Jaarstukken 2023 definitief v2 incl SiSa

Jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023

2

Jaarstukken 2023

Inhoudsopgave Aanbiedingsnota ..................................................................................................................................... 5 Inleiding............................................................................................................................................... 6 Bestemming resultaat ......................................................................................................................... 9 Financiële samenvatting ................................................................................................................... 12 Jaarverslag............................................................................................................................................. 20 Programma's ..................................................................................................................................... 20 Programma 1................................................................................................................................. 21 Programma 2................................................................................................................................. 28 Programma 3.................................................................................................................................

35 Programma 4................................................................................................................................. 57 Programma 5................................................................................................................................. 61 Programma 6................................................................................................................................. 71 Programma 7................................................................................................................................. 82 Overzicht alg. dekkingsmiddelen .................................................................................................. 95 Overzicht van overhead ................................................................................................................ 97 Paragrafen....................................................................................................................................... 102 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 103 Financiering .................................................................................................................................

115 Grondbeleid ................................................................................................................................ 124 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 129 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 135 Verbonden partijen ..................................................................................................................... 140 Weerstandvermogen en risicobeheersing .................................................................................. 168 Wet open overheid ..................................................................................................................... 177 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 178 Overzicht van baten en lasten en toelichting ................................................................................. 179 Overzicht aanwending bedrag onvoorzien ..................................................................................... 184 Overzicht incidentele/structurele baten en lasten .........................................................................

185 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................................................... 195 Balans .............................................................................................................................................. 197 Toelichting op de balans ................................................................................................................. 201 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ...................................................................... 221 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ............................................................................. 226 Gebeurtenissen na balansdatum .................................................................................................... 227 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ................................................................................... 228

3

Jaarstukken 2023 Single information, Single audit (SiSa) ............................................................................................ 231 Bijlagen................................................................................................................................................ 240 Beleidsindicatoren .............................................................................................................................. 241 Controleverklaring van de onafhankelijk accountant ..................................................................... 242 Incidentele subsidies ....................................................................................................................... 243 Rapportage interbestuurlijk toezicht .............................................................................................. 244 Staat van reserves en voorzieningen .............................................................................................. 245

4

Jaarstukken 2023

Aanbiedingsnota

5

Jaarstukken 2023

Inleiding Hierbij ontvangt u de jaarstukken van 2023. In deze jaarstukken verantwoorden we ons over het gevoerde beleid. We bespreken zowel onze noodzakelijke taken als de punten uit ons collegeprogramma. We laten zien welke doelen we hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat het heeft gekost. Realiseren ambities

We hebben in 2023 flinke stappen gezet en slaagden er in veel van onze ambities te realiseren. In een tijd waarin inwoners te maken hadden met stijgende energiekosten en dalende koopkracht, slaagden we erin de lokale (woon)lasten gemiddeld gelijk te houden. We ondersteunden met collectieve inkoopacties voor duurzame investeringen in de woning, we hebben het programma “Duurzaam boer blijven” landelijk op de kaart gezet en we bereikten een doorbraak in de jarenlange impasse rond de ontwikkeling van extra woningen en een nieuw winkelcentrum in Den Hoorn. Bovendien startten we samen met Wonen Midden-Delfland met de bouw van het woonwijkje Euterpe, dat de komende 10 jaar onderdak biedt aan Oekraïense ontheemden, starters en spoedzoekers. In het jaarverslag leest u per programma welke ambities en opgaven verder zijn gerealiseerd. We hebben niet álle voornemens gerealiseerd. Door de krapte op de arbeidsmarkt en schaarste op andere terreinen lukte dat niet volledig. Daarom stellen wij voor om een bedrag van € 1 miljoen te onttrekken aan de algemene reserve. Dit bedrag is bestemd voor projecten die in 2023 niet volledig zijn afgerond. Dit is inclusief een bedrag van ruim € 250.000,- waarover u bij eerdere besluitvorming al heeft ingestemd om dit over meerdere jaren te verdelen. U leest hierover meer in de financiële samenvatting van het jaarverslag. Resultaat Jaarrekening

De afgelopen jaren hebben we onze jaarrekeningen steeds met een positief saldo afgesloten. Dit jaar was dat niet mogelijk. De jaarrekening sluit met een (bescheiden) negatief saldo van € 0,1 miljoen. Gelukkig hebben we een financieel gezonde basis, waardoor we dit tekort goed kunnen opvangen. Rechtmatigheid en getrouw beeld

Over het verslagjaar 2023 geven wij voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording af. Hiermee leggen wij aan u verantwoording af over de naleving van de regels voor het financiële reilen en zeilen in de organisatie. In de paragraaf bedrijfsvoering leest u daarom voor het eerst het hoofdstuk ‘rechtmatigheidsverantwoording’. De accountant is van oordeel dat de jaarrekening 2023 een getrouw beeld geeft van het eigen vermogen op 31 december 2023 en het resultaat over 2023. De controle verklaring is toegevoegd aan de jaarstukken.

Begroting De Begroting 2023 was de eerste in de collegeperiode 2022-2026. De gemeenteraad heeft deze begroting, met voortzetting van bestaand(e) beleid en cijfers en slechts aangevuld met noodzakelijke en onvermijdelijke uitgavenstijgingen, op 8 november 2022 vastgesteld. Voor invulling van de resterende structurele financiële ruimte heeft de gemeenteraad op 20 december 2022 vanuit een keuzelijst de 2e Begrotingswijziging 2023-2026 vastgesteld. Deze invulling bestond voor een deel uit exogene mutaties die na verzending van de begroting 2023-2026 naar voren zijn gekomen/bekend

6

Jaarstukken 2023 zijn geworden. Daarnaast is vanuit de keuzelijst besloten tot enkele structurele mutaties tot nieuw of intensivering van beleid (passend binnen de structurele begrotingsruimte). Tot slot bevatte de 2e Begrotingswijziging 2023-2026 diverse incidentele mutaties, vooral bedoeld voor een impuls op diverse beleidsterreinen. Het ging hier onder meer om een incidentele extra bijdrage aan Stichting Welzijn Midden-Delfland (SWMD), het verwijderen van wegmeubilair en een budget voor het opstellen van een nieuw informatiebeleidsplan 2027-2031. De Begroting 2023 was, na vaststelling van deze 2e Begrotingswijziging 2023-2026, niet sluitend voor 2023 (€ -2.098.592). Maar was, zonder te bezuinigen, wel structureel sluitend, gaf ruimte voor ambities en kende een vrijwel gelijkblijvende lastendruk voor burgers.

Financieel resultaat Zeker met de aanvullingen vanuit de keuzelijst bij de Begroting 2023 hadden we een ambitieus programma voor 2023. Desondanks zijn we erin geslaagd veel hiervan te realiseren. En zoals ook toegelicht in de 2e Begrotingswijziging 2023-2026 zetten we de meerjarige ambities in de komende jaren voort. Na vaststelling van de 4e periodieke begrotingswijziging 2023, de laatste bijstelling van de Begroting 2023, kenden we een begrotingsaldo over 2023 van € -3,4 miljoen. We sluiten 2023 echter af met een negatief resultaat van € 0,1 miljoen. Dit resultaat is het saldo van diverse mee- en tegenvallers. Deze zijn vooral incidenteel van aard. Alle budgetover- en onderschrijdingen (voor zover boven de verantwoordingsgrens) worden binnen de programma's afzonderlijk toegelicht. De algemene reserve sluit per 31 december 2023 op een stand van € 10,4 miljoen. Deze kent hiermee een zeer beperkte afname (€ 88.000) ten opzichte van de stand per 31 december 2022 (exclusief Resultaat Jaarrekening 2023). Deze jaarrekening bevat het voorstel om een bedrag van € 1,0 miljoen weer beschikbaar te stellen in 2024 voor projecten die in 2023 niet (volledig) uitgevoerd zijn. Dit komt ten laste van de algemene reserve. Deze neemt na verwerking van het negatieve resultaat over 2023 en het voorstel om budget door te schuiven af tot € 9,3 miljoen.

