Bijlage 1 - getekend jaarverslag 2024

~

i

i+

4bow-.

Behoort dij besluit van de raad van de gemeente Moerdijk d.d. 3 I -~ 12wzs mij bekeni de raadsg

DG MOERDIJK

2

Jaarverslag 2024

Gemeente Moerdijk

Colofon Ontwerp/opmaak: John Gaasbeek, johngaasbeek.nl Fotografie: Marcel Otterspeer, Gert van der Ros, gemeente Moerdijk, Adobe Stock Uitgave: mei 2025 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook en evenmin in een geautomatiseerd gegevensbestand worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Gemeente Moerdijk.

3

Gemeente Moerdijk

Jaarverslag 2024

Inhoud Inleiding

4

Programma's Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Partnerschap in een veranderende samenleving

6 17 30 54 75

Financiële paragraaf

94

Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Financiering Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Bedrijfsvoering Openbaarheidsparagraaf Woo Paragraaf Verbonden partijen Paragrdaaf Subsidies

99 110 117 130 139 148 153 155 177

Beleidsindicatoren

181

Jaarrekening

4

Jaarverslag 2024

Inleiding Beste raadsleden, 2024 was een bijzonder jaar. We verbouwden ons huis en probeerden ervoor te zorgen dat onze inwoners daar in de dienstverlening niets van merkten. Ondanks de grote verbouwing hebben we veel doelen uit ons bestuursakkoord gerealiseerd of verder gebracht. We sluiten het jaar af met een positief saldo van € 4,1 miljoen. Dit positieve saldo is vooral het gevolg van positieve ontwikkelingen binnen de grondexploitaties. Hier staat tegenover dat vooral binnen de Jeugdzorg sprake is van oplopende kosten. Onderdeel van dit resultaat is ook dat we conform eerdere raadsbesluiten forse stortingen in de reserves hebben gedaan (o.a. reserve nieuwkomers, vitale central en strategische verwervingen). Hierdoor is het eigen vermogen van de gemeente toegenomen. Hieronder blikken we per programma terug op enkele mijlpalen van afgelopen jaar. Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Er ligt een grote opgave om tot een duurzaam Moerdijk te komen. In 2024 voerden we verschillende activiteiten uit die hier een bijdrage aan leveren. Zo startten we bijvoorbeeld met het verstrekken van een lokale isolatiesubsidie. Particuliere huiseigenaren met een slecht geïsoleerd huis en een WOZ-waarde onder het gemeentelijk gemiddelde kunnen subsidie krijgen voor het verduurzamen van hun woning. We werkten ook aan groene klimaat adaptieve kernen.

Samen met inwoners maakten we vergroeningsplannen voor de kernen. We gingen ook al over tot concrete actie, door uitvoering van de eerste projecten in de kernen Fijnaart en Zevenbergschen Hoek. Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Wonen in een fijne omgeving die prettig en veilig voelt is een belangrijke pijler van het welzijn. Met elf woonkernen is daar binnen de gemeente dan ook dagelijks aandacht voor. We voerden verschillende activiteiten uit die hier een bijdrage aan leveren. Zo vernieuwde we in 2024 de Lamgatsebrug met gebruik van 82% circulaire materialen. We werkten aan het vergroten van het woningaanbod in onze gemeente. Door de vaststelling van bestemmingsplannen voor onder meer de projecten ZNS Fijnaart, Marktvelden Midden en Noord en de eerste fase van Zevenbergen-Oost werd de plancapaciteit voor woningbouw met ruim 500 woningen vergroot. Daarnaast werd gestart met de bouw van 60 woningen én werden in 2024 121 woningen opgeleverd. Hiermee is een belangrijke basis gelegd voor de komende jaren. Om te borgen dat de woon- en werkomgeving van onze inwoners veilig is werken we ook aan het integraal bestrijden van veiligheidsrisico’s en georganiseerde criminaliteit. In 2024 werd het thema ondermijning stevig op de agenda gezet. Ook startten we in 2024 met Arbo aanpassingen van in totaal vijf brandweerkazernes.

Gemeente Moerdijk

5

Jaarverslag 2024

Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Onze gemeente heeft een sterke economische functie van regionale en nationale betekenis. We streven er daarbij naar om evenwicht te vinden tussen de economie en milieu(druk) op mens en omgeving. De wijze waarop we aan de Ontwerptafel Powerport Moerdijk werkten is daar een mooi voorbeeld van. Samen met verschillende ministeries, de provincie en de gemeente Drimmelen en Geertruidenberg werkten we aan een integrale gebiedsgerichte aanpak voor de inpassing van onder andere de nationale opgaven op het gebied van energieinfrastructuur en circulaire economie. In oktober hebben inwoners van het dorp Moerdijk de Leefbaarheidsvisie gepresenteerd en aangeboden aan het college van B&W en aan gedeputeerde Dirken van de provincie Noord-Brabant. We werkten ook aan het behouden en stimuleren van vitale centra in Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad. Zo werd bijvoorbeeld gewerkt aan plannen om het centrum van Fijnaart aantrekkelijker te maken. Het lukte om tot een akkoord te komen over verplaatsing van de supermarkt.

Van het Rijk ontvingen we daarnaast een impulsaanpak van 1 miljoen euro voor het weer aantrekkelijk maken van het winkelgebied van Fijnaart Ondersteuning voor de mensen die het écht nodig hebben Gemeente Moerdijk staat voor goede, betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning voor de kinderen, jongeren, volwassenen en senioren die het écht nodig hebben. Daarom werkten we in 2024 aan preventief jeugdbeleid. Zo gaf de raad in december 2024 akkoord op het voorstel om in 2025 te starten met het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Ook gaven we uitvoering aan het Lokale Plan van Aanpak GALA en zijn we aangehaakt aan de regionale ketenaanpakken vanuit het Integraal Zorg Akkoord (Kansrijke Start, Kind Naar Gezond Gewicht, Valpreventie en Welzijn op Recept). Ook hielpen we inwoners met een ondersteuningsvraag bij WMO door hen herstelgerichte ondersteuning te bieden. Samen met een ergotherapeut kijken zij met welke handvaten zij toch zelf kleine huishoudelijke activiteiten kunnen uitvoeren. Partnerschap in een veranderende samenleving We streven naar een samenleving die zo is ingericht dat inwoners zich comfortabel, prettig en veilig voelen. We werken daarbij steeds meer en hechter samen met inwoners, partners en ondernemers. Zo stelden we in oktober met alle gebiedstafels nieuwe samenwerkingsafspraken vast, waarbij ook aandacht is voor leren en ontwikkelen.

Ook werkten we aan het verbeteren van de dienstverlening. Hiervoor stelden we het programma dienstverlening samen, waar we vanaf 2025 uitvoering aan geven. Om onze digitale dienstverlening en vindbaarheid van informatie te verbeteren ontwikkelden we een nieuwe website.

Gemeente Moerdijk

6

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk Er ligt een grote opgave om tot een duurzaam Moerdijk te komen. Het tegengaan van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en een transitie naar een circulaire economie zijn randvoorwaarden voor het behoud van onze leefbaarheid. Energietransitie en klimaatadaptatie hebben ook impact op hoe we onze openbare ruimte inrichten en beheren. De klimaat- en energietransitie gaan ons landschap veranderen. Het vraagt om een ontwikkelend perspectief op onze ruimtelijke ordening, waarbij we opgaven slim combineren en de kwaliteit van het landschap bewaren. Ook in de eigen bedrijfsvoering maken we keuzes die bijdragen aan een duurzaam Moerdijk. Zo komt duurzaamheid ook als een rode draad terug in alle andere programma’s in deze begroting.

Thema Energietransitie

Strategisch doel • We leveren een evenredige bijdrage aan mondiale en Rijksdoelstellingen (inclusief het Klimaatakkoord), zoals minimaal 55% reductie van uitstoot van broeikasgassen in 2030 (t.o.v. 1990).

