X Accountantsverslag 2024 gemeente Midden-Delfland

Accountantsverslag 2024

Aan de gemeenteraad van gemeente Midden-Delfland Postbus 1 2636 ZG SCHIPLUIDEN Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 25 juni 2025 Kenmerk 312019002.25.389

Geachte leden van de gemeenteraad, Wij hebben de controle van de jaarrekening 2024 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van gemeente Midden-Delfland is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 27 mei 2025 hebben wij dit accountantsverslag afgestemd met uw teammanager Financiën, uw coördinator Jaarrekening, de directeur Bedrijfsvoering en de wethouder Financiën. Op 5 juni 2025 is dit accountantsverslag besproken met de Auditcommissie. Bij de jaarrekening 2024 hebben wij op 25 juni 2025 een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2024. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders.

Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag te publiceren via de agenda’s van de auditcommissie. Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants B.V. ValidSigned door W. Kalkman RA op 25-06-2025

W. Kalkman RA

Publieke Sector Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.

Inhoudsopgave Contact: De volgende personen kunnen benaderd worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag:

Wouter Kalkman 06 – 2127 2977 wkalkman@psa-ra.nl

Managementsamenvatting 1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij . 1 2. Financiële positie en resultaat ............................ 6 3. Bevindingen eindejaarscontrole ........................12 4. Interne beheersing ............................................19 5. Overige aangelegenheden .................................21

Rashadell Varlack 06 – 2305 8971 rvarlack@psa-ra.nl

6. Bijlagen: ............................................................28

Managementsamenvatting Algemeen beeld

Belangrijkste bevindingen

De controle van uw jaarrekening is goed verlopen. Uw organisatie is goed in staat om een kwalitatief goede jaarrekening op te stellen, inclusief het bijbehorende balansdossier. Op een aantal onderdelen adviseren wij uw gemeente om meer aandacht te besteden in de voorbereiding, om bij de start van de controle een volledig controledossier te hebben. De samenwerking hebben wij wederom als prettig ervaren.

Centraal in onze controle staan risico’s die verband houden met schattingen en/of fraude. Schattingen kunnen de getrouwheid van de jaarrekening beïnvloeden door schattingsonzekerheden. Voor fraude geldt dat het opzettelijk is waardoor dit minder snel zal worden ontdekt door de interne en externe controle. De voornaamste schattingsposten in uw jaarrekening zijn de voorzieningen. Bij frauderisicofactoren richten wij ons met name het aspect prestatielevering.

Onze belangrijkste conclusie De strekking van onze controleverklaring bij uw jaarrekening 2024 is goedkeurend. Er zijn geen ongecorrigeerde fouten. Wel resteren er enkele onzekerheden. Deze hebben betrekking op de belastingopbrengsten niet-woningen en PGBbestedingen.

Onderstaand onze aandachtspunten voor uw gemeente:

Uw rechtmatigheidsverantwoording Het college heeft rechtmatigheidsfouten geconstateerd die groter zijn dan de verantwoordingsgrens. De totale begrotingsonrechtmatigheid bedraagt € 9.952.000; hiervan is € 9.945.000 als acceptabel aangemerkt. Daarnaast is er sprake van onrechtmatige inkopen voor een bedrag van € 207.000. De totale bruto onrechtmatigheid bedraagt € 10.159.000. De niet-acceptabele onrechtmatigheid bedraagt in het totaal € 7.000. Ten aanzien van het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium zijn er geen bevindingen geconstateerd. In totaal is er sprake van een netto rechtmatigheidsafwijking van € 214.000.



Financieel resultaat Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten in 2024 bedraagt € 1,4 miljoen positief. Uw eigen vermogen neemt daarom toe. Per saldo is tussentijds € 0,7 miljoen onttrokken aan de reserves, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 € 2,1 miljoen voordelig bedraagt.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie



Procuratiebevoegdheden: wij adviseren uw gemeente om de procuratiebevoegdheden periodiek te monitoren en wijzigingen, als bijvoorbeeld gevolg van een uitdiensttreding of functiewijziging, tijdig te communiceren en laten aanpassen door de BNG. Onzekerheden PGB-bestedingen: het is aan uw gemeente om te bepalen of aanvullende werkzaamheden worden verricht om zorgprestatie van PGBbestedingen vast te stellen. In voorgaande jaren heeft uw gemeente besloten om enkel voor de PGB-Wmo bestedingen aanvullende werkzaamheden te verrichten. Wij hebben vastgesteld dat uw VIC dit jaar geen aanvullend werk heeft verricht. Wij hebben de PGB-bestedingen Jeugd als onzeker meegenomen in de fouten evaluatie.

In hoofdstuk 6 ‘Bijlagen’ hebben wij u geïnformeerd over de actualiteiten rondom BBV en BADO wijzigingen in april 2025.

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

1

1.

Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Reikwijdte van de controle

1

1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Met de opdrachtbevestiging van 17 juli 2024 (kenmerk 312019002.24.457) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van gemeente Midden-Delfland. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle wordt verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse Controlestandaarden en de beleidsregels toepassing Wet normering topinkomens (WNT). Tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2024 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Materialiteit

De materialiteitsbepaling bij de gemeente Midden-Delfland is gebaseerd op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en het door uw gemeenteraad vastgestelde controleprotocol 2024 d.d. 18 februari 2025. De bij onze controle van de jaarrekening 2024 toegepaste goedkeuringstoleranties bedragen derhalve: Bron: jaarrekening 2024 *

Fouten

Goedkeuringsmaterialiteit

Onzekerheden € 649.960

€ 1.949.880

*de totale lasten (incl. stortingen in de reserves) op basis van de jaarrekening 2024.

De gemeenteraad heeft in het controleprotocol de rapporteringstolerantie vastgesteld op € 50.000.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Voor de jaarrekeningcontrole 2024 hebben wij een aantal aandachtspunten geïdentificeerd die een verhoogd (bruto) risico kunnen vormen op fouten of afwijkingen in de financiële verslaggeving, vóórdat er beheersingsmaatregelen zijn toegepast om deze risico’s te beperken. Deze risico’s kunnen een materiële fout in uw jaarrekening veroorzaken en mogelijk impact hebben op de bedrijfsvoering. Het opnemen van een risicogebied of aandachtspunt in deze opsomming betekent niet dat daadwerkelijk sprake is van risico’s die zich manifesteren. De aandachtspunten zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij tijdens onze controle (extra) aandacht hebben besteed aan deze gebieden. De risicogebieden voor deze jaarrekening zijn als volgt:  De actualiteit van de gevoerde administratie(s), gericht op de betrouwbaarheid van de (tussentijdse) informatievoorziening.  Voorzieningen: vanwege het schattingselement en de daarmee samenhangende (subjectieve) schattingsonzekerheden.  De waardering van activa als gevolg van schattingselementen.  Naleving van de (Europese) aanbestedingsregels en het onderkend corruptierisico hierbij.  Het risico op het ontbreken van een prestatieverklaring in het inkoopproces.  Het risico op een onrechtmatige handmatige betaling.

 De waardering en risico inschatting met betrekking tot lopende grondexploitaties, inclusief de geldende regels rondom het tussentijds winstnemen.  Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder Pgb’s, Wmo en jeugdzorg  Uw fiscale positie in het kader van de vennootschapsbelasting (Vpb).  Vanuit de controlerichtlijnen dienen wij specifiek aandacht te besteden aan de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen. Dit risico is niet uniek voor uw gemeente. Belangrijke voorbeelden zijn de memoriaalboekingen (handmatige (correctie)boekingen) en posten die gezien hun aard schattingselementen in zich hebben.  De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. De risicogebieden voor de komende jaarrekeningen zijn als volgt:  De voortgang en status van de (noodzakelijke en gewenste) verbeteringen met betrekking tot de kwaliteit van de interne beheersing.  Voortgang van de (geplande) kwaliteitsimpulsen aan uw IT-omgeving. Ter voorkoming van een materiële fout in de jaarrekening heeft u voor bovenstaande risicogebieden interne beheersingsmaatregelen getroffen. Wij hebben ons tijdens de controle gericht op de opzet en het bestaan van de door u ingerichte beheersingsomgeving, die deze risico’s moeten verkleinen.

Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘belangrijke bevindingen’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

2

Aandachtspunten voor controle en rapportage

Uw gemeente maakt gebruik van 23 specifieke uitkeringen die verantwoord zijn via de SiSa-bijlage in uw jaarrekening. Op basis van uw controleprotocol en normenkader hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente met betrekking tot deze specifieke uitkeringen gecontroleerd. Hierbij zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd.

De jaarrekening voldoet aan het BBV

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van gemeente Midden-Delfland. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeester en wethouders het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn.

Onze conclusie is derhalve dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen, rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2024.

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van gemeente Midden-Delfland zijn uiteengezet in de jaarstukken 2024 in het onderdeel ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college van burgemeester en wethouders toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het BBV (Besluit begroting en verantwoording).

De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening

In de jaarrekening 2024 legt uw college van burgemeester en wethouders verantwoording af over een drietal rechtmatigheidscriteria die niet expliciet blijken uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de gemeenteraad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de gemeenteraad vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de gemeenteraad bepaald en bedraagt 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 650.840. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd boven dit grensbedrag en toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

3

De baten en lasten, alsmede balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen zijn rechtmatig

Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole resteren er ongecorrigeerde afwijkingen. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring). De overige bevindingen zijn naar onze mening van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de (niet materiële) fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.

Goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid met betrekking tot specifiek uitkeringen

Wij zijn van oordeel dat de jaarrekening 2024 van gemeente Midden-Delfland een getrouw beeld geeft van het eigen vermogen op 31 december 2024 en het resultaat over 2024. Onze conclusie is dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen, rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2024. Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door voorzitter en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

4

Geïdentificeerde fouten in de jaarstukken

5

2.

