Beleidsplan Openbare Verlichting voor de periode 2023-2032

Behoort bij besluit van de raad van de gemeente Moerdijk d.d. 11Yr€i ?Ð?s

mijbekend, de

.llo

ge meente

aa

Moerd U k

Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Moerdijk Voor de periode 2023-2032

A ,

BuitengebÞd

I .t

! t.

¡

rt"ti

t

rdêrt I

I

t

t t

I

ft

Sbrddaarbulterì.

I a

, a

t t I

Ç

I I I I

, t t

-cI

I I I

Colofon Beleidsplan Openbare Verlichting gemeente Moerdijk voor de periode 2023-2032

Gemeente Moerdijk A. Deurloo R. de Pauw

Nobralux M. Mus Project: Versie: Status: Datum:

MOE-22-01 V8 definitief 10 februari 2023

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................... 1 Leeswijzer ................................................................................................................. 3 1 Samenvatting ..................................................................................................... 4 1.1 1.2 1.3 1.4

2

Inleiding ............................................................................................................. 6 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

3

Missie en visie ...................................................................................................................4 Scenario’s ..........................................................................................................................4 Financiën...........................................................................................................................5 Advies ...............................................................................................................................5 Algemeen ..........................................................................................................................6 Missie en visie ...................................................................................................................6 Atlas Moerdijk 2040..........................................................................................................7 Doel van de openbare verlichting .....................................................................................7 Geldigheid en actualisatie ................................................................................................9

Huidige situatie .................................................................................................10 3.1 Areaal ..............................................................................................................................10 3.2 Kostensoorten OVL .........................................................................................................11 Onderhouds- en beheerkosten .......................................................................... 11 Vervanging en verbetering (investeringen OVL) ................................................ 13 Energie- en netwerkkosten ................................................................................ 14 3.3 Energieverbruik en Klimaatakkoord ...............................................................................14

4

Beleidskeuze .....................................................................................................16 4.1 Wat zijn de uitgangspunten? ..........................................................................................16 Algemeen............................................................................................................ 16 Ontwerp ............................................................................................................. 16 Aanleg ................................................................................................................. 17 Materialen .......................................................................................................... 17 Onderhoud ......................................................................................................... 18 Beheer ................................................................................................................ 19 Participatie ......................................................................................................... 19 4.2 Scenario’s ........................................................................................................................19 4.3 Scenario 1: Vervangen o.b.v.

afschrijvingstermijn..........................................................20 4.4 Scenario 2: Volledig LED in 2030.....................................................................................22 4.5 Financiën.........................................................................................................................24 4.6 Risicoparagraaf ...............................................................................................................25 4.7 Doelstellingen .................................................................................................................26 4.8 Advies .............................................................................................................................27

Bijlagen ..................................................................................................................28

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

1

A A.1 A.2 A.3 A.4 A.5 A.6 A.7 B B.1 C C.1 C.2 C.3 C.4 C.5 C.6 C.7 D D.1 D.2 D.3 D.4 D.5 D.6 E E.1 E.2 E.3 F F.1

Wettelijke kaders ............................................................................................................29 Aansprakelijkheid ...........................................................................................................29 Elektriciteitswet ..............................................................................................................29 Wet natuurbescherming .................................................................................................30 Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) .........................................................................30 WIBON / CROW-500 .......................................................................................................31 CROW 400 .......................................................................................................................31 Europese regelgeving .....................................................................................................31 Richtlijnen .......................................................................................................................33 Richtlijn openbare verlichting .........................................................................................33 Duurzaam .......................................................................................................................34

Klimaatakkoord ...............................................................................................................34 Ledverlichting .................................................................................................................35 Dimmen ..........................................................................................................................35 Stabiliteitsmeting ............................................................................................................36 Circulariteit .....................................................................................................................36 Maatschappelijk verantwoord inkopen ..........................................................................37 Lichthinder en lichtvervuiling .........................................................................................38 Esthetiek en materialen ..................................................................................................39 Masten ............................................................................................................................39 Armaturen ......................................................................................................................39 Lichtkleur

........................................................................................................................39 Aanstraling en lichtarchitectuur .....................................................................................40 Reclameverlichting en “vreemde gebruikers” ................................................................40 Sportveldverlichting........................................................................................................40 (Kosten)efficiënt .............................................................................................................41 Regie en organisatie .......................................................................................................41 Onderhoud .....................................................................................................................41 Vervangingen ..................................................................................................................42 Innovaties .......................................................................................................................43 De mast staat er toch, wat kan er nog meer aan? ..........................................................43 F.1.1 Slimme verlichting (smart lighting) ....................................................................

43 F.1.2 Voordelen slimme verlichting ............................................................................ 43 F.1.3 Nadelen slimme verlichting ................................................................................ 44 F.1.4 Investering en opbrengsten ............................................................................... 44 F.2 Via smart lighting naar smart city ...................................................................................45 F.2.1 Innovatieve smart city oplossingen .................................................................... 45 F.2.2 De connected lichtmast ...................................................................................... 46 F.3 Regeren is vooruitzien ....................................................................................................46 F.3.1 Zhaga connector ................................................................................................. 46 F.3.2 Glasvezel ............................................................................................................. 47

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

2

Leeswijzer Dit beleidsplan bestaat uit vijf delen en is als volgt opgebouwd: Deel 1: Samenvatting In deel 1 is een samenvatting gegeven van het beleid, de te maken keuzes en bijbehorende exploitatielasten en investeringen. Deel 2: Inleiding Waarom verlichting in de buitenruimte? In deel 2 wordt het doel en de doelstellingen (missie en visie) van de openbare verlichting (OVL) in de gemeente beschreven. Deel 3: Huidige situatie Wat is er gerealiseerd en wat is de stand van zaken? Het derde deel beschrijft de huidige situatie in kwantiteit en kwaliteit, en geeft inzicht in de kostenbepalende factoren voor instandhouding van het areaal. Deel 4: Uitgangspunten Dit deel beschrijft de uitgangspunten voor instandhouding van de openbare verlichting. Er wordt inzicht gegeven in de kostenbepalende factoren in de gemeente. Het geeft een beschrijving van de verschillende scenario’s, ieder met een eigen ambitieniveau. De financiële en kwalitatieve impact van de te maken keuze is hierin inzichtelijk gemaakt. Deel 5: Bijlagen In de bijlagen worden de keuzes in detail weergegeven.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

3

1 1.1

Samenvatting Missie en visie Het doel van openbare verlichting in de gemeente is het bevorderen van de veiligheid en leefbaarheid in de openbare ruimte, gedurende de duisternis, waarbij het energieverbruik zo laag mogelijk dient te zijn tegen economisch verantwoorde kosten. Er wordt gestreefd naar duurzame oplossingen. De functie van de openbare ruimte bepaalt hierbij de kwaliteitscriteria van de verlichting. In dit beleidsplan is aandacht besteed aan de beleidskeuzes die gemaakt zijn en is aangegeven hoe de gemeente Moerdijk de komende beleidsperiode de openbare verlichting exploiteert, rekening houdend met de, voor openbare verlichting relevante, onderwerpen uit de “Atlas Moerdijk 2040”. De gemeente Moerdijk heeft voor de openbare verlichting de volgende missie en visie geformuleerd: Missie: De missie voor de openbare verlichting in de gemeente Moerdijk is om tot een duurzaam areaal openbare verlichting te komen, met als doel het bieden van een veilige omgeving voor de burger voor de lange termijn, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

1.2

Visie: De visie is vooral gericht op ‘niet verlichten, tenzij’. Daarbij zal de gemeente aansluiten op de wettelijke regelgeving, geldende normen en richtlijnen. Ook is de visie gericht op ‘aantrekkelijk en doelmatig’. Door standaardisering worden onderhoudskosten beperkt. De technische uitvoeringsaspecten voor onderhouden en aanleg worden aan derden uitbesteed.