Mijlpalen We zijn vanaf oktober gestart met de uitrol van het lokale isolatieprogramma. In 3 tranches krijgen we vanuit het Rijk geld om voor eind 2028 bij in totaal 1920 woningen één of meer grote isolatiemaatregel(en) te laten nemen. In één loket bieden we inwoners een isolatiesubsidie, maar ook bijvoorbeeld een energiecoach aan huis of financieel advies aan. In 2024 zijn de eerste isolatiesubsidies verstrekt. Bij 35 slecht geïsoleerde koopwoningen is voor 55 uitgevoerde isolatiemaatregelen subsidie verstrekt. In 2024 zijn er ook veel resultaten behaald in samenwerking met Energiebox voor de aanpak van de energiearmoede. In 2024 heeft Energiebox 1569 woningen (huur en koop) bezocht om bewoners te adviseren en kleine energiebesparende maatregelen te nemen. Dit heeft geleid tot een gemiddelde besparing van (geschat) € 247 per woning en een vermindering van de CO2 uitstoot van 401 kg per woning.

De energiecoaches van Energiek Moerdijk hebben afgelopen jaar 54 energiescans en 89 lekchecks uitgevoerd.

Ontwikkelingen De weg naar een CO2 neutrale wereld is lang en vol met uitdagingen. Het is niet voor niets een transitie. Onder meer door netcongestie, veranderende regelgeving (afschaffen salderingsregeling) en innovaties, verandert ook het denken over de invulling van de energietransitie. Dit heeft in 2024 geleid tot het opstellen van een concept RES 2.0 (Regionaal Plan Energiesysteem West Brabant in Balans) en Energieprogramma Moerdijk 2025-2029 waarin de toekomstbestendigheid van ons gehele energiesysteem centraal is komen te staan. De (lokale) balans tussen vraag, aanbod, opslag en flexibele inzet van energie wordt steeds belangrijker om ons energiesysteem betrouwbaar en betaalbaar te houden. In Moerdijk lopen we achter wat betreft de transitie naar het volledig aardgasloos verwarmen en koken. In 2024 zijn we gestart met de eerste analyses voor Helwijk, Zevenbergschen Hoek en Klundert (deels) op welke wijze deze in de toekomst zonder aardgas verwarmd kunnen worden. En wat ervoor nodig is dit te bereiken. Dit heeft in 2024 geleid tot het inzicht dat we, om 2050 te halen, meer snelheid zullen moeten maken. Want het komen tot een

7

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

alternatief warmtesysteem dat voor iedereen betaalbaar is kost veel tijd en geld. Ook blijkt dat we tijdig moeten nadenken welke rol we als gemeente hierbij willen spelen. Is dat enkel stimuleren of faciliteren of gaan wij daadwerkelijk sturen en realiseren, bijvoorbeeld met een gemeentelijk warmte- of energiebedrijf? In 2024 hebben verkennende gesprekken plaatsgevonden met RWE, Provincie Noord-Brabant, Rijkswaterstaat (RWS), Stichting Energietransitie Moerdijk (STEM) en de Stadstafel Willemstad over de ‘repowering’ van de windparken op de Volkeraksluizen en in de Sabinapolder (langs het water). Naar aanleiding van deze gesprekken is de locatie Volkeraksluizen door RWS aangemeld voor het OER-traject (opwek duurzame energie op rijksgronden). Dit is goedgekeurd door het ministerie. Dat betekent dat RWS een project start om de haalbaarheid te gaan onderzoeken. Voor de repowering van het windpark Sabinapolder, langs het water, is RWE verantwoordelijk. Zij zijn ook eigenaar van het huidige park en ondergrond. In 2025 wordt naar verwachting meer duidelijk over de plannen. RWE trekt hierbij op met STEM voor het realiseren van de 50% lokaal eigenaarschap.

Effecten De effecten van de verschillende projecten zijn lastig op woningniveau meetbaar te maken. Voor de kleine isolatiemaatregelen van Energiebox wordt dit gedaan op basis van kengetallen. Maar de gerealiseerde besparing (financieel en op CO2) blijft een inschatting en kan uiteenlopen per woning. We zijn er in 2024 nog niet in geslaagd om tot een dataset en dashboard te komen specifiek voor onze gemeente. Dit heeft te maken met gebrek aan capaciteit op gebied van datagedreven werken. Ook zijn er inmiddels zoveel datasets beschikbaar, van o.a. VNG en Klimaatmonitor, dat we de toegevoegde waarde van een eigen monitor eerst onderzoeken. Op basis van de Klimaatmonitor kunnen we stellen dat het gasverbruik in de gemeente Moerdijk afgelopen jaren, net als in heel Nederland, gestaag aan het dalen is. Dit is o.a. te relateren aan de isolatiemaatregelen die inwoners nemen, stijging van het aantal (hybride) warmtepompen en het bewuster omgaan met energie. Het gemiddelde elektriciteitsverbruik daalt ook. Het totale energieverbruik in de gebouwde omgeving daalt. Dit geldt ook voor de totale CO2 uitstoot, vooral veroorzaakt door de sector Industrie, energie, afval en water.

Gemeente Moerdijk

8

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Risico’s De netcongestie in onze regio neemt verder toe. Voor gemeente Moerdijk leidt dit ertoe dat bedrijven niet kunnen verduurzamen of uitbreiden. En bijvoorbeeld het bedrijventerrein Zevenbergen-Noord voorlopig geen ruimte kan bieden aan bedrijven die een grote elektriciteitsaansluiting nodig hebben. In tegenstelling tot in andere gemeenten is er voor Moerdijk nog geen probleem bij de kleinverbruik aansluitingen om (nieuwbouw)woningen aan te sluiten of om de aansluiting in de meterkast van bestaande bouw van 1 naar 3-fasen aan te passen. De kans dat het elektriciteitsnet ook voor deze aansluitingen vol loopt, neemt komende jaren toe. Om dit te voorkomen zullen we nieuwe woningbouwprojecten, maar ook andersoortig vastgoed veel meer ‘netbewust’ moeten (laten) ontwikkelen. Oftewel woningbouw waarvan het totale energiesysteem zo min mogelijk impact heeft op het elektriciteitsnet, door bijvoorbeeld collectieve warmte of gebruik van

Gemeente Moerdijk

bodemenergie1. De verwachting is dat de vrijblijvende richtlijnen die er nu zijn komend jaar dwingend worden voorgeschreven. In toenemende mate is sprake van (grootschalige) storingen op het elektriciteitsnet. Naast het verzwaren van de capaciteit van het elektriciteitsnet worden de randen van het systeem opgezocht door de netbeheerder om de energietransitie zo min mogelijk af te remmen. De kans dat hierdoor (of door werkzaamheden) storingen ontstaan neemt toe. Zeker wanneer sprake is van langdurige storingen kan dit grote gevolgen hebben voor de veiligheid. Denk bijvoorbeeld aan risico's voor de chemische industrie. 1 Zie voor de handreiking netbewuste nieuwbouw: https://www.bouwendnederland.nl/nieuws/algemeen/ ontwerpprincipes-netbewuste-nieuwbouw-beschikbaar

9

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2024 • Vaststelling van de RES 2.0. • Professionaliseren samenwerking met partners Energiek Moerdijk en STEM. • Uitvoering Transitievisie Warmte: - Stimuleren energiebesparing Buurtaanpak Willemstad en Helwijk - Uitvoering lokale isolatieprogramma labels D t/m G - Uitvoering aanpak energiearmoede - Opstellen en uitvoeren Wijkuitvoeringsplan(nen) - Gemeentebreed actieplan stimuleren hybride warmtepompen • We reduceren onze eigen CO2-uitstoot en compenseren hetgeen we niet kunnen reduceren zo veel mogelijk lokaal - Inzet elektrische deelauto’s voor verduurzaming eigen dienstkilometers, als onderdeel van een bredere verduurzaming van de eigen zakelijke mobiliteit. - Opstellen Actieplan CO2-reductie eigen organisatie • Onderzoek repowering windparken Volkeraksluizen en Sabinadijk • Monitor voortgang lokale Energietransitie gereed • Actualisatie Energieprogramma Moerdijk, inclusief evaluatie van instrumenten Energiedeals en Lokale Energie Agenda • Actualisatie Transitievisie Warmte

2025

2026

2027

10

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Klimaatadaptatie Strategisch doel •

We handelen klimaatbestendig bij het (her)inrichten van onze ruimtelijke omgeving.