Financiële positie en resultaat

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

6

2. Financiële positie en resultaat

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

In het Bbv, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten in 2024 bedraagt € 1,4 miljoen positief. Per saldo is tussentijds € 0,7 miljoen onttrokken aan de reserves, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 € 2,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.

Eigen vermogen (in € 1.000.000)

2024

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

65,9

68,6

68,4

64,4

64,7

-/- 0,7

-/- 2,6

-/- 0,6

2,6

-/-2,3

Gerealiseerd resultaat

2,1

-/-0,1

0,8

1,4

1,9

Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)

1,4

-/- 2,7

0,2

4,0

0,4

Eigen vermogen per 31 december

67,3

65,9

68,6

68,4

64,4

Tussentijdse resultaatbestemming

De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 34% van het balanstotaal. In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2024. Wij verwijzen u naar deze toelichting. Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt volgens de VNG een percentage van 20%. Bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. In de begroting 2024 heeft de gemeenteraad de solvabiliteit bepaald op 37%. De solvabiliteit in de jaarrekening 2024 komt uit op 34% en is derhalve 3 procentpunten lager dan begroot. Ter vergelijking hebben wij de solvabiliteit van een aantal gemeenten opgenomen. Daaruit blijkt dat de solvabiliteit van uw gemeente per 31 december 2023 (35%) ruim boven het gemiddelde van Nederland ligt. In 2024 is de solvabiliteit met 1 procentpunten gedaald.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

7

De vermogenspositie van uw gemeente neemt in absolute zin toe

8

Ter vergelijking over 2023: Gemeente Nederland Zuid-Holland tot 20.000 inwoners Midden-Delfland Maassluis Westland Alblasserdam Geertruidenberg Woensdrecht

Solvabiliteit 2023 40% 46% 41% 34% 44% 37% 30% 30% 48%

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Resultaat 2024 is beïnvloed door reservemutatie(s)

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van de door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

9

Exploitatieresultaat (in € 1.000.000) Totale baten

62,9

Totale lasten

61,5

Gerealiseerde saldo van baten en lasten voordelig

1,4

Af: stortingen in reserves

3,5

Bij: onttrekkingen aan reserves

4,2

Saldo mutaties reserves, per saldo onttrekking

0,7

Gerealiseerd resultaat (voordelig)

2,1

Totaal gerealiseerd resultaat bedraag € 2,1 miljoen. Het voordelige saldo van baten en lasten 2024 (resultaat vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. Het inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting.

Het college van burgemeester en wethouders kwalificeert het weerstandsvermogen als ruim voldoende (1,9)

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit heeft het college van burgemeester en wethouders bepaald op € 4,0 miljoen. De inventarisatie van risico’s die in de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing” (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua kans en financiële impact) voor uw gemeente, en wordt aangegeven welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste risico’s.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Wij verwijzen u voor de onderkende risico’s en de kwantificering daarvan naar de paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”. Overigens merken wij hierbij op dat de gewenste weerstandscapaciteit en de weerstandsratio niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

10

Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is bij het vastgestelde zekerheidspercentage. Een weerstandsratio tussen de 1,0 en 1,4 wordt door uw college als ‘voldoende’ gekwalificeerd.

11

3.

Bevindingen eindejaarscontrole

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Oplevering is voldoende en op onderdelen voor verbetering vatbaar

12

3. Bevindingen eindejaarscontrole Bij de start waren de concept jaarstukken gereed. De oplevering van de onderbouwende stukken waren op sommige onderdelen nog niet volledig, maar afdoende om de controle te kunnen starten. Zo ontbraken bij de start van de controle:     

Een volledig SiSa-dossier. De onderliggende stukken van de SiSa-regelingen G2, G3, G4 en M16 (voorheen A16) waren nog niet ingevuld en beschikbaar, inclusief aansluitingen tussen de financiële administratie met sub administraties. Het verloopoverzicht van de overlopende activa en passiva (in het bijzonder de vooruitontvangen bedragen met een specifiek doel en de nog te ontvangen bedragen met een specifiek doel). Het totaaloverzicht van de aangeleverde productieverantwoordingen (Wmo) inclusief aansluiting met uw zorgadministratie. PGB-onderbouwingen, zijnde SBV prognoses, de verantwoordingen en controleverklaring van SVB. Uw rechtmatigheidsverantwoording inclusief analyses.