Scenario’s Hoe de gemeente de openbare verlichting (OVL) de komende beleidsperiode kan verbeteren, is uitgewerkt in twee scenario’s. In beide scenario’s worden lichtmasten waarvan de afschrijvingstermijn al is verstreken op stabiliteit beproefd. Lichtmasten worden na 40 jaar op stabiliteit beproefd. Afgekeurde lichtmasten worden vervangen, goedgekeurde masten krijgen een garantie van zes jaar en worden daarna alsnog vervangen. Voor het renoveren van klassieke lichtmasten van gietijzer is in de periode 2023 tot en met 2032 jaarlijks € 15.000 beschikbaar. Voor het renoveren van armaturen op klassieke lichtmasten van gietijzer is in de periode 2023 tot en met 2026 jaarlijks € 30.000 beschikbaar. In scenario 1 (Vervangen o.b.v. afschrijvingstermijn) worden armaturen waarvan de afschrijvingstermijn al is verstreken in de periode 2023 tot en met 2026 vervangen. De overige conventionele armaturen worden op basis van leeftijd (afschrijvingstermijn) vervangen. In scenario 2 (Volledig LED in 2030) worden armaturen waarvan de afschrijvingstermijn al is verstreken in de periode 2023 tot en met 2026 vervangen. Alle overige conventionele armaturen worden in de periode tot en met 2030 in jaarlijks gelijke aantallen vervangen, ongeacht de leeftijd. Vanaf 2030 is het volledige areaal voorzien van energiezuinige LED verlichting.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

4

1.3

Financiën In de onderstaande tabel is een overzicht van het financiële effect van de scenario’s weergegeven.

In de periode tot en met 2030 zijn de cumulatieve exploitatiekosten van scenario 2 ten opzichte van scenario 1 ongeveer € 377.000 lager, omdat in dezelfde periode minder energie verbruikt wordt en omdat de onderhoudskosten voor LED verlichting lager zijn dan voor conventionele verlichting. Om dit te bereiken moet, naast het vervangen van lichtmasten, ook geïnvesteerd worden in vervanging van armaturen. De investeringen in de periode tot en met 2030 zijn in scenario 2 fors hoger dan in scenario 1.

1.4

Advies Hoewel de extra investeringen van scenario 2 zorgen voor een snellere afname van de exploitatiekosten, betekent dit óók dat investeringen vervroegd moeten worden en een deel van de armaturen vroegtijdig vervangen wordt. De huidige economische situatie van schaarste en sterk gestegen kosten, en de ontwikkeling hiervan in de nabije toekomst is onzeker. De keuze voor scenario 2 is uit oogpunt van kostenefficiënte instandhouding op dit moment niet logisch en kapitaalvernietiging is niet verantwoord. Door (voorlopig) vast te houden aan het ritme van scenario 1 worden materialen pas vervangen aan het einde van de afschrijvingstermijn. De investeringen zijn fors lager dan in scenario 2, waardoor het effect van eventuele kostenstijgingen op de benodigde investeringskredieten in scenario 1 minder groot zal zijn. Geadviseerd wordt te kiezen voor scenario 1: Vervangen op basis van afschrijvingstermijn. Daarnaast wordt geadviseerd om in 2027 het beleidsplan te actualiseren, en indien nodig bij te sturen op basis van actuele inzichten en ontwikkelingen.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

5

2 2.1

Inleiding Algemeen De gemeente Moerdijk heeft een gevarieerde openbare ruimte. Een deel van deze openbare ruimte is voorzien van openbare verlichting (OVL), op locaties waar het een bijdrage levert aan de verkeersveiligheid en sociale veiligheid. De gemeente is als wegbeheerder verantwoordelijk voor de instandhouding van de openbare verlichting. In het voor u liggende beleidsplan wordt beschreven hoe het beheer en onderhoud in de periode 2023 tot en met 2032 uitgevoerd kan worden en tegen welke kosten. Hiervoor worden twee scenario’s voorgelegd, ieder met een eigen ambitieniveau. Het doel van dit document is: Het inzichtelijk maken van de kwantiteit en kwaliteit van het te beheren areaal openbare verlichting; Het vastleggen van de beleidsuitgangspunten en beheerstrategie die aansluit bij de gewenste kwaliteit van de openbare ruimte; Het vastleggen van de reguliere onderhoudswerkzaamheden voor de komende beheerperiode; Het verkrijgen van de benodigde beheerbudgetten en investeringskredieten voor het instandhouden van het areaal.

2.2

Missie en visie Het doel van het OVL-beleid is gebaseerd op de visie dat in een ideale situatie de OVL optimaal bijdraagt aan de verkeersveiligheid en de sociale veiligheid. Het energieverbruik dient zo laag mogelijk te zijn en er wordt gestreefd naar duurzame oplossingen. Het doel van het vaststellen van beleid is om een kader te scheppen waarbinnen de openbare verlichting effectief, kostenefficiënt en milieubewust in stand wordt gehouden. Dit alles binnen de daarvoor geldende wettelijke bepalingen en richtlijnen. De doelstellingen voor de openbare verlichting zijn vertaald naar een missie en visie: Missie openbare verlichting In een missie is aangegeven wat de gemeente wil betekenen voor haar inwoners en andere belanghebbenden op het gebied van openbare verlichting. De missie maakt duidelijk waar de gemeente voor staat en waarin zij zich onderscheidt van andere gemeenten. Missie gemeente Moerdijk: De missie voor de openbare verlichting in de gemeente Moerdijk is om tot een duurzaam areaal openbare verlichting te komen, met als doel het bieden van een veilige omgeving voor de burger voor de lange termijn, tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

6

Visie openbare verlichting De visie bevat het langetermijnperspectief van de gemeente op het gebied van de openbare verlichting. Visie gemeente Moerdijk: De visie is vooral gericht op ‘niet verlichten, tenzij…’. Daarbij zal de gemeente aansluiten op de wettelijke regelgeving, geldende normen en richtlijnen. Ook is de visie gericht op ‘aantrekkelijk en doelmatig’. Door standaardisering worden onderhoudskosten beperkt. De technische uitvoeringsaspecten voor onderhoud en aanleg worden aan derden uitbesteed.

2.3

Atlas Moerdijk 2040 In de verkennende fase voor het opstellen van een nieuwe Omgevingsvisie heeft de gemeente de “Atlas Moerdijk 2040”opgesteld. In deze Atlas zijn de volgende onderwerpen benoemd, die relevant zijn voor het beleidsplan Openbare Verlichting: Energie De gemeente streeft ernaar in 2050 volledig CO2 neutraal te zijn. Hiertoe moet het energieverbruik, dat nu nog hoog genoemd wordt, fors verminderen. Leefbaarheid Het leefbaar en aantrekkelijk houden van de openbare ruimte is een belangrijke opgave voor de gemeente Moerdijk. Aspecten die daarbij van invloed zijn, zijn onder andere de onderhoudsstaat (en indeling) van de openbare ruimte, het gevoel van (sociale) veiligheid en de bereikbaarheid van voorzieningen. Groen en Natuur Moerdijk kent diverse groenblauwe (natuur) gebieden, omringd met een groenblauwe mantel. Ook binnen de kernen is divers groen te vinden in de vorm van parken, plantsoenen en speelveldjes. Deze waardevolle gebieden worden gekoesterd. Negatieve invloeden door bebouwing, bewoning en gebruik moet zoveel mogelijk beperkt blijven.

