmigranten en kunnen we een grotere groep mensen tegelijk helpen. Bovendien kunnen we tijdens deze spreekuren veel nieuwe en bruikbare informatie verzamelen, waaronder het aantal migranten, hun nationaliteit, waar en voor wie ze werken, levensomstandigheden etc. Informatie die bruikbaar is voor de programmatische aanpak. In oktober 2024 is landelijk gestart met het lerend netwerk ‘verbeteren positie kinderen van EUarbeidsmigranten', georganiseerd door de VNG en Pharos. Bijna 50.000 kinderen van Europese arbeidsmigranten in Nederland, bevinden zich in een kwetsbare positie. Wij nemen deel aan dit netwerk en leveren hiervoor kennis en expertise en denken mee over oplossingen.

Gemeente Moerdijk

Ontwikkelingen Programma Nieuwkomers Met de capaciteitstoekenningen in de begroting wordt in 2025 toegewerkt naar een duurzame en integrale aanpak, waarbij de verschillende deelopgaven niet los van elkaar worden benaderd, maar als samenhangend geheel. Dit biedt de mogelijkheid om gerichter te sturen op de realisatie van de bestuurlijke ambitie: Nieuwkomers worden Nieuwe Moerdijkers. Arbeidsmigranten Uit gesprekken met werkgevers en werknemers krijgen we steeds meer signalen dat het moeilijk is om goed personeel te vinden en dat EU-arbeidsmigranten (voornamelijk uit Polen) steeds minder bereid zijn om naar Moerdijk te komen. De belangrijkste reden is dat migranten hun komst steeds meer afhankelijk maken van adequate huisvesting en dat het moeilijk is om fatsoenlijke huisvesting in Moerdijk te vinden.

Voor een toelichting op de grootschalige huisvesting, regionale themagerichte aanpak en het nachtregister arbeidsmigranten verwijzen we naar Programma 3, thema arbeidsmarkt.

Prestaties Mens & Maatschappij breed 2024 • Dienstverlening aan de inwoners op peil houden en waar nodig ontwikkelen, omdat de actualiteit vraagt om aanpassingen of nieuwe werkwijzen. • Er ligt een programmatische aanpak voor het doorontwikkelen van het sociaal domein waarbij de negen uitgangspunten en tien leefgebieden leidend zijn. - We hebben een concrete set databronnen die we gebruiken om de inzet binnen het sociaal domein waar mogelijk te meten, op integrale wijze. - We blijven investeren in de samenwerking met maatschappelijke partners, vrijwilligersorganisaties en zorgaanbieders om vanuit dezelfde visie en uitgangspunten te werken. - Voor inwoners is het netwerk van ondersteuners in de omgeving zichtbaar en vindbaar. Inwoners weten waar ze moeten zijn voor hulp en ondersteuning - Het netwerk van ondersteuners kent elkaar en weet de inwoner met een hulpvraag op de juiste wijze door te verwijzen - De werkwijze van het Werkplein op locatie is goed aangesloten op de werkwijze van wmo, jeugd en schuldhulpverlening • Een visie op de wenselijkheid en haalbaarheid van een adviesraad sociaal domein is geformuleerd • Er is een brede programmatische aanpak opgesteld voor de doelgroep Nieuwkomers

2025

2026

2027

58

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Thema Preventie en Meedoen Strategisch doel Meedoen • Jeugd en jongeren groeien op in een veilige omgeving waarin zij zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen. • De volwassenen zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen participeren in de samenleving. Preventie • Om de gewenste beweging van zorg naar gezondheid en preventie goed te kunnen maken, is het nodig de sociale basis te versterken. Deze sociale basis bestaat uit voorzieningen, preventief aanbod en een stevig goed samenwerkend netwerk van samenwerkingspartners. • Er is € 80.000 opgenomen om Jongerenwerk op de scholen structureel mogelijk te maken.

Mijlpalen OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) Als invulling van preventief jeugdbeleid heeft de raad in december 2024 ingestemd met het voorstel om in 2025 te starten met Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Onderdeel hiervan is het aansluiten bij het 4-jarige implementatietraject vanuit het Trimbos-Instituut. Hiermee geven we invulling aan OKO voor de jaren 2025 t/m 2028. Binnen OKO is aandacht voor het verbeteren van de mentale weerbaarheid en gezondheid onder de jeugdigen. Mentale gezondheid Door middel van cultuur, in dit geval de voorstelling Pesten doet pijn, is het thema pesten in de klas besproken. Deze voorstelling is op initiatief van 4 scholen in Klundert uitgevoerd, waarbij er ook een ouderbijeenkomst is georganiseerd. Voor2025 hebben nog 4 scholen uit verschillende kernen zich aangemeld voor deze voorstelling. Online jongerenwerk Het online jongerenwerk van meer Moerdijk blijft groeien en trekt aandacht van andere welzijnsorganisaties en het Nederlands Jeugd Instituut. De werkwijze in Moerdijk is besproken tijdens 'Voor de Jeugd dag', mede georganiseerd door het ministerie van VWS. Via online platforms wordt er gebouwd aan vertrouwensbanden met

jongeren, die nog niet in beeld waren. Er worden thema’s zoals mentale gezondheid en pesten behandeld en lichte individuele vragen besproken. Uitvoering Lokaal plan van aanpak GALA en regionale ketenaanpak IZA Er is uitvoering gegeven aan het Lokale Plan van Aanpak GALA, in de beleidsbegroting noemden we dit nog Lokaal Preventie Plan. Tevens zijn we aangehaakt op de regionale ketenaanpakken vanuit IZA (Kansrijke Start, Kind Naar Gezond Gewicht, Gezonde Leefstijlinterventie (GLI), Valpreventie en Welzijn op Recept). Bij iedere aanpak zijn stakeholders uit verschillende domeinen betrokken. Denk aan o.a.: jeugdgezondheidszorg, welzijnspartners, huisartsen, zorgverleners en uiteraard de gemeenten zelf. De SPUK-middelen zijn niet geheel benut omdat 2024 voor een groot gedeelte bestond uit programmeren en uitzetten van de plannen. Aanpak gezondheidsachterstanden In de tweede helft van 2024 is het wijkgericht werken op twee pilotlocaties verder voorbereid. Het doel van dit wijkgericht werken is te onderzoeken of het op een andere wijze bundelen van krachten in een dorp, stadje of wijk door gemeente, woon, zorg- en welzijnspartijen, bijdraagt aan het blijvend antwoord kunnen geven op sociale vraagstukken. Deze sociale vraagstukken bevinden zich onder andere op het gebied van gezondheid, die nu of in de toekomst spelen.

