Aanbiedingsbrief actiepunten RIB Geluidswal Helwijk

ge rneenfe

Moerdük

AANBIEDINGSBRIEF Zaaknummer Bl-nummer

283778 AC FI 210406-04

Aan de leden van de gemeenteraad, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Moerdijk biedt u hierbij de beantwoording van het volgende actiepunt aan. Verqaderino

Commissie Fysieke lnfrastructuur

Vraaqsteller

: Commissie Fvsieke lnfrastructuur / technische vragen

Datum

6 april2021

Behandeling diverse vragen over de RIB geluidswal Helwijk, met inbegrip van technische vragen gesteld door mevrouw Joosten. 1.

Wat vindt het College van de bij iedereen nu aljaren bekende constatering dat indertijd in het 'Tracébesluit Dinteloord-Bergen op Zoom gedeelte Steenbergen'niet op de akoestische gevolgen van doortrekking van de A4 is ingegaan, terwijl dit een wettelijke verplichting was en, als dit zou zijn gebeurd, geluidsreducerende maatregelen indertijd hadden moeten zijn genomen? Wij vragen dit omdat van dit ambtelijk verzuim de bewoners van de Helsedijk en de kern Helwijk nu al

jaren de dupe zijn. Antwoord: Allereerst goed om te beseffen dat Rijkswaterstaat (RWS) bevoegd gezag is. Dat maaî het ats college lastig om hier een absoluut antwoord op te geven. Als gemeente hebben we sfeeds a/s intermediair gefungeerd fussen RWS en de inwoners. ln die rol hebben yye sfeeds mede de belangen van de bewoners behartigd. Wij hebben niet de indruk dat RWS handelt in strijd met vastgestelde

vereisten. lets wat /os sfaaf van het feit dat de uitkomsten nu door de bewoners als zeer teleurstetlend worden ervaren. Onderstaand de berekeningsmethodiek en wetgeving die door RWS wordt gehanteerd: 'ln de Wet geluidhinder (Wgh) is bepaald dat een onderzoek naar maatregeten alleen plaats hoeft te vinden voor woningen gelegen binnen de zone ex. at. 74 Wgh. Kortweg gezegd is dat een zone van 400 m (bii 2x2 riistroken) aan weerszijden van de aan te leggen of te wijzigen weg. tn lengterichting loopt deze zone 1/3" deel van 400 m door.

1

ge meenre

Moerdijk

ehde wï49¡rq

dnde wiiagng

mderæelffigebþd v-Ëg

t-

d

dr3 AÈrclding 2-1: Ondrr¡orksçbirtl {rl = tonËDrertlt:f Verder moeten ook de effecten van reconstructie op aansluitende wegdelen worden onderzocht (art. 87d Wgh zoals deze gold vóór 1 juli 2012; "uitstraling'). Dit onderzoek kan echter niet verplichten tot het treffen van maatregelen. ln 1998 is het Tracé Besluit (TB) A4 Dinteloord - Bergen op Zoom (met een oostelijke omlegging om Steenbergen) vastgesteld (verder: T81998). ln 2001 rs een deel van dit TB (fussen de Stierenweg en

de Steenbergsche Vliet) vernietigd door de Raad van State. Voor dit vernietigde deel is in 2011 het genoemde Tracébesluit Dinteloord - Bergen op Zoom, gedeelte Steenbergen (verder: T82011) vastgesteld dat voorzag in een westelijke omlegging om Steenbergen. Omdat de verschillen in verkeerscijfers fussen T81998 en T82011 niet significant waren, is in het kader van T82011 geen ondezoek naar uitstraling uitgevoerd op de A4 ten noorden en ten zuiden van Steenbergen. De GPP's ter hoogte van Helwijk zijn gebaseerd op een weg met ZOAB. Tweelaags ZOAB op beide rijbanen toegepast heeft een geluidreducerend effect van ca. 2 dB. Dat tweelaags ZOAB sorns op de ene en dan weer op de andere rijbaan ligt heeft vooral te maken met het onderhoudsregime. Beter gezegd: Op de plekken waar nu nog ZOAB ligt is recent geen groot asfaltonderhoud uitgevoerd, want idealiter leg je pas een stiller wegdek aan wanneer de bestaande verharding aan veruanging toe is. Op de tekening is weergegeven waar de verschillende asfaltlagen liggen. De kleuren zijn

Zwart = DAB (dicht asfaltbeton; wordt voornl. op toe- en afritten toegepast) Licht groen = ZOAB Donker groen = tweelaags ZOAB.