2.4

Doel van de openbare verlichting Verlichting zorgt ervoor dat wij in staat zijn bij duisternis de omgeving waar te nemen. Openbare verlichting (OVL) moet zaken zichtbaar maken die voor een veilig en doelmatig gebruik van de openbare ruimte van belang zijn. Het doel van openbare verlichting is om optimaal bij te dragen aan de sociale veiligheid, de verkeersveiligheid en de kwaliteit van de openbare ruimte (leefbaarheid). Belangrijke randvoorwaarden daarbij zijn; een zo laag mogelijk energieverbruik, het toepassen van duurzame oplossingen en borging van een veilige en goed functionerende installatie. Dit alles tegen verantwoorde kosten en een zo laag en duurzaam mogelijk energieverbruik. OVL is het geheel aan masten, armaturen, lampen en kabels om openbaar toegankelijk gebied te verlichten. De gemeente is eigenaar van het bovengrondse gedeelte van de OVL. De netbeheerder (in de gemeente Moerdijk Enexis) is eigenaar van het ondergrondse gedeelte. Tot het ondergrondse gedeelte behoren de (ondergrondse) kabels, de aansluiting en de systemen om verlichting in- en uit te schakelen.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

7

Een lichtpunt bestaat uit vier onderdelen: Lamp (lichtbron): zorgt voor de verlichting Armatuur: behuizing van de lichtbron Mast: houder van het armatuur Kabel: zorgt voor de aanvoer van elektriciteit

Sociale veiligheid Het gevoel van veiligheid ontstaat vooral als de openbare ruimte als overzichtelijk wordt ervaren. Dit houdt onder meer in dat men voetgangers op voldoende afstand kan herkennen en men hun intenties kan inschatten. Deze overzichtelijkheid ontbreekt als het zicht niet vrij is. Denk aan pilaren in een tunnel of donkere struiken. Er moet afstemming zijn tussen de openbare ruimte en de verlichting. Naast de verlichtingssterkte speelt gelijkmatigheid van het licht een belangrijke rol. Als er veel donkere plekken in een verder verlicht oppervlak zijn, wordt dit als onveilig ervaren. De onderlinge mastafstand is bepalend voor de gelijkmatigheid van de verlichting. Verkeersveiligheid Goede openbare verlichting stelt weggebruikers in staat zich veilig te verplaatsen, waarbij medeweggebruikers het verloop van de weg, obstakels en oneffenheden van het wegdek en goed kunnen worden waargenomen. Ook hier is gelijkmatigheid van de verlichting weer van belang. Als deze sterk varieert, beïnvloedt dit negatief het waarnemingsvermogen van de weggebruiker door het aanpassingsvermogen van het oog. Naast gelijkmatigheid is het niveau van de verlichting een belangrijke variabele. Het verlichtingsniveau wordt aangepast aan de wegcategorie en de verkeerssituatie. Drukke doorgaande wegen verlangen een hoger verlichtingsniveau dan wegen die minder vaak gebruikt worden.

Daarnaast wordt het verlichtingsniveau vaak verhoogd bij conflictgebieden, denk aan kruispunten of voetgangersoversteekplaatsen. Goede verlichting kan een onoverzichtelijke situatie een stuk veiliger maken. Leefbaarheid Leefbaarheid heeft betrekking op herkenbaarheid, sfeer en/of het benadrukken van het bijzondere karakter van de openbare ruimte: de beleving van de openbare ruimte. Dit wordt bevorderd als gebruikers van de ruimte zich prettig voelen en de behoefte ervaren om in de ruimte te zijn. Het bijzondere karakter van de openbare ruimte kan zowel in donkere als in lichte momenten met behulp van de verlichtingsmaterialen tot uitdrukking worden gebracht. Denk aan het plaatsen van klassieke masten in een historische omgeving of aan plaatsing van modern vormgegeven verlichting op een recent ontwikkeld plein. Functionele verlichting beïnvloedt de leefbaarheid; negatief als de installatie niet functioneert (niet brandend, scheef en/of beschadigd, beklad of bevuild) en positief als het onderhoud netjes wordt bijgehouden. Verlichting kan sfeer verhogend werken door middel van een weloverwogen lichtkleur. Het aanlichten van gebouwen en het gebruik van bijzondere verlichting kan de kwaliteit en de leefbaarheid van de openbare ruimte verbeteren.

Doel van de openbare verlichting

Sociale veiligheid

Verkeersveiligheid

Leefbaarheid

Vlotte en veilige afwikkeling van verkeer

Identiteit & sfeer Oriëntatie & informatie

Veilig gevoel Lage risicoaansprakelijkheid

Kwaliteit Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - van 2032de openbare verlichting

8

Structuur & samenhang

2.5

Geldigheid en actualisatie Dit beleidsplan wordt vastgesteld voor de periode van tien jaar, van 2023 tot en met 2032, met een doorkijk naar 2040. Voor de periode vanaf 2027 dient het beleidsplan te worden geactualiseerd en opnieuw ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Ook dienen tussentijdse kaderstellende wijzigingen op het beleid door de gemeenteraad te worden vastgesteld en dienen als onderdeel van het toekomstig Omgevingsplan. De gemeente Moerdijk heeft een woningbouwopgave van ongeveer 2.700 woningen in de komende tien jaar. Ingeschat wordt dat hiervoor een areaaluitbreiding komt van ongeveer 500 lichtobjecten. De impact hiervan op de exploitatiekosten is onderdeel van de actualisatie in 2027.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

9

3

Huidige situatie Dit deel beschrijft de huidige situatie en de kwaliteit en kwantiteit van de aanwezige openbare verlichting beschreven.

3.1

Areaal Het OVL-areaal binnen de gemeente Moerdijk is als volgt samengesteld (peildatum oktober 2022): 8.629 masten 8.676 armaturen 8.691 lichtbronnen Genoemde aantallen betreffen de verlichtingsobjecten in het beheer van de gemeente en zijn een momentopname, en bevat ook de NBD-aanwijsborden, tunnelverlichting, en grondspots en schijnwerpers op bijzondere objecten. Buitensportverlichting is geen onderdeel van dit beleidsplan. Vanuit het areaalbestand is een selectie gemaakt met de leeftijdsopbouw van masten en armaturen. In onderstaande grafieken is de leeftijdsopbouw van masten en armaturen weergegeven.