Centraal staat de vraag welke rol en ondersteuning van de gemeente en partners nodig is. Kind naar gezonder gewicht In november 2024 heeft de kick-off bijeenkomst voor de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht plaatsgevonden. Samen met een breed scala aan partners die betrokken zijn bij het thema van kinderen en overgewicht is een eerste stap gezet richting een gezamenlijke visie in Moerdijk. Kansrijke Start Door (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie te ondersteunen bij het ouderschap hebben we ook in 2024 geïnvesteerd in een goede start voor elk kind. In Moerdijk is inmiddels een kerngroep voor Kansrijke Start actief. Hiermee is het huidige interventie-aanbod besproken en is er een start gemaakt met een onderzoek naar behoeften van (aanstaande) ouders. Tot slot is regionaal

59

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

gestart met het invullen van de zorgpadentool vanuit Pharos. Overgewicht en obesitas De lokale preventie-adviseur van de GGD heeft in kaart gebracht welke acties en initiatieven er allemaal lopen als het gaat om de bestrijding van overgewicht/obesitas. Er wordt bekeken hoe en welke interventies toegevoegd kunnen worden. De komende periode wordt hierbij ook een sterkere koppeling gemaakt met het vastgestelde Armoedebeleid. In 2024 zijn we ook verdergegaan met acties die bijdragen aan de bestrijding van overgewicht en obesitas. Door samen te werken met onze partners stimuleren we dat inwoners in Moerdijk gezonder eten en drinken en stimuleren we een omgeving die deze keuze vergemakkelijkt. Denk daarbij aan de initiatieven die samen met de GGD West-Brabant worden ingezet, zoalsde Gezonde School, de Gezonde Kinderopvang, de Gezonde Sportkantine en campagnes rondom de Rookvrije Generatie etc.

Gemeente Moerdijk

Welzijn op Recept In 2024 is gestart bij 2 huisartsenpraktijken met Welzijn op Recept. In de ketenpak IZA is de wens regionaal uitgesproken om een aansluiting te realiseren op alle huisartsenpraktijken. In 2024 zijn alle huisartsenpraktijken uitgenodigd voor een gesprek om deze ontwikkeling toe te lichten. De voorbereidingen zijn gestart om een derde huisartsenpraktijk aan te sluiten, wat inmiddels in januari 2025 is gebeurd. Ambitie Sociale Basis De ambitie voor de Moerdijkse sociale basis (samen doen, samen redzaam en samen spraak) is vastgesteld in de gemeenteraad van 30 januari 2025. De ambitie impliceert twee opdrachten; de opdracht aan onze organisatie hoe ons te verhouden tot (met name de gemeenschappelijke) sociale basis én de opdracht om de sociale basis te gaan versterken.

Achtergrond: hoe kun je kijken naar de sociale basis?

Bron: Movisie, Gespreksmodel Sociale Basis

Persoonlijke sociale basis

Gemeenschappelijke sociale basis

individuele ondersteuning mantelzorger

Institutionele sociale basis gemeenschappen ‘sociaal weefsel’ vrijwilligers plekken

plekken bewonersinitiatieven verenigingen

loket accommodatie professional & methoden

sociaal werk organisatie financiering

financiering met ‘opdracht’

beleid en financiering gemeente

Persoonlijke sociale basis

60

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Mantelzorg De mantelzorgondersteuning en mantelzorgwaardering wordt uitgevoerd door het steunpunt Mantelzorg Moerdijk van Surplus. Met zeven gemeenten die hun steunpunt Mantelzorg hebben ondergebracht bij Surplus Welzijn, is een gezamenlijke opdracht aan Surplus gegeven om een communicatieplan op te stellen om de steunpunten meer zichtbaar te maken en daarmee het bereik van specifieke groepen mantelzorgers, zoals jongeren, anderstaligen, et cetera te vergroten. Dit communicatieplan is gereed en in uitvoering genomen. Daarnaast is ingezet op een passend aanbod voor kwetsbare groepen mantelzorgers. Voor partners/familieleden van inwoners met dementie is er veel aanbod beschikbaar. Er is een onderzoek door MantelzorgNL gestart naar de behoefte aan ondersteuning van jonge mantelzorgers en mantelzorgers in een gezinssituatie. Eén tegen eenzaamheid Sinds juli 2024 zijn we aangesloten bij het landelijk actieprogramma één tegen eenzaamheid. Dit betekent dat we ons gecommitteerd hebben aan de 5 landelijke pijlers binnen het programma: bestuurlijk commitment, vormen van een lokaal netwerk, betrekken van ervaringsdeskundigen, komen tot een duurzame aanpak en monitoring. Op 19 november was de kickoff bijeenkomst met ongeveer 45 belangstellende organisaties (formeel en informeel) en belangstellende inwoners.

Dit was de start van het vormen van een lokaal netwerk en een kerngroep die een aanpak op papier gaat zetten. Subsidieregeling energielasten In september 2023 heeft de raad ingestemd met het beschikbaar stellen van een financiële tegemoetkoming energielasten voor vrijwilligers- en maatschappelijke organisaties met accommodaties. Om deze financiële tegemoetkoming in de vorm van subsidie te kunnen verstrekken heeft het college de “Nadere regel tegemoetkoming energielasten vrijwilligers- en maatschappelijke organisaties” vastgesteld. Nadat deze nadere regel is gepubliceerd konden organisaties via een digitaal formulier een aanvraag indienen. De subsidie was maximaal 40 % van totale energielasten inclusief BTW over de periode van één jaarafrekening. Een aanvraag kon tot uiterlijk 30 september 2024 worden ingediend. Na afsluiting van de aanvraagtermijn is de conclusie dat de werkelijk gemaakte kosten lager zijn uitgevallen dan vooraf was geraamd.