Accountantscontrole De accountant is van oordeel dat de jaarrekening 2023 een getrouw beeld geeft van het eigen vermogen op 31 december 2023 en het resultaat over 2023. De controleverklaring is toegevoegd aan de jaarstukken. Hierin leest u dat de jaarrekening 2023 een getrouw beeld geeft van de omvang en samenstelling van zowel de baten, als de lasten over het boekjaar 2023. De activa en passiva per 31 december 2023 zijn in overeenstemming met de geldende voorschriften.

Toekomst Waar we bij de 4e periodieke begrotingswijziging een tekort over 2023 voorzagen van € 3,4 miljoen hebben we het jaar afgesloten met resultaat van € -0,1 miljoen. Deze verbetering van het financiële resultaat is deels het gevolg onderbesteding of nog in 2024 uit te voeren of af te ronden werkzaamheden, maar vooral het gevolg van incidentele voordelen (zie ook onder Financiële samenvatting). Samen met deze verbetering van het financiële resultaat hebben we ook veel van onze ambities tot een goed einde kunnen brengen of in elk geval op kunnen starten. In de beheersing van onze budgetten, zowel exploitatiebudgetten als investeringskredieten, hebben we wederom stappen gezet en dit proces blijven we voortzetten. Het financieel perspectief voor de komende jaren geeft voor ons, evenals voor alle andere gemeenten, reden tot zorgen. Vooral door

7

Jaarstukken 2023 de afname van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Vooralsnog komt het Rijk niet over de brug om kortingen op de algemene uitkering volledig terug te draaien en gemeenten volledig te vergoeden voor de uitvoering van (medebewinds)taken. Zoals we eerder al hebben uitgesproken, willen we niet lijdzaam afwachten tot het Rijk over de brug komt en evenmin rücksichtsloos snijden in ons voorzieningenniveau. Ons uitgangspunt is en blijft om te focussen op wat nodig is voor een solide gemeente zonder losse eindjes in bedrijfsvoering of dienstverlening. Dat betekent dat we kritisch blijven op het realisme van onze planningen en ramingen, op onze uitgaven en we terughoudend moeten zijn met extra impulsen of nieuwe ontwikkelingen, omdat de middelen hiervoor schaars zijn. In de Kadernota 20252028 gaan we verder in op ons financieel perspectief.

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De jaarrekening is volgens de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording opgebouwd zoals de begroting 20232026. Hierin zijn het beleid en de doelstellingen van de gemeente verdeeld over 7 programma’s. Daarnaast leggen we verantwoording af over de algemene dekkingsmiddelen en overheadlasten. Dit zijn voorgeschreven overzichten die apart worden verantwoord in de jaarstukken.

8

Jaarstukken 2023

Bestemming resultaat Het gerealiseerd resultaat van de jaarrekening 2023 bedraagt € 0,1 miljoen negatief. Volgens de regelgeving van het BBV is het nadelige resultaat als afzonderlijke post opgenomen onder het eigen vermogen op de balans. Het is de bevoegdheid van de raad om aan te geven hoe dit resultaat wordt bestemd. Gezien het een negatief resultaat betreft, zal deze in mindering worden gebracht op de algemene reserve. Naast het resultaat over 2023 zijn er projecten/ werkzaamheden die in 2023 niet (volledig) afgerond zijn en hierdoor doorlopen in 2024. Het budget wat hiermee samenhangt is ca 1 miljoen. Wij stellen voor een bedrag van € 1 miljoen door te schuiven naar 2024 ten lasten van het resultaat 2023 waardoor er een totaalsom van 1,1 miljoen in mindering wordt gebracht op de algemene reserve. Voor een nadere verklaring van het resultaat wordt verwezen naar hoofdstuk 1.4 en de toelichtingen bij de programma’s (hoofdstuk 2.1). Doorschuifbudgetten In onderstaand overzicht (A) staan de doorschuifbudgetten ten laste van het resultaat. Dit overzicht telt op tot een bedrag tot € 1 miljoen. De afzonderlijke doorschuifbudgetten worden hieronder in tabel A toegelicht. Daaronder staan in tabel B de doorschuifbudgetten ten laste van de (algemene) reserve. Deze hebben geen invloed op de bestemming van het resultaat. A. Doorschuifbudgetten t.l.v.

resultaat Huisvesting basisonderwijs/Huisvestingsprogramma onderwijs Huisvesting basisonderwijs/ bijdragen aan derden Kunst/inkomstenoverdrachten overige instellingen Wet Inburgering/Uitvoeringskosten Maatschappelijk team/inhuur personeel Energietoeslag/Vergoeding energietoeslag Participatiefonds/werkgeversdienstverlening H5 Asfalteringswerkzaamheden. Implementatie Office 365 Beleidstukken te herzien/updaten Toekomstvisie 2050

Bedrag € 7.500

€ 45.000 € 9.200 € 46.000 € 100.000 € 110.000 € 100.000 € 227.562 € 265.000 € 10.000 € 83.493

Totaal € 1.003.755

Toelichting doorschuifbudgetten t.l.v. resultaat Huisvesting basisonderwijs/Huisvestingsprogramma onderwijs De werkzaamheden rondom een integraal huisvestingsplan vorderen gestaag. Met het oog op het integrale inzicht in de toekomst is

9

Jaarstukken 2023 er in 2023 sprake geweest van onderbenutting. Voor de doorloop in 2024 wordt voorgesteld het resterende budget door te schuiven. Huisvesting basisonderwijs/ bijdragen aan derden Als eigenaar van schoolgebouwen participeren wij in deze VVE. De jaarlijkse bijdrage fluctueert onder invloed van benodigd onderhoud en een exploitatiesaldo over het voorgaande jaar. Over 2023 houden we rekening met gestegen energielasten. Met de VVE wordt overlegd over eerdere oplevering van de informatie. Dat zal in 2024 boekhoudkundig leiden tot een extra last voor de afwikkeling 2023 en toerekening van de juiste lasten met betrekking tot 2024. Kunst/inkomstenoverdrachten overige instellingen Bij motie Z521740 is besloten het overgebleven subsidiebudget voor Kunst, Cultuur en Sociale verbinding uit 2023 beschikbaar te stellen voor 2024. Wet Inburgering/Uitvoeringskosten Bij het vaststellen van het implementatieplan Inburgering is afgesproken meerjarig budget beschikbaar te stellen voor maatwerk statushouders, Hiervan resteert eind 2023 €46.000. Maatschappelijk team/inhuur personeel De onderschrijding op inhuur bedraagt €100.000. In de vierde periodieke begrotingswijziging is binnen dit beleidsveld budget vanuit de POK-middelen beschikbaar gesteld voor inhuur. De inzet is in 2024 gestart. Om die reden stellen wij voor €100.000 door te schuiven naar 2024.

Energietoeslag/Vergoeding energietoeslag Energietoeslag. In aanvulling op de tekst in de rechtmatigheidsbrief. Is het bedrag concreet gemaakt Participatiefonds/werkgeversdienstverlening H5 In 2023 is een start gemaakt met een voorstel voor de aanpak van re-integratie en inzet op werk binnen de inburgeringstrajecten. Onderdeel van deze aanpak is de intensivering van onze inzet en sturing op actieve werkgeversdienstverlening. In 2024 wordt dit plan naar verwachting afgerond en geïmplementeerd. Asfalteringswerkzaamheden Het RAW bestek groot onderhoud asfalt is voor de zomervakantie 2023 aanbesteed. De voorbereiding van de werkzaamheden heeft plaatsgevonden in de maanden september/oktober. Dit heeft geresulteerd in een uitvoeringsperiode van eind november. Precies In de week van de geplande uitvoering zijn de temperaturen onder de 5 graden gezakt, waardoor het niet meer mogelijk was om kwalitatief goed te asfalteren. De werkzaamheden zijn uitgesteld naar het voorjaar van 2024 voor betere weersomstandigheden. Beleidstukken te herzien/updaten Binnen het team Openbare Orde en Veiligheid is het nodig om een aantal beleidstukken te herzien/updaten om te zorgen dat de basis weer op orde is. Een daarvan is het "Vergunningen- en handhavingsbeleid ligplaatsen voor vaartuigen in de gemeente MiddenDelfland" (ook wel het ligplaatsenbeleid genoemd). Dit beleidsstuk dateert van 2008.