De af te wikkelen onderwerpen zijn gedurende het controleproces aangeleverd en afgewikkeld. Wij merken op dat, ondanks de verder verbeterde aanlevering van de SiSa-regelingen ten opzichte van vorig jaar, wij veel vragen hebben moeten stellen om alsnog voldoende informatie te verkrijgen gedurende de controle. Wij adviseren u om de mogelijkheden tot tussentijds afsluiten van de administratie te evalueren en om ten aanzien van de SiSa-regelingen reeds gedurende het controlejaar meer grip te krijgen op de inkomende geldstromen en de rechtmatige bestedingen. Samenvattend adviseren wij u om extra aandacht te hebben voor kwalitatieve en tijdige voorbereiding op het accountantsdossier. Wij hebben bij de controle van de jaarrekening de volledige en constructieve medewerking van uw organisatie gehad. Wij zullen onze bevindingen in een gezamenlijke evaluatie met uw gemeente bespreken. Een belangrijke post in de jaarrekening (niet qua omvang, maar wel qua aard door schattingsonzekerheden) van de gemeente MiddenGrondexploitaties: een aantal adviezen ter verdere Delfland is de voorraad grondexploitaties. Door de invloed van parameters (o.a. indexering, fasering, rente, prijs), die bepalend zijn voor toekomstige kosten en opbrengsten, hebben wij tijdens de controle bijzondere aandacht besteed aan de grondexploitaties.

verbetering De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot de zogenoemde vijf P’s:  Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.  Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in woningbehoefte en vraag naar bedrijventerrein. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van aanbod van bedrijventerrein en woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

 

Prijs: de verkoopprijzen van woningen zijn momenteel enorm hoog. Hoe vertaalt dit zich in grondprijzen en wat zijn de verwachtingen op de (middel-)lange termijn? Plankosten: zijn de geraamde kosten die voor de grondexploitaties gemaakt moeten worden realistisch? U kunt hierbij denken aan de totstandkoming van de ramingen van bijvoorbeeld civieltechnische werken en interne plankosten. Parameters: zijn de gehanteerde kosten- en opbrengstenindexaties in lijn met de actuele marktontwikkelingen en zijn de renteparameter en disconteringsvoet in overeenstemming met de voorschriften in het BBV?

13



De grondexploitaties zijn door uw gemeente voor de jaarrekening 2024 met deze uitgangspunten opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door uw college de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Bouwgronden in exploitatie (boekwaarde € 5,7 miljoen) Uw gemeente heeft ultimo boekjaar 2024 7 in exploitatie opgenomen bouwgronden. In het boekjaar 2024 is het project Vastgoedzone afgesloten. De actieve bouwgronden in exploitatie zijn verantwoord onder de voorraden op de balans en opgenomen in de paragraaf grondbeleid. De projecten verschillen in omvang, complexiteit en risico’s die aan de waardering van deze grondexploitaties zijn verbonden. Net als voorgaand jaar heeft uw gemeente 4 verlieslatend projecten. De onzekerheden die met de resultaten van grondexploitaties samenhangen, ontstaan doordat de waardering (en daarmee de te nemen winsten en verliezen) gebaseerd zijn op schattingen. De omvang van de in de toekomst nog te realiseren opbrengsten en kosten is hier een belangrijk factor in. Uw gemeente verwacht de komende jaren nog voor € 17,3 miljoen aan investeringen te doen. De nog te realiseren opbrengsten in de komende jaren bedragen € 10,8 miljoen.

De meeste kosten en opbrengsten zijn nog te realiseren bij de projecten Keenenburg V en Ruimte voor ruimte. Uitgevoerde analyse Wij controleren de waardering van de grondexploitaties aan de hand van een risicoanalyse. In deze analyse betrekken wij de omvang van de nog te realiseren kosten en opbrengsten, de looptijd van de projecten, afwijkingen van het MPG ten opzichte van eerdere jaren, het effect van de parameters, programmering, winstnemingen en verliesvoorzieningen. Op basis van deze risicoanalyse zijn wij van mening dat de risico’s op de projecten afnemen, zeker in relatie tot voorgaande jaarrekening. Wij hebben in onze controle extra aandacht besteed aan twee projecten, project Keenenburg V en project Centrum den Hoorn. In 2024 heeft de tender van Keenenburg V fase 2 plaatsgevonden. De gunnende partij heeft met een lagere prijs ingeschreven, resulterend in een afname van de kosten (saneren en bouwrijpmaken). Ook de nog te realiseren opbrengsten zijn toegenomen door de hogeren prijsaanbiedingen van de winnende partij van dit project, met als resultaat dat het negatieve saldo van dit project is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. In tegenstelling tot het project Keenenburg V is het resultaat van project Centrum den Hoorn verslechterd ten opzichte van vorig jaar.