Gemeente Moerdijk

Lokale aanpak dakloosheid Vanuit de regionale samenwerking Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang is in 2024 de Ethos-telling uitgevoerd, om zicht te krijgen op het aantal daklozen. Mede aan de hand hiervan wordt in 2025 verder gewerkt aan invulling van een lokaal plan van aanpak. Zoals ook voor verslavingspreventie en OGGZ geldt,ligt de focus op; Wonen Eerst, preventie van dakloosheid, zelfstandigheid, eigen regie en een integrale aanpak. De gemeente Moerdijk moet haar taak ten aanzien van huisvesting van (ex-)daklozen opnemen in de woon-zorgvisie. Deze maakt onderdeel uit van het volkshuisvestingsprogramma en zo is er een verbinding met andere woonvraagstukken. Dit krijgt in 2025 verder vorm. Voorzieningenwijzer Om te zorgen dat onze inwoners beter zicht krijgen op de landelijke en lokale regelingen voor inkomensondersteuning maken we gebruik van de VoorzieningenWijzer. De VoorzieningenWijzer is een webapplicatie die we inzetten in ons armoedebeleid op basis van een persoonlijk adviesgesprek. Aan de hand van deze applicatie worden inwoners geïnformeerd hoe ze optimaal gebruik kunnen maken van de bestaande regelingen, fondsen en vergoedingen ingeval van laag bestaansinkomen. Onze inwoners kunnen in de applicatie zelf of met hulp van medewerkers van het Werkplein invullen voor welke regeling(-en) zij in aanmerking komen.

Om het gebruik van de regelingen te vergroten onderzoeken we verder welke partners medewerking kunnen verlenen bij het samen invullen als een inwoner hierbij hulp nodig heeft. Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) en de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) De gemeenteraad heeft het OAB vastgesteld en de LEA benoemd als vertrekpunt. De nadere regels subsidie Onderwijsachterstanden zijn vastgesteld, waardoor de OAB-middelen nu besteed worden conform het OABbeleid. Aan de hand van de vastgestelde organisatiestructuur LEA is de samenwerking voortgezet. Er is invulling gegeven aan de themawerkgroepen: Taal en Ontwikkeling, Zorg en Ondersteuning en Kindcentra en toekomstbestendige scholen. In de reflectie op 2024 met de LEA partners bleek dat er behoefte is aan verdere concretisering en prioritering van de doelen. Daarom

61

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

worden in 2025 de beleidsdoelen verder uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. Taalonderwijs nieuwkomers Het onderwijs heeft met alle schoolbesturen en gemeente een plan van aanpak ontwikkeld en één taalgroep (mogelijk met uitbreiding van twee) opgericht vanuit één schoolbestuur. Alle leerlingen korter dan 40 weken in Nederland maken hier gebruik van en stromen daarna door naar het reguliere onderwijs. Voor de leerlingen die zich nog niet kunnen redden is geregeld dat deze leerlingen extra ondersteuning blijven behouden vanuit de taalgroep. In 2025 worden deze afspraken vastgelegd in een convenant. Uitvoering cultuur en erfgoednota De belangrijkste opdrachten uit de cultuur- en erfgoednota voor 2024 zijn gerealiseerd. Voor het thema verbinden is de cultuurcoach gestart, die het cultuuren erfgoedveld ondersteunt. Daarnaast heeft een werkgroep van heemkundekringen, herdenkingscomités en andere organisaties een programma opgesteld en uitgevoerd voor de viering van 80 jaar bevrijding, onder begeleiding van de cultuurcoach en met subsidie van de gemeente. Voor beleven is het haalbaarheidsonderzoek gestart naar de gebruiksmogelijkheden van Fort Sabina

Gemeente Moerdijk

en zijn elektriciteitskasten in Willemstad bekleed met historische afbeeldingen. Onder behouden valt de actualisatie en digitalisering van de cultuurhistorische waardenkaart van Moerdijk, zodat iedere betrokkene kan zien welke cultuurhistorische waarden in een bepaald gebied aanwezig zijn. Tenslotte is de subsidieregeling cultuureducatie geactualiseerd en is een begin gemaakt met aanpassing van de subsidieregeling muziekonderwijs en overige cultuursubsidies. Cultuureducatie In 2024 hebben we de 3e tranche Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK-3) 2021-2024 afgesloten. In dit programma volgt de interne cultuurcoördinator van de school een stappenplan om zelfstandig een cultuur educatief programma te ontwikkelen en uit te voeren. De scholen worden begeleid door de intermediair cultuureducatie van meer Moerdijk. In deze periode zijn er 6 scholen aangesloten inclusief het Markland college, waardoor 18 van de 19 scholen in de gemeente zijn aangesloten bij dit programma. Vanaf 2025 start de 4e tranche (2025-2028), waar ook de laatste school aan gaat deelnemen. Sportakkoord Er is nieuw sportaanbod ontwikkeld en geborgd voor 2 doelgroepen. Ten eerste is er op initiatief van

62

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

handbalvereniging Groene Ster rolstoelhandbal ontwikkeld, waar 10 – 15 inwoners uit Moerdijk en de regio met een beperking of herstellende van een blessure deelnemen. Dit project is nu geborgd bij Groene Ster. Daarnaast is er in 3 kernen een groep inwoners gestart met Parkinson Boksen in samenwerking met verschillende fysiotherapeuten. Uitvoering Nota Bestaanszekerheid, lokale aanpak Armoede Ook dit jaar zien we dat onze samenwerking met Stichting Leergeld, het Jeugdeducatiefonds en het Jeugdfonds sport en cultuur zijn vruchten afwerpt om kinderen in armoede te ondersteunen. Deze organisaties dragen zorg om met te verstrekken middelen (in natura) deze kinderen gelijke kansen te bieden om deel te nemen aan educatieve en buitenschoolse activiteiten. Daarnaast bouwen we voort op onze samenwerking met de lokale prenatale zorg voor het verstrekken van babypakketten. Op basis van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek zijn beleidsregels voor bijzondere bijstand voor alleenverdieners vastgesteld. Hiermee kunnen inwoners met een besteedbaar inkomen dat lager ligt dan een volledige bijstandsuitkering met terugwerkende kracht alsnog in aanmerking komen voor toeslagen voor huur en zorg. De uitvoering van deze regeling ligt bij het Werkplein.