Helaas is het niet gelukt om dit beleidsstuk op te pakken. Toekomstvisie 2050 Bij raadsbesluit van 4 juli 2023 is een werkbudget voor het proces van een Toekomstvisie 2050 beschikbaar gesteld. Hierbij is aangegeven dat het restant budget 2023 doorschuift naar 2024 voor afronding proces. Proces wordt in 2024 afgerond. Implementatie Office 365 De raad heeft op 20-12-22 ingestemd met het voorstel inzake Transitie Office 365. Daarbij is bepaald dat dit budget voor 3 jaar beschikbaar blijft. Het budget schuift omdat in 2024 de grootste uitgaven verwacht.

10

Jaarstukken 2023 B. Doorschuifbudgetten t.l.v. reserves Omgevingswet uitvoeringsbudget Subsidie DIOS Hoornbloem

Bedrag € 100.625 € 387.500 € 19.800

Totaal € 507.925

Toelichting doorschuifbudgetten t.l.v. reserves Omgevingswet uitvoeringsbudget In 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Vanaf dat moment moeten de gemeente Midden-Delfland kunnen werken volgends deze nieuw wet. Voor de implementatie van de omgevingswet is binnen de huidige formatie onvoldoende capaciteit, er is geen dekking voor extra inhuur, Uitbesteden van (onderdelen) van de implementatie is noodzakelijk (denk aan ontwikkelen van omgevingsplan, programma's, omgevingsvisie, externe communicatie, verdere verfijning van koppeling/aansluiting met DSO (en verdere ontwikkeling), trainingen ten aanzien van de geest van de omgevingswet. In boekjaar is € 149.852 ontvangen voor de implementatie. Hiervan is reed € 49.227 gebruikt. Het verzoek om het restant door te schuiven naar het jaar 2024 ter dekking van die lasten. Subsidie DIOS Handbalvereniging DIOS maakt in het zgn. 'binnenseizoen' gebruik van een ballonhal. Deze hal biedt echter niet voldoende ruimte voor de handbalvereniging om wedstrijden te spelen en te kunnen trainen. Daarbij heeft de hal, afgelopen binnenseizoen, het einde van haar levensduur bereikt. De handbalvereniging ziet dit als een goed moment om een vaste dubbele sporthal (=sporthal) te realiseren op de locatie. Om de realisatie van de sporthal mogelijk te maken heeft DIOS financiële hulp nodig waar de gemeente gehoor aan heeft gegeven.

Het budget welke in het jaar 2023 beschikbaar is gestelde is nog niet aangewend. Derhalve zal dit budget worden doorgeschoven naar volgende jaar. Hoornbloem In 2023 hebben wij opdracht gegeven voor een stedenbouwkundig advies. Het grootste deel van de werkzaamheden loopt door in 2024. Vandaar het verzoek tot doorschuiving van het restant budget om de kosten in 2024 te kunnen dekken.

11

Jaarstukken 2023

Financiële samenvatting In dit hoofdstuk leest u de financiële samenvatting van de jaarrekening. Hierin staat eerst het algemene financiële beeld en vervolgens de gemeentelijke belastingen en de gemeentelijke reserves.

Algemeen financieel beeld De jaarrekening 2023 laat een negatief resultaat zien van € 103.656. Dit is ten opzichte van het begrotingsaldo 2023 van € - 3.373.163 (na vaststelling van de 4e PBW 2023). Tot en met 2022 hanteerden wij het gebruik om het resultaat op basis van de begroting tussentijds te muteren in de algemene reserve. Aangezien het de voorkeur van de BBV heeft om alleen het (werkelijke) gerealiseerde resultaat per jaareinde te muteren op de algemene reserve, op grond van de door de raad vastgestelde resultaatbestemming, hebben wij onze werkwijze hierop aangepast. Het verschil voor het jaar 2023 tussen het werkelijke resultaat ten opzichte van het begrotingssaldo van € - 3.373.163, wordt voornamelijk verklaard door: - Beheer Openbare Ruimte: Onderschrijding (U) Milieubeheer (€ 93.876) - Sociaal Domein en Welzijn: Onderschrijding (U) Maatschappelijk team (€ 245.046) - Sociaal Domein en Welzijn: Onderschrijding (U) WMO (€ 167.603) - Sociaal Domein en Welzijn: Overschrijding (I) Vreemdelingen (€ 292.980) - Economische en sociale zaken: Overschrijding (I) Bijstand (€ 227.171) - Economische en sociale zaken: Overschrijding (I) Minimabeleid (€ 184.918) - Algemene dekkingsmiddelen: Overschrijding (I) Algemene uitkering (€ 981.033) - Overhead: Onderschrijding (U) ambtelijke organisatie (€ 674.654) - Overhead: Onderschrijding (U) Dienstverlening, Communicatie en

Informatievoorziening (€ 367.616) (U = uitgaven), I = inkomsten)) De vaststelling van de primitieve Begroting 2023 resulteerde in een positief saldo van € 150.714. Vanuit de septembercirculaire 2022 ging daar via de 1e begrotingswijziging 2023 € 59.895 af, samen met de structurele meerjarige mutaties vanuit de 10e begrotingswijziging 2022 van € 111.640. De 2e begrotingswijziging 2023 (vanuit de keuzelijst) resulteerde in een tekort van € 2.189.404. De 1e PBW 2023 sloot vervolgens met een tekort van € 47.095. Evenals de 1e sloot ook de 2e PBW 2023 negatief, met een tekort van € 1.403.573. De 3e PBW kende een positief eindsaldo van € 140.423. Met het positieve saldo van € 147.308 uit deze 4e PBW leidt dit tot een begrotingssaldo van € 3.373.163 (negatief). Uit onderstaand overzicht blijkt tevens het verloop van de begroting in het jaar 2023 ten opzichten van de vastgestelde begroting 2023.

Toelichting Begroting 2023 1e begrotingswijziging 2023 PBW 2023-1 2e begrotingswijziging 2023 PBW 2023-2

12

Mutaties begroting 2023 € 150.714 € - 59.895 € - 47.096 € - 2.189.404 € - 1.403.573

Jaarstukken 2023 Toelichting PBW 2023-3 6e begrotingswijziging 2023 PBW 2023-4 Saldo

Mutaties begroting 2023 € 140.423 € - 111.640 € 147.308 € - 3.373.163

Analyse resultaat De belangrijkste oorzaken dat het begrote (negatieve) resultaat van € 3,4 miljoen ten opzichten van het werkelijke resultaat van € 0,1 (negatief) leest u hieronder. Een meer gedetailleerde toelichting leest u in de toelichting op de financiële afwijkingen in de programma’s. Net als voorgaande jaren zien we tegenvallers binnen het programma Ruimtelijke Ordening, Ontwikkeling en Volkshuisvesting. De opbrengsten van de leges voor omgevingsvergunningen en de baten uit particuliere bouwinitiatieven (€ 0,25 mln.) zijn lager dan geraamd. Daarnaast zijn de baten uit bouwleges ongeveer € 0,35 miljoen lager. Dit wordt veroorzaakt door de vertraging van de incidentele bouwleges. De grondexploitatielasten zijn daarentegen fors overschreden (ca. € 1,8 mln.). We hebben een incidentele onttrekking gedaan uit de voorziening van € 1,8 mln. Verder is er sprake van een onderschrijding binnen het programma Economische en Sociale Zaken op het beleidsveld Participatiewet en Minimabeleid (€ 0,2 mln.). Zowel de overschrijding van de lasten als de overschrijding van de baten zijn hier voornamelijk toe te schrijven aan de vangnetuitkering vanuit het voorgaande jaar (voordeel van € 0,2 mln.).

