Bijlage 1, concept Bestuursovereenkomst

Model Bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvanglocatie Versie 17 juni 2021

Bestuursovereenkomst inzake de vestiging van een opvanglocatie

Partijen a. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, gevestigd aan de Rijnstraat 8 te Den Haag, hierbij vertegenwoordigd door een lid van het bestuur van het COA, de heer/mevrouw [ naam ], hierna te noemen: ‘COA’ b. De gemeente [ naam ], gevestigd aan [ adres ], hierbij vertegenwoordigd door de burgemeester, de heer/mevrouw [ naam ], hierna te noemen: ‘het gemeentebestuur’

Overwegende: • dat het COA tot kerntaak heeft de opvang en begeleiding van vreemdelingen; • dat het gemeentebestuur bereid is mee te werken aan de opvang van vreemdelingen en daartoe een locatie ter beschikking stelt; • Dat het door de gemeenteraad vastgestelde startdocument ‘Herontwikkeling Schansdijk’ de noordelijke kavel wordt genoemd als mogelijke toekomstige locatie voor huisvesting van meerdere doelgroepen, waaronder asielzoekers. • Dat deze noordelijke kavel, kadastraal ZVB 00L 4374; bekend staat als ‘Schansdijk fase 2’. • dat het COA en het gemeentebestuur een optimaal functioneren van de opvanglocatie in de plaatselijke gemeenschap en in relatie tot de betrokken diensten en instellingen willen bewerkstelligen door het maken van afspraken en het treffen van de nodige voorzieningen; • dat de bestuursovereenkomst onverlet laat dat het COA voor het gebruik van de opvanglocatie over de benodigde vergunningen moet beschikken; • dat het gemeentebestuur zich binnen haar publiekrechtelijke verantwoordelijkheden inspant voor een zorgvuldige en voortvarende vergunningverlening; • dat het Faciliteitenbesluit Opvangcentra, d.d. 29 juli 1994 (Stb. 636) en de aanvullingen van 8 juni 1998 (Stb. 347) en 25 januari 2001 (Stb.

60) van toepassing zijn, alsmede eventuele toekomstige wijzigingen en aanvullingen; • dat de “wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen” (Spreidingswet 2023) op het moment van aangaan van de bestuursovereenkomst nog niet in werking is getreden en het gemeentebestuur de afspraken maakt vooruitlopend op en in de geest van de op handen zijnde wet. 2 / 12

• dat de directe verantwoordelijkheid voor het nemen van de noodzakelijke maatregelen op de beleidsterreinen Onderwijs, Gezondheidszorg en Openbare orde en veiligheid, behalve bij de gemeente en het COA bij meerdere partijen ligt. • dat COA en de gemeente bij de uitvoering van de werkzaamheden en de inbedding in de Moerdijkse samenleving willen samenwerken met partijen met bij voorkeur kennis over en ervaring met de lokale situatie hebben. • dat het uitgangspunt is dat de randvoorwaarden voor de te nemen maatregelen in verband met de opvang van vreemdelingen op de beleidsterreinen Onderwijs, Gezondheidszorg en Openbare Orde en veiligheid voldoende in bestaande wet- en regelgeving zijn vastgelegd. • Dat de gemeente en het COA beide verantwoordelijkheid dragen voor een goed en efficiënt gebruik van de opvanglocatie en – mede ter voorkoming van leegstand – structurele afstemming hebben over de instroom. Komen het volgende overeen: Artikel 1 - Definities In deze bestuursovereenkomst wordt verstaan onder: a) Vreemdeling: de persoon die in de opvanglocatie van het COA wordt opgevangen, zoals bedoeld in artikel 3 van de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers.

Het betreft hier zowel asielzoekers, als bewoners die een verblijfsvergunning hebben maar nog geen reguliere huisvesting in een gemeente hebben; b) Capaciteitsplaatsen: plaatsen in een opvanglocatie beschikbaar voor de opvang van vreemdelingen, zoals bedoeld in artikel 1.b van het Faciliteitenbesluit; c) Opvanglocatie: een opvangvoorziening waarin door of onder verantwoordelijkheid van het COA opvang wordt geboden aan vreemdelingen. Hieronder vallen een Opvanglocatie of een Noodopvang. d) Datum van ingebruikname: de datum waarop de eerste vreemdeling gebruik maakt van de opvanglocatie; e) Faciliteitenbesluit: het Faciliteitenbesluit Opvangcentra d.d. 29 juli 1994 (Stb. 636). Artikel 2 – Opvanglocatie en instroom 1. Het gemeentebestuur stemt in met de ontwikkeling van een deel (2/5) van de locatie Schansdijk fase 2 (kadastraal ZVB 00L 4374) door of onder verantwoordelijkheid van het COA.