Vroegsignalering betalingsachterstanden Met de aanpak "Vroeg eropaf” zijn we in staat om in een vroeg stadium signalen te ontvangen van de vastelasten partners van betalingsachterstanden (huur, water, energie, zorgverzekering). Op basis hiervan kunnen we juiste interventies inzetten, zoals afleggen huisbezoek, brief sturen, bellen. Ons doel hierbij is om een inwoner passende ondersteuning aan te bieden om mogelijke verdere escalatie van een schuld te voorkomen. Deze aanpak is geëvalueerd en de goede resultaten zijn gedeeld via een raadsinformatiebrief. We voeren enkele verbeterpunten door om onze aanpak te optimaliseren. Zo kunnen we door het herinrichten van het systeem, waar de signalen binnenkomen, nog beter bepalen wanneer en op welke wijze we het beste contact kunnen opnemen met de inwoners.

Ontwikkelingen Valpreventie In het najaar zijn we gestart met de voorbereidingsfase van het project Valpreventie ‘Moerdijk blijft staan’. Het

Gemeente Moerdijk

streven om al inwoners te testen was niet haalbaar en zal plaatsvinden in 2025. In 2024 is de ketenaanpak uitgewerkt en toegepast op de situatie in Moerdijk. Thuiswonende 65+-ers worden uitgenodigd voor een valtest en een fitheidstest. Er wordt vervolgaanbod aangeboden in de vorm van voorlichting, een valpreventieve interventie of beweegaanbod. Hiermee sluiten we aan bij het eerder uitgevoerde project Meer Senioren Actief (Sportakkoord). De projectleiding voor Valpreventie ligt bij meer Moerdijk en fysiotherapeut Dynamico is eerste aanspreekpunt vanuit de paramedici. Uitvoering Sportakkoord We vinden het belangrijk dat alle sporters vrij, plezierig en in een veilige omgeving kunnen sporten, zonder grensoverschrijdend gedrag. In november 2024 zijn we daarom gestart met het project Veilig Sportklimaat. NOC*NSF heeft in een Sportcafé 8 verschillende sportaanbieders, gemeente Moerdijk, meer Moerdijk en de GGD geïnformeerd over de aanpak ‘de 4 V’s’. De 4 V’s staan voor: Verenigingsbrede gedragscode, Vertrouwenscontactpersoon op de club, Verklaring Omtrent het Gedrag voor vrijwilligers en Vakkundige trainer-coaches. Dit biedt sportverenigingen een stevig fundament. Sommige sportverenigingen zijn al bezig met dit thema, anderen nog niet.

Vanaf 2025 maken we een uitvoeringsplan en bieden we sportverenigingen financiële en inhoudelijke ondersteuning om met deze basis voor veiligheid aan de slag te gaan. Sociale benadering dementie Een eerder doorgeschoven evaluatie van het project Sociale Benadering Dementie is afgerond, de verantwoording richting subsidieverstrekker ZonMW is verzonden, we zijn nog in afwachting van een definitieve beschikking. Op basis van de evaluatie is een uitbreiding van deze aanpak naar meerdere kernen gewenst. Surplus heeft een vervolgaanvraag voor subsidie van ZonMW in 2024 ingetrokken, vanwege onvoldoende beschikbaarheid van capaciteit. Inmiddels is een nieuwe aanvraag gedaan en deze is ook toegekend. Hiermee kan de uitbreiding in 2025 invulling krijgen. Gezondheidsonderzoek Dit onderzoek is nog niet uitgevoerd vanwege onvoldoende capaciteit en prioritering van de opgaven. De invulling van de vacature gezondheid is inmiddels (december 2024) gerealiseerd. In 2025 wordt gestart met de voorbereiding, zodat het onderzoek in 2026 uitgevoerd kan worden.

63

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Scheidingsproblematiek De overeenkomst met Villa Penedo is verlengd voor 2025 en 2026. Villa Penedo biedt online ondersteuning voor jongeren bij scheiding, een buddy programma voor kinderen en online ondersteuning van ouders in een scheidingsituatie.

aan ontwikkellijnen. De beleidsnotitie is in Maart 2025 afgerond. De bestuurlijke besluitvorming staat gepland in Q2 van 2025. De inzet op de uitwerking van de ontwikkellijnen is afhankelijk van de beschikbare capaciteit binnen gemeente Moerdijk.

Binnen Moerdijk is geregeld dat in 2025 Kinderen in een Scheiding (KIES) uitgevoerd wordt door Thuiszorg West Brabant (TWB). Hierdoor is er weer preventief aanbod beschikbaar voor de verschillende leeftijdscategorieën. Er is een beroep gedaan op de regio WBW (jeugdregio D9) om gezamenlijk preventief aanbod in te kopen. Daarnaast is binnen regio WBW afgesproken dat we gebruik kunnen maken van elkaars aanbod wanneer deze beschikbaar is.

Het percentage voortijdig schoolverlaters (jongeren zonder startkwalificatie) is ten opzichte van schooljaar 2021-2022 (1,6%) licht gestegen naar 1,77% in schooljaar 2022-2023. Hiervan bestaat de grootste groep uit nieuwkomers, zij verkiezen in veel gevallen werk boven studie om financiële redenen.