2

sremeeiiñ

oerdijk

t

tnn no , oc t rc

:: au

o/e9n

îï; a

a

t o

t

*

lr I

.\.

¡¡

rLt

Þ ,<l¡

;\

*&,

a

t

,

$[

a

;i

,l;

o_l

t ,nl

ttf

'.,

'i

{..,

t

3

Eremee nte

Moerdijk

Verder is het zo dat op grond van art. 87d van de Wet geluidhinder (Wgh) zoals deze gotd ten tijde van het vaststellen van de Tracébesluiten "A4 Dinteloord - Bergen op Zoom" (vastgestetd in 1998; T81998) en "A4 Dinteloord - Bergen op Zoom, gedeelte Steenbergen" (vastgestetd in 2011; T82011) moest de zogenaamde uitstraling worden onderzocht van een project op aansluitende wegvakken. Allereerst geldt dat de Wgh niet afdwingt dat er uit een uitstralingsonderzoek een verptichting votgt tot het treffen van maatregelen. Er ziin Helwiik daarmee maatreoelen onthouden. ln het T82011 wordt voor de uitstraling op de bestaande A4 venuezen naar T81998 dat voorzag in een oosteliike omlegging om Steenbergen. Het gedeelte van T81998 binnen de toenmalige

gemeentegrenzen van de gemeente Steenbergen (Sfeenbergsche Vliet - Stierenweg) is in 2001 vernietigd. De resterende tracédelen (Steenbergsche Vtiet - Dintetoord en Stierenweg - Bergen op Zoom) ziin toen onhenoepelijk geworden. T82011 is gezien als een 'veruanging' van het vernietigde deel van T81998 en omdat de verkeerscijfers fussen T81998 en T82011 niet wezenlijk afweken is in T82011 geoordeeld dat de uitstraling voor de A4 niet opnieuw onderzocht moest worden.

ln de toelichting op T82011 is dff a/s

beschreven

h h.f *o.üfdh oodtr¡l,.t Í GnlËl {'e r¡trtrlhg qrdr¡oct* op trt ørd.rtrggcrxlt

ïççrn i" Þc rrfiÊltËc s¡cgrg mt stt'rtü.r!¡n fû.t !G? ttoogir vrr xlttrdorp h h.t trrldcn ;t dc Stccnb(rçôc ì/¡ct h h.t noanlsr .Í ap rccrt s*tnorndqfÊ lætdrlËr, orüdü htt Trrc(ùr¡l¡l ,ll5æcnùreæ dr wr¡cr ll çcrn icrct'(t ornt 9e.ne 0ñ1staÇîbafeÊn ñ.fi rúÉ yr6 TG¡alnrtr üd.fc çrtacrtfffitffil op dc rccdr Ëf*fi*gd{fc Ìrrcúçdrcücn *t Êtrdorp ¡r Fr dt riôOnf vüt mtloont, IÛû ËírÊ¡cn n¡r dr Tocüüðño ûg hrt rrtÉòcel¡rt Ar ortrtgrt. tar9an oÞ lxnr ut t99rì. lrèfll B fìltdl üìd..trt bc¡tært ¡¡r dt rßtnçcñrctan 0g dÈ .'ÍfggÈîdc Uoo.frFfm-

Op 14 maart 2012 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State atte beroepen tegen het T82011 ven lorpen en is het T82011 onherroepelijk geworden.' De bewoners van de Hellegatsweg in Willemstad zijn in 2020 ook aangesloten bijeen overleg met de werkgroep Geluid Helwijk en hebben afstemming gehad met RWS over hun situatie. 2.

Rijkswaterstaat maakt de geluidsreducerende maatregelen duurder dan noodzakelijk is. Wij vragen u om Rijkswaterstaat aan te spreken op de (onredelijk ?) a^tare eisen die deze organisatie aan de aan te leggen geluidswal stelt.