Dit heeft voornamelijk te maken met de vertraging van de werkzaamheden en aanvullende uren inzet voor dit project.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

14

Evaluatie rechtmatigheidsverantwoording 2024

Alhoewel sprake is van imperfecte regelgeving, heeft het ministerie van BZK er voor gekozen om deze vernieuwing toch door te voeren in 2023 en 2024. Met de imperfecte regelgeving bedoelen wij dat de Gemeentewet wel is aangepast, maar het verslaggevingsstelsel (BBV) nog niet. In dit onderdeel van het accountantsverslag evalueren wij de rechtmatigheidsverantwoording in 2024. Verantwoording Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 blijkt dat er geen rechtmatigheidsafwijkingen zijn geconstateerd groter dan de verantwoordingsgrens (1%). De rechtmatigheidsafwijkingen hebben betrekking op de criteria begrotingsrechtmatigheid en het voorwaardencriterium. Samenvatting rechtmatigheidsverantwoording

Bedragen

Begrotingscriterium (bruto)

€ 9.951.699

Begrotingscriterium (netto)

€ 6.564

Voorwaardencriterium (met name Europese aanbestedingen en participatiewet)

€ 207.568

M&O-criterium

€0

Rechtmatigheidsfouten bruto

€ 10.159.267

Rechtmatigheidsfouten netto

€ 214.132

In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college een toelichting opgenomen rondom de interne controlewerkzaamheden inzake rechtmatigheid en haar bevindingen hierbij. De gemeenteraad heeft de rapporteringsgrens (€50.000) vastgesteld waarboven rechtmatigheidsafwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering moeten worden toegelicht. Daarnaast zijn in de waarderingsgrondslagen de grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. En hebben wij vastgesteld dat de verplichte modeltekst is gehanteerd voor de rechtmatigheidsverantwoording. Evaluatie aanpak Het college heeft voorafgaand goed nagedacht over haar plan van aanpak om voldoende waarborgen te treffen om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen opnemen in de jaarrekening die geen materiële afwijkingen bevat. Hiertoe is onder andere een risicoanalyse uitgevoerd, processen geactualiseerd en een intern controleplan opgesteld. Daarnaast heeft het college zorggedragen voor het tijdig actualiseren van verordeningen en het in kaart brengen van de risico’s en maatregelen rondom Misbruik & Oneigenlijk gebruik.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

15

Evaluatie uitvoering Wij hebben de uitgevoerde interne controleprogramma’s beoordeeld. Op basis van onze werkzaamheden komen wij tot dezelfde conclusie inzake de uitkomsten (fouten en onzekerheden) van de verbijzonderde interne controle. Bij aanvang van de controle waren nog niet alle interne controleprogramma’s gereed en waren de teksten rondom de rechtmatigheidsverantwoording nog niet beschikbaar. Wij vragen voor 2024 uw specifieke aandacht voor de tijdige uitvoering van de geplande werkzaamheden. Wij doelen hier naast het uitvoeren van detailcontroles ook op de analyse begrotingsrechtmatigheid.

Begrotingscriterium Het totaal aan bruto begrotingsonrechtmatigheden bedraagt € 10,1 miljoen. Het college heeft hier een analyse op uitgevoerd en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht wat de aard van deze begrotingsonrechtmatigheden is. Het college heeft nagenoeg het volledige bedrag als acceptabele begrotingsonrechtmatigheden aangemerkt. Het acceptabel zijn van begrotingsonrechtmatigheden vindt zijn oorsprong in de afspraken tussen uw gemeenteraad en het college in bijvoorbeeld de financiële verordening. Er resteert een bedrag ad € 6.564 aan netto begrotingsonrechtmatigheden. Voorwaardencriterium Onder het voorwaardencriterium staan de bevindingen ten aanzien van de Europese aanbestedingen vermeld. Daarnaast zijn er ook bevindingen bij subsidies en de participatiewet. Wij verwijzen u voor onze opmerkingen en adviezen hierbij naar de opvolgende kernboodschappen in dit hoofdstuk van het accountantsverslag. M&O-criterium Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording blijken geen bevindingen in het kader van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Op basis van de uitgevoerde risicoanalyse en overige interne controlewerkzaamheden blijken geen bijzonderheden.

Europese aanbestedingen: rechtmatigheidsfouten van € 207.568 zijn getrouw opgenomen in de jaarrekening

In het kader van de verbijzonderde interne controle heeft uw organisatie een grondige analyse van de opdrachtverleningen uitgevoerd, met als doel om vast te stellen of uw gemeente aan de richtlijnen rondom Europese aanbesteding heeft voldaan. Wij hebben vooraf met uw medewerkers afspraken gemaakt op welke wijze de spendanalyse dient te worden geanalyseerd. Wij komen niet tot andere fouten dan geconstateerd in uw verbijzonderde interne controle. Het totaal aan onrechtmatigheden bedraagt € 207.568. Deze rechtmatigheidsfouten zijn toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en nader geduid in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij hebben u in onze managementletter reeds geadviseerd over de stappen die u kunt zetten in het proces rondom de rechtmatigheid van aanbestedingen. Wij onderschrijven de ingezette verbeteringen op inkoop. Door de gedigitaliseerde inkoopformulieren en organisatie breed werken met een verplichtingenadministratie zou het draaien van een spendanalyse steeds minder handwerk worden voor de organisatie.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2024 onder Single information, Single audit (SiSa) vallen. Wij doen dit met een tabel, die in overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wij hebben geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd die niet zijn gecorrigeerd in de jaarrekening.