Mijlpalen Klimaatrobuuste woonomgeving Vergroeningsplannen Eind 2023 zijn we gestart met het, in een zeer participatief proces, opstellen van vergroeninsplannen voor alle kernen van de gemeente Moerdijk. De basis van de Klimaatstrategie is dat we als gemeente veel kunnen, maar het meeste moet door onze inwoners gedaan worden. Dit besef en het in actie komen, ook door de gemeente, staat centraal in dit proces. In 2023 en 2024 is gestart in de kernen: Fijnaart, Standdaarbuiten, Langeweg, Zevenbergschen Hoek, Noordhoek. In elke kern (tot 2026) wordt het vergroeningsplan gestart met een startpresentatie tijdens ene dorps- of stadstafel. Hieruit komt vervolgens een werkgroep waarmee we in werksessies de kansen voor vergroening van de kern op tekenen. De leden van

de werkgroepen zijn uitgenodigd om mee te gaan op inspiratiebezoek. We bezochten projecten in de regio om te onderzoeken of we wel dezelfde taal spraken. Bedoelden wij (inwoners en gemeente) wel hetzelfde wanneer we het over het vergroenen hadden? Tot slot zijn we overgegaan tot concrete actie. In Fijnaart en Zevenbergschen Hoek werd tijdens een vergroendag de definitieve vergroeningskaart voor de kern gepresenteerd en daadwerkelijk vergroend. Met ondersteuning van de provinciale subsidie Natuur in de Wijk zijn in totaal zo’n 1.000 haagplanten, 400 fruitbomen en bessenstruiken, 4000 vaste planten (vlinder- en bijenpakketten) en 250 kasten voor vleermuizen, gierzwaluwen en bonte vliegenvangers uitgedeeld. Op basis van de vergroenkaarten hebben we ook als gemeente de eerste bomen geplant en plantvakken omgevormd. Zie verder hoofdstuk 2. Samen met de klimaatburgemeester, Stichting Steenbreek spraken we tijdens deze dag veel inwoners en adviseerden we hen wat men zelf (nog meer) kan doen en hoe ze bijvoorbeeld kunnen vergroenen of klimaatrobuust kunnen worden met behulp van de klimaatsubsidie.

11

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Aanpak riolering en klimaatrobuust watersysteem Verschillende grote rioleringsprojecten zijn afgerond en gestart: • Stationsstraat en Julianaplantsoen te Zevenbergen. Een project waar de riolering kadastraal binnen particuliere eigendommen ligt. Dus met veel belanghebbenden en moeilijk bereikbare percelen. Goed overleg met de bewoners was leidend om tot een goede en voor de bewoners acceptabele hersteloplossing te komen. Na afronding van het project bleek er helaas een tekort van €140.000 op het kredietnummer waaruit dit project is bekostigd. Dit is verwerkt in de tweede Berap en hierover is de gemeenteraad vooraf geïnformeerd via een raadsinformatiebrief (zaak: 1247513). • Wieken Standdaarbuiten. Hier wordt projectmatig groot onderhoud en klimaat adaptieve maatregelen uitgevoerd. Het rioolstelsel wordt uitgebreid met een hemelwaterriool en aanvullende waterberging. Wegen worden waar mogelijk versmald naar de minimale waarden van de richtlijnen en voorzien van nieuwe verharding. De vrijgekomen ruimte wordt ingevuld met groenelementen. Op basis van de uitgewerkte plannen blijkt dat een totaalbedrag van €2.400.000 nodig is om deze werkzaamheden uit te kunnen voeren, waarvan €1.800.000 voor de riolering. Hiervoor heeft de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld.

• Brabant Water heeft bij de gemeente Moerdijk aangegeven een grote vervangingsopgave te hebben in de vesting van Willemstad. Gezien de locatie en daarbij behorende ondergrondse en logistieke uitdagingen, werd al snel duidelijk dat het verstandig zou zijn als Enexis en gemeente Moerdijk (riolering) vanuit efficiëntie zouden participeren in deze vervangingsopgave. Door deze werkzaamheden

Kaart Soortenmanagementplan Moerdijk

Gemeente Moerdijk

samen met onze nutspartners op te pakken, is er maar één keer hinder voor inwoners en bezoekers. Maar ook zaken als communicatie, vooropnames van de woningen, verkeersplannen e.d. kunnen samen opgepakt worden. In het gemeentelijk waterprogramma (waar rioleringsonderhoud onder valt) waren deze werkzaamheden echter niet in deze periode voorzien. Het integraal werken en meeliften met partners vraagt om in tijd flexibeler inzet van de middelen die beschikbaar zijn binnen de gesloten voorziening riolering. Hoewel integraal werken kosten en overlast kan voorkomen nemen de gemeentelijke projectkosten veelal toe. Soortenmanagementplan In februari 2024 is op basis van het Soortenmanagementplan (SMP) Moerdijk de aanvraag voor een omgevingsvergunning, met een flora- en faunaactiviteit ingediend bij de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) die deze namens de provincie Noord Brabant beoordeel en uiteindelijk zal verlenen. Eind september zijn door de ODBN aanvullende vragen gesteld welke vervolgens per november zijn beantwoord. De vergunning wordt in Q1 van 2025 verwacht. Havenbedrijf Gemeente Moerdijk is wettelijk verantwoordelijk voor de invulling van de zorgplicht afval-, hemel- en grondwater.

Het havenbedrijf Moerdijk is volgens de huidige governanceregeling de uitvoerende partij voor het benodigde beheer en onderhoud ter uitvoering van deze zorgplicht binnen het beheergebied van Havenbedrijf Moerdijk. Het havenbedrijf verstrekt op jaarbasis informatie aan de gemeente ter vaststelling van de rioolheffing en controle op een adequate invulling van de uit te voeren watertaken.

12

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Ontwikkelingen

Effecten

Integraal beheer Nut en noodzaak maakt dat we bij de aanpak van onze openbare ruimte flexibel moeten gaan kijken naar de inzet van beschikbare middelen en capaciteit. Werk met werk maken wordt de komende jaren cruciaal om de grote vervangingsopgave (‘De Perfecte Storm’) en diverse transities op gebied van klimaat en energie te kunnen bijbenen. Niet alleen qua beschikbare menskracht en materialen, ook qua budget. Hiervoor wordt gewerkt aan het programma Fysieke Leefomgeving om meer inhoudelijk en vervolgens financieel grip en perspectief te krijgen op de opgave als geheel. Zie ook hoofdstuk kapitaalgoederen.

Klimaatsubsidie Net als in 2023 was het voor inwoners, Vereniging van Eigenaren (VVE's) en bedrijven mogelijk om klimaatsubsidie aan te vragen. In totaal is voor zo’n € 50.000 aan projecten gerealiseerd op basis van € 19.000 subsidie vanuit de gemeente. Met als resultaten: • 15.000 liter hemelwater geborgen in reservoirs • 9.000 liter hemelwater geborgen op 300 m2 aan nieuwe groene daken • 200 m2 verharding aangepast in waterdoorlatende verharding of groen.

Groenstrook Klundert Voor de groenstrook, als onderdeel van de zogenaamde Groen Blauwe Mantel is in een uitgebreid participatietraject met kinderen van de basisscholen en de stadstafel een inrichtingsconcept gemaakt. Bij de inrichting zijn kansen voor de realisatie van meer speelruimte, natuur en de ecologische verbindingszone. We onderzoek de mogelijkheden om te komen tot een grondruil met waterschap Brabantse Delta en Staatsbosbeheer om het inrichtingsconcept uit te kunnen werken naar uit te voeren (deel)projecten. Hiervoor zal nog een raadsvoorstel worden voorgelegd en zullen een of meerdere samenwerkingsovereenkomst voor worden gesloten.

De vergroenresultaten van de Natuur in de wijk actie (zie vergroeningsplannen) waarbij heesters, bomen en vaste planten zijn uitgedeeld zijn hierin niet meegenomen. Mogelijk hebben deze wel effect gehad op de resultaten.