Antwoord: De gemeente heeft bestuurlijk meerdere malen, waaronder tijdens /¡ef bezoek van de minister, verzocht om mee te werken aan een oplossing voor de situatie bij Helwijk. De minister heeft in haar brief van april 2020 het volgende laten weten: Brief Ministerie april2020 n.a.v. bezoek: "Geluidsmaatregelen Geluidmaatregelen worden bepaald op basrs van de geluidwetgeving. Op basis daarvan en op basis van de nu bekende informatie over de ontwikkeling van het verkeer, is de conclusie dat er ter hoogte van Helwijk nog geen aanleiding is tot het treffen van aanvullende maatregelen.

4

qemeente ¿M oerdi¡k Het treffen van bovenwettelijke maatregelen kan enket ats de gemeente dit wenst en financieft. Ats de gemeente hiertoe bereid is zal Rijkswaterstaat in overleg met de gemeente bekijken wat de (on)mogeliikheden zijn. Hetzelfde geldt voor de door u voorgestelde omvangrijkere maatregelen, zoals hogere geluidsschermen. Waar mogelijk worden onderzoeken en voorbereidingen getijktijdig uitgevoerd om zo de schermen bij Heijningen zo snel mogetijk te realiseren. De uitvoering is nu voorzien in 2022. Vanaf 16 maart 2020 is de maximumsnelheid voor Rijkswegen naar 100km/u verlaagd ten gevotge van de stikstofproblematiek. Hierdoor zal het geluid door verkeer ook afnemen." Aansluitend heeft de gemeente een onderzoek uitgevoerd naar de haatbaarheid om een derget'tjke voorziening zelf te realiseren. Daar heeft u recent een RtB over ontvangen. ln de ogen van het cottege rechtvaardigt de geluidsreductie niet de benodigde investering. lnmiddels hebben wii u geïnformeerd in een RtB over Heijningen dat de realisatie van het scherm bij Heijningen is verplaatst naar 2023. 3.

Als het gaat om de geluidsoverlast in Heijningen heeft Rijkswaterstaat de doelmatigheidseis inmiddels losgelaten. Als er blijkbaar wettelijk ruimte is om dáár de doelmatigheidseis los te laten, bestaat die ruimte ook als het gaat om Helsedijk/Helwijk. Antwoord: Het is onduidelijk waarop. deze bewering is gestoeld. De doelmatigherdsers bij Heijningen is dan ook niet tosgetaten. De schermen die worden gerealiseerd

passen binnen de doelmatigherdseisen. We zijn blij dat RWS zich voor Heijningen heeft ingezet om de maximale hoogte en lengte te realiseren binnen de wettelijke kaders. Het zou kunnen ziin dat de omvang van het maatregetpakket bij Heijningen doet vermoeden dat de doelmatigheid daar is losgelaten, maar dat is niet het gevat. Op öasrs van verkeersprognoses zíet Ríikswaterstaat in de toekomst ook knelpunten ontstaan op niet-saneringswoningen in HeÍiningen. Dat leidt automatisch tot een omvangrijker maatregetpakket. tn Hetwijk zìet Ríikswaterstaat op basÍs van de beschíkbare prognoses geen knelpunten op niet-

saneringswoningen. Ter hoogte van Helwijk moeten geluidmaatregelen worden afgewogen in het kader van een autonome sanering op grond van art. 11 .56 Wet milieubeheer (Wm). Voor deze autonome sanering komen aan de noordoostziide van de A4 alleen de woningen Helsedijk 63 en 65 in aanmerking. Hetsedijk 41 is geen saneringsobject. Geluidmaatregelen hoeven echter niet tot etke prijs te worden getroffen. Dat

zou de uitvoering van het geluidbeleid onbetaalbaar maken. ln de wetgeving is hiervoor een financieel-akoesfische afwegingsmethodiek (doelmatigheidscriteium; DMC) opgenomen. Het doelvan het DMC is om tot een eenduidige (rechtsgetijkheid) en objectieve (rechtszekerheid) onderbouwing van de geluidreducerende maatregelen te komen. Met het DMC wordt bepaald of de voorgenomen maatregelvarianten financieet doetmatig zijn.