Onzekerheid PGB Jeugd

Voor PGB Jeugd en Wmo ontvangen wij jaarlijks de verantwoordingen en controleverklaringen van Sociale Verzekeringsbank (SVB). Op basis hiervan hebben wij de getrouwheid van deze bestedingen gecontroleerd en vastgesteld. Voor het vaststellen van de zorgprestatie voert uw VIC aanvullende werkzaamheden uit. Deze controle heeft in 2024 niet plaatsgevonden, derhalve hebben wij de PGB-bestedingen als onzeker opgenomen in de foutevaluatie. Het betreft onderstaande onzekerheden: Transactiestoom PGB Jeugd Totaal onzekerheid

Bedrag € 72.300 € 72.300

Ons advies is om net als voorgaande jaren 1 of twee PGB-cliënten te benaderen door uw VIC om de zorgprestatie vast te stellen.

Voorziening RVU: voor 2024 beperkte aanmeldingen

In 2024 heeft er een wijziging van de Cao voor gemeenten plaatsgevonden. Naar aanleiding hiervan zijn er bij de commissie BBV vragen gesteld rondom de Regeling Vervroegde Uitdiensttreding (RVU). Medewerkers die uiterlijk 31 december 2028 de AOWgerechtigde leeftijd bereiken en 41 jaar in dienst zijn geweest bij een bij ABP aangesloten werkgever (waarvan de laatste 10 jaar van een werkgever in de sector gemeenten) kunnen vervroegd uitdiensttreden met behoud van een maandelijkse uitkering. In dit kader moeten gemeenten en gemeenschappelijke regelingen een voorziening vormen, wanneer er reeds is afgesproken voor het einde van het boekjaar dat er gebruik gemaakt gaat worden van deze regeling (in de vorm van een overeenkomst). Op basis van onze controle blijkt dat over 2024 geen nieuwe aanmeldingen zijn. Een deel van de voorziening is in 2024 is vrijgevallen of aangewend.

Procuratiebevoegdheden bank

Wij hebben tijdens de controle van de jaarrekening de procuratiebevoegdheden van de BNG beoordeeld. Uit onze analyse blijkt dat een aantal procuratiehouders niet meer in dienst zijn bij uw gemeente. Wij adviseren uw gemeente om de procuratiebevoegdheden

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

16

Geen fouten en onzekerheden met betrekking tot de SiSabijlage

Wij hebben verder geen ongeautoriseerde of onrechtmatige betalingen geconstateerd.

Wet normering topinkomens (WNT)

De Wet normering topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over € 233.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2024 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2025 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2024 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken.

Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

17

periodiek te monitoren en wijzigingen, zoals een uitdiensttreding of functiewijziging, tijdig te communiceren en laten aanpassen door de BNG.

18

4.

Interne beheersing

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

19

4. Interne beheersing Kernboodschappen interim- Naar aanleiding van de interim-controle hebben wij de managementletter uitgebracht op 17 december 2024. Deze managementletter is besproken met het management en met de Auditcommissie. Hieronder treft u de managementsamenvatting controle aan.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

20

5.

Overige aangelegenheden

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

21

5. Overige aangelegenheden Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders

Er zijn geen meningsverschillen met het college van burgemeester en wethouders geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college en de medewerkers van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Bevestigingen van het college van burgemeester en wethouders ontvangen

Wij hebben namens het college van burgemeester en wethouders een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen 25 juni 2025.

Naleving van wet- en regelgeving

Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met het niet-naleven van wet- en regelgeving met uitzondering van de bevindingen die elders in het rapport zijn opgenomen ten aanzien van met name EU-aanbestedingen.

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken waarop wij u via deze rapportage willen attenderen.

Geen aanwijzingen van fraude

In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met het controleteam en met het financieel management en de directie van de gemeente Midden-Delfland, waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management en directie hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben middels gegevensanalyses onderzocht of sprake is van significante en ongebruikelijke transacties. Hoewel wij op grond van de controle- en overige standaarden een kritische houding moeten hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, merken wij op dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2024 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. Tot slot merken wij op dat het college beschikt over een geactualiseerde frauderisicoanalyse. Wij adviseren deze frauderisicoanalyse verder in procedure te brengen.

Inzicht in onze tijdsbesteding

In het rapport “In het publieke belang” van de NBA, de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountant, zijn maatregelen opgenomen die de kwaliteit en onafhankelijkheid van de controlerend accountant moeten waarborgen of verbeteren. Op basis van één van de maatregelen rapporteren wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u. Hieronder treft u de opgave van onze tijdsbesteding aan, inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole (waaronder het voeren van besprekingen en het archiveren van ons dossier).