Risico’s We zien dat het kostendekkingsplan bij het vastgestelde GWP 2024-2027 niet meer aansluit bij de actuele ontwikkelingen voor de vervangingen in de riolering. Onder andere door de geplande integrale projecten de Wieken en Willemstad, waarmee geen rekening was gehouden in het huidige kostendekkingsplan. Vanwege deze ontwikkelingen zal er in 2025 een nieuw kostendekkingsplan voorgelegd worden waarbij rekening is gehouden met de actuele ontwikkelingen. Dit kan gevolgen hebben voor de rioolheffing die wordt berekend aan onze inwoners en bedrijven.

Prestaties • Uitvoering van het GWP 2024-2027 • Klimaat(adaptatie)akkoorden sluiten met onze partners en kernen (aan de hand van vergroeningskaarten, gemiddeld 3 per jaar) • Inzetten Systeemanalyse Stedelijk Water (SSW) voor de meerjarenplanningen voor (her)inrichting van de openbare ruimte • Doorzetten communicatiestrategie Klimaatstrategie inclusief nieuwe klimaatsubsidie(s) en acties gericht op burgerparticipatie • Start uitvoering Klimaatbos A17 • Soortenmanagementplan (flora & fauna) gereed

2024

2025

2026

2027

13

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Leefomgeving Strategisch doel

Ontwikkelingen

• Bij vraagstukken rondom de ontwikkeling van het gebied streven we naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. Daarbij kijken we naar wat ontwikkelingen bijdragen aan het realiseren van doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid, klimaat en leefbaarheid.

Omgevingsplan De totstandkoming van het eerste deel-omgevingsplan Moerdijk (kern Zevenbergen met het centrumgebied en directe omgeving) heeft technisch gezien heel wat voeten in aarde gehad. Als streven is vaststelling door de gemeenteraad in het eerste kwartaal van 2025. Met gebruikmaking van dit plan en de planinitiatieven die na 1 januari 2024 zijn gestart wordt het Handboek wijzigen omgevingsplan Moerdijk opgesteld. Het is een servicedocument om enerzijds initiatieven de wegwijs te maken in de nieuwe materie en anderzijds om op ‘uniforme’ wijze het omgevingsplan in te richten. Dit Handboek heeft een dynamisch karakter omdat met het feitelijk werken met de Omgevingswet zich nog veel vragen aandienen waarop een antwoord moet worden geformuleerd.

Mijlpalen Omgevingswet en Wkb in werking De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. De overgang naar het nieuwe Omgevingsloket is zonder grote technische tegenslagen verlopen. Initiatiefnemers kozen er in de laatste twee weken van december massaal voor om hun aanvraag onder het oude recht in te dienen. Ondanks de inhuur van extra capaciteit zorgde dit in heel 2024 voor langere doorlooptijden. De raad heeft in april 2024 het Transitieplan vastgesteld. Hierin is de fasering opgenomen om uiteindelijk op 1 januari 2032 van legio bestemmingsplannen tot één gebiedsdekkend Omgevingsplan Moerdijk te komen. Per 1 januari 2024 is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking getreden voor het onderdeel nieuwbouwwoningen. De minister heeft in de loop van 2024 besloten om verbouwingen nog niet per 1 januari 2025 onder het Wkb-stelsel te brengen. Reden hiervoor is dat er nog onvoldoende zicht is op de integrale effecten. Om die reden kan ook de geplande gemeentelijke evaluatie pas op zijn vroegst in de loop van 2025 plaatsvinden. Programmateam Implementatie Omgevingswet Het programma implementatie Omgevingswet is afgebouwd en via Overdrachtsdocument Omgevingswet ondergebracht in de lijn. Hierin zijn twee grotere opdrachten aan de lijn in opgenomen en wel de projecten ‘bruidsschat’ en 'verordeningen’.

Dit neemt niet weg dat nog andere grotere en kleinere projecten zich zullen aandienen waarbij gekeken wordt in hoeverre dit in De6verband (of OMWB-verband) kan worden opgepakt.

Omgevingsvisie en programma's Beleid is onderhevig aan nieuwe wetgeving en lokale, regionale en nationale ontwikkelingen. Diverse beleidsdocumenten vragen in de toekomst dan ook om actualisatie. Als het nieuwe beleid geen consequenties heeft voor de doelstellingen en ambities zoals gesteld in de omgevingsvisie blijft deze ongewijzigd. Anders moet herijking van de omgevingsvisie plaatsvinden. Bezien moet worden of het nieuwe beleid leidt tot doorvertaling in een programma of, zover het een juridische doorwerking behoeft, doorvertaling in het omgevingsplan. Bovendien is er ook aanvullend beleid nodig op bepaalde thema's waar de Omgevingswet keuzes neerlegt bij gemeenten. Daarnaast vereist de Omgevingswet een omzetting van huidige geluidzones industrie naar geluidproductieplafonds (GPP's) en dienen er basisgeluidemmissies (BGE's) voor gemeentelijke wegen met een intensiteit van >2.500 /etmaal worden vastgesteld. Omgevingsdienst Midden en West-Brabant (OMWB) Het project voor de inventarisatie zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) is door de omgevingsdienst gestart in 2023. In 2024 zijn bij tientallen bedrijven inventarisaties uitgevoerd maar niet alle inventarisaties konden in 2024 worden afgerond, een deel loop over naar 2025.

14

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Het omzetten van inrichtingen (een begrip uit de Wabo) naar milieubelastende activiteiten (MBA’s) vloeit voort uit de Omgevingswet. De omgevingsdienst voert de omzetting uit op natuurlijke momenten wanneer een aanvraag om een milieuvergunningen of een melding wordt ingediend of een toezichtbezoek wordt uitgevoerd. Dit project kent ook een overloop naar 2025. Over beide projecten informeren wij de gemeenteraad inhoudelijk in het jaarverslag Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 2024 (mei 2025).

Effecten GFT-campagne In 2024 is de GFT-campagne verder uitgerold en zijn GFT-aanrechtbakjes uitgedeeld in Langeweg, Helwijk, Noordhoek, Zevenbergschen Hoek, Klundert (incl. Tonnekreek, Zwingelspaan en Noordschans), Standdaarbuiten en Moerdijk uitgedeeld. Er zijn in totaal 1.385 bakjes aangevraagd. De overige kernen volgen in 2025. Het doel is om inwoners te stimuleren hun gft-afval te scheiden van het restafval. Dit doen we niet alleen door het uitdelen van bakjes, maar ook door het geven van de juiste informatie. We zien in sorteeranalyses (2022 en 2025) dat zo’n 35% van het restafval uit gft bestaat. Restafvalkilo’s per inwoner Het aantal restafvalkilo’s per inwoner is na een stijging in 2023 ook in 2024 gestegen. Daar waar in 2023 per

Gemeente Moerdijk

inwoner zo’n 177 kilogram aan restafval is vrijgekomen, is dit in 2024 gestegen naar 180 kilogram. Het is goed om daarbij op te merken dat VANG (Van Afval Naar Grondstof) niet alleen meer focust op de kilo's, maar ook op de zuiverheid van stromen. Dit laatste wordt de komende jaren steeds belangrijker voor het goed kunnen recyclen van grondstoffen. In vergelijking met vergelijkbare gemeenten presteren we boven het gemiddelde van 116 kilogram restafval per inwoner (cijfer 2023).

In totaliteit is in 2024 meer dan 23,5 miljoen kilogram aan afval en grondstoffen ingezameld aan huis en via de milieustraat.

15

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Risico’s Afval Om het product afval ook de komende jaren betaalbaar te houden, moeten we de trend op het aantal restafvalkilo's zien om te buigen. We hebben daarbij

Gemeente Moerdijk

te maken met marktontwikkelingen die zich niet altijd goed laten voorspellen. Indien de scheidingsdoelen niet worden gehaald lijkt een discussie over een andere wijze van inzamelen of tariefsverhoging noodzakelijk.