Inclusiviteit In 2024 is gewerkt aan het opstellen van een beleidsnotitie over inclusiviteit. Op basis van eerdere onderzoeken, en naar wens van het college, ligt de focus hierin op de onderdelen blijvende bewustwording van (het belang van) inclusiviteit en de (fysieke) toegankelijkheid van gemeente Moerdijk. Er zijn zes bijeenkomsten georganiseerd in verschillende kernen. Hier lichtten we de inzet van de gemeente op inclusiviteit toe. En inventariseerden we, samen met de aanwezige inwoners, knelpunten en ontwikkelmogelijkheden. Ook zijn intern gesprekken gevoerd. Aan de hand van deze input zijn ambities en uitgangspunten over inclusiviteit geformuleerd. De beleidsnotitie geeft ook richting

Effecten

Risico’s • De SPUK IZA (integraal zorg akkoord) middelen voor de uitvoering zijn belegd bij de drie mandaatgemeenten (Roosendaal, Breda en Oosterhout) en kunnen alleen ingezet worden als er door de 16 gemeenten akkoord is bevonden. Hierdoor duurt het daadwerkelijk inzetten van de middelen lang en is daardoor niet altijd haalbaar binnen het boekjaar. • Preventie vraagt om investeren naast de uitvoering van wettelijke taken. Als de middelen schaars zijn, hebben de wettelijke taken prioriteit ten koste van de inzet op preventie en meedoen. Ten aanzien van het Regionaal Bureau Leren heeft dit risico zich voorgedaan; vanwege onvoldoende extra middel is de doorontwikkeling naar meer preventief en outreachend werken on hold gezet.

64

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2024 • Uitvoering geven aan het Lokaal Preventie Plan op de thema's sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis. • Er is een preventief jeugdbeleid opgesteld (o.a. kansrijke start, aanbod rondom scheidingsproblematiek, en doorontwikkeling van het Steunpunt binnen onderwijs) • Er is een lokale preventie en nazorgaanpak bij dakloosheid ontwikkeld in samenhang met het lokaal preventieplan, de beleidsvisie sociale basis en het lokaal armoedebeleid • Er is een beleidsvisie sociale basis opgesteld waarin thema’s als sociale samenhang, mantelzorg, tegengaan eenzaamheid en inzet en ondersteuning vrijwilligerswerk en professionals sociaal domein aan bod komen. Een voorbeeld hiervan kan zijn invoering van de methodiek Welzijn op recept • De voorzieningenwijzer met de regelingen voor inkomensondersteuning is in gebruik genomen.

Hiervoor zijn extra gelden opgenomen voor personele inzet (bij het Werkplein en bij de gemeente zelf 107.210 voor 2024 tot en met 2026) • Via uitvoering van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) is de samenwerking met onderwijs en betrokken partners versterkt, waaronder de signaleringsfunctie over zorgelijke situaties • Er wordt uitvoering gegeven aan de Cultuur- en Erfgoednota • Er wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma 2023-2026 Sportakkoord Moerdijk • Er wordt uitvoering gegeven aan programma 2023-2026 uit de nota Bestaanszekerheid – lokale aanpak armoede • Er is een scan uitgevoerd naar inclusiviteit, onder andere naar toegankelijkheid in de fysieke ruimte. Daarnaast is extra aandacht gegeven aan bewustwording en borging van inclusiviteit in de organisatie en ons beleid • Het project Sociale Benadering Dementie is geëvalueerd. Een eventueel vervolg wordt meegenomen in uitwerking van het Lokaal Preventieplan (GALA/IZA) • Voorbereidingen voor het gezondheidsonderzoek in relatie tot industrie- en haventerrein zijn gestart, in samenwerking met huisartsen • Er is een plan van aanpak opgesteld voor realisatie van een expertisecentrum Nederlands als tweede taal (NT2). Met een eenduidige methodiek wordt voor inschaling op niveau vastgesteld en NT2 onderwijs geboden en dat ‘zo thuis nabij’ mogelijk (in Zevenbergen).

Het expertisecentrum vervult een adviserende en ondersteunende rol aan alle scholen op het gebied van taalonderwijs aan nieuwkomers

2025

2026

2027

65

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Thema Lichte ondersteuning waar mogelijk Strategisch doel • Inwoners weten de weg naar de lichte ondersteuning en samenwerkingspartners hanteren ook de visie ‘lichte ondersteuning waar mogelijk’. Zorg en welzijn werken nauw samen. • Signalen worden vroegtijdig opgepakt om tijdig te kunnen anticiperen, bijsturen en waar nodig ondersteunen.

Mijlpalen Woonzorgvisie Met 7 andere gemeenten (stedelijke regio WestBrabant) is in 2024 het proces gestart om te komen tot een regionale woonzorgvisie. In 2024 is daartoe de woonzorganalyse uitgevoerd. Deze analyse geeft op kernniveau inzicht waar kwetsbare inwoners zijn gehuisvest en hoe de leefomgeving eruitziet. Tevens worden er prognoses gemaakt van de groei van deze groepen en wat dit betekent voor toekomstige woon en zorgvormen. Deze analyse vormt de basis voor de regionale woonzorgvisie, die in 2025 uitgewerkt wordt. Buurtkamers In 2024 is er een derde buurtkamer geopend. Er is nu een buurtkamer in Willemstad en twee buurtkamers in Zevenbergen (De Donk en Serena). Van project is de opzet van de buurtkamers in 2024 structureel gemaakt in de subsidieafspraken met Surplus. Inzet op reablement bij een melding voor een maatwerkvoorziening Huishoudelijke Ondersteuning (HO) Na een succesvolle pilotfase is in 2024 structureel vormgegeven aan de inzet op reablement bij melding voor een maatwerkvoorziening HO. Er is met een onafhankelijke ergotherapeut een overeenkomst afgesloten om 4 jaar lang jaarlijks (gemiddeld) 30 inwoners aan te melden, waarvan de wmo-consulenten menen dat zij ontwikkelbaar en leerbaar zijn op de huishoudelijke activiteiten, zodat zij langer zelfstandig blijven zonder wmo maatwerkvoorziening of met een lichte ondersteuning.