3 / 12

2. Het COA gebruikt locatie na ontwikkeling onder eigen verantwoordelijkheid als een Opvanglocatie primair ten behoeve van de opvang van vreemdelingen met een kansrijke asielaanvraag en aan de gemeente en de regio gekoppelde statushouders. 3. Bij de invulling van de locatie worden bij voorkeur eerst alle aan de gemeente gekoppelde statushouders geplaatst, vervolgens aan de regio gekoppelde statushouders en ten slotte vreemdelingen met een kansrijke asielaanvraag, bij voorkeur met plaatsings-advies in de regio. Alleen indien er dan nog ruimte resteert op het azc, gaat het COA over tot instroom van een andere doelgroep asielzoekers óf - indien er bij het COA geen behoefte is aan aanvullende asielopvang - verhuur aan de gemeente voor (maatschappelijke) opvang van andere doelgroepen. 4. Indien het COA overgaat tot instroom van andere doelgroepen asielzoekers treden de gemeente Moerdijk en het COA in overleg over eventuele aanpassingen van de begeleiding en beheersbaarheid op de locatie. Artikel 3 – Aantal vreemdelingen en capaciteitsplaatsen 1. In de opvanglocatie worden maximaal 200 capaciteitsplaatsen gerealiseerd. 2. Het COA spant zich in voor een evenwichtige samenstelling van de overeengekomen doelgroep voor wat betreft herkomst, geslacht, leeftijd en gezinssituatie. Hierbij wordt in het bijzonder rekening gehouden met de nabijgelegen opvanglocatie voor Oekraïense ontheemden.

3. Maandelijks verstrekt het COA het gemeentebestuur informatie over het aantal en over de in het vorige lid bedoelde samenstelling van de vreemdelingen dat in de gevraagde periode in de opvanglocatie verblijft. Artikel 4 - Duur van de bestuursovereenkomst 1. De bestuursovereenkomst wordt aangegaan voor de duur van 10 jaar met een optionele verlenging van 5 jaar. 2. Het COA vraagt voor de periode genoemd in artikel 4 lid 1 een tijdelijke omgevingsvergunning aan. 3. Op het moment dat de eerste vreemdeling gebruik maakt van de opvanglocatie wordt deze datum vastgelegd in de “Verklaring datum ingebruikname opvanglocatie”, zoals weergegeven in bijlage A en zal aan deze bestuursovereenkomst worden toegevoegd. 4 / 12

4. De bestuursovereenkomst eindigt van rechtswege na het verstrijken van de in lid 1 genoemde periode. 5. Het COA kan per aangetekende brief besluiten tot tussentijdse opzegging van de bestuursovereenkomst. Indien het COA overgaat tot tussentijdse opzegging geldt een opzegtermijn van tenminste 6 maanden. 6. In de situatie dat zich ernstige ongeregeldheden voordoen op het terrein van de openbare orde en veiligheid op of in de nabijheid van de opvanglocatie die verband houden met de aanwezige opvanglocatie kan de burgemeester gebruik maken van zijn bevoegdheden en, treedt daarbij ook in overleg met de locatiemanager van het COA - met de intentie om gezamenlijk te bezien of een oplossing kan worden bereikt. 7. Ingeval van langdurige en ernstige overlast waarbij de situatie ondanks maatregelen niet verbetert kan de gemeente (tijdelijke) sluiting van de opvanglocatie eisen. Indien maatregelen vervolgens onvoldoende (verwacht) effect hebben kan de gemeente eenzijdig de bestuursovereenkomst beëindigen met in achtneming van een redelijke termijn.

Artikel 5 - Uitkeringen Faciliteitenbesluit 1. De aanspraak op verstrekking van de uitkering als bedoeld in artikel 3, eerste lid en artikel 4, eerste lid van het Faciliteitenbesluit, vangt aan op de datum van ingebruikname.

Artikel 6 - Aanvullende werkafspraken en afspraken 1. In aanvulling op de bijlagen A en B maken het gemeentebestuur en het COA, rekening houdend met elkaars bevoegdheden en verantwoordelijkheden, nadere werkafspraken maken. Deze worden vastgelegd in een separaat document ‘Aanvullende Werkafspraken’. Het betreft hier eventuele aanvullingen en uitwerkingen op de in de toelichting Bestuursovereenkomst genoemde informatie. Dit kunnen afspraken zijn op het terrein van de organisatie van en diensten op de opvanglocatie. 2. In de werkafspraken zijn minimaal afspraken opgenomen over: a. Communicatie b. Klachtafhandeling c. Fysieke en sociale veiligheid d. Begeleiding e. Inzet van vrijwilligers 5 / 12

f.