5

qemeente UM

oerdijk

4. Wilhet College Rijkswaterstaat een financieringsvoorsteldoen waarmee een oplossing voor het tweede deel van het tracé mogelijk wordt, zoals in de brief van de werkgroep wordt geschetst?

Antwoord: De brief van de minister van april 2020 is hetder. RWS is niet bereid te investeren in een geluidsvoorziening. Het realiseren van deze voorziening kan enket indien de gemeente bereidis dje fe financieren. Daar is recentelijk het onderzoek naar gedaan, zie de informatie in de RtB. Het coltege is van mening dat er gezien de benodigde (niet geraamde) investeringen en de retatief beperkte geluidsreductie geen sprake is van een doelmatige maatreget. lJiteraard heeft u ats raad de mogelijkheid om welte voorzien in de benodigde gelden. RWS geeft aan over de beschikbaarheid van budget voor cofinanciering van een gemeentetijk initiatief: Vermoedeliik wordt er in de brief gedoeld op art. 11.59 tid 3 Wm. ln de Memorie van Toelichting bij dit

artikel wordt o.a. "cofinanciering door een andere overheid en derden" genoemd als atternatieve maatregel. Uit het DMC volgt dat ter hoogte van Hetwijk een maatreget mogetijk is van 137 m lang en 2 m hoog. Deze maatregel voldoet niet aan de minimate afmetingen die votgen uit bijtage 3 van het Bgm en is daarmee niet doelmatig. Daarom komen de betreffende saneringswoningen in Hetwijk in aanmerking voor een ondenoek naar de noodzaak voor gevelmaatregelen. De werkgroep tijkt te suggereren dat

art' 11.59 lid 3 Wm tot een verplichting voor Rijkswaterstaat leidt om de kosten voor een maatregel van (in dit geval) 137 m lang en 2 m hoog in te brengen ats bijdrage in een gemeentetijk initiatief voor een geluidwal bij Helwijk. Riikswaterstaat is echter van mening dat de bijdrage aan een gemeentelijk initiatief nooit hoger kan ziin dan de kosten van de doelmatige maatregelvariant (in dit gevat gevetmaatregeten aan twee woningen). Een biidrage ter grootte van de kosten van een maatregel van 137 m tang en 2 m hoog betekent immers dat Riikswaterstaat kosten moet maken voor een maatregel die op grond van het DMC niet doelmatig is en het DMC heeft onder andere tot doet om dat te voorkomen. 5.

Sinds de openstelling van de A4 om Steenbergen heen zijn we vele jaren verder. Meteen al in het vierde kwartaal van 2014 werd het probleem van de geluidsoverlast zichtbaar. Ondanks al het werk van de werkgroep A4lA29 is een oplossing nog steeds niet in zicht. Dit vraagt om daadkracht om te komen tot een oplossing.

Antwoord: Als college ziin we van mening sfeeds hetgeen te hebben gedaan wat verwacht mag worden. We hebben sfeeds naast de bewoners gestaan om tot een oplossing te komen. Zie de uitgebreide voorgeschiede n is waarover u meermalen be nt gelnformeerd.

Dat dat ook door de bewoners ats zodanig is eruaren btijkt uit de vele gesprekken die we met hen hebben gevoerd en bijvoorbeeld recent het interuiew in de BN de Stem van de heer Visser uit Heiiningen. De uitkomsten van die inspanningen richting RWS zijn voor de bewoners teleurstettend.

6

gem eenfe

Moerdijk

Dat beseffen wii ook. Dat vinden wij oprecht heetveruelend. Met daarb'tj ook het besef dat met het zicht dat wii daarop hebben, RWS wel handett conform de wettelijke richttijnen. Een andere oplossing zou ziin om als gemeente zelfstandig de getuidsvoorziening te realiseren. Op basis van het uitgevoerde ondezoek is het college van mening dat dat geen doelmatige optossing is. 6.

ln dit verband vragen wij het College om Rijkswaterstaat nog eens nadrukkelijk aan de medewerking te herinneren die de minister bij haar bezoek op 3 februari zo2o heeft toegezegd. Ook de minister was van mening dat een oplossing dringend noodzakelijk is. Enezijds gezien het verzuim van Rijkswaterstaat in het verleden (zie vraag 1), anderzijds omdat de verkeersintensiteit op het tracé en daarmee de verkeersoverlast van jaar op jaar blijft toenemen. Met andere woorden: het probleem aan de Helsedijk en in Helwijk gaat niet weg, het wordt alleen maar groter en groter! Er moet dus een oplossing komen.