Deze Moerdijkse aanpak heeft landelijk veel aandacht gekregen, waardoor veel gemeenten ons hierover bevragen. Begrenzing jeugdzorg Om zowel inhoudelijke- als financiële redenen moeten

we de grenzen van de jeugdzorg lokaal en in onze regio scherper bepalen. Binnen het Centrum Jeugd en Gezin wordt gewerkt met een handelingskader 'Grenzen aan de Jeugdzorg'. Richting aanpalende beleidsterreinen, maar ook richting onze inwoners, stellen we duidelijker hoe wij onze gemeentelijke rol in het kader van de jeugdzorg zien en waar zij hun verantwoordelijkheid en rol behoren te pakken. Specifieke acties zijn uitgewerkt in het actieplan Jeugd. Uitvoering Actieplan Jeugd De landelijke ontwikkelingen en vraagstukken binnen de jeugdhulp hebben logischerwijs ook impact op onze gemeente. Op het gebied van inhoud van de casuïstiek, bedrijfsvoering en financiën zien we dat de complexiteit toeneemt en daarmee ook de financiële druk. In de raadsinformatiebijeenkomst van 28 november 2024 is de gemeenteraad geïnformeerd over de ontwikkelingen binnen de Jeugdzorg. Daarbij is ingegaan op de cijfermatige ontwikkeling in het jeugdhulpgebruik in onze gemeente en is het actieplan Jeugd nader toegelicht. Dit plan is begin 2024 opgestart en richt zich met name op uitvoering en bedrijfsvoering rondom het jeugddomein. Tegelijk zijn deze acties niet los te zien van de uitkomsten uit de scan Mens & Maatschappij en de Hervormingsagenda Jeugd.

Er zijn 12 actiepunten benoemd: • Optimalisatie van het intakeproces en triage; Met de komst van de kwaliteitsmedewerker en inzet van toeleiden en volgen wordt de toegang van CJG verder geoptimaliseerd. In 2024 heeft deze inzet geresulteerd in het verbeteren van de doorstroom en het terugbrengen van de aanmeldlijst van 120 naar 30 jeugdhulpvragen. • Visiegroep Centrum Jeugd en Gezin; Een samenwerking tussen uitvoering, beleid en kwaliteit wordt gezien als een succesvolle manier om te sturen op zowel inhoudelijke als procesmatige ontwikkelingen. • Pilot Zorgdomein in de huisartsenroute; De pilot is succesvol doorlopen en aan de hand van relatiegesprekken met alle huisartsen, zijn vaste aanspreekpunten per cluster gekoppeld aan de huisarts, loopt er bij 3 huisartsen een aanbod vanuit welzijn op recept en zal in 2025 de aansluiting via zorgdomein voor alle huisartsen beschikbaar zijn voor snel en eenvoudig doorverwijzen naar CJG. • Intensivering samenwerking beleid, uitvoering en financiën;

66

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

• Personele capaciteit op orde; In Q1 van 2025 zal zowel in uitvoering als op beleid de capaciteit op orde zijn. • Optimalisatie (preventief) aanbod bij complexe scheidingen; uitbreiding aanbod dmv KIES training en verlenging Vila Pinedo. • Data-analyse (oa duurdere zorgpaden); Wordt in 2025 uitgevoerd • Aansluiting zorgpaden 18-/18+; Processen jeugd en Wmo zijn beter uitgelijnd en ondersteunende systemen beter ingericht op integrale samenwerking. In 2025 zal doorontwikkeling plaatsvinden. • Onderzoek effecten afbouw jeugdzorgplus (gesloten jeugdzorg); • Project Toekomstscenario, stevig lokaal team; In 2024 is het het opstellen van een koers voorbereid. Hiertoe is de gemeenteraad in november 2024 meegenomen. In Q2 van 2025 wordt een raadsbesluit voorgelegd t.a.v. de vormgeving van het stevig lokaal team. • Onderzoek één toegang sociaal domein; • Project Opgroeien Kansrijke Omgeving (OKO/IJslands model). Met de voorbereidingen in 2024 zoals een plan van aanpak en raadsvoorstel in Q4 van 2024 zal het project Opgroeien in Kansrijke Omgeving van 20252029 inzicht, Grip en verbetering bieden op gebied van gezondheid en mentaal welbevinden van de jeugd in Moerdijk De acties uit het actieplan worden continue gemonitord en geëvalueerd. Via de Planning en Control (P&C) cyclus wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de ontwikkelingen en effecten van de acties uit het actieplan.

Programmaplan Normaliseren Het programmaplan "Normaliseren – Verdragen en Vertragen" is ontwikkeld in opdracht van de negen gemeenten binnen de jeugdhulpregio West Brabant West, samen met regionale partners en jeugdhulpaanbieders. De toenemende vraag naar jeugdhulp, wachtlijsten en schaarste aan zorg dwingt ons na te denken over meer sturing op jeugdhulp. Het programmaplan formuleert een gemeenschappelijke visie op normaliseren, draagt bij aan het creëren van meer draagvlak en het uitzetten van doelgerichte adviezen om normaliseren in de diverse gemeenten te bevorderen. Onderstaande adviezen aan de gemeenten zijn uitgewerkt: 1. Vervlecht normaliseren in de gemeentelijke visie, strategie en beleid. 2. Versterk de pedagogische basis in het voorliggend veld. 3. Werk aan houding en gedrag.

Gemeente Moerdijk

Ontwikkelingen Ondernemersplatform De website De6voorondernemers is een platform voor ondernemers die woonachtig zijn in één van De6 Gemeenten. Door op een laagdrempelige manier informatie te bieden over hulp bij geldzorgen en/of schulden beogen wij een ondernemer een stap verder te helpen. Ook bestaat hier de mogelijkheid voor doorverwijzing naar onze eigen schuldhulpverleners en ketenpartners voor deze doelgroep. Gebleken is dat ondernemers ons rechtstreeks en via onze ketenpartners vinden en nagenoeg nooit via de route van dit platform. Daarom hebben we binnen de D6 gemeenten besloten om te stoppen met het platform. De De6 gemeenten gaan alle informatie voor ondernemers die financiële vragen hebben onderbrengen op de (eigen) gemeentelijke website, medio 2025. We verwachten hiermee meer maatwerk voor onze ondernemers te kunnen bieden en het bereik te vergroten. Voortzetting Steunpunt Op het PO en het VO hebben we een Steunpunt. Dit is een samenwerking tussen onder andere GGZ WNB, Meer Moerdijk (Jongerenwerk op school), Novadic Kentron, de GGD en het CJG. Het is bedoeld voor leerlingen binnen een onderwijsinstelling, waarbij psychische problemen een belemmering vormen voor het volgen van onderwijs. Er kan vanuit het Steunpunt laagdrempelige ondersteuning worden geboden, zo is het Jongerenwerk wekelijks aanwezig op het marklandcollege. De resultaten zijn positief.