De technische levensduur van masten is gesteld op 46 jaar, de technische levensduur van armaturen op 23 jaar. Voor klassieke masten van gietijzer en bijbehorende klassieke armaturen gelden andere termijnen (zie hoofdstuk 4.1). Te zien is dat het areaal voornamelijk bestaat uit masten van staal, met een gemiddelde leeftijd van 22 jaar. Er zijn 296 masten waarvan de technische levensduur is verstreken. De gemiddelde leeftijd van armaturen is relatief hoog (14 jaar). Van 804 armaturen is de technische levensduur verstreken.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

10

De gemeente heeft 27% van haar areaal uitgevoerd in energiezuinige LED-verlichting. De ledverlichting verbruikt 17% van het totale energieverbruik voor de openbare verlichting. De verouderde armaturen met conventionele SOX, SON, HPL, CDO en CPO gasontladingslampen (o.b.v. natrium, kwik of metaalhalogeen), met over het algemeen hogere vermogens, betreft 15% van het areaal. Deze lichtbronnen zijn goed voor 32% van het energieverbruik van de openbare verlichting. Dat komt omdat deze lichtbronnen niet zuinig zijn en veelal niet gedimd worden. Tot slot is te zien dat meer dan de helft van het areaal is uitgevoerd met relatief energiezuinige PL en tl-verlichting. Deze 58% van het areaal verbruikt ongeveer de helft (50%) van het totale energieverbruik van de openbare verlichting. Energieverbruik [kWh]

Categorie

Gemiddeld vermogen

%Areaal (aantal)

LED

25 Watt

27%

247.109

17%

34 Watt

58%

725.118

51%

77 Watt

15%

462.064

32%

laag vermogen (PL/TL) hoog vermogen (SOX/SON/OVERIG) Totaal

%Areaal (verbruik)

1.434.291

De benodigde investering om alle ruim 6.100 conventionele armaturen te vervangen voor een gedimde LED variant met OLC is ongeveer € 3.600.000. Het renoveren van 172 klassieke conventionele armaturen op lichtmasten van gietijzer vergt een investering van ongeveer € 267.000. Het totale energieverbruik zal dan dalen van 1.434 MWh naar ongeveer 633 MWh, een reductie van 56%.

3.2

Kostensoorten OVL Een goed inzicht in de kostensoorten van de OVL-installatie is voor het vaststellen en uitvoeren van beleid van groot belang. In dit deel wordt aandacht besteed aan de kostenbepalende factoren voor het instandhouden van de kwaliteit van de OVL. De kosten voor de OVL zijn grofweg te verdelen in de volgende groepen: Onderhouds- en beheerkosten; Investeringen voor vervanging en verbetering; Energie- en netwerkkosten.

Onderhouds- en beheerkosten Het beheer wordt door de gemeente ondersteund door een externe beheerpartij en wordt gebruik gemaakt van een extern beheersysteem. De ondersteuningen richt zich voornamelijk op de intake en afhandeling van meldingen en het voorbereiden en aansturen van onderhoudswerkzaamheden. Het onderhoud wordt periodiek middels een openbare aanbesteding bij een gespecialiseerde onderhoudsaannemer belegd.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

11

Preventief onderhoud De werkzaamheden die voor preventief onderhoud worden uitgevoerd zijn: Lamp remplace (groepsremplace); Schouwen; Schilderen en reinigen Groepsremplace Remplace draagt bij aan de continuïteit van de kwaliteit van de verlichting. Door veroudering van de lamp wordt de lichtopbrengst gedurende de levensduur van de lamp minder en neemt de kans op incidentele storingen ten gevolge van lampdefecten toe. Het groepsgewijs vervangen van lampen (groepsremplace) heeft als voordeel dat incidentele storingen ten gevolge lampdefecten afnemen en dat de oorspronkelijke lichtopbrengst van de installatie naar de beginwaarde wordt gebracht. Remplace wordt uitgevoerd op het moment dat de servicelevensduur van de lamp is bereikt. Elke leverancier geeft aan hoeveel branduren een lamp heeft. Op basis van het brandschema kan de datum/periode bepaald worden waarin de lamp vervangen moet worden. LED-verlichting kent een veel langere levensduur, en bovendien maakt de lichtbron onlosmakelijk onderdeel uit van het armatuur, waardoor remplace niet meer nodig is. Naast de energiebesparing is dit een belangrijk tweede voordeel van LED waardoor de exploitatiekosten lager worden. Schouwen Dit betreft de periodieke lampcontrole op het functioneren van de lampen. Het schouwen vindt in de avonduren plaats en voor het gehele areaal van de gemeente.

Per jaar worden twee controlerondes uitgevoerd. Defecten worden genoteerd, op een later tijdstip gerepareerd en gemuteerd in het beheersysteem. Schilderen De nieuw toe te passen stalen lichtmasten zijn thermisch verzinkt zonder schildersysteem of poedercoating. Deze masten worden niet geschilderd. Het schilderen van stalen masten vindt uitsluitend plaats bij lichtmasten die als geschilderd zijn. De masten worden eens per 10 jaar opnieuw geschilderd. Vanuit bestandsbeheer wordt een lijst gegenereerd van de te schilderen masten. Er wordt nagegaan of er projectmatige werkzaamheden plaatsvinden waar de schilderwerkzaamheden plaats dienen te vinden. Is dit het geval dan worden de werkzaamheden uitgesteld tot na de uitvoering van het project. Dit om te voorkomen dat masten die worden geschilderd alsnog vervangen worden. Correctief onderhoud Correctief onderhoud omvat het oplossen van storingen, schades en incidentele gebreken. Storingen Storingen worden verholpen volgens het onderhoudscontract. Dit betreffen storingen aan het bovengrondse deel van de installatie wat in eigendom en beheer is bij de gemeente. Jaarlijks heeft de gemeente ongeveer 550 storingen aan de openbare verlichting.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

12

In het geval dat de veiligheid in het geding is of een hinderlijke situatie aanwezig is, wordt direct gereageerd op de melding. Responstijden en uitvoeringsvereisten zijn vastgelegd in een meerjarig onderhoudscontract, dat periodiek (in principe eens per vier jaar) middels een openbare aanbesteding aan een deskundige onderhoudsaannemer wordt gegund. De contractvorm en omvang van het werk wordt bepaald op basis van actuele inzichten. Het voedingsnet behoort grotendeels tot het eigendom en verantwoordelijkheid van het netwerkbedrijf Enexis. Storingen aan het ondergrondse kabelnet worden daarom aan dit bedrijf doorgegeven. Reparatie van deze storingen vallen binnen de verantwoordelijkheid van Enexis. Een beperkt deel van de verlichting is op een eigen net aangesloten middels 6 voedingskasten. Dit betreft: De Appelaarsedijk Station Lage Zwaluwe Reparatie van storingen aan het eigen ondergrondse kabelnet valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente. Schade en molest Het herstel van schade (vandalisme, storm- en/of aanrijdschade) of vernieling aan openbare verlichting wordt middels een onderhoudscontract met een aannemer geregeld. In 2021 heeft de gemeente ongeveer 10 schadegevallen aan openbare verlichting gehad, in het lopende jaar 2022 (januari t/m september) al 37 schadegevallen. Onderhoud- en beheerkosten

Kosten 2022

Beheerkosten

€

35.000

Vaste kosten storingsdienst

€

13.000

Storingen

€

21.100

Niet verhaalbare schades

€

12.600

Incidentele werkopdrachten (bijplaatsen/ verplaatsen, etc)

€

5.000

Groepsremplace (gem. per jaar)

€

20.000

Schilderwerk

€

10.000

Reinigen

€

3.000

Inspecties

€

8.000

Licentiekosten OLC’s

€

2.300

Totaalkosten regulier beheer

€

130.000

Vervanging en verbetering (investeringen OVL) Dit betreft de kosten voor vervanging van technisch afgeschreven materialen. Op basis van de levensduur van materialen en een gemiddeld tarief per lichtobject (inclusief arbeid) kan de jaarlijkse noodzakelijke vervanging worden bepaald. Er is met de volgende uitgangspunten rekening gehouden: Op het moment dat een armatuur technisch is afgeschreven wordt deze vervangen voor een energiezuinig led-armatuur voorzien van OLC en (statische) dimfunctionaliteit; De technische levensduur voor masten is gesteld op 46 jaar, voor armaturen is dit 23 jaar; Afschrijving lichtmasten in 46 jaar, armaturen in 23 jaar; In de kosten zijn leveringen en handelingen inbegrepen; De netwerkkosten (Enexis) voor het losnemen en heraansluiten van een lichtmast zijn inbegrepen; In de vervangingskosten zijn 10% kosten voor voorbereiding, administratie en toezicht (V.A.T.) inbegrepen.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

13

Vervangingswaarde areaal Lichtmasten € 4.700.000 Armaturen € 5.400.000 € 10.100.000

Gem. per jaar € 103.000 € 217.000 € 320.000

De werkelijke kosten, op basis van leeftijd, zullen jaarlijks fluctueren.