Het waar mogelijk betrekken van lokale ondernemers en inzet van lokale werkgelegenheid/vrijwilligers en werkervaringsplaatsen. g. Onderwijs h. Gezondheidszorg 3. De te sluiten overeenkomst tot huur van de gemeentegrond en de overeenkomst tot het verlenen van opstalrecht maken, na ondertekening, onlosmakelijk deel uit van deze bestuursovereenkomst. Artikel 7 - Overige bepalingen 1. Bijlagen A (Verklaring datum ingebruikname opvanglocatie) en B (Toelichting Bestuursovereenkomst) behoren bij en geven een nadere toelichting en/of uitwerking van deze bestuursovereenkomst. 2. Indien de bestaande wet- en regelgeving op de beleidsterreinen Onderwijs, Gezondheidszorg en Openbare orde en veiligheid niet afdoende blijkt te zijn en hierdoor een knelpunt op dat onderdeel ontstaat, dan zullen het COA en het gemeentebestuur dit gezamenlijk aankaarten bij het verantwoordelijke Ministerie. 3. Bij onvoldoende mogelijkheden om te voorzien in de benodigde voorzieningen op het gebied van onderwijs, (gezondheids)zorg en openbare orde en veiligheid spannen de gemeente en het COA zich gezamenlijk in om, waar mogelijk in breder regionaal en landelijk verband, en vanuit eenieders verantwoordelijkheid, maatwerkoplossingen te realiseren. 4.

In geval van een wijziging van wet- of regelgeving die gevolgen heeft voor deze bestuursovereenkomst en/of de uitvoering ervan, treden partijen met elkaar in overleg over de gevolgen voor deze bestuursovereenkomst. 5. Wijzigingen van deze bestuursovereenkomst zullen, na overeenstemming hierover tussen partijen, schriftelijk worden vastgelegd en als addendum aan deze bestuursovereenkomst worden gehecht. 6. In situaties waarin deze bestuursovereenkomst niet voorziet of in geval van geschillen, de uitleg en/of de uitvoering ervan, zullen partijen een maximale inspanning verrichten om deze geschillen in onderling overleg op te lossen .Mocht dit niet tot een voor beide partijen tevreden oplossing leiden vragen we de provincie Noord-Brabant een bemiddelende rol te vervullen vanuit hun toezichthoudende rol op de opgave.

Aldus overeengekomen, in tweevoud opgemaakt en ondertekend.

6 / 12

[ plaats ]

[ plaats ]

[ datum ] gemeente [ naam ]

[ datum ] Centraal Orgaan opvang asielzoekers

[ naam ] burgemeester

[ naam ] lid van bestuur COA

BIJLAGEN: Bijlage A: Voorbeeld: Verklaring datum ingebruikname opvanglocatie; Bijlage B: Toelichting Bestuursovereenkomst. Bijlage C: aanvullende werkafspraken Bijlage D: huurovereenkomst Bijlage E: overeenkomst recht van opstal

7 / 12

Bijlage A

Verklaring datum ingebruikname opvanglocatie (wordt door het COA verzonden zodra de opvanglocatie voor bewoning in gebruik is genomen)

College van burgemeester en wethouders van de gemeente [ naam ] Ten aanzien van de Burgemeester, [ naam ] Postbus [ Postbus Nummer ] Postcode

[ datum ] [ kenmerk ] Onderwerp: Verklaring datum ingebruikname opvanglocatie [ plaats opvanglocatie ]

Geacht College, Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil het college bedanken voor alle gezamenlijke inspanningen om te komen tot het realiseren van een opvanglocatie in [naam gemeente]. Samen met u geven we invulling aan een maatschappelijk vraagstuk; het bieden van opvang en begeleiding aan asielzoekers in Nederland. Met deze verklaring willen wij u informeren dat de opvanglocatie [plaats opvanglocatie] op [datum en jaar] voor de opvang en begeleiding van asielzoekers in gebruik wordt genomen. Dit is overeenkomstig artikel 4 van de bestuursovereenkomst. Wij vertrouwen op een goede samenwerking met uw gemeente, met omwonenden en andere betrokken organisaties. Mocht u vragen hebben over de verklaring of over de opvanglocatie dan kunt u contact opnemen met [naam regiomanager / locatiemanager en e-mailadres]. Met vriendelijke groet, Den Haag, Centraal Orgaan opvang asielzoekers