Prestaties 2024 • Doorvertalen Omgevingsvisie naar sectorale en/of gebiedsgerichte programma's (maatregelenpakketten) • Afronden dynamisch handboek Omgevingsplan • Totstandkoming gebiedsdekkend Omgevingsplan, realisatie loopt tot uiterlijk 2031 • Uitvoering van de restant geluidsaneringsprogramma's • Vaststellen geluidproductieplafonds Haven- en Industrieterrein Moerdijk (HIM) • Afvalscheidingscampagne voeren gericht op GFT en overige grondstoffenstromen • Evaluatie inwerkingtreding Omgevingswet • Omzetten van inrichtingenbestand naar milieubelastende activiteiten (MBA's) • Afronden inventarisatie zeer zorgwekkende stoffen

2025

2026

2027

16

Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Lasten en baten 2024 bedragen x € 1.000

Lasten € 20.517

Baten € 19.933 € 1.482

€ 4.409 € 6.235 € 5.131

€ 10.977

€ 12.216

7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer

Overzicht taakvelden Realisatie 2024 Onderdeel (bedragen x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo

7.2 Riolering

10.977

-12.216

-1.239

7.3 Afval

5.131

-6.235

-1.103

7.4 Milieubeheer

4.409

-1.482

2.926

Saldo baten en lasten

20.517

-19.933

584

0.10 Mutaties reserves

0

-296

-296

20.517

-20.229

288

Resultaat na bestemming

Overzicht Programma 1 Samen aan de slag voor het klimaat in Moerdijk

Begroting 2024 voor wijziging

Begroting 2024 na wijziging

Realisatie 2024

Verschil realisatie en begr. na wijz.

(Cijfers x € 1.000) (-/- is voordelig) Totaal Lasten

17.694

20.639

20.517

-122

Totaal Baten

-17.045

-19.636

-19.933

-297

650

1.004

584

-420

-191

-296

-105

813

288

-525

Resultaat voor bestemming Storting in reserves Onttrekking aan reserves Resultaat na bestemming

650

17

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk Wonen in een fijne omgeving die prettig en veilig voelt is een belangrijke pijler van het dagelijks welzijn. Met elf woonkernen is daar binnen de gemeente dan ook dagelijks aandacht voor. Met de juiste woningen, beschikbare voorzieningen, een goede bereikbaarheid, een gevoel van veiligheid en gezondheid en een aangename sociale omgeving.

Thema Wonen Strategisch doel • Tijdig voldoende woningen bouwen en de bestaande woningvoorraad verbeteren om in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte van huidige en nieuwe inwoners te voorzien.

Mijlpalen Harde plancapaciteit voor woningbouw aanzienlijk vergroot Met de vaststelling van bestemmingsplannen (nog onder het regime van de Wro in procedure gebracht) voor onder andere de projecten ZNS Fijnaart (Staalmeesters) en Markvelden Midden en Noord, de eerste fase van Zevenbergen Oost, werd de plancapaciteit voor woningbouw met in totaal ruim 500 woningen vergroot. Ook is het omgevingsplan Roode Vaart vastgesteld. Het omgevingsplan voor de Zevenbergsche Hoeve in Zevenberge is onherroepelijk en de omgevingsvergunning is verleend. Hiermee is een belangrijke basis gelegd voor de woningbouwproductie voor de komende jaren. Verder heeft de gemeenteraad besloten om: • budget beschikbaar te stellen t.b.v. de sloop van 3 leegstaande scholen (in Langeweg, Helwijk en Klundert) én een wijziging van het omgevingsplan voor deze 3 locaties t.b.v. programma woningbouw kleine kernen vast te stellen waardoor in totaal 62 woningen mogelijk gemaakt worden • het startdocument IJshof Zevenbergen vast te stellen • het startdocument Groenvliet Standdaarbuiten vast te stellen • het haalbaarheidsdocument Willemstad-Oost vast te stellen

De bouw van 60 woningen is gestart In onderstaande projecten is gestart met de bouw: • Van Aerschotstraat Zevenbergen • Koningin Julianastraat Fijnaart • Wethouder Trompersstraat 121 woningen opgeleverd Hiervan vallen 109 onder nieuwbouwwoningen en de overig toegevoegde woningen zijn tot stand gekomen via bijvoorbeeld splitsing en transformatie. De nieuwbouwwoningen werden o.a. opgeleverd in Bosselaar Zuid en Van Aerschotstraat te Zevenbergen en Koningin Julianastraat en Waterwijk te Fijnaart.

Aantal verleende vergunningen Nieuwbouw

Renovatie Woonkwartier

147

152

Diverse raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd In 2024 zijn opnieuw raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd gerelateerd aan wonen:

18

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

• In september is een projectentour georganiseerd • In oktober is in samenwerking met Woonkwartier een raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd waarbij onder andere gesproken is over de woningbouwopgave, waaronder versnelling woningbouw en woningbouw in kleine kernen en het volkshuisvestelijk instrumentarium. Prestatieafspraken 2025 nog niet afgerond Woonkwartier is voor Moerdijk een belangrijke partner op de woningmarkt. Daarom stellen wij samen met Huurdersvereniging Fijn Wonen en Gemeente Halderberge prestatieafspraken op. In 2024 is gestart met de voorbereidingen voor de prestatieafspraken 2025. Het is niet gelukt om dit proces in 2024 af te ronden. Daarom loopt dit nog door in 2025. Meldpunt Wet goed verhuurderschap ingesteld Sinds 1 januari 2024 heeft de gemeente een meldpunt waarbij huurders, woningzoekenden, omwonenden en anderen terecht kunnen met signalen en klachten over ongewenst gedrag van verhuurders en verhuurbemiddelaars. In 2024 is één melding ontvangen. Regionale woonzorganalyse In 2024 is in regionaal verband een woonzorganalyse uitgevoerd. Deze woonzorganalyse is één van de onderleggers voor de regionale woonzorgvisie. Zie voor meer informatie: programma 4.

Gemeente Moerdijk

Onderzoek uitbreiding aantal woonwagenstandplaatsen In regionaal verband is in 2024 een onderzoek naar de behoefte aan standplaatsen onder woonwagenbewoners uitgevoerd. Uit dit onderzoek bleek dat in Moerdijk behoefte is aan extra woonwagenstandplaatsen. Het college is daarom voornemens om het aantal woonwagenstandplaatsen uit te breiden en gaat onderzoeken waar dit mogelijk is. Alvorens die mogelijkheden te kunnen onderzoeken, zal eerst een inschrijvings- en toewijzingssystematiek moeten worden vastgesteld. Dit wordt in regionaal verband opgepakt. Huisvesting nieuwkomers In 2024 zijn diverse groepen nieuwkomers gehuisvest. Zie voor meer informatie: programma 4. Aanvullend budget startersleningen Vanwege het succes van de starterslening dreigde het budget voor startersleningen in 2024 tot twee keer toe uitgeput te raken. Daarom heeft het college besloten om een aanvullend budget van in totaal € 3.000.000,beschikbaar te stellen voor startersleningen. Aanpassing stimuleringsregeling Onze inwoners, verenigingen of stichtingen kunnen via onze stimuleringsregeling een lening krijgen voor het nemen van maatregelen voor veiligheid, levensloopbestendigheid en duurzaamheid. We kunnen als gemeente rentekorting bieden op onze stimuleringsregeling. Het college heeft op 22 oktober

19

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

2024 daarom besloten om het rentetarief ongeacht de looptijd van de lening, als afgeleide van "het 10-jaars rentetarief" zoals SVn dat voor de stimuleringsregeling op zijn website vermeldt (op dat moment 3.6%), te verlagen naar een rentetarief van 1.7%. Hiermee dragen we bij aan een rechtvaardiger energietransitie door het voor meer inwoners mogelijk te maken om duurzame en toekomstbestendige maatregelen te nemen. Ook bieden we met de lage rente op de stimuleringsregeling meerwaarde naast alternatieve geldverstrekkers als het nationaal warmtefonds en banken, waar de rentetarieven hoger liggen. Legesopbrengsten hoger dan geraamd In 2024 zijn hogere opbrengsten gerealiseerd. Dit werd niet veroorzaakt door woningbouw, maar door het verlenen van de vergunning voor één logistiek complex op het Logistiek Park Moerdijk, de 380 kV hoogspanningsverbinding en de realisatie van een vakantiepark. In de begroting werd rekening gehouden met twee plannen van deze omvang.