Energie- en netwerkkosten Dit betreft de kosten voor het ondergrondse netwerk en de energie die de OVL-installatie verbruikt: Voor de leveringskosten is gerekend met de huidige tarieven: €0,30 (piek) en €0,19 (dal) per kWh, exclusief belastingen. De tarieven voor energiebelasting is als volgt: Tarieven Energiebelasting 0 t/m 10.000 10.001 t/m 50.000 50.001 t/m 10 mln >10 mln

2023 € € € €

0,1256 0,1005 0,0394 0,0012

Het netwerk is eigendom van het netwerkbedrijf Enexis. Per aansluiting betaalt de gemeente een vaste vergoeding van € 9,14 per jaar voor instandhouding van het netwerk (netbeheerkosten). De energiekosten voor de gehele installatie, inclusief energiebelasting en opslag duurzame energieen klimaattransitie (O.D.E.), bedragen op basis van het berekende verbruik (1.434.000 kWh): Energie- en netbeheerkosten Energiekosten Energiebelasting en O.D.E. Netbeheerkosten

Kosten in 2022 € 168.300 € 52.200 € 62.000 € 282.500

In de loop van 2022 zijn de energietarieven fors gestegen, en de verwachting is dat het energietarief voor 2023 fors hoger zal zijn dan de tarieven van 2022. Het voorlopige tarief dat door energieleverancier DVEP is gecommuniceerd is € 0,32 (piek) en € 0,23 (dal) inclusief opslag. Op basis van deze tarieven zullen de leveringskosten voor elektriciteit (inclusief belasting) stijgen van € 220.500 naar ongeveer € 370.000. Ook de netbeheerkosten van Enexis zijn in 2023 fors gestegen, met ongeveer 30% naar ruim € 80.000.

3.3

Energieverbruik en Klimaatakkoord Nationaal zijn er energiebesparingsdoelstellingen (Energieakkoord) overeengekomen die ook impact hebben op het terugdringen van het energieverbruik van de OVL-installatie. In Nederland gaat namelijk ongeveer 1,5 procent van de geproduceerde elektrische energie naar OVL. Van de totale energierekening van een gemeente gaat ongeveer de helft naar openbare verlichting. In het Energieakkoord 2013 staan de volgende doelstellingen genoemd voor openbare verlichting (OVL) en verkeersregelinstallaties (VRI's): 20% energiebesparing bij OVL en VRI's in 2020 ten opzichte van 2013; 50% energiebesparing bij OVL en VRI's in 2030 ten opzichte van 2013; 40% van de OVL is voorzien van slim energiemanagement 1 in 2020; 40% van de OVL is energiezuinig in 2020.

1

Slim energiemanagement is: • anders schakelen dan het standaard brandrooster ‘Nacht’; • het regelen van het lichtniveau d.m.v. dimmen.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

14

In 2019 is het Klimaatakkoord tot stand gekomen. Hierin ligt de nadruk op CO2-reductie. De nog lopende afspraken uit het Energieakkoord zijn integraal opgenomen in het Klimaatakkoord. Het berekende jaarverbruik op peildatum oktober 2022 is 1.434.000 kWh. Er is geen jaarverbruik op peildatum 1 januari 2013 volgens de Klimaatmonitor van de Rijksoverheid bekend, daarom kan geen besparing in het kader van het Klimaatakkoord berekend worden. De prognose bij armatuurvervanging op basis van leeftijd is dat in 2030 naar verwachting ongeveer 49% op energieverbruik ten opzichte van 2022 wordt bespaard. De maximaal haalbare energiebesparing, als alle conventionele is vervangen door een dimbare LEDvariant, wordt ingeschat op ongeveer 59%.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

15

4 4.1

Beleidskeuze Wat zijn de uitgangspunten? Tijdens een evaluatie zijn het oude beleid en de ambities, visie en keuzes is een basisbeleid geformuleerd. Het basisbeleid betekent voortzetting van de huidige uitgangspunten en toevoegingen van actuele inzichten, en kent de volgende hoofduitgangspunten.

Algemeen De openbare verlichting wordt in overeenstemming met de Nederlandse richtlijn (NPR 13201:2017) geplaatst, maar beperkt het lichtniveau (verlichtingssterkte en luminantie) tot 80% van de minimale waarden per verlichtingsklasse uit deze richtlijn; Bij het aanbrengen van openbare verlichting wordt rekening gehouden met de richtlijn Lichthinder van de NSvV, om overlast voor de omgeving te beperken; De gemeente volgt (voor OVL) niet het PolitieKeurmerk Veilig Wonen (PKVW); De gemeente wil in bepaalde gebieden de duisternis bevorderen. In het buitengebied wordt terughoudend met verlichting omgegaan en geldt het principe “Niet verlichten, tenzij…”. Uitzondering hierop zijn de routes die in het Verkeersveiligheidsplan 2018 zijn opgenomen, zoals de Appelaarsedijk, en aan de provinciale wegen N285 en N389; De gemeente volgt de richtlijnen NEN1010 en NEN3140 voor de elektrische veiligheid bij aanleg en instandhouding van haar areaal, voor het deel van de installatie waarvoor zij verantwoordelijk is; De aanleg en onderhoud van het aanlichten van panden en/of objecten is niet in het beheer van openbare verlichting opgenomen; De gemeente verlicht geen particulier terrein; Openbaar gebied met een recreatief karakter zoals natuurgebied, recreatieve wandelpaden, parken en honden uitlaatplekken worden niet verlicht; In strijdige situaties prevaleert de veiligheid en het algemeen belang.

Ontwerp Het gemeentelijk VVP en de functie van de weg (verkeer of verblijf), is leidend voor het soort openbare verlichting; Voor de afweging om te verlichten en met welk lichtniveau, en als vanwege de verkeersen/of sociale veiligheid toch verlichting noodzakelijk is, worden de determineertabellen uit de richtlijn NPR-13201 gehanteerd; De gemeente overweegt verlichting in het buitengebied alleen op die locaties waar dit voor de verkeersveiligheid nodig is, waar de eigen voertuigverlichting en andere mogelijkheden (zoals inrichting van de weg en markering) niet voldoende verkeersveiligheid bieden. Deze verlichting vormt dan een uitzondering, zoals bij kruisingen, zijwegen, inritten en onoverzichtelijke bochten en zal een oriënterend karakter hebben; Bij de vervanging van de bestaande masten streeft de gemeente er zo veel mogelijk naar dat de bestaande locatie wordt hergebruikt, om hogere kosten te voorkomen. Als de openbare ruimte integraal wordt aangepast, kan herverdeling van masten wel plaatsvinden; Afwijkingen op de ontwerprichtlijnen worden uitsluitend in overleg en na goedkeuring van de beheerder/beleidsmedewerker OVL uitgevoerd.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

16

Aanleg Lichtmasten zoveel als mogelijk plaatsen waar geen belemmering van de lichtbundel op kan treden (niet te dicht bij een kunstwerk of boom); Lichtmasten zoveel als mogelijk plaatsen waar bewoners geen lichthinder ondervinden (niet ter hoogte van ramen ed.), masten plaatsen ter hoogte van de scheiding van perceelgrenzen; Indien sprake is van lichthinder in woningen, worden passende maatregelen getroffen; De onderlinge lichtmastafstand dient zoveel als mogelijk constant te zijn. Indien het niet mogelijk is de onderlinge lichtmastafstand constant te houden (vanwege b.v. in- en uitritten) dient er een geleidelijke overgang in onderlinge lichtmastafstand te zijn; Bij het ontwerp en het plaatsen van lichtmasten wordt rekening gehouden met de inrichting van de openbare ruimte, zoals zijstraten, parkeervakken en bomen; Bij het ontwerp en het plaatsen van lichtmasten wordt rekening gehouden met perceelgrenzen en gevels. Indien sprake is van lichthinder in woningen, dan worden maatregelen getroffen in het afschermen van de lichtbundel; Straten met een toegang tot achterpaden dienen, in nieuwbouwplannen, ter hoogte van de achterpaden voorzien te worden van een lichtpunt.