Op het gebied van minimabeleid is er tevens een klein voordeel, met name op rijksregelingen, zoals bijdragen met betrekking tot de gevolgen van de toeslagaffaire en het project energiearmoede (€ 0,2 mln.). Een grote 'plus' zit in het programma Sociaal Domein en Welzijn (€ 0,8 mln.). Binnen dit programma gaat het om een onderbesteding van de lasten van ca. € 0,5 mln. en een overschrijding van de baten van ca. € 0,3 mln., bijvoorbeeld ontvangen subsidies met betrekking tot IZA, GALA en 'vreemdelingen'. Hoewel de gerealiseerde lasten voor 'vreemdelingen' lager zijn, bestaat er formeel geen verplichting tot terugbetaling. Hierbij moet rekening worden gehouden met budgetten die zijn aangevraagd maar nog niet zijn uitgevoerd. Binnen het programma Overhead hebben we een onderschrijding van ongeveer € 1,2 mln. Dit heeft voornamelijk te maken met een onderschrijding van de personeelskosten (salarissen, inhuur, advieskosten en doorbelastingen), ca. € 0,7 mln. Ook zijn er budgetten die in het jaar 2023 nog niet zijn aangewend, met betrekking tot kosten voor Office365 en het resterende budget voor de Toekomstvisie 2050 (ca. € 0,5 mln.). Bij de jaarrekening is een verzoek ingediend om deze budgetten door te schuiven naar het jaar 2024. Tot slot waren er hogere opbrengsten uit de algemene uitkering van het gemeentefonds (€ 1 mln.) en een aanzienlijke toename in rente-inkomsten (€ 0,2 mln.).

De rente is gestegen, waardoor er rente-inkomsten zijn genoten. Vanwege de onzekerheid en de negatieve rente aan het begin van het jaar, is voorzichtigheidshalve geen rekening gehouden met rente-inkomsten, zoals te zien is in de Algemene Dekkingsmiddelen. In de prognosebrief jaarrekening 2023 hebben wij u geïnformeerd over het voorlopige resultaat (€ 0,46 miljoen negatief). Na controle door de accountant hebben wij nog een aantal correcties moeten doorvoeren, waardoor het uiteindelijke resultaat is uitgekomen op € 0,1 miljoen (€ 124.638

13

Jaarstukken 2023 negatief). De uitgevoerde correcties hadden voornamelijk betrekking op wijzigingen in de grondexploitaties en de SiSa (Singel informatie Singel Audit, subsidie regelingen vanuit het Rijk). Hieronder treft u een overzicht van de belangrijkste verschillen binnen de diverse programma's. Hieronder vindt u het resultaat van zowel de diverse programma’s als van de algemene dekkingsmiddelen en overhead. Een nadere toelichting kunt u vinden bij de programma's.

Analyse resultaat: Programma Begrotingstekort boekjaar 2023 01: Vitale dorpen in MiddenDelfland 2025 02: Bestuur en veiligheid 03: Beheer, verkeer en milieu 04: Onderwijs 05: Welzijn en Wmo 06: Economische- en sociale zaken 07: Ruimtelijke ordening, ontw. en volkshuisvesting Algemene dekkingsmiddelen Overhead Totaal

Bedrag € - 3.373.163

Voordelig/nadelig Nadelig

€ 131.199

Voordelig

€ 3.367 € 133.821 € 33.050 € 766.725 € 410.068

Voordelig Voordelig Voordelig Voordelig Voordelig

€ - 649.626

Nadelig

€ 1.217.031 € 1.223.871 € - 103.656

Voordelig Voordelig Nadelig

Analyse lasten De totale uitgaven bedroegen in 2023 ca. € 59,5 miljoen. In onderstaand overzicht staat in hoofdlijnen (en in € miljoen) waaraan dit bedrag is besteed. In de programma’s worden de uitgaven nader toegelicht.

Uitgaven 2023 Midden-Delfland 2025 en economische zaken

3,1

Bedrag (€ mln)

Bestuurlijke organisatie Openbare orde en veiligheid (incl. brandweer)

2,2 1,8

Beheer onderhoud kapitaalgoederen (excl. afval 5,7 en riolering) Beheer afvalverwijdering en rioleringszorg 5,0 Onderwijs (incl. huisvesting onderwijs) Sociaal domein (Jeugd, Wmo, Zorg) Sport, Cultuur, Welzijn Bijstand, Participatiewet, Minimabeleid

14

2,1 11,8 1,6 5,7

Jaarstukken 2023 Uitgaven 2023 Bouw- en woningtoezicht en ruimtelijke ordening Grondexploitaties

Bedrag (€ mln) 3,5 4,7

Personeel, organisatie en overige overhead

10,7

Diverse

1,6 Totaal 59,5

Ontwikkeling eigen vermogen Het saldo 2023 kan kort als volgt worden weergegeven: Omschrijving Totaal saldo baten en lasten (mutaties jaarrekening) Mutaties reserves jaarrekening Jaarrekening

Resultaat 2023 € 2.712.874 € - 2.609.218 € 103.656

In de jaarrekening is in de tabellen een nadere uitsplitsing opgenomen.

Gemeentelijke belastingen en heffingen In 2023 zijn de volgende inkomsten uit gemeentelijke belastingen en heffingen gerealiseerd:

Overzicht geraamde inkomsten Burgerlijke stand Rijbewijzen en reisdocumenten Leges gehandicaptenparkeerplaatsen Basisregistratie Personen (BRP) Overige leges burgerzaken Bruggelden Monumenten Verhaal Welstandtoezicht Huisvestingsvergunning Algemeen plaatselijke verordening Bijzondere transporten Afvalstoffenheffing Rioolheffing Bouwvergunningen

Werkelijk 2022

Begroot 2023

Werkelijk 2023

€ 65.598 € 212.357

€ 77.337 € 190.577

€ 76.898 € 179.108

€ 8.629

€ 6.420

€ 10.083

€ 6.461

€ 6.296

€ 7.030

€ 1.817 € 4.724 € 3.937 € 33.807 €0 € 17.578

€ 9.467 € 5.000 € 1.357 € 29.641 € 108 € 15.335

€ 1.995 € 8.403 € 5.953 € 41.375 €0 € 17.176

€0 € 2.644.615 € 1.725.638 € 629.606

€ 2.630 € 2.536.795 € 1.738.439 € 1.029.197

€ 1.778 € 2.535.363 € 1.734.349 € 717.682 15

Jaarstukken 2023 Overzicht geraamde inkomsten OZB Begrafenisrechten Toeristenbelasting

Werkelijk 2022 € 6.038.540 € 59.478 €0

Begroot 2023 € 6.364.366 € 64.152 € 100.000

Werkelijk 2023 € 6.385.726 € 40.080 € 97.642

Gemeentelijke reserves en voorzieningen Onze werkwijze met betrekking tot onttrekkingen aan reserves spoort niet met de Kadernota rechtmatigheid. Hierin wordt aanbevolen om onttrekkingen aan reserves conform het begrote bedrag plaats te laten vinden. Het niet opvolgen van deze aanbeveling levert een onrechtmatigheid op bij de jaarrekening controle, tenzij de gemeenteraad expliciet besluit een nadere werkwijze te hanteren. Onze werkwijze is om onttrekkingen op basis van werkelijke uitgaven te doen. De gemeenteraad heeft hier op 17 december 2019 toe besloten. Na vaststelling van de 4e Periodieke Begrotingswijziging 2023 en verwerking van alle geraamde reservemutaties sluit de algemene reserve per 31 december 2023 op een stand van € 10,4 miljoen. Dit is een toename ten opzichte van de stand per 31 december 2021 (exclusief Resultaat Jaarrekening 2022) van € 0,9 miljoen. Van het jaarrekeningresultaat ad € - 0,1 miljoen stellen wij voor een bedrag van € 1,0 miljoen weer beschikbaar te stellen in 2024. Voor het restant, een bedrag van € - 1,1 miljoen, stellen wij voor dit te onttrekken aan de algemene reserve. Deze neemt hierdoor af tot € 9,3 miljoen. In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de algemene reserve in 2023 weergegeven. Dit verloop van de algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de gemeenteraad.