Ontwikkelingen Wet versterking regie volkshuisvesting Op 13 februari 2025 is het aangepaste wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting aan de Tweede Kamer aangeboden. Wanneer de Wet versterking regie op de volkshuisvesting conform wetsvoorstel in werking treedt, dienen gemeenten uiterlijk twee jaar later een volkshuisvestingsprogramma en een huisvestingsverordening met daarin in ieder geval een urgentieregeling vast te stellen. Vooruitlopend op de vaststelling van deze wet is in 2024 gestart met de voorbereiding voor het opstellen van een volkshuisvestingsprogramma en een huisvestingsverordening voor onze gemeente.

Gemeente Moerdijk

Regionale woondeal De Woondeal is een vertaling van de afspraken tussen de gemeenten in de regio West-Brabant West. Mede naar aanleiding van de nationale Woontop in december worden de afspraken herijkt. De verwachting is dat dit uiterlijk in het tweede kwartaal van 2025 wordt afgerond. Op grond van de huidige woningbouwprogrammering voldoet Moerdijk aan de regionale afspraken omtrent de toevoeging van betaalbare woningen (waaronder sociale huurwoningen, middeldure huurwoningen, goedkope koopwoningen en middeldure koopwoningen).

Effecten Aantal inwoners 01-01-2024: Aantal inwoners 31-12-2024: ==> Toename van inwoners:

38.091 38.274 183

Aantal huishoudens 01-01-2024: 1

6.434

Ontwikkeling woningvoorraad: netto woningtoevoeging

121

Aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen:

109

Aantal vergunde woningen:

147

Aantal verstrekte startersleningen:

36

Aantal verstrekte stimuleringsleningen:

20

Risico’s • Procedurele vertraging zorgt in de meeste gevallen voor een teruggang van het aantal opgeleverde woningen. • De afspraken in de Woondeal met betrekking tot de toevoeging van sociale - en betaalbare (huur)woningen zet de financiële haalbaarheid van projecten onder druk.

Prestaties 2024 - Woonprogramma Moerdijk gereed - Huisvestingsverordening gereed - Prestatieafspraken met Woonkwartier, huurdersvereniging Fijn Wonen en Gemeente Halderberge

2025

2026

2027

20

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Bereikbaarheid en verkeersveiligheid Strategisch doel • Verkeersveiligheid en bereikbaarheid in een groeiend en verduurzamend Moerdijk waarborgen en duidelijke kaders bieden voor de implementatie van de Omgevingswet. • Woningen en (noodzakelijke) voorzieningen zijn goed en veilig bereikbaar • Werklocaties zijn goed en veilig bereikbaar voor zowel personen als goederen

Mijlpalen • Het inrittenbeleid is vastgesteld. • Het onderhoud aan de Oudendijk, Kreekdijk en Weeldijk is gestart met de kap van 177 essen. Aan de Oudendijk is een proef uitgevoerd met tijdelijke verkeersmaatregelen. Door diverse bewonersavonden wordt het ontwerp inclusief verkeersmaatregelen gedragen door de omgeving. • Het project Predikherenstraat e.o. in Standdaarbuiten is gestart met het vervangen en verleggen van kabels en leidingen. • De achterstand wegen in het buitengebied wordt ieder jaar kleiner

Ontwikkelingen Planbaar onderhoud loopt achter Niet al het planbaar onderhoud wordt op tijd uitgevoerd. Naast een tekort aan vakinhoudelijke technische kennis, zowel intern als bij externe partners, zorgt de energietransitie voor veel vertraging bij projecten, met name binnen de bebouwde kom. Het verzwaren van elektriciteitsnetten en het vervangen van oude netten, maakt dat de komende 5 tot 10 jaar 1 op de 3 straten opengebroken wordt voor deze werkzaamheden. Het integraal afstemmen van deze werkzaamheden verloopt moeizaam, omdat ook de nutspartijen kampen met grote tekorten aan (technisch) personeel. Of soms juist sneller dan verwacht aan de slag gaan. Zie ook de het geduide risico in programma bij het integraal beheer. Vaststellen laadvisie Omdat laadvisies qua scope ontzettend breed kunnen zijn, is ervoor gekozen om een eerste basisvariant te maken die zich enkel richt op elektrisch laden voor personenauto's in de openbare ruimte. In het beginstadium van dit traject is gekozen om als gemeente

mee te doen aan de provinciale concessie op laadinfra, met name omdat dit (financiële)voordelen met zich meebracht voor onze inwoners. Eén van de vereisten van deelname aan deze provinciale concessie is dat je een laadvisie dient te hebben als gemeente. Vandaar dat in eerste instantie is gekozen voor een laadvisie die zich qua scope beperkt tot elektrisch laden van personenauto's in de openbare ruimte. Deze laadvisie is eind 2024 opgeleverd en begin 2025 vastgesteld door de gemeenteraad, iets later dan gehoopt. Programma mobiliteit Eind 2024 is de bureauselectie afgerond voor het adviesbureau dat het programma mobiliteit op gaat stellen. Naar verwachting kan het programma mobiliteit in de basis eind 2025 worden vastgesteld

Effecten -

Risico’s Wegbeheer De kwaliteit van meerdere wegen binnen de bebouwde kom is dermate laag dat hierbij veiligheidsrisico’s kunnen ontstaan, welke niet met klein onderhoud zijn te voorkomen. Het onderhoud aan deze wegen komt, al dan niet versneld, in uitvoering om zo risico's te beperken, met als gevolg dat niet alle meekoppelkansen benut worden. Zo kan het voorkomen dat binnen 3-5 jaar een straat alsnog open moet voor nutspartijen. Of dat kansen op het gebied van vergroenen of klimaatadaptieve inrichting niet volledig worden benut. De laadvisie beantwoord nog niet alle elektrisch vervoer vragen Doordat de bestaande laadvisie zich enkel richt op laden van personenauto's in de openbare ruimte, ligt er (nog) geen visie voor andere vormen van elektrische vervoersmiddelen of typeringen. Daarnaast ontbreekt in de huidige visie een mate van integraliteit als het gaat om elektrisch rijden c.q. laden. De huidige visie is vooral een faciliterend document met ‘statische’ uitgangspunten over laden van personenauto's in de openbare ruimte, maar zegt bijvoorbeeld nog niets over, en zo ja, hoe we als gemeente elektrisch rijden willen stimuleren en welke (actieve) rol we hierin als gemeente pakken.

21

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Algemeen risico bij verkeersoplossingen Uitstel van projecten die randvoorwaardelijk zijn voor de uitvoering. In veel gevallen zijn gemeentelijke verkeersoplossingen gekoppeld aan andere opgaven of projecten. Bijvoorbeeld aan de aanleg van woonwijken, grote weg- of waterbeheer projecten of een provinciale randweg. Uitstel van het ene project leidt dan tot uitstel

Gemeente Moerdijk

van het andere. En daarmee niet alleen tot ongenoegen bij inwoners, maar mogelijk ook hogere kosten vanwege inflatie.

Prestaties 2024 • Gebiedsontwikkeling Zevenbergen Oost. - Start studiefase tunnelalliantie autotunnel - Start studiefase langzaam verkeer tunnel incl. stationsproject - Start studiefase rondweg (verlengde Zuidrand) • Fietsverbinding Moerdijk-Zevenbergen - Start ontwerpen en voorbereiden - Start verwerven gronden - Start afstemmen stakeholders - Afronden voorbereiding en aanbesteding - Start realisatie • Randweg Klundert: • Onherroepelijk bestemmingsplan (beroepsprocedure loopt en het is afhankelijk van wanneer Raad van State de zaak inhoudelijk kan behandelen) • Grondverwerving • Start aanleg (afhankelijk van bestemmingsplan en grondverwerving) • Afronden werkzaamheden onderhoud Neerhofstraat Zevenbergen • Oplevering van de nieuwe Moerdijkse dorpshaven (mits er ruimte ontstaat in het stikstofdossier, vooralsnog staat het project on hold.) • Vastgestelde laadvisie • Scope bepaling gereed voor onderhoud en herinrichting Doelstraat en Molenstraat te Zevenbergen • Uitvoeren • Onderhoud Zeestraat/Willem-Alexanderlaan/ Dr Ariënslaan in Zevenbergen • Onderhoud Predikherenstraat Standdaarbuiten eo.