Particuliere achterpaden worden niet door de gemeente verlicht; Bij nieuwe aanleg of vervanging van verlichtingsobjecten wordt rekening gehouden met de bereikbaarheid van het object, indien het object op particuliere grond staat (gemeentelijk Snippergroenbeleid); Afwijkingen op de ontwerprichtlijnen worden uitsluitend in overleg en na goedkeuring uitgevoerd.

Materialen De gemeente maakt overwegend gebruik van stalen masten die financieel in 46 jaar worden afgeschreven en hanteert een technische levensduur van 46 jaar. Als masten langer dan 40 jaar staan, dan kan de stabiliteit van de mast gemeten worden. Als de mast voldoende stabiel is, wordt deze niet vervangen. Hiermee wordt het vervangingsmoment van lichtmasten verantwoord uitgesteld op basis van de verleende garantie en wordt duurzaamheid bevorderd; Klassieke masten van gietijzer worden niet op stabiliteit beproefd, deze masten worden op basis van toestandscontrole gerenoveerd; De financiële afschrijvingstermijn en de technische levensduur van armaturen is 23 jaar; Als decoratieve armaturen aan masten van gietijzer onderhoud nodig hebben, worden ze gerenoveerd en (indien van toepassing) voorzien van een LED lichtbron; Bij vervanging naar led armaturen past de gemeente statisch dimmen met dimregime 4A toe om het energieverbruik verder terug te dringen. De verlichting wordt om 20:00u gedimd naar 70%, van 00:00-05:00u naar 50%, van 05:00-06:30u naar 70% en om 06:30u naar 100%;

Nieuw te plaatsen armaturen worden standaard voorzien van OLC; Nieuw toe te passen producten (lichtmasten en armaturen) voldoen aan het landelijk criterium voor duurzaam inkopen en zijn voorzien van een CE-keurmerk; De gemeente hanteert, op basis van het gemeentelijke Verkeersveiligheidsplan (VVP), standaarden voor masten en armaturen: • Op erftoegangswegen worden paaltopmasten met kegelarmatuur toegepast (lichtpunthoogte 4 – 5 meter); Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

17

•

Op fietspaden worden paaltopmasten (lichtpunthoogte 4 – 5 meter) of lichtmasten met uithouder (lichtpunthoogte 6 meter) toegepast met kofferarmatuur; • Op gebiedsontsluitingswegen worden lichtmasten met uithouder en kofferarmatuur toegepast (lichtpunthoogte 6 – 8 meter met uithouder); • Op industriewegen worden lichtmasten met uithouder en kofferarmatuur toegepast (lichtpunthoogte 6 - 8 meter met uithouder); • In het buitengebied worden lichtmasten met uithouder en kofferarmatuur toegepast (lichtpunthoogte 6 – 8 meter met uithouder); • In centrumgebieden en gebieden met een toeristisch karakter kunnen specials zoals klassieke lichtmasten en armaturen toegepast worden; De gemeente hanteert ledverlichting in warm witte lichtkleur (3000K) in verblijfsgebied en neutraal wit (4000K) op wegen met een verkeersfunctie. In centrumgebieden en gebieden met een toeristisch karakter kan warmer wit licht (≤ 3.000K) toegepast worden, afgestemd op de omgeving. Openbare ruimte

LPH [meter]

Erftoegangswegen Fietspaden

4-5 4-5 6 6 8 8 6

Gebiedsontsluitingswegen Industriewegen Buitengebied 2 Centrumgebied, Toeristisch gebied

Uithouderlengte [meter] Paaltop Paaltop 0,5 0,5 0,75 0,75 0,5

Lichtkleur [Kelvin] 3.000 4.000 4.000 4.000 4.000 3.000 4.000 3 n.t.b. 4

Dimmen

Standaard armatuurtype

Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Kegelvorm Kegelvorm Koffervorm Koffervorm Koffervorm Koffervorm Koffervorm

Onderhoud Correctief onderhoud wordt middels een aanbesteding in de markt gezet; In het onderhoudscontract zijn verplichtingen opgenomen ten aanzien van prioriteiten en hersteltijden; Conventionele lampen worden preventief vervangen op servicelevensduur (groepsremplace). Bij het opstellen van de remplacelijst wordt rekening gehouden met het vervangingsmoment van het armatuur; Bij het onderhouden van een installatie wordt rekening gehouden met de duurzaamheidscriteria ten aanzien van energieverbruik en belasting van het milieu; De installatiekwaliteit wordt gecontroleerd tijdens incidentele storingen en bij specifieke meldingen; Het schadeverhaal is extern belegd. Aanrijdschades worden - zoveel mogelijk - verhaald op de veroorzaker of, indien onbekend, bij het Waarborgfonds Motorverkeer; Vanwege de bewaking van de kwaliteit van de OVL is het wenselijk om stalen lichtmasten te schilderen. Het schilderen van lichtmasten vindt planmatig plaats, waarbij een schildertermijn van 10 jaar wordt gehanteerd; De gemeente Moerdijk geeft invulling aan haar installatieverantwoordelijkheid door het aanwijzen van een installatieverantwoordelijke en het uitvoeren van inspecties; Bij toepassing van lichtmastreclame worden de kosten voor verzwaarde lichtmasten gedekt door de jaarlijkse vergoeding van het reclamebureau.

2 Zie uitgangspunten Ontwerp 3 Andere lichtkleur mogelijk bij hinder voor flora en fauna 4 Ter beoordeling van de beheerder OVL

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

18

Beheer Het ondersteunen van het beheer van de openbare verlichting, het voorbereiden en begeleiden van onderhoudswerkzaamheden is uitbesteed aan een externe beheerpartij; Voor het beheer wordt gebruik gemaakt van het (extern) beheersysteem.