In veel gevallen kan een leerling na een paar gesprekken met iemand van het Steunpunt al verder met de aangereikte handvatten, waardoor verdere hulpverlening niet nodig is. Het Steunpunt kan in ieder geval tot en met het huidige schooljaar (2024-2025) worden voortgezet. De wens bestaat om dit structureel te borgen. Komende tijd gaan we in afstemming met de samenwerkende partijen onderzoeken op welke manier we het Steunpunt structureel kunnen inbedden vanaf het komende schooljaar (2025-2026).

Effecten 36% van de aanmeldingen HO, die in aanmerking komt voor een traject ergotherapie, doet na dit traject, geen aanvraag meer voor een maatwerkvoorziening. Een (tijdelijke) lichte vorm van ondersteuning wordt in 50% van de gevallen geboden.

67

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

De maatwerkvoorziening dagbesteding stabilisatie heeft de afgelopen drie jaar een stabiel verloop laten zien. Waar we op 1 januari 2024 startten met 43 maatwerkvoorzieningen dagbesteding stabilisatie, waren dit er op 1 december 2024 in totaal 47. Vergelijken we dit met 1 januari 2023, dan zien we een toename van zes cliënten in de afgelopen twee jaar. De groei in de periode daarvoor was een stuk hoger.

Gemeente Moerdijk

Risico’s We zien in de hele zorg- en ondersteuningssector druk op beschikbaarheid van voldoende personele capaciteit.

Het exacte aantal inwoners dat gebruikmaakt van indicatie-loze dagbesteding is niet herleidbaar uit betrouwbare bronnen. Wel kunnen we concluderen dat indicatie-loze dagbesteding een waardevolle toevoeging is aan ons voorliggend veld en de wmo-meldingen dempt van de maatwerkvoorziening dagbesteding.

Prestaties 2024 • De eerste stap is gezet om te komen tot een woonzorgvisie: inzicht in de (toekomstige) woonsituaties van kwetsbare inwoners. Dit biedt kansen voor de ontwikkeling van nieuwe vormen van wonen o.a. gemengd wonen dat wil zeggen een woonvoorziening waar mensen wonen die zorg vragen en zorg en hulp leveren. • Het ondernemersplatform ter ondersteuning bij financiële zorgen wordt intensiever gebruikt door het platform meer bekendheid te geven • De bestaande buurtkamers (indicatieloze dagbesteding) in Willemstad en Zevenbergen zijn voortgezet en op basis van de evaluatie waar nodig aangepast. Er is tevens in kaart gebracht of het meerwaarde heeft om het concept van de buurtkamers uit te breiden naar meerdere kernen. Dit leidt eventueel tot een advies aan het college. • Er is een integraal plan van aanpak voor taal opgesteld met oa voor- en vroegschoolse educatie, laaggeletterdheid en NT2 onderwijs, zodat taal als basisvoorwaarde om deel te kunnen nemen aan de maatschappij goed is geborgd. • De uitgangspunten ter begrenzing van de jeugdzorg zijn toegepast in het dagelijks werk: 'jeugdhulp kan niet alles oplossen', ouders wijzen op eigen verantwoordelijkheid/ niet alles is maakbaar.

2025

2026

2027

68

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Thema Gespecialiseerde, individuele hulp waar nodig

Strategisch doel • Gemeente, zorgaanbieders en maatschappelijke partners ondersteunen jeugd en volwassenen volgens de uitgangspunten: normaliseren, eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid, normeren/begrenzen, re-ablement en één gezin, één plan. Hulp en ondersteuning wordt zo dicht mogelijk bij de inwoners zelf georganiseerd. • We verzachten waar mogelijk de negatieve effecten van armoede door verbetering van kwaliteit van leven of verbetering van inkomenspositie. Inwoners met schulden zijn zo snel mogelijk schuldenvrij.

Mijlpalen Huisartsenroute De huisarts is bevoegd om alle verwijzingen naar specialistische jeugdhulp uit te voeren. In sommige situaties is het onduidelijk wat de hulpvraag is of welke zorgaanbieder het best passend is. Bij casuïstiek met hulpvragen op meerdere leefgebieden kan een verwijzing naar CJG voor een verdiepende triage helpen om een gezin passende ondersteuning te bieden. Het gaat dan om verwijzingen met meervoudige problematiek/ complexiteit in het gezinssysteem. De gemeentelijke kernen zijn verdeeld in clusters en per cluster is een verdeling van de Jeugdprofessionals gemaakt. Daarmee hebben scholen, huisartsen en ketenpartners binnen het cluster een vast aanspreekpunt van het CJG. De rol van de jeugdprofessional is “ambassadeur van het CJG” die zichtbaar en bereikbaar is. Afbouw Jeugdzorg Plus Gemeenten hebben een landelijke opdracht gekregen om gesloten jeugdhulp (Jeugdzorg Plus) af te bouwen en hiervoor alternatieven op te bouwen. Deze transformatie is nader uitgewerkt in een Bovenregionaal Plan voor de jeugdhulpregio’s West-Brabant Oost, West-Brabant West en Zeeland, waarin staat welke acties de regio’s gaan ondernemen. Dit plan is een voorwaarde om een aanvraag in te kunnen dienen voor een specifieke uitkering Frictiekosten Gesloten Jeugdhulp bij het Rijk.