Algemene reserve Geraamd saldo per 31 december 2022 Resultaat jaarrekening 2022 Beginsaldo 1 januari 2023

Vermeerdering: Correctie op begrotingswijziging 5 NPO gelden Doorschuiven vervolgopdracht gebiedsmarkering Doorschuiven opstellen landschapsbiografie Doorschuiven trekvaart Doorschuiven Muural Doorschuiven sluipverkeer A4 Doorschuiven thema geluid Doorschuiven Label C Doorschuiven 0-beurt meubilair Doorschuiven 0-beurt borden Doorschuiven 0-beurt markeringen Doorschuiven Ingroeivariant kwaliteitsimpuls onderhoud kapitaalgoederen

16

Saldo € 9.484.258 € 799.391 € 10.283.649

€ 4.850 € 51.014 € 20.000 € 23.000 € 10.000 € 15.000 € 84.000 € 30.000 € 25.000 € 150.000 € 300.000 € 50.000 € 150.000

Jaarstukken 2023 Vermeerdering: Doorschuiven budget (IHP) voor onderwijs en kinderopvang Doorschuiven restant op bouwkundig onderhoud Doorschuiven Budget voor opstellen beheerplannen Doorschuiven Diverse verkeersmaatregelen Doorschuiven Baggerwerkzaamheden Doorschuiven POK gelden Doorschuiven Opstellen kerkenvisie Doorschuiven Cultuureducatie op basis van cofinanciering Doorschuiven Budget inzake Welzijnsorganisatie SWMD Doorschuiven Budget inzake uitvoeringsagenda Doorschuiven Maatwerkbudget statushouders Doorschuiven Energietoeslag 2023 verwachte aanvragen in 2024 Doorschuiven Energietoeslag 2023 uitvoeringskosten Doorschuiven Budget beleidsplan "Geldzorgen, armoede en schulden" Doorschuiven Grondbeleid Doorschuiven Uren projectbudget Euterpe 2023 Doorschuiven Omgevingswet restbudget Doorschuiven Hoornbloem (S&D + LWE tezamen) Doorschuiven Restantbudget woonvisie Doorschuiven WKB budget (omgevingswet) Doorschuiven Uitvoeringsbudget Centrumplan Schipluiden Doorschuiven Budget liquidatie Harnaschpolder Totaal Verminderingen: Instandhouding skateroutenetwerk (10 jr t/m 2024) Compensatieregeling verenigingen Archiefbewaarplaats Toegevoegde rente Regionale aanpak ouderenzorg Doorschuifbudget Maatregelen sluipverkeer A4 Doorschuifbudget Groot onderhoud asfaltverharding Doorschuifbudget Onderhoud markeringen Doorschuifbudget Onderhoud wegmeubilair Doorschuifbudget Inkoop nieuwe

verkeersborden Doorschuifbudget Verbeteren verkeerssituaties

€ 33.000 € 10.000 € 15.000 € 35.000 € 100.000 € 95.294 € 10.000 € 19.728 € 34.400 € 311.449 € 47.746 € 59.823 € 6.352 € 62.713 € 10.000 € 22.000 € 175.000 € 52.000 € 5.986 € 56.937 € 83.873 € 27.000 € 2.186.164

€ 10.665 € 50.000 € 20.000 € 1.604 € 7.000 € 10.650 € 150.000 € 67.000 € 19.000 € 10.000 € 25.000

17

Jaarstukken 2023 Vermeerdering: Doorschuifbudget (assistent) Projectleiding Luchthavenbesluit Doorschuifbudget Controleren onderzoeken invoering omgevingswet Doorschuifbudget Werkzaamheden ODH Doorschuifbudget Projecten energietransitie Doorschuifbudget Opstellen kerkenvisie Doorschuifbudget Aanpak eenzaamheid onder ouderen Doorschuifbudget Uitvoeringsbudget inburgering Doorschuifbudget POK gelden Doorschuifbudget Implementatie resultaatgericht werken Doorschuifbudget Uitvoering van MOBW Doorschuifbudget Omgevingswet Doorschuifbudget Implementatie omgevingswet Doorschuifbudget Achterstallig werk omgevingswet Doorschuifbudget Herinrichting Centrum Schipluiden Doorschuifbudget Herontwikkeling Hoornbloem Doorschuifbudget Verwerken BGT mutaties RVO Doorschuifbudget Project Hoornbloem Doorschuifbudget Opvang frictiekosten invoering nieuwe taken Doorschuifbudget Implementatie WOO Doorschuifbudget Inhuur samenleving beleidsfuncties Doorschuifbudget Inhuur ambtelijke organisatie Integrale vroeghulp Correctie op begrotingswijziging 6 uit 2022 Doorschuifbudget Project injecteren bomen Doorschuifbudget Beleidsevaluatie gebiedsmarkering Doorschuifbudget Energiearmoede Doorschuifbudget Kosten VVE MFA 't Lint Doorschuifbudget Huisvestingsprogramma Doorschuifbudget Cultuurmenu Doorschuifbudget Ontwikkeling dashboard Doorschuifbudget Primair budget Doorschuifbudget Omgevingswet

uitvoeringsbudget CAO-gemeenten 2023 verlofsparen Totaal

18

€ 30.000 € 9.580 € 22.257 € 72.564 € 10.000 € 35.286 € 74.400 € 84.418 € 8.000 € 139.217 € 57.855 € 207.376 € 14.652 € 88.300 € 45.000 € 10.000 € 85.080 € 44.848 € 23. 987 € 91.264 € 90.000 € 21.852 € - 111.640 € 50.000 € 10.130 € 49.146 € 46.000 € 21.836 € 8.560 € 35.000 € 3.590 € 42.750 € 305.136 € 2.097.364

Jaarstukken 2023

Het hierboven gespecificeerde verloop van de Algemene reserve is gebaseerd op besluiten van de gemeenteraad, die direct of indirect hebben bijgedragen aan de instandhouding en verdere ontplooiing van onze gemeente.

19

Jaarstukken 2023

Jaarverslag Programma's

20

Jaarstukken 2023

Programma 1 Programma 1: Vitale dorpen in Midden-Delfland 2025 Beleidsdoel Versterken en behouden van het open agrarisch cultuurlandschap van Midden-Delfland en de kwaliteit van de vitale dorpen en de buurtschappen in Midden-Delfland.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Midden-Delfland is nu en in de toekomst een vitaal landschap, met een agrarisch en recreatief karakter. De ‘koe in de wei’ is en blijft het symbool voor een grondgebonden veehouderij. De ‘Grutto in de wei’ staat voor een natuurlijk landschap met kansen voor weidevogels. Het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland is een belangrijke pijler voor de versterking van het economisch vestigingsklimaat van de regio en het leefklimaat van haar inwoners. Het landschap draagt haar steentje bij aan de regionale economie in de vorm van voedselproductie vanuit korte ketens, een steeds verder ontwikkelde sector van ‘hospitality’ en andere vormen van dienstverlening aan het stedelijk gebied. Een landschap met kwaliteit is niet alleen fijn voor onze eigen inwoners maar is ook van essentieel belang voor de 2,3 miljoen regiobewoners. Velen van hen recreëren in Midden-Delfland. Ook voor het regionale toerisme is ons bijzondere landschap een belangrijke aanvulling op de omliggende steden. Duurzame melkveehouderij is de drager van het open veenweidelandschap. Samenwerking en draagvlak bij bestuurders in de regio en maatschappelijke organisaties zijn daarbij belangrijk. Bekostiging van ontwikkelingen en beheer is een belangrijk aandachtspunt.