Participatie In 2010 is de notitie Beginspraak op Maat vastgesteld wat ook in de nieuwe omgevingsvisie een plek gaat krijgen. Het uitgangspunt daarin is niet óf we aan participatie deden, maar hóe. Daarnaast zijn we in 2012 gestart met de gebiedstafels. De afgelopen jaren hebben zowel raad, college en organisatie ervaring opgedaan met participatie, het gebiedsgericht werken en democratische vernieuwing. Uit deze notitie is een actieplan Participatie en Gebiedsgericht werken 2.0 opgesteld. Dit actieplan heeft als uitgangspunt dat we het in Moerdijk samen doen. Daarom is participatie voor Moerdijk geen keuze, maar uitgangspunt, een vaste mind-set. Participatie is geen doel op zich, maar vanzelfsprekend onderdeel van ons werk omdat ons werk de samenleving aangaat. Hoe en met welke intensiteit we participatie inzetten past bij het doel en de impact van de opgave. Soms licht, soms uitgebreid. Hoofdzakelijk worden bij de uitwerking van dit nieuwe beleidsplan de betrokkenen geïnformeerd of geraadpleegd omdat met name omdat vanuit veiligheidswetgeving en verlichtingsrichtlijnen dit vereist wordt. Een aanvraag voor objecten aan lichtmasten, zoals banieren, bloembakken en feestverlichting, wordt door de beheerder van de OVL beoordeeld op constructie en geschiktheid van de lichtmast.

De installatieverantwoordelijke van de gemeente stelt kaders aan de elektrische eigenschappen van de aansluiting en het aan te sluiten object.

4.2

Scenario’s Hoe de gemeente de openbare verlichting (OVL) de komende beleidsperiode kan verbeteren, is uitgewerkt in twee scenario’s. De scenario’s geven inzicht in de investering en de gevolgen die deze investeringen hebben. Voor het scenario is een ‘score’ gegeven op de thema’s Veiligheid, Duurzaamheid, Kwaliteit en Kosten efficiënt. Deze score is geen ‘exacte wetenschap’ maar meer een inschatting van het effect van het scenario voor het betreffende thema, afgezet tegen de huidige situatie. Het scenario is uitgewerkt op basis van het huidige prijspeil (2022) en niet geïndexeerd. De tarieven zijn gebaseerd op tarieven uit recente aanbesteding, de vaste tarieven van netbeheerder Enexis in 2022 en de Energiebelasting en O.D.E. zoals vastgesteld voor kalenderjaar 2022. Eventuele areaaluitbreiding is niet in de berekeningen meegenomen. Voor de berekening van de kapitaallasten is gerekend met 1,5% rente vanaf het jaar van investering. Op masten wordt vanaf het jaar van investering jaarlijks het 1/46e deel afgeschreven, bij armaturen het 1/23e deel.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

19

4.3

Scenario 1: Vervangen o.b.v. afschrijvingstermijn Lichtmasten Van 718 lichtmasten is de afschrijvingstermijn in 2022 verstreken. In 2018 en 2019 zijn 413 van deze lichtmasten op stabiliteit beproefd en is een stabiliteitsgarantie tot 2024 of 2025 afgegeven. De overige 305 lichtmasten zullen nog op stabiliteit beproefd worden. Naar verwachting zal ongeveer 8% afgekeurd worden. In het scenario wordt rekening gehouden met 25 masten die in 2023 vervangen moeten worden o.b.v. de stabiliteitsmeting. De overige lichtmasten krijgen 6 jaar garantie en worden in 2029 vervangen. De overige lichtmasten worden op bij een leeftijd van 40 jaar op stabiliteit gemeten en, indien goedgekeurd, na 46 jaar vervangen. Afgekeurde masten worden direct vervangen. In de periode tot en met 2032 bereiken 137 klassieke lichtmasten van gietijzer het einde van de levensduur. In deze periode zullen jaarlijks gemiddeld 15 klassieke lichtmasten, hiervoor is jaarlijks € 15.000 beschikbaar. Scenario 1 Aantal masten obv leeftijd Aantal masten obv uitval Renovatie klassieke masten Investering masten

2023

€ €

34 32 15.000 49.014

€ €

2024 571 4 15.000 312.720

2025

€ €

98 14 15.000 72.966

€ €

2026 138 1 15.000 87.168

2027

€ €

42 2 15.000 37.897

2028

2029 -

€ €

35 15.000 32.928

€ €

84 83 15.000 61.456

2030

€ €

53 56 15.000 46.405

€ €

2031 175 169 15.000 109.920

2032 7 24 15.000 22.556

€ €

Armaturen Armaturen waarvan de afschrijvingstermijn al is verstreken worden vanwege de omvang en benodigde investering (850 stuks) in de periode 2023 tot en met 2026 vervangen, gemiddeld 213 stuks per jaar. De overige armaturen worden op basis van leeftijd (afschrijvingstermijn) vervangen. Er zijn nog 182 armaturen op klassieke lichtmasten van gietijzer, waar nog een conventionele lamp in zit. Het renoveren van deze armaturen naar LED kost ongeveer € 660 per armatuur. Deze ombouw zal in de periode 2023 tot en met 2026 plaats vinden, hiervoor is € 30.000 per jaar beschikbaar. Scenario 1 Aantal te vervangen armaturen Renovatie klassieke armaturen Investering armaturen

€ €

2023 317 30.000 219.220

€ €

2024 372 30.000 252.102

€ €

2025 524 30.000 342.975

€ €

2026 384 30.000 259.276

2027 € €

89 53.209

€ €

2028 437 261.261

€ €

2029 447 267.240

€ €

2030 489 292.349

€ €

2031 441 263.652

€ €

2032 603 360.504

Effect op doelstellingen In onderstaande overzicht zijn de effecten van het scenario op de doelstellingen weergegeven. Doelstelling Veilig Duurzaam Kostenefficiënt Kwaliteit

Effect scenario 1

Toelichting op deze score: Veilig: De huidige situatie wordt structureel verbeterd. Lichtmasten en armaturen worden planmatig vervangen en onderhouden, en hiervoor wordt voldoende budget beschikbaar gesteld. Lichtmasten waarvan de afschrijvingstermijn is bereikt worden beproefd op stabiliteit en zodoende verantwoord in stand gehouden. Afgekeurde lichtmasten worden vervangen. Armaturen waarvan de afschrijvingstermijn is overschreden worden binnen 4 jaar vervangen. Met planmatige instandhouding wordt voldaan aan alle relevante normen en richtlijnen. Het risico op schade en uitval wordt beperkt, hetgeen een positieve invloed heeft op de Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

20

verkeersveiligheid en sociale veiligheid, maar omdat het tempo van de armatuurvervangingen iets lager ligt dan bij scenario 2 zal het aantal storingen iets minder snel verminderen, en is de score op “veiligheid” iets lager dan de score van scenario 2. Duurzaam: Dimbare LED-verlichting wordt toegepast en armaturen worden op basis van afschrijvingstermijn vervangen. Er vindt geen kapitaalvernietiging plaats door vervroegde vervanging. Het tempo van armatuurvervanging bepaalt ook het tempo waarmee op energieverbruik wordt bespaard. Vanwege de leeftijdsopbouw van het armaturenareaal wordt de maximale besparing pas in 2042 bereikt, hetgeen de score beperkt. Kosten efficiënt: Het aantal storingen neemt af, omdat de uitval van LED-lichtbronnen minder is dan bij conventionele lichtbronnen. Omdat het tempo van de armatuurvervangingen lager ligt (vervanging o.b.v. afschrijvingstermijn) zal het aantal storingen langzamer dan bij scenario 2 verminderen. De onderhoudskosten nemen uiteindelijk fors af, met name omdat LED-verlichting geen groepsremplace kent zoals bij conventionele lichtbronnen gebruikelijk is. De energiekosten nemen in hetzelfde tempo af, (dimbare) LED-verlichting verbruikt aanzienlijk minder energie dan conventionele verlichting.