Uren geraamd

Uren besteed

Tekenend accountant en (senior) manager

297

289

Overige teamleden

447

611

Wij hebben de opdracht niet binnen de geraamde uren uitgevoerd. Zoals in hoofdstuk 3 is benoemd zien wij verbeteringen bij uw gemeente om onze controle efficiënter te maken. Daarnaast is er een lichte toename van het aantal SiSa-regelingen en hebben wij als accountant van de gemeente Midden-Delfland de review bij de GAD Den Haag moeten uitvoeren inzake de uitvoering van de Jeugdwet dor de GR Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

22

geconstateerd waarbij het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening, zijn betrokken.

Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met Nederlandse wet- en regelgeving, waaronder de Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO) van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid, zowel in wezen als in schijn, onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van gemeente Midden-Delfland in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Publieke Sector Accountants beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen.

Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie:  Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt.  Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle partners en werknemers bij Publieke Sector Accountants.  Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.  Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven.  De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften, de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen.

 Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen, op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn gesignaleerd, welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen.  Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Publieke Sector Accountants wordt geconsulteerd, als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Wij zullen dan ook overwegen de gemeenteraad of de auditcommissie te raadplegen.  Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

23

Bevestiging onafhankelijkheid

Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om de bedreiging weg te nemen. Wij merken op dat er in het kader van onze controleopdracht geen sprake is geweest van een dergelijke bedreiging. Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Publieke Sector Accountants, haar partners en haar medewerkers en de gemeente Midden-Delfland, die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken welke aan u gerapporteerd dienen te worden. Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Publieke Sector Accountants, een bestuurder of interne toezichthouder van Publieke Sector Accountants of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente Midden-Delfland of een bij de gemeente Midden-Delfland betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels.

Wij zijn van mening dat de verstrekte en ontvangen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid gepast zijn en derhalve niet tot een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht hebben geleid. Volledigheidshalve merken wij op dat wij geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid hebben verstrekt/ontvangen die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben. Aanvullende dienstverlening Een overzicht van de aanvullende dienstverlening hebben wij hieronder opgenomen. Aanvullende dienstverlening Geen sprake van aanvullende dienstverlening bij uw gemeente.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

24

Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken.

Controleverschillen

Overzicht van de controleverschillen: Aard van de fouten

Bedragen

Rechtmatigheidsfouten inzake specifieke uitkeringen Rechtmatigheidsfouten

€0

Totaal rechtmatigheidsfouten in de controle

€0

Getrouwheidsfouten Getrouwheidsfout (afwijking van grondslagen voor verslaggeving, zoals bijvoorbeeld het stelsel van baten en lasten) – te hoge lasten LTA Jeugd

€ 29.700

Herrubricering debetsaldo in de crediteurenlijst c.q. specificatie nog te betalen kosten naar de activa

€ 60.097

Overige fouten

€0

Totaal getrouwheidsfouten in de controle

€ 89.797

Aard van de onzekerheden

Bedragen

Onzekerheid inzake rechtmatigheid

€0

Onzekerheid inzake getrouwheid PGB Jeugdwet

€ 72.300

Totaal onzekerheden in de controle

€ 72.300

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

25

Conclusie onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de ‘Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)’ en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen Publieke Sector Accountants ingebed. Op basis van onze toetsing concluderen wij dat onze onafhankelijkheid als certificerend accountant bij de gemeente Midden-Delfland in 2024 voldoende is gewaarborgd.

Disclaimer en beperking in gebruik

Dit verslag is alleen bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders en mag niet in zijn geheel of gedeeltelijk worden verstrekt of aangehaald zonder onze schriftelijke toestemming vooraf. Er wordt geen verantwoordelijkheid aan een derde partij geaccepteerd, omdat dit verslag daar niet voor opgesteld en bedoeld is. Dientengevolge nemen wij geen enkele verplichting of plicht van zorg aan ieder ander persoon aan wie dit verslag getoond of in zijn handen komt, op ons. De in dit verslag aan de orde gestelde onderwerpen zijn door ons geconstateerd gedurende onze controleopdracht waarvan wij van mening zijn dat zij uw aandacht behoeven. Het is geen allesomvattend verslag van alle geconstateerde zaken en in het bijzonder kunnen wij niet verantwoordelijk worden gesteld voor het rapporteren van alle bedrijfsrisico’s of tekortkomingen in het systeem van interne beheersing. Elke conclusie, opinie of opmerking in dit verslag is verstrekt in de context van onze controleverklaring over de jaarrekening als geheel. Evenzo geldt dat de opmerkingen, bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot het systeem van interne beheersing niet gelezen dienen te worden als een afzonderlijke opinie van het systeem van interne beheersing en haar werking.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

26

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college bevestigt dat de nietgecorrigeerde fouten, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Daarnaast is in de jaarrekening een aantal correcties doorgevoerd naar aanleiding van onze controle. Uw organisatie beschikt over een overzicht van deze correcties.

27

6.