F. van der Plas Unitmanager Vastgoed en Facilitair

8 / 12

Bijlage B

Toelichting Bestuursovereenkomst

I - Doel Bestuursovereenkomst Inleiding Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) zorgt er voor – op grond van de Wet COA - dat vreemdelingen in een kwetsbare positie in een veilige en leefbare omgeving professioneel worden opgevangen en begeleid in een opvanglocatie. Het COA opent pas een opvanglocatie nadat de gemeente daarmee heeft ingestemd. In de bestuursovereenkomst staan afspraken tussen de gemeente en het COA over de vestiging en ingebruikname van een opvanglocatie. Het COA dient over de benodigde vergunningen te beschikken voordat een opvanglocatie in gebruik wordt genomen. Het COA vraagt een vergunning aan voor maximaal 15 jaar (10 jaar inclusief optionele verlenging van 5 jaar) overeengekomen in artikel 4 lid 1. De gemeente is door het ondertekenen van de bestuursovereenkomst niet gebonden deze vergunningen te verlenen, maar partijen komen overeen dat de gemeente zich zal inspannen voor een zorgvuldige en voortvarende vergunningverlening. Het doel van de bestuursovereenkomst is: 1.1 Afspraken vastleggen over de vestiging van een opvanglocatie in de gemeente. 1.2 Inzichtelijk maken van elkaars wettelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden op de beleidsterreinen Onderwijs, Gezondheidszorg en Openbare orde en veiligheid, in relatie tot de opvanglocatie.

1.1

Afspraken vastleggen over de vestiging van een opvanglocatie

In de bestuursovereenkomst zijn afspraken opgenomen die nodig zijn voor het in gebruik nemen van de opvanglocatie. Daarbij valt te denken aan afspraken over welke locatie, of het een Opvanglocatie of Noodopvang betreft, het aantal bewoners, duur en welke wettelijke financiële uitkeringen beschikbaar worden gesteld (Faciliteitenbesluit). Meer informatie over de praktische en financiële aspecten die de komst van een opvanglocatie met zich mee brengen, zoals communicatie, veiligheid, leefbaarheid, terugkeer en vertrek, bedrijfsvoering van het COA en ook over de uitkeringen en berekensystematiek van het Faciliteitenbesluit staan op de website van het COA https://www.coa.nl/nl/een-azc-de-gemeente De gemeente heeft met het document ‘Aanvullende Werkafspraken’ de mogelijkheid om met het COA aanvullende werkafspraken te maken. Het betreft eventuele 9 / 12

aanvullingen en uitwerkingen op de in deze bestuursovereenkomst genoemde informatie. Dit gebeurt onder erkenning van elkaars bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Aantal vreemdelingen en capaciteitsplaatsen Voor het COA is het van belang om de bezetting in een opvanglocatie optimaal te kunnen gebruiken. Daarom worden in de Bestuursovereenkomst zowel het aantal vreemdelingen als het aantal capaciteitsplaatsen benoemd. Om het maximum aantal vreemdelingen te kunnen onderbrengen in de opvanglocatie, is het noodzakelijk om meer capaciteitsplaatsen beschikbaar te hebben. Zo kan het voorkomen dat een gezin bestaande uit vier personen in een wooneenheid met capaciteit voor vijf personen wordt geplaatst. De vijfde capaciteitsplaats blijft daardoor vacant. Daarom zijn meer capaciteitsplaatsen nodig dan het maximum aantal op te vangen vreemdelingen. Niet elke capaciteitsplaats zal in de praktijk bezet worden. Het COA maakt geen onderscheid naar nationaliteit, leeftijd, religie, seksuele geaardheid, achtergrond, etc. Faciliteitenbesluit Indien in een gemeente een opvanglocatie is gevestigd heeft de gemeente recht op uitkeringen volgens het Faciliteitenbesluit.

Aan de gemeente wordt jaarlijks door het COA een uitkering verstrekt op basis van het aantal door asielzoekers permanent te bezetten capaciteitsplaatsen verminderd met het aantal op 1 januari van het uitkeringsjaar in de basisregistratie personen ingeschreven bewoners van het opvanglocatie. Het Faciliteitenbesluit maakt voor de bekostiging onderscheid tussen artikel 3 en 4 (Opvanglocatie) en artikel 5 (Noodopvang). Onder Opvanglocatie vallen verschillende typen locaties1 zoals azc (asielzoekerscentrum), col (Centrale Ontvangstlocatie), pol (Procesopvanglocatie), HTL (Handhaving en Toezichtlocatie) en GL (Gezinslocatie). Onder Noodopvang vallen Noodopvang en Aanvullende Opvang (AVO). De soort opvanglocatie (Opvanglocatie of Noodopvang) wordt vastgelegd in artikel 2, tweede lid van de Bestuursovereenkomst.