Na terugtrekking van het rijk en provincie is er te kort voor het onderhoud van de groengebieden. In het kader van het versterken en behouden van de kwaliteiten van de vitale dorpen en buurtschappen in Midden-Delfland wordt de eerder ingezette realisatie van 700 woningen en de ontwikkeling van de drie centrumplannen voortgezet. Voor de voortgang van de plannen wordt verwezen naar Programma 7.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De doelstelling van dit beleidsveld (versterken en behouden van het open agrarisch cultuurlandschap van Midden-Delfland en de kwaliteit van de vitale dorpen en de buurtschappen in Midden-Delfland) sluit goed aan bij die van Cittaslow. Cittaslow legt nadruk op de authentieke waarden van gemeenten, op aandacht voor de kwaliteit van leven en voor eerlijk en gezond voedsel. Lid zijn van Cittaslow betekent voor Midden-Delfland een bewuste oriëntatie op de lokale kracht van de samenleving, fijnschaligheid, duurzaamheid vanuit een optimaal evenwicht tussen economische, ecologische en sociale aspecten en de eigen authentieke waarden. De komende jaren wordt meer ingezet op de samenwerking met het Cittaslow-netwerk in onze gemeente en op de ‘branding’ van Midden-Delfland als een ‘slow’ en vooral ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’.

Toelichting IODS "Groen ondernemen" Financiën De beschikbaar gestelde bedragen zijn gespreid uitgekeerd. Vanuit de Provincie na overhandiging van het meerjarenprogramma gevolgd door een beschikking en de uiteindelijke financiële

21

Jaarstukken 2023 verantwoording. Vanuit het Rijk is er geen verantwoordingsplicht, wel een bestedingsafspraak. In de beschikking van het Rijk is opgenomen: het aanwenden van middelen voor andere maatregelen, die als oogmerk ‘het versterken van de openheid van het authentieke agrarische cultuurlandschap’ hebben. In de notitie Groen Ondernemen 2010-2020 zijn zowel de uitgaven als ook de inkomsten opgenomen. Dit betreft het Grondinstrument en Duurzaam Boer Blijven. Hiernaast is een enkele uitgave ten laste gekomen van het IODS-budget, zonder operationeel raakvlak met de project/programma’s Grondinstrument en DBB. Inhoudelijk ligt er wel degelijk een relatie, en daarom is benutting van IODS-middelen voor deze onderdelen ook legitiem. Het gaat hierbij om de Polderarchitect en PUUUR. Einde 2019 zijn de gelden van het Recreatieschap (CBG/Staatsbosbeheer) volledig benut. Hetzelfde geldt einde 2020 voor wat betreft de gelden van de Provincie Zuid-Holland. Het saldo Rijksgelden laat eind 2023 een bedrag zien van € 12.490.051. Managementletter: IODS als aandachtspunt PSA PSA heeft dit punt opgenomen bij de jaarlijkse meldingen. Aangezien de verantwoordingsplicht onveranderd is gebleven en de bestedingen ook in 2023 conform afspraak zijn blijft het aandachtspunt PSA zonder gevolgen. Het IODS-saldo blijft opgenomen op de overlopende passiva.

Saldo IODS Grondinstrument Deze tabel laat kort samengevat de inkomsten, uitgaven en (restant) saldi zien. Dit betreft de gelden van het Rijk. Jaar

Beginsaldo

Ontvangsten Bestedingen Einde jaar saldo 2012 €0 € 9.665.000 * € 1.068.000 € 8.597.000 2013 € 8.597.000 €€ 331.000 € 8.266.000 2014 € 8.266.000 € 8.835.000 ** € 141.000 € 16.960.000 2015 € 16.959.921 €€ 356.756 € 16.603.165 2016 € 16.603.165 €€ 893.346 € 15.709.819 2017 € 15.709.819 € 457.902 € 157.819 € 16.009.902 2018 € 16.009.902 € 55.449 € 1.098.806 € 14.966.545 2019 € 14.911.126 €€ 414.282 € 14.496.844 2020 € 14.496.844 €€ 532.337 € 13.964.507 2021 € 13.964.507 €€ 505.032 € 13.459.445 2022 € 13.459.445 €€ 465.584 € 12.993.890 2023 € 12.993.890 €€ 503.838 € 12.490.051 *) 1e tranche: dit deel bevat 5,3 miljoen t.b.v. IODS Sanering verspreid liggende glastuinbouw **) 2e tranche: dit deel t.b.v. IODS Grondinstrument Voortzetting programma’s Ondanks de volledige benutting van de middelen van Provincie Zuid-Holland en het Recreatieschap, wordt het programma Duurzaam Boer Blijven vanuit de Rijksgelden voortgezet. Conform de evaluatienota is voor zowel het grondinstrument als ook Duurzaam Boer Blijven een meerjarenprogramma 2021-2024 en op hoofdlijnen een begroting opgesteld. Dit betekent dat er ook voor de periode na 2024 voldoende middelen beschikbaar zijn om de programma’s te kunnen continueren.

Wat gaan we daarvoor doen? 22

Jaarstukken 2023 Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De concrete doelen in dit programma zijn direct gerelateerd aan doorontwikkeling van het groene landschap. Concrete doelen/acties voor 2023 Basis voor de activiteiten in 2023 zijn het Uitvoeringsprogramma van de Gebiedsvisie MiddenDelfland®2025 en het uitvoeringsplan van de Visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap is. Deze zijn te vertalen in vier opdrachten. Opdracht A: Kwaliteit, Landschap van Stand; Opdracht B: Betrokken en duurzaam beheer; Opdracht C: Ontmoeting tussen stad en land; Opdracht D: Het A-merk Midden-Delfland®2025. Ad A Kwaliteit, Landschap van Stand Versterking van de ruimtelijke kwaliteit is van belang voor de toekomst van Midden-Delfland. Bij nieuwe ontwikkelingen staat borging van kwaliteit voorop. Centraal staan ook het draagvlak bij 2,3 miljoen stedelingen en de ruimtelijke bescherming. Deze opgave voeren we uit met de partners aan de Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Actiepunten opgave A: • • • • • • • •

Voldoende menskracht en middelen voor de uitvoering van projecten. Een regionaal kwaliteitskader voor onafhankelijke advisering door de Polderarchitect; Inzet op aanvalsplan Grutto door het Weidevogelpact; Vergroting biodiversiteit; Afronding sanering verspreid liggend glas; Een goede ruimtelijke inpassing en benutting van koppelkansen bij de spoorwegverbreding; CO2 vastleggen door onder meer de inzet op water vasthouden. Met de provincie zal nauw worden samengewerkt bij de totstandkoming van het Provinciaal Programma landelijk gebied wat de rijksoverheid verlangd in het kader van de doelstellingen van het NPLG. Uitgangspunt zijn de resultaten die de gemeente met LTO en natuurorganisaties op dit vlak al heeft bereikt (zie B). Ad B Betrokken en duurzaam beheer Centraal staat de betrokkenheid van ondernemers, agrarisch en niet-agrarisch, en gebruikers. Actiepunten opgave B: • Voldoende beheerbudget als basis voor de kwaliteit van de groengebieden. • Betrokkenheid van lokale partijen bij de uitvoering van het beheer en onderhoud; • Verder uitvoering geven aan het project Grondinstrument IODS; • Uitvoering geven aan het Meerjarenprogramma IODS Groen Ondernemen; • Versterken van korte ketens tussen Midden-Delfland en de omliggende steden; • Permanente aandacht voor versterken van de biodiversiteit; • Realisatie van een zuivelfabriek.