Coördinatiepunt gezinshuizen Door middel van een aanbesteding is de opdracht aan een regionaal coördinatiepunt voor gezinshuizen verlengd met twee jaar. Het coördinatiepunt matcht plaatsingsverzoeken met het schaarse aanbod van gezinshuizen, waardoor duurzaam gezinsvervangend aanbod gerealiseerd wordt. Hersteloperatie gedupeerden hersteloperatie kinderopvangtoeslag (KOT)-affaire Het beleid en de beleidsregels zijn vastgesteld. Door de inzet van de specifieke uitkering voor KOT hebben alle bij ons bekende gedupeerden een adequaat aanbod voor brede ondersteuning gekregen. Hiervoor zijn plannen van aanpak gemaakt waarbij middelen of hulp verstrekt worden op gebied van wonen, werk of dagbesteding, gezondheid, gezin en schulden & financiën.De groep gedupeerden groeit komende periode nog. Onder meer omdat kinderen en ex-partners van gedupeerden ook gebruik mogen maken van deze ondersteuning. Zelfscan werken aan veiligheid In 2024 is de zelfscan Werken aan Veiligheid uitgevoerd. Deze zelfscan is bedoeld als hulpmiddel voor gemeenten om in kaart te brengen in welke mate er al wordt gewerkt volgends de leidraad Werken aan Veiligheid. In deze leidraad staan standaarden waar het Sterke Lokale Team aan moet voldoen als het gaat om werken aan veiligheid binnen de huidige wet- en regelgeving.

Uitvoeringsplan mensenhandel, onderdeel bewustwording Per 1 juli 2024 is het aantal uren zorgcoördinatie voor district De Markiezaten uitgebreid naar 36 uur per week. Zo is er voldoende tijd om naar passende zorg, opvang en ondersteuning voor slachtoffers te zoeken en daarnaast de awareness te vergroten, waardoor we meer signalen krijgen. In 2024 hebben wij het door de gemeente Moerdijk ontwikkelde instrument voor het tegengaan van arbeidsuitbuiting (dreigingsbeeld en indicatoren) gedeeld met de gemeenten uit het district om zo samen een grotere vuist te maken tegen arbeidsuitbuiting. In de week tegen de mensenhandel (14 t.m.18 oktober 2024) stond in ons district het tegengaan van arbeidsuitbuiting centraal. Op 17 oktober was een actiedag voor signalering en voorkomen van arbeidsuitbuiting voor handhavers van ons district. Arbeidsmigranten zijn

69

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

kwetsbaar voor arbeidsuitbuiting, daarom is de adviseur arbeidsmigranten aangesloten bij deze actiedag. Een andere groep die kwetsbaar is voor mensenhandel zijn vluchtelingen. Met de komst van het AZC in Zevenbergen is het belangrijk om samen met de zorgcoördinator mensenhandel de verbinding te leggen met het COA. Hiermee is in 2024 een start gemaakt. Actualisatie cliënttevredenheidsonderzoek Wmo In 2024 is de opzet van het cliënttevredenheidsonderzoek Wmo geactualiseerd, zodat deze beter aansluit bij de behoeften en ervaringen van cliënten. Daarnaast is deze geëvalueerd en besproken met de Wmo Adviesraad. Dit heeft geleid tot waardevolle inzichten en verbeterpunten, die bijdragen aan een verdere optimalisatie van de Wmodienstverlening. Doorstroom casuïstiek naar passende zorg/overgang ander wettelijk kader Met regelmaat worden er vanuit de GIjongeren begeleid die 18 jaar worden. Samen met de gemeenten in WestBrabant West heeft het Regionaal Veiligheidsteam (RVT) afspraken gemaakt over het overdragen en afschalen bij OTS en Voogdij. Hierover is een richtlijn binnen regio WBW ontwikkelt. Verder is er is een gezamenlijke ambitie om te komen tot een continue en samenhangende aanpak voor jongeren (16-27 jaar) die zorg en ondersteuning nodig hebben. Het doel hierbij is om de overgang van jeugdwet naar de Wmo voor jongeren die 18 worden soepel te laten verlopen.

Er is een structureel 18-/18+overleg opgezet waarbij

Gemeente Moerdijk

de coördinatoren van CJG en WMO samen met een Jeugdprofessional en een WMO-consulent eens in de 6 weken bijeen komen om de samenwerking te bespreken. In dit overleg wordt ook besproken welke jeugdigen in de komende periode 18 worden en of er voor deze jeugdigen een overdracht van Jeugd naar WMO nodig is. Implementatie nieuwe opzet accountgesprekken jeugdzorgaanbieders Er is een nieuwe, meer gecentreerde manier van gesprekken doorgevoerd. Aan de hand van een analyse zijn structurele aandachtspunten en risico's naar voren gekomen, op basis waarvan verbeteringen kunnen worden doorgevoerd binnen de jeugdzorgregio. Doorontwikkeling Wijk GGZ In 2024 is nadrukkelijk ingezet op preventie, waardoor vroegsignalering en tijdige ondersteuning aan inwoners met psychische problematiek is verbeterd. Daarnaast is de kennis over psychische problematiek en de omgang met mensen met onbegrepen gedrag onder de aandacht gebracht, zowel onder professionals als niet professionals. De Wijk GGZ'er heeft een positie verworven binnen de wijk en beschikt over het mandaat om in complexe situaties een doorbraak te forceren. Hiermee draagt deze functie bij aan effectievere hulpverlening en een integrale aanpak van problematiek in de wijk. Om de inzet van de Wijk GGZ'er structureel te borgen, is in de begroting een bedrag opgenomen van € 51.500 voor 2024 en € 99.000 per jaar vanaf 2025.

Hiermee wordt de doorontwikkeling van de Wijk GGZ duurzaam geborgd binnen de gemeente en ons beleid.

70

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Europese aanbesteding leerlingenvervoer afgerond Voor het leerlingenvervoer liepen de huidige contracten met de drie vervoerders af op 1 augustus 2024 en is een nieuwe Europese aanbesteding voor de schooljaren 2024-2025 t/m 2028-2029 doorlopen. Vanaf 1 augustus 2024 zijn nieuwe contracten voor zes percelen afgesloten met twee vervoerders, die ook gebruik maken van lokale vervoerders als onderaannemers.