• Start onderhoud Buitengebied Oudendijk, Kreekdijk en Weeldijk tussen Standdaarbuiten en Noordhoek • Start onderhoud St Jozefstraat, Noordhoek en Noordhoeksedijk in Noordhoek • Onderhoud Postbaan Heijningen • Omlegging Noordelijke randweg Zevenbergen • Voorbereiding afschalen N285, inclusief brug over Roode Vaart met inlaatvoorziening • Wegonderhoud en verkeersmaatregelen worden aan elkaar gekoppeld door middel van risicoanalyses verkeersveiligheid • Uitvoeren onderhoud Grintweg Moerdijk • Fietspad entree Klundert • Onderhoud Oude Heijningsedijk Heijningen

2025

2026

2027

22

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Veilige buurt Strategisch doel • We hebben veilige kernen met een sterke sociale structuur • De buurt is goed ingericht, schoon en heel • Het verbeterde beheer Openbare Ruimte is zichtbaar voor bewoners

Mijlpalen • Gestart met het proces om het beheer en onderhoud van onze fysieke leefomgeving toekomstbestendig te maken. • De Kaaibrug en de Groene brug zijn weer geschikt voor alle gebruik.

Ontwikkelingen Programma Openbare Ruimte/Fysieke leefomgeving In 2024 is gestart met het opstellen van het programma Fysieke Leefomgeving. In eerder stadium werd dit benoemd als Visie Openbare ruimte en integraal beleidsplan openbare ruimte. De komende jaren gaat in Moerdijk -net als in bijna alle Nederlandse gemeenten- de vervangingsopgave een zeer grote rol spelen. Daarnaast zijn er grote maatschappelijke opgaven die een plek moeten krijgen in onze openbare ruimte, en waar onze openbare ruimte een aanzienlijke bijdrage aan kan leveren. Opgaven als Klimaat, energietransitie en de veranderende mobiliteit moet een plaats krijgen in onze openbare ruimte en hebben daarmee ook een grote invloed op hoe wij ons beheer en onderhoud moeten vormgeven. Bruggen centrum Klundert De Kaaibrug in het centrum van Klundert is versterkt zodat alle verkeer hier zonder aslastbeperking weer gebruik van kan maken Ook is gewerkt aan de versterking en vervanging van de Groene brug in de Brugstraat. De Blauwe Sluisdijkbrug wordt in het eerste kwartaal van 2025 aangepakt zodat aaneensluitend gestart kan worden met nieuwe straatinrichting van de centrumontwikkeling fase 2. Actualiseren groenbeleidsplan en groenbeheerplan Het huidige groenbeleidsplan en groenbeheerplan moeten herzien worden. De plannen zijn verouderd en niet ingesteld op de nieuwe opgaven in de openbare ruimte.

Tevens is eind 2023 vanuit de Provincie geadviseerd om het groenbeheerplan te herzien

vanuit de BBV. Hier is dan ook begin 2024 mee gestart. Besloten is gaande het jaar om met het vaststellen van het groenbeheerplan te wachten. Er is gekozen om de ontwikkeling naar integraal beheer voor te laten gaan en daaropvolgend het groenbeheerplan te laten herzien. In mei 2025 wordt het Programma Fysieke leefomgeving aangeboden en volgend in 2025 komt het groenbeheerplan. De gemeenteraad is hier per raadsinformatiebrief over geïnformeerd. Baggeren In het vervolg op het huidige baggerbeheerplan is in 2023 gewerkt aan de voorbereiding van baggerwerken in nagenoeg alle kernen. Deze werkzaamheden zijn in 2024 gestart en afgerond. In 2024 is ook gestart met het baggeren van een groot deel van de watergangen in ons buitengebied, het zogenaamde landelijk baggeren. Het landelijk baggeren is niet als project aangemeld geweest vanuit het waterschap. Wij hebben dit dan ook niet als zodanig kunnen inregelen. De gemeente heeft hierin ook de verplichting tot ontvangst van de specie en zit dan ook aan het einde van de werkzaamheden. Dit heeft ervoor gezorgd dat het beschikbare budget niet geheel in 2024 is uitgegeven. De werkzaamheden zijn echter wel doorgelopen in 2025. Hetgeen ervoor heeft gezorgd dat een groot gedeelte van het budget ten laste komt van 2025 en niet van het budget 2024.

Straatverlichting De overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door schade aan lichtmasten als gevolg van aanrijdingen. Deze schade vroeg om spoedig herstel om de verkeersveiligheid te waarborgen.We blijven inzetten op efficiënte afhandeling van schades en het verhalen van kosten waar mogelijk. Groen+ bestek Het onderhoud van onze openbare ruimte is voor het verzorgend onderhoud en een deel voor het technische onderhoud ondergebracht in het Groen+ contract. Door het maken van noodzakelijke keuzes en goed inzicht in het financieel beheer is het in 2024 mogelijk geweest om binnen de beschikbare budgetten te blijven. Zijn alle noodzakelijke werkzaamheden daarmee uitgevoerd, dat niet. Echter is het zaak om deze discussie binnen het proces naar ontwikkelend beheer te voeren en niet binnen bestaande contracten.

23

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Effecten • Tevredenheid inwoners openbare ruimte op basis van bewonerspeiling • Tevredenheid over afhandeling van meldingen • Aantal meldingen openbare ruimte • Het areaal dat op het vastgesteld kwaliteitsniveau ligt

Risico’s Algemeen Capaciteit De afgelopen tijd wordt het gebrek aan voldoende capaciteit, zowel intern als extern een steeds groter risico welke invloed heeft op planningen. Dit vraagt om inzicht en aanpassingsvermogen en om het maken van gerichte keuzes. Ook vraagt dit gezien de grote opgaven in de

Gemeente Moerdijk

komende jaren om een andere kijk op de werkwijze. Door de juiste keuzes in het begin van processen te maken ontstaat meer duidelijkheid en dit voorkomt vertragingen in de projectvoorbereiding. Middelen Het ontbreken van middelen zorgt voor een risico op het integraal willen benaderen van de openbare ruimte. Voor niet alle onderdelen in de openbare ruimte zijn of voldoende middelen beschikbaar of niet op het juiste moment middelen beschikbaar. In lijn met het proces naar integraal beheer en ontwikkeld beheer zal hier de komende beheerperiode inzicht in gegeven worden.

24

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Prestaties 2024 • Uitvoering werken die zijn opgenomen in de paragraaf kapitaalgoederen • Om onderhoud op straatniveau goed te kunnen aanpakken wordt een projectmatige aanpak voor overhangend particulier groen uitgewerkt en uitgevoerd • Nu de eerste urgente gevallen van essentaksterfte zijn aangepakt en data op orde is, volgt een planmatige aanpak essentaksterfte. De dialoog met belangrijke stakeholders wordt verder opgepakt om te streven naar een afgestemde aanpak voor behoud van ons groene landschap • Actualiseren van het groenbeleid aan de hand van vergroeningsplannen • Op orde brengen van areaal bomen en effect op beheergelden inzichtelijk maken • Vervanging Lamgatsebrug Zevenbergen-Hoeven • Vervangen en versterken drie betonbruggen centrum Klundert • Uitvoering beheerplan Waterbouwkundige objecten 2024-2028 inclusief onderhoud stadshaven Willemstad • Opstellen visie integrale openbare ruimte 2050, voortaan Programma Fysieke Leefomgeving • Opstellen beheerplan straatmeubilair en kleine objecten • Vaststellen beleidsplan integraal beheer openbare ruimte 2025-2035

2025

2026

2027

25

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Thema Accommodaties en voorzieningen Strategisch doel • We faciliteren accommodaties en voorzieningen op basis van behoefte, draagvlak, kwaliteit en maatwerk • We bieden accommodaties en voorzieningen aan op kansrijke en aantrekkelijke plekken waar duurzame en veilige instandhouding en exploitatie mogelijk is • Er is in de accommodaties een samenhangend, zoveel mogelijk geclusterd aanbod van onderwijs, sport, cultuur en ontmoeting • We stimuleren eigen verantwoordelijkheid van gebruikers voor instandhouding en exploitatie van sociaal-maatschappelijke voorzieningen