Ad C Ontmoeting tussen stad en land Centraal in deze opgave staat de doelstelling tot betere recreatieve ontwikkeling en ontsluiting van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland voor 2,3 miljoen inwoners. Actiepunten opgave C:

23

Jaarstukken 2023 •

Meewerken aan de ontwikkeling van een recreatieperspectief voor het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. • Versterking van stad-land relaties; • Versterking van de Erfgoedlijn Delflandse Trekvaarten; • Verduurzaming van waterrecreatie; • Verkoop van lokale producten en korte ketens. Ad D Het A-merk Midden-Delfland®2025 Centraal bij deze opgave is eenduidige gebiedsmarketing richting 2,3 miljoen regiobewoners. Actiepunten opgave D: • •

Verbetering van de bekendheid van het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland; Samen met agrariërs, groene gebiedsorganisaties, voedselproducenten, horeca en recreatieondernemers verdere invulling geven aan de gebieds- en productmarketing; • Aanleg van een recreatieve verbinding in het gebied tussen het centrum van Maassluis en het buitengebied rond Maasland; • Poortontwikkeling op de grens van het stedelijk- en het landelijk gebied; • Versterking ruimtelijke kwaliteit historisch lint Oostgaag-Westgaag. Instrumenten • • • • • •

• • • • • •

Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 Landschapsontwikkelingsperspectief Midden-Delfland® 2025 (gemeentelijke structuurvisie voor het buitengebied) Omgevingsvisie 1.0 Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen) Bestemmingsplannen, in het bijzonder buitengebied Gras en Glas IODS (Integrale Ontwikkeling Delft-Schipluiden), met als instrumenten: o Plan van aanpak Saneren verspreid liggend glas; o Plan van aanpak Duurzaam boer blijven in Midden-Delfland; o Evaluatie en uitvoeringsvoorstel Grondinstrument december 2015; Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland op basis van Wet natuurbescherming/Omgevingswet Visie en uitvoeringsprogramma Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap MiddenDelfland 2019 Lidmaatschap Cittaslow en realisatie Sustainable Development Goals VN (Global Goals), inclusief kennisuitwisseling binnen landelijk en internationaal netwerk Cittaslow Coöperatie Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. Stichting Groenfonds Midden-Delfland Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De concrete doelen in dit programma zijn direct gerelateerd aan doorontwikkeling van het groene landschap. Resultaten 2023 Resultaten opgave A: • •

24

Onvoldoende middelen voor de uitvoering van projecten; De Polderarchitect heeft een werkplan voor bewaking van kwaliteit van het landschap opgesteld;

Jaarstukken 2023 •

Provincie heeft voortgang geboekt op Aanvalsplan Grutto door aanstellen van een verkenner; • Biodiversiteit is bevorderd/ gestimuleerd door inzaai extra hectares kruidenrijk grasland, voortgang op proces Klaasengelbrechtspolder, opzetten verdiepingsgroep Bodem als Basis in het programma Duurzaam Boer Blijven, inzet van het Agrarisch Collectief ten behoeve van weidevogelbeheer. • Sanering van de kas aan de Kwakelweg is afgerond. Het project Sanering verspreid liggend glas loopt door. • De gemeente heeft met Landschapstafel BPL M-D in samenwerking met gemeente Delft, Rotterdam, Schiedam, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer een propositie opgeleverd voor een goede inpassing van de spoorverdubbeling in BPL Midden-Delfland. • De gemeente heeft getracht het hoogheemraadschap te inspireren om de pilot Water Vasthouden verdere invulling te geven. • Met provincie is nauw samengewerkt bij totstandkoming van het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied. Uitgangspunt zijn de resultaten die de gemeente met LTO en natuurorganisaties op dit vlak al heeft bereikt (zie B). Resultaten opgave B: • •

Onvoldoende beheerbudget voor de kwaliteit van groengebieden. Betrokkenheid van lokale partijen bij uitvoering van beheer en onderhoud is niet gerealiseerd in verband met een probleem in de aanbesteding door Staatsbosbeheer; • Er is uitvoering gegeven aan project Grondinstrument IODS en aan Meerjarenprogramma IODS Groen Ondernemen; • I.s.m. lokale ondernemers van streekproducten is gewerkt aan versterking van korte ketens met omliggende steden; • Binnen programma Duurzaam Boer Blijven is permanente aandacht voor versterken van biodiversiteit; • Veel inzet is gepleegd op het opschalen van korte ketens (zuivelfabriek). Dat heeft geleid tot een sluitende businesscase op basis waarvan financiering kan worden aangevraagd. Resultaten opgave C: •

Gemeente heeft meegewerkt aan het opstellen van een recreatieperspectief voor het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. • Met provinciale subsidie is gewerkt aan versterking van Erfgoedlijn Delflandse Trekvaarten door het restaureren van bruggen en realiseren van een windas. Resultaten opgave D: • •

•

Voorbereidingen voor het optuigen van een website ten behoeve van het BPL M-D zijn gestart. Door samen te werken met agrariërs, groene gebiedsorganisaties, voedselproducenten, horeca en recreatieondernemers is verdere invulling gegeven aan de gebieds- en productmarketing. Een evaluatie van gebiedsmarketing is gestart om te komen tot nieuwe afspraken vanaf 2025 met Stichting Puuur Midden-Delfland. Voorbereidingen zijn getroffen voor sanering van solitair gelegen glastuinbouw bedrijf in het historisch lint Oostgaag-Westgaag.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Stichting Groenfonds Midden-Delfland werkt aan de instandhouding van het open agrarisch cultuurlandschap en verbetering van de relatie stad en platteland.

25

Jaarstukken 2023 Bij Coöperatie Coöperatief beheer groengebieden Midden-Delfland U.A. (CBG) werken overheden samen voor beheer van groengebieden in het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Staatsbosbeheer is de uitvoeringsorganisatie. Stichting Landschapsfonds Hof van Delfland ondersteunt behoud, versterking en verdere ontwikkelingen van het landschap door financiële doorsluizing van subsidies.

Wat heeft het gekost?

Product U Midden-Delfland en Vitale dorpen Toerisme en recreatie I Midden-Delfland en Vitale dorpen Toerisme en recreatie Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.006.549 € 1.006.549

Begroting incl. wijzigingen € 2.550.208 € 2.536.208

Werkelijk 2023

Verschil

€ 2.540.651 € 2.537.051

€ 9.557 - € 843

€0

€ 14.000

€ 3.600

€ 10.400

- € 592.713 - € 592.713

- € 2.179.372 - € 2.079.372

- € 2.375.234 - € 2.277.592

€ 195.862 € 198.220

€0

- € 100.000

- € 97.642

- € 2.358

€ 413.836

€ 370.836

€ 165.417

€ 205.419

Toelichting financiële afwijking Inkomsten Overschrijding Midden-Delfland en Vitale Dorpen (€ 198.220) Deze overschrijding heeft meerdere redenen. Het gaat voornamelijk om de volgende drie mutaties: • • •

Bijstelling van de inkomsten (gelijk aan de uitgaven) voor IODS (€ 122.489). Bijstelling van de inkomst Hof van Delfland Groensubsidies om de uitgaven te dekken (€ 40.000). De uitgaven vanuit de Landschapstafel Bijzonder Provinciaals landschap lopen voor op begroot (€ 20.628). Echter, in 2022 was er een restant saldo, zodoende neutraal. De uitgaven worden geheel gecompenseerd door de partner bijdragen.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 1 Uitgaven Inkomsten Totaal 26

Werkelijk 2022 € 50.000 - € 45.000 € 5.000

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2023 €0 € 152.000 - € 95.000 - € 95.000 - € 95.000 € 57.000

Werkelijk 2023

Verschil

€ 152.000 - € 20.780 € 131.220

€0 - € 74.220 - € 74.220

Jaarstukken 2023

Inkomsten Onderschrijding (€ 74.220) Algemene reserve: - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget maatregelen sluipverkeer A4 bedraagt € 39.350. - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget beleidsevaluatie gebiedsmarkering bedraag € 34.870.