Om de vervanging te realiseren wordt geïnvesteerd volgens een beheersbaar ritme van planmatige efficiënte voorbereiding en uitvoering, én hierdoor kan gebruik gemaakt worden van de jaarlijkse verbetering (prijs, kwaliteit, efficiëntie) van toe te passen materialen. De armaturen worden op basis van afschrijvingstermijn vervangen, er vindt geen kapitaalvernietiging plaats. Kwaliteit: De algemene verlichtingskwaliteit, de kwaliteit van de technische installatie en de beeldkwaliteit van de openbare ruimte gaat erop vooruit door het planmatig uitvoeren van onderhoud en vervanging. Achterstand in mast- en armatuurvervanging wordt in de periode 2023 tot en met 2026 ingelopen. De inwoner ervaart verbetering van leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte, maar in een iets lager tempo dan bij scenario 2.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

21

4.4

Scenario 2: Volledig LED in 2030 Lichtmasten Van 718 lichtmasten is de afschrijvingstermijn in 2022 verstreken. In 2018 en 2019 zijn 413 van deze lichtmasten op stabiliteit beproefd en is een stabiliteitsgarantie tot 2024 of 2025 afgegeven. De overige 305 lichtmasten zullen nog op stabiliteit beproefd worden. Naar verwachting zal ongeveer 8% afgekeurd worden. In het scenario wordt rekening gehouden met 25 masten die in 2023 vervangen moeten worden o.b.v. de stabiliteitsmeting. De overige lichtmasten krijgen 6 jaar garantie en worden in 2029 vervangen. De overige lichtmasten worden op bij een leeftijd van 40 jaar op stabiliteit gemeten en, indien goedgekeurd, na 46 jaar vervangen. Afgekeurde masten worden direct vervangen. In de periode tot en met 2032 bereiken 137 klassieke lichtmasten van gietijzer het einde van de levensduur. In deze periode zullen jaarlijks gemiddeld 15 klassieke lichtmasten, hiervoor is jaarlijks € 15.000 beschikbaar. Scenario 2 Aantal masten obv leeftijd Aantal masten obv uitval Renovatie klassieke masten Investering masten

2023

€ €

34 32 15.000 49.014

€ €

2024 571 4 15.000 312.720

2025

€ €

98 14 15.000 72.966

€ €

2026 138 1 15.000 87.168

2027

€ €

42 2 15.000 37.897

2028

2029 -

€ €

35 15.000 32.928

€ €

84 83 15.000 61.456

2030

€ €

53 56 15.000 46.405

€ €

2031 175 169 15.000 109.920

2032

€ €

7 24 15.000 22.556

Armaturen Alle conventionele armaturen worden in de periode 2023 tot en met 2030 vervangen, zodat vanaf 2030 het volledige areaal voorzien is van energiezuinige LED verlichting. Armaturen waarvan de afschrijvingstermijn al is verstreken worden vanwege de omvang en benodigde investering (850 stuks) in de periode 2023 tot en met 2026 vervangen, gemiddeld 213 stuks per jaar. De overige armaturen worden op basis van leeftijd (afschrijvingstermijn) vervangen. Er zijn nog 182 armaturen op klassieke lichtmasten van gietijzer, waar nog een conventionele lamp in zit. Het renoveren van deze armaturen naar LED kost ongeveer € 660 per armatuur. Deze ombouw zal in de periode 2023 tot en met 2026 plaats vinden, hiervoor is € 30.000 per jaar beschikbaar. Armaturen waarvan de afschrijvingstermijn ná 2030 verstrijkt (3.069 stuks) worden uiterlijk in 2030 vervangen. In de aankomende periode 2023 tot en met 2030 worden ongeveer 790 armaturen per jaar vervangen (raming € 472.000 per jaar). Scenario 2 Aantal te vervangen armaturen Renovatie klassieke armaturen Investering armaturen

€ €

2023 790 30.000 502.004

€ €

2024 790 30.000 502.004

€ €

2025 790 30.000 502.004

€ €

2026 790 30.000 502.004

€ €

2027 789 471.705

€ €

2028 789 471.705

€ €

2029 789 471.705

€ €

2030 789 471.705

2031 € €

-

2032 € €

2 1.196

In 2030 is het volledige areaal van energiezuinige ledverlichting voorzien en wordt de maximale besparing op exploitatiekosten bereikt. In dit scenario worden ruim 3.000 armaturen vervroegd vervangen.

Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032

22

Effect op doelstellingen In onderstaande overzicht zijn de effecten van het scenario op de doelstellingen weergegeven. Doelstelling Veilig Duurzaam Kostenefficiënt Kwaliteit

Effect scenario 2

Toelichting op deze score: Veilig: De huidige situatie wordt structureel verbeterd. Lichtmasten en armaturen worden planmatig vervangen en onderhouden, en hiervoor wordt voldoende budget beschikbaar gesteld. Lichtmasten waarvan de afschrijvingstermijn is overschreden worden beproefd op stabiliteit en zodoende verantwoord in stand gehouden. Afgekeurde lichtmasten worden vervangen. Armaturen waarvan de afschrijvingstermijn is overschreden worden binnen 4 jaar vervangen. Met planmatige instandhouding wordt voldaan aan alle relevante normen en richtlijnen. Het risico op schade en uitval wordt beperkt, hetgeen een positieve invloed heeft op de verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Omdat het tempo van de armatuurvervangingen hoger ligt dan bij scenario 1 zal het aantal storingen sneller verminderen, en is de score op “veiligheid” iets hoger dan de score van scenario 1. Duurzaam: Dimbare LED-verlichting wordt toegepast en armaturen worden versneld vervangen om in 2030 de maximale besparing op energieverbruik te realiseren. Transport en vervoer van monteurs vanwege storingen en groepsremplace zal iets sneller afnemen dan bij scenario 1. Deze positieve invloeden op de score worden (deels) tenietgedaan omdat een deel van het areaal vervroegd wordt vervangen, hetgeen de score op duurzaamheid beperkt. De score is daarom gelijk aan de score van scenario 1.

Kosten efficiënt: Het aantal storingen neemt af, omdat de uitval van LED-lichtbronnen minder is dan bij conventionele lichtbronnen. Omdat het tempo van de armatuurvervangingen hoger ligt (vervanging conventionele armaturen uiterlijk in 2030, ongeacht de leeftijd) zal het aantal storingen sneller dan bij scenario 1 verminderen. De onderhoudskosten nemen uiteindelijk fors af, met name omdat LED-verlichting geen groepsremplace kent zoals bij conventionele lichtbronnen gebruikelijk is. De energiekosten nemen in hetzelfde tempo af, (dimbare) LED-verlichting verbruikt aanzienlijk minder energie dan conventionele verlichting. Door de benodigde investeringen gelijkmatig te verdelen wordt in de periode 2023-2030 een beheersbaar ritme gecreëerd voor planmatige efficiënte voorbereiding en uitvoering, én kan gebruik gemaakt worden van de jaarlijkse verbetering (prijs, kwaliteit, efficiëntie) van toe te passen materialen. Een deel van de armaturen wordt vervangen vóór het verstrijken van de technische levensduur. Vanwege deze kapitaalvernietiging wordt de score iets beperkt, en is de score iets lager dan bij scenario 1. Kwaliteit: De algemene verlichtingskwaliteit, de kwaliteit van de technische installatie en de beeldkwaliteit van de openbare ruimte gaat erop vooruit door het planmatig uitvoeren van onderhoud en vervanging.

Achterstand in mast- en armatuurvervanging wordt in de komende periode 2023 tot en met 2026 ingelopen. De inwoner ervaart verbetering van leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte, in een iets hoger tempo dan bij scenario 1 en daarom is de score iets hoger dan bij scenario 1. Beleidsplan Openbare Verlichting 2023 - 2032