10 / 12

1.2

Onderwijs, Gezondheidszorg en Openbare orde en veiligheid

Op bovengenoemde beleidsterreinen ligt de directe verantwoordelijkheid bij meerdere partijen. Dit is belangrijk om te constateren en te realiseren voor de komst van de opvanglocatie. Uitgangspunt is dat de voor de opvang van vreemdelingen benodigde voorzieningen en de te nemen maatregelen afdoende zijn geregeld in de bestaande weten regelgeving. Indien de regelgeving op een bepaald onderdeel niet afdoende blijkt te zijn en hierdoor een knelpunt kan ontstaan, dan kunnen het COA en de gemeente zich gezamenlijk inspannen dit aan te kaarten bij het verantwoordelijke Ministerie. Onderwijs In de Nederlandse leerplichtwet is opgenomen dat alle kinderen in de leerplichtige leeftijd naar school moeten. De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting en inrichting van de onderwijsvoorzieningen en handhaving van de leerplicht. De leerplicht geldt dus ook voor kinderen in de opvanglocatie. Vanaf het moment dat deze kinderen staan ingeschreven in de BRP heeft de gemeente de wettelijke taak de leerplicht van deze kinderen te handhaven. Op grond van artikel 5a van het Faciliteitenbesluit kan de gemeente aanspraak maken op een uitkering verstrekt door het COA voor huisvesting van het basisonderwijs voor kinderen van de opvanglocatie. Meer informatie over het organiseren van onderwijs aan asielzoekerskinderen staat op https://www.coa.nl/nl/onderwijs-kinderen.

Gezondheidszorg Net als iedereen kunnen asielzoekers naar de huisarts, een verloskundige of het ziekenhuis. COA-medewerkers informeren asielzoekers over de Nederlandse gezondheidszorg en begeleiden minder zelfredzame bewoners bij hun gang naar de zorg. Op elk azc houdt een huisarts spreekuur. Met vragen over hun gezondheid kunnen de bewoners van een azc 24/7 bellen met een medisch contactcentrum. GGD Net als voor alle andere inwoners van Nederland is de GGD verantwoordelijk voor de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers. Deze zorg omvat onder meer infectieziektepreventie en -bestrijding, gezondheidsvoorlichting en jeugdgezondheidszorg (JGZ). Ook voert de GGD bij aankomst in Nederland de verplichte controle op tuberculose uit, voor asielzoekers uit landen waar tbc veel voorkomt. Meer informatie over gezondheidszorg staat op https://www.coa.nl/nl/medische-zorgaan-asielzoekers en https://www.coa.nl/nl/vergoeding-van-medische-zorg 11 / 12

Jeugdhulp Sinds 1 januari 2019 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdhulp aan kinderen die in een opvanglocatie wonen en aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv). Gemeenten krijgen hiervoor een vergoeding op basis van het aantal kinderen in de Opvanglocatie. Meer informatie over jeugdhulp staat op de website van de VNG https://vng.nl/rubrieken/onderwerpen/asielzoekerskinderen Openbare orde en veiligheid De burgemeester is op grond van de Gemeentewet verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid in de gemeente. De burgemeester en officier van justitie maken op grond van artikel 13 van de Politiewet in het driehoeksoverleg afspraken over de inzet van politie in de gemeente. Het handhaven van de veiligheid binnen de opvanglocatie valt onder de verantwoordelijkheid van het COA. Indien incidenten binnen de opvanglocaties gevolgen kunnen hebben voor de openbare orde wordt door het COA in eerste instantie de politie geïnformeerd en indien nodig de burgemeester. Om opvanglocaties veilig en leefbaar te houden, heeft het COA huisregels die asielzoekers in alle azc's moeten naleven. Laten zij hun medebewoners of COAmedewerkers niet in hun waarde of overtreden ze op een andere manier de huisregels? Dan treft het COA maatregelen. Strafbare feiten meldt het COA altijd bij de politie.

Samen met de partners uit de bestuursrecht- en strafrechtketen treft het COA maatregelen tegen overlastgevers. Uitgebreide informatie over veiligheid op een opvanglocatie staat op: https://www.coa.nl/nl/veiligheid-en-rond-azcs en https://www.coa.nl/nl/overlast-enmaatregelen.

12 / 12