27

Jaarstukken 2023

Programma 2 Programma 2: Bestuur en veiligheid Beleidsveld bestuurlijke organisatie Beleidsdoel Het hebben van een herkenbaar en toegankelijk bestuur, dat aanspreekbaar is op een hoge kwaliteit van dienstverlening aan onze inwoners.

Wat willen we bereiken? We hebben goed contact met de samenleving. De raad heeft hierin een belangrijke rol. De raad is de vertegenwoordiging van onze samenleving. Maandelijks bespreekt het college met de raad de kaders. Direct door inwoners en ondernemers zijn we, de collegeleden, ook aanspreekbaar. Dit loopt bij voorkeur via de portefeuilles. Wij luisteren naar de belangen die onder de aandacht gebracht worden vanuit de samenleving en reageren daar adequaat op. Ons doel hierbij is dat er effectieve aandacht is voor het behoud en de versterking van de identiteit van de gemeente Midden-Delfland, haar dorpen en gemeenschappen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Kenmerkende elementen die voortvloeien uit Cittaslow zijn kwaliteit, sociale cohesie, duurzaamheid, cultuurhistorie, gastvrijheid en ondernemerschap. Deze elementen passen bij onze identiteit. Deze onderwerpen beïnvloeden in belangrijke mate de keuzes binnen de andere beleidsvelden van deze programmabegroting. De lokale samenleving vormt de identiteit van gemeenschappen. Het authentieke veenweidelandschap bepaalt de identiteit van de gemeente Midden-Delfland. Behouden en versterken van de kwaliteit van het landschap is onze belangrijke taak. De identiteit van de dorpen is zeer waardevol. We behouden het goede, zoals het sociale klimaat en de cultuurhistorie. ‘Wij streven naar vitale dorpen met een menselijk gezicht, dorpen waarin de bewoners centraal staan en zij samen een dynamische en betrokken gastvrije gemeenschap vormen die levenskracht uitstraalt, dorpen waarin ondernemers een belangrijke plek innemen.’

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zijn een aansprekende en aanspreekbare gemeente. Concrete doelen/acties voor 2023 Dit doen we door aanspreekbaar te zijn: • Vertegenwoordiging van de samenleving door de raad. • We zijn zichtbaar en aanspreekbaar voor de inwoners in de gemeente • Mogelijkheid om afspraken te maken Dit doen we door duidelijk te zijn: •

28

We stellen op basis van het coalitieakkoord een collegeprogramma vast en werken hieraan;

Jaarstukken 2023 •

Dit college zal ervoor zorgen de hernieuwde visie Midden-Delfland® 2025-2050 is vastgesteld. Specifiek inhoudelijke doelen voor de uitvoering van dit programma zijn opgenomen in de beleidsprogramma’s van deze begroting. Rode draad hierbij vanuit de bestuurlijke organisatie is de aanpak van maatschappelijke vraagstukken vanuit het belang van de inwoners in een regionale context. De komende periode is de inzet gericht op het versterken van onze regionale positie. Hierbij moet de regionale samenwerking een meerwaarde opleveren voor de aanpak van maatschappelijke doelen en lokale opgaven. Instrumenten • • • • • • • • • • • •

Inspraakverordening Klachtenverordening Reglement van orde voor de raadsvergaderingen (spreekrecht) Verordening op de commissies (spreekrecht) Beleidskader communicatie Nota burgerparticipatie Social Media Interbestuurlijk Programma (www.overheidvannu.nl) Vereniging van Nederlandse Gemeenten Fonds GGU Verbonden partijen (paragraaf 3.2) en informele regionale afspraken (o.a. Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden)

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zijn een aansprekende en aanspreekbare gemeente. Wat deden we in 2023 De collegeleden waren aanspreekbaar op de portefeuille. Daar is invulling aan gegeven. De collegeleden zijn op diverse bedrijfsbezoeken geweest. Ook is met veel inwoners soms op de door hen gewenste plaats een gesprek gevoerd. Het college zorgde ervoor dat de zichtbaarheid groot is door op veel van de uitnodigingen die worden ontvangen in te gaan. Het proces voor de toekomstvisie 2050 is in gang gezet. Dit zal in 2024 worden afgerond. • •

•

Het lokale netwerk in onze gemeente is groot. Voor de meeste taken die we uitvoeren op onze verschillende beleidsterreinen hebben we een aanspreekpunt of officiële vertegenwoordiging vanuit de samenleving. Dit continueerden we. Met de omliggende overheden is intensief samengewerkt binnen de verschillende beleidsterreinen. Rapportage hiervoor is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen en bij de onderscheidende programma's. Overkoepelend is vanuit de provincie regionale samenwerking versterkt vanuit het Programma Beter Bestuur. Aanbeveling vanuit dat programma is om de samenwerking binnen de regio Haaglanden (ook als onderdeel van de Metropoolregio Rotterdam Den haag) vanuit brede welvaart te intensiveren met onderlinge aandacht voor elkaars verschillende opgaven. Op basis van de Wet revitalisering generiek toezicht is de provincie belast met het interbestuurlijk toezicht. Voor de wijze van samenwerking en controle hierop is een bestuursovereenkomst gesloten. Op het dashboard scoort Midden-Delfland over 2023 op vier

29

Jaarstukken 2023

•

van de zes toezichtsvelden groen en zijn op twee aandachtsvelden op ambtelijk niveau aanbevelingen gedaan. Op het terrein van openbaar bestuur, democratie en participatie worden door de VNG met het Rijk diverse programma's uitgewerkt en afspraken gemaakt. Deze onderwerpen zijn of worden verwerkt in de werkprocessen en uitvoering. Midden-Delfland blijft hiermee betrokken, actueel en volgend op deze nationale bestuurlijke ontwikkelingen en gebruik maken van landelijke programma's. Dit is verwerkt in de rapportages bij de andere programma's, paragrafen en heeft ook betrekking op de overkoepelende bestuursrechtelijke thema's als de Wet open overheid, wijziging Gemeentewet en Wet gemeenschappelijke regelingen.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werkt met de 21 deelnemende gemeenten aan het versterken van de bereikbaarheid en het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag. Naast deze formele taken vervult de MRDH ook een netwerkfunctie, zoals bij de Regionale Energiestrategie (RES) en advisering provincie bij ruimtelijke procedures werklocaties.

Wat heeft het gekost?

Product U Bestuurlijke samenwerking Bestuursonderste uning raad Bestuursorganen Burgerzaken Raad en raadcommissie I Bestuurlijke samenwerking Bestuursorganen Burgerzaken Totaal

Primitieve begroting 2023 € 1.971.756 € 117.950

Begroting incl. wijzigingen € 2.127.305 € 100.650

Werkelijk 2023

Verschil

€ 2.162.382 € 75.000

-€ 35.077 € 25.650

€ 225.170

€ 225.170

€ 215.678

€ 9.492

€ 562.948 € 737.538 € 328.150

€ 555.677 € 917.658 € 328.150

€ 633.791 € 885.667 € 352.245

-€ 78.114 € 31.991 -€ 24.095

- € 219.625 €0

- € 300.125 €0

- € 275.647 - € 303

-€ 24.478 € 303

- € 19.400 - € 200.225 € 1.752.131

- € 19.400 - € 280.725 € 1.827.180

€0 - € 275.343 € 1.886.735

-€ 19.400 -€ 5.382 -€ 59.555

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Bestuurlijke samenwerking (€ 25.650) De onderschrijding op de post bestuurlijke samenwerking heeft diverse oorzaken. Voor de ondersteuning van projecten van de Greenport West-Holland is in het verleden een uitvoeringsbudget opgenomen. Mede doordat vanuit de MRDH en provincie innovatieprojecten ondersteund worden, is op het uitvoeringsbudget van de gemeenten geen beroep gedaan. Daarnaast is in de regio Haaglanden samengewerkt aan het opstellen van een handreiking voor de ruimtelijke puzzel van de provincie Zuid-Holland. Hiervoor is een extern bureau ingehuurd en