Bijlage: verplichte tabel SiSa

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Actualiteiten: BBV en BADO wijzigingen april 2025

28

6. Bijlagen Medio april 2025 is de langverwachte wijziging van het BBV (Besluit begroting en verantwoording) en het BADO (Besluit accountantscontrole decentrale overheden) gepubliceerd. We hebben de belangrijkste wijzigingen voor u op een rijtje gezet. Invoering rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is sinds 2023 al ingevoerd, maar wordt nu ook wettelijk verankerd als verplicht onderdeel van de jaarrekening voor gemeenten, provincies en waterschappen opgenomen. De verantwoordelijkheid voor deze verantwoording ligt bij het dagelijks bestuur (zoals het college B&W, GS of DB) en niet meer primair bij de accountant. Dit betekent dat fouten en onduidelijkheden in de financiële rechtmatigheid door het bestuur zelf moeten worden opgenomen. Aanpassing goedkeuringstolerantie De eerdere aparte toleranties voor fouten (1% van de lasten inclusief dotatie reserves) en onzekerheden (3% van de lasten inclusief dotatie reserves) zijn vervangen door één grens: 2% van de totale lasten (exclusief toevoegingen aan reserves). Als deze grens wordt overschreden, moet de accountant een andere dan goedkeurende verklaring afgeven. Ook als de rechtmatigheidsverantwoording tekortschiet (bijvoorbeeld wanneer fouten boven de grens niet worden vermeld), moet de accountant een niet-goedkeurende verklaring verstrekken.

De bijbehorende bijlage, met daarin de marges per soort controleverklaring, is bijgewerkt om deze wijziging weer te geven. Verantwoordingsgrens De verantwoordingsgrens is ook gemaximaliseerd tot 2%. U kunt als gemeenteraad kiezen voor een verantwoordingsgrens tussen 0% - 2%. Nieuwe definities, terminologie en controleprotocol specifieke uitkeringen Er zijn toevoegingen in artikel 1 van het BADO, zoals 'afwijking', 'deelverantwoording', 'financiële rechtmatigheid' en 'openbaar lichaam'. Met oog op de gewenste vermindering van het aantal specifieke uitkeringen is de mogelijkheid toegevoegd voor de minister om een controleprotocol specifieke uitkeringen vast te stellen. Wat betekent dit voor uw gemeente? Wij adviseren u om de formele stukken (controleprotocol, controleverordeningen, interne controleplan) van uw gemeente te beoordelen en na te gaan of deze nog steeds in lijn zijn met de recente aanpassingen. Deze wijzigingen kunnen ook invloed hebben op de omvang en de inhoud van de interne controlewerkzaamheden die binnen uw gemeente worden gepland. Het is dus zaak om tijdig actie te ondernemen. We staan uiteraard klaar om u daarbij te ondersteunen!

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

In overeenstemming met de Nota verwachtingen accountantscontrole is de tabel in de kolommen “Financiële omvang in euro's” en “Toelichting fout/onzekerheid” leeg als er geen bevindingen zijn. Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 (of groter dan de rapporteringsgrens) zoals voorgeschreven via de nota verwachtingen accountantscontrole (en het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol). Met uitzondering van de hieronder gerapporteerde bevindingen. G10 Wet Inburgering 2021 In het kader van de Wet Inburgering hebben wij geconstateerd dat de gemeente Midden-Delfland geen formeel beleid heeft opgesteld met daarin de specifieke elementen van de Wet Inburgering 2021 in het kader van M&O. Wij hebben tevens niet kunnen vaststellen dat er sprake is van een controleplan waarin de Wet Inburgering terugkomt. Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): goedkeurend. Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: goedkeurend. Fouten en onzekerheden 2024 Nr. Volgnr. Specifieke uitkering of overig B2

1

B2

2

C62

1

C62

2

C92

1

C92

2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagen affaire Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro's

Fout Onzekerheid Fout

Onzekerheid

Fout Onzekerheid

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Toelichting fout/onzeker heid

29

Verplichte tabel fouten en onzekerheden SiSa-bijlage

1

D8

2

D14

1

D14

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen

Fout

2

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID19 gerelateerde onderwijsvertragingen

Onzekerheid

D23

1

Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidie lokale bibliotheekvoorzieningen

Fout

D23

2

Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidie lokale bibliotheekvoorzieningen

Onzekerheid

E3

1

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

Fout

E3

2

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

Onzekerheid

E113

1

Tijdelijke regeling uitkering bodemopgave 2024-2023

Fout

E113

2

Tijdelijke regeling uitkering bodemopgave 2024-2023

Onzekerheid

E44B

1

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

Fout

E44B

2

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

Onzekerheid

G2

1

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024

Fout

G2

2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024

Onzekerheid

Bevindingen controle

Interne beheersing

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

30

D8

Onzekerheid Fout

Overige onderwerpen

Bijlage

3

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffairegebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024

Fout

G2

4

G3

1

G3

2

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2024

Onzekerheid

G3

3

Fout

G3

4

G3

5

G3

6

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

31

G2

Onzeker

Fout

Onzeker

Fout

Onzekerheid

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

G3

7

G3

8

G3

9

G3

10

G4

1

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

32

achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2024 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024