Antwoord: Zoals aangegeven, de aantallen verkeersbewegingen op de Rijkswegen worden gemonitord en op basis van verkeersprognoses bepaalt RWS of er in de toekomst verwacht wordt dat het getuid zodanig toeneemt dat er maatregelen nodig zijn. Deze door het rijk uitgevoerde berekeningen worden gemaakt tot 2030 en leiden voor RWS tot de conclusie daf de problematiek aan de Hetsed'tjk niet zodanig groot is dat er wetteliike maatregelen nodig zijn. Voor de woningen waar wel maatregelen nodig zijn, worden in het kadervan de MJPG Weg gevelmaatregelen getroffen. Sommige woningen komen in

aanmerking voor onderzoek om te bepalen of de weftelijke binnenwaarde in de woning is gegarandeerd. ls dit niet het geval dan wordt de bewoner benaderd met een voorstel om een aanvullend pakket aan gevelmaatregelen aan te brengen. Wii hebben geen concrete aanleiding om te denken dat RWS strijdig handelt met wet- en regetgeving.

Het resultaat is teleurstellend voor de bewoners. Dat is waar. Dat vinden ook wij veruelend. lJiteraard kunnen we de minister nogmaals meedelen de uitkomst van alle acfies voor Hetw'tjk teteurstettend te vinden. Het is niet de verwachting dat dat zal leiden tot een ander standpunt. Aanvullende vragen:

i.

Uitvoering te geven aan de eerder unaniem aangenomen motie van de SP en de mogelijkheid van co-financiering na te gaan? Er is volgens mevr. Joosten (ML) een calculatie gemaakt wat reëel is in co-financiering te doen. Hierbij kan ook gedacht

worden aan zonnepanelen en fijnstofreductie door kamperfoelie of laurier. De mogeliikheden voor co-financiering zijn beperkt, zoals hierboven bij de beantwoording van de vragen is aangegeven. We doen nog een aanvulling voor de mogetijkheden voor zonnepanelen en de

hoeveelheid fijnstof die bij Helwijk aanwezig is.

Zonnepanelen Er is geen rendabele business case mogelijk met zonnepanelen op de situering van een getuidswal. Dit omdat met de huidige SDE-subsrdæ eigentijk alleen grote zonneparken nog rendabet z'tjn. Een deet van de kosten van een geluidswal dekken met een rendement uit zonnepanelen op die wat daarom niet haalbaar.

7

{íemecnfe

Moerdük

Bovendien ligt Helwijk in het gebied waar transportschaarste geldt op het elektriciteitsnetwerk. Dus een zonnepark kan op dit moment niet worden aangesloten. Een dergelijke ontwikkeling is de komende 5 jaar niet mogelijk.

Fijnstof ln de landeliike NSL-monitor wordt onder meer fijnstof gemeten. Daarbij wordt bepaald in hoeverre er wordt voldaan aan de luchtkwaliteifsersen, de grenswaarden die in de Wet milieubeheer zijn gesteld aan stikstofdioxide (NO2) en fîjnstof (PMn en PMz,s). Uit de monitoring van de NSL blijkt elk jaar dat de grenswaarde van fijnstof (en ook de grenswaarde van stikstofdioxide) in de gemeente Moerdijk niet wordt overschreden. Dit betekent dat ook in Helwijk wordt voldaan aan de waarden die zijn gesteld voor fijnstof.

¡¡.

Na te gaan waarin de brief van de werkgroep verschilt van die van RWS

De antwoorden zijn hierboven gegeven. Het probleem hier is dat twee afzonderlijke procedures door elkaar worden gehaald. Rijkswaterstaat heeft de doelmatigheid betrekking op de te nemen maatregelen die getroffen moeten worden in het kader van de autonome sanering (sanering A-lijst woningen) en de bewoners bedoelen dat een aarden wal doelmatig is voor alle bewoners voor Helw'tjk.

ilt.