Mijlpalen Nieuw sleutelsysteem Op dit moment zijn de gemeentelijke gebouwen (55 gebouwen) voorzien van een “verouderd” sleutelsysteem uit 2002. Met het huidige sleutelsysteem geeft de gemeente fysiek sleutels uit. De afgelopen tientallen jaren zijn er veel sleutels in omloop, waarvan in een aantal gevallen niet bekend is wie een sleutel in bezit heeft. Het sleutelsysteem is verouderd en niet meer waterdicht. Het is van belang dat al onze gebouwen goed kunnen worden afgesloten en dat inzichtelijk wordt wie gebruik maakt van de gebouwen. Na een geslaagde pilot bij zeven panden in 2024 is er in februari 2025 een begin gemaakt met de implementatie van een nieuwe systeem en de verwachting is dat aan het eind 2025 de implementatie is afgerond. Beleidskader Buitensport Eind 2024 is de opstelling van het Beleidskader Toekomstbestendige Buitensportaccommodaties afgerond en ter besluitvorming voorgelegd aan de raad van april 2025. In het beleidskader zijn eenduidige en transparante beleidslijnen geformuleerd, met daarin afspraken over beheer en eigendom en een heldere rolverdeling tussen gemeente en verenigingen. Ondersteuning aan verenigingen is meer afgestemd op de specifieke vraag, zo komt o.a. het boomonderhoud onder verantwoordelijkheid van de gemeente te vallen. Ook zijn er beleidslijnen opgenomen met betrekking tot duurzaamheid als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving.

In het uitvoeringsplan volgt een nadere uitwerking met bijv. een cafetariamodel of keuzemodel met betrekking tot beheer en onderhoud.

Voorstel akoestische panelen gymzalen Na de goedkeuring van de budgetten is in april 2025 gestart worden met het bezoeken van de diverse locatie om een opnamen van de werkzaamheden. Na het uitwerken van de bevindingen zal er een planning opgezet worden voor het aanbrengen van de akoestische panelen. Afhankelijk van de beschikbaarheid (schoolvakanties e.d.) van de locaties zullen de werkzaamheden eind 2025, begin 2026 worden afgerond. Arbo aanpassingen brandweerkazernes Eind 2024 is begonnen met de eerste Arbo aanpassing voor in het totaal van vijf brandweerkazernes. Naar verwachting zullen medio zomer de werkzaamheden zijn afgerond. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Momenteel ligt er bij het cluster Vastgoed een grote verduurzamingsopgave voor vier locatie. Het gaat hierbij om de gemeenteloods in Klundert, brandweerkazerne Fijnaart, brandweerkazerne Plaza 21 en sportzaal in Zevenbergschen hoek. Inmiddels zijn de werkzaamheden in kaart gebracht en budgetten en subsidies geregeld. De diverse werkzaamheden zullen dit jaar opgestart worden met een verwachte afronding in 2025/2026.

Ontwikkelingen Uitvoering beleidskader gemeenschapshuizen In de zomer van 2024 is gestart met het uitvoeringsplan en zijn er met alle besturen van de gemeenschapshuizen jaargesprekken gevoerd. In 2025 wordt dit fasegewijs uitgewerkt in actieplannen per kern. Ook is er ingespeeld op de wens van de besturen om de mogelijkheid te hebben om zwak-alcoholhoudende dranken te verstrekken tijdens activiteiten die niet van sociaalculturele aard zijn. Dit is opgenomen in de nieuwe APV die per 1 januari 2025 is gewijzigd. Hierin staat opgenomen dat para commerciële rechtspersonen die zich voornamelijk richten op activiteiten van sociaalculturele aard zwak-alcoholhoudende drank kunnen verstrekken tijdens ten hoogste zes bijeenkomsten van persoonlijke aard en bijeenkomsten die gericht zijn op personen welke niet of niet rechtstreeks bij de activiteiten van de desbetreffende rechtspersoon betrokken zijn.

26

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Integraal Huisvesting Plan (IHP) Eind 2024 is gestart met de voorbereidingen voor het opstellen van het Integraal Huisvesting Plan 20252040. De planning van de opstelling van het IHP is opgeschoven. Verwachte invoering van het wetsvoorstel is 1 januari 2026. Besluitvorming wordt medio 2025 voorgelegd. Maatschappelijk Accommodatiebeleid De totstandkoming van een beleidskader voor Maatschappelijke Accommodaties heeft vertraging opgelopen, vanwege capaciteitsknelpunten en latere invulling van vacatureruimte (medio 2024). De planning wordt hierop aangepast. Naar verwachting vindt de besluitvorming voor eind 2025 plaats.

Gemeente Moerdijk

Effecten De meting van tevredenheid van gebruikers van gemeenschapshuizen/MFC's maakt onderdeel uit van het gefaseerde uitvoeringsplan beleidskader gemeenschapshuizen. In 2024 heeft deze meting nog niet plaatsgevonden. In de jaarlijkse gesprekken met exploitanten en beheerders is tevredenheid van gebruikers wel als vast bespreekpunt opgenomen.

Risico’s De hogere energielasten hebben nog niet geleid tot exploitatieproblemen bij de vrijwillige beheersstichtingen van gemeenschapshuizen. De gemeentelijke subsidieregeling voor hoge energielasten heeft een dempende werking gehad op de jaarlijkse kosten.

Prestaties 2024 • Uitvoering geven aan de implementatie van het beleidskader over de gemeenschapshuizen. Dit resulteert in actieplannen per kern • Nieuw digitaal sleutelsysteem gemeentelijke accommodaties gefaseerd implementeren • In 2023 wordt een nieuw beleid buitensport accommodaties voorgelegd aan de raad en starten we met de uitvoering van het uitvoeringsplan dat in 2024 doorloopt • Beleidskader voor maatschappelijke accommodaties vastgesteld (met o.a. uitgangspunten voor beheer, eigendom, tarifering en facilitering) • Raadsvoorstel Besluitvorming Integraal Huisvesting Plan (IHP) onderwijshuisvesting • Project Gymaccommodaties - Fase 1 Sporthal Zevenbergen: ontwerp afgerond, vergunningprocedure opgestart, aanbesteding afgerond - Fase 2 Gymzaal bij basisschool de Regenboog: ontwerp afgerond, besluitvorming beschikbaar stellen krediet • Zwembaden - Uitvoering raadsbesluit over de gemeentelijke zwembaden - Realisatie toekomstperspectief zwembaden • Scholenontwikkeling Klundert - Afronden afwegingsdocument en besluitvorming over voorkeurslocatie - Haalbaarheidsonderzoek (ruimtelijk, financieel, maatschappelijk) - Project exploitatie en risico-analyse • Scholenontwikkeling Fijnaart - Afronden Initiatieffase • MFA Willemstad (incl.

verplaatsing VV Kogelvangers) o Voetbalvereniging Kogelvangers: - Planologische procedure nieuw clubgebouw afgerond - Start realisatie nieuw clubgebouw

2025

2026

2027

27

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

- Voorbereiding realisatie velden (uitvoeringsontwerp gereed, vergunningen op orde, start aanbesteding) o MFA Willemstad - Ontwerp gebouw en buitenruimte - Besluitvorming beschikbaar stellen uitvoeringskrediet - Voorbereiding planologische procedure - Opzet nieuwe beheerconstructie • MFA D’Ouwe School Noordhoek - Realisatie renovatie dorpshuis • Brandweerkazerne Willemstad - Besluit ver-/nieuwbouw - Besluitvorming beschikbaar stellen uitvoeringskrediet - Planologische procedure ver-/nieuwbouw doorlopen • Ombouw van grasveld naar kunstgrasveld bij Seolto om te voldoen aan de groeiende sportbehoefte. • Raadsbesluit over aanbrengen akoestische panelen. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat een aantal gymzalen qua akoestiek niet aan de norm voldoen en dat er een wezenlijke akoestische verbetering plaats kan vinden door het plaatsen van akoestische panelen • Uitvoering geven aan de implementatiefase beleidskader ontmoetingsfunctie, gemeenschapshuizen en opstellen uitvoeringsplan fasegewijs per kern - Besluitvorming toekomst Parel - Besluitvorming initiatieffase vervangende nieuwbouw Trefpunt/Tune Zevenbergen (contract eindigt in 2028)