Antwoord te geven op de vraag of de maatregelen voor RWS verplicht zijn of wenselijk (anders precedent) en indien dit laatste het geval is te bezien of een groenimpuls mogelijk is?

De maatregelen voor RWS zijn niet verplicht. Zij hebben voldaan aan de herplantplicht Langs de snelweg rs een perceelgrond gelegen dat in eigendom is van het Rijk. Dit perceelwordt begrensd door een watergang die in eigendom is van het waterschap en daarop volgen particuliere (agrarische) gronden. Dit perceel is op twee plaatsen begroeid met houtopstanden / bosje en in het

middengedeelte voorzien van grasland. Langs de watergang is (bij wijze van compensatie) weleen rij jonge bomen aangeplant. Het verdere perceel is leeg, grasland. Hier is zeker de mogelijkheid om door het aanplanten van bomen een zichtbare barrière te maken fussen de snelweg en het achterland. Wel zal de aanplant een flink aantaljaren moeten groeien voordat het deze functie kan gaan veruullen. Fijnstof Bomen vangen fijnstof af door contact van de fijnstof met het blad. Een solitair staande boom is daarmee effectiever dan een groep bomen bij elkaar. De bomen aan de buitenrand van het bosje vangen een gedeelte van de fijnstof af doordat hier nog een bepaalde luchtcirculatie aanwezig ls, dr| r's in het hart van het bosje een stuk minder. Een diffusie zone met bomen is daarmee ook effectiever dan een dichte brede of rij groep van bomen. De aanplant van een aantal bomen die in los verband staande op het perceelvan RWS in de afuang van fijnstof.

I

gem eenfe

Moerdijk

Beheer en onderhoud Ten aanzien van de aanplant van bomen dienen er naast de fînanciëte bijdrage voor de aanleg, ook (financiële) afspraken gemaakt te worden over het beheer en onderhoud en de wettetijke zorgplicht. Vermoedelijk zal RWS hier niet in bijdragen. Gemeentelijk budget De huidige gemeentelijke budgetten zijn gebaseerd op het nu in eigendom zijnde groen, het beheer en onderhoud daaruan. Er zijn geen budgetten voor de aanplant van groen op gronden van derden of gemeenteliike subsidieregelingen of het beheer en onderhoud van deze bomen. Mogelijk zijn er nog regelingen via het GOB (Groen Ontwikkelfonds Brabant); dit wordt nog uitgezocht.

tv

Naar metingen te kijken daar het OMWB rapport uitgaat van een te lage verkeersintensiteit

ln het excelbestand wat is biigevoegd bij de RIB staan de rekenresultaten van de I varianten (btad 1) en de verschillen tussen de modellen van de jaren 2019, 2023 (prognose Tracébestuit) en 2030/2040 (btad 2). De etmaalintensiteit ln hetiaar 2019 is 51.200 motoruoertuigen (mvt), 2023 is 64.600 mvt en 2030/2040 is 60.000 mvt. tn het model 2030/2040 is alleen de intensiteit van de A4 aangepast (etk wegvak van de A4 is opgehoogd met 4.400 mvt). De op- en afritten en een gedeelte van de 459 is niet aangepasf. DrT ve rkl a a rt som m ige ve rsch il le n.

a. De wethouder wil kijken of zij iets met het groen kan doen. Uit welke potjes dit mogelijk bekostigd kan worden en of hiervoor groene subsidies mogelijk zijn. Zie antwoord bij iii over de groenimpuls.

b. Wethouder Brummans geeft aan nog een antwoord te geven op de gedane metingen, de uitgangspunten hiervoor en de uitkomsten hiervan. Zie antwoord bijiv.

Toelíchting door RWS Mocht u aan deze antwoorden nog sfeeds onvoldoende hebben, dan zijn wij bereid om RWS uit te nodigen om in te spreken. Het voorstel van het collegeis om Rt//S uit te nodigen voor een digitate toelichting van de maatregelen bij Heijningen en Helwijk tijdens een raadsinformatieavond op 20 mei. Met vriendelíjke groet, namens burgemeester en wethouders van Moerdijk d.